Het belangrijkste

Een blaasontsteking bij mannen komt minder vaak voor dan bij vrouwen, maar ongeveer 1 op de 7 mannen krijgt er in zijn leven mee te maken, meestal na zijn 50e. Pijn of branden bij het plassen en vaak kleine beetjes plassen zijn de gewone klachten; koorts of koude rillingen wijzen op de prostaat of de nieren. Bel dezelfde dag de huisarts: mannen krijgen altijd een urinekweek en een langere antibioticakuur dan vrouwen.

Wat is een blaasontsteking bij mannen, in het kort?

  • Wat het is: bacteriën die groeien in de blaas (blaasontsteking), de prostaat (acute bacteriële prostaatontsteking) of de nieren (nierbekkenontsteking). Samen heet dat een urineweginfectie. Deze pagina gaat over wat bij mannen anders is dan in onze algemene uitleg over blaasontsteking.
  • Hoe vaak: voor je 50e is een urineweginfectie bij mannen ongewoon, maar over het hele leven is de kans ongeveer 14%, tegen 53% bij vrouwen[1].
  • Gewone bacterie: Escherichia coli, maar bij mannen geven andere bacteriën tot de helft van de infecties[4].
  • Belangrijkste onderzoek: urineonderzoek in de praktijk, een urinekweek met resistentiebepaling en soms bloedonderzoek, een prostaatonderzoek of een echo[3][10][14].

Wat zijn de symptomen van een blaasontsteking bij een man?

De klachten van de blaas zelf zijn dezelfde als bij vrouwen[4][13]:

  • Pijn of een branderig gevoel bij het plassen.
  • Vaak en dringend moeten plassen, en dan maar een klein beetje.
  • Pijn of druk onderin je buik of rug.
  • Troebele plas, of roze of rode plas (bloed in de urine).

Tekenen dat de infectie verder is gegaan[3][13]:

  • Prostaat: koorts (38 °C of hoger), koude rillingen, een ziek gevoel, pijn tussen je anus en je balzak[13]. Koorts bij een urineweginfectie betekent bij een man heel vaak dat de prostaat meedoet, ook zonder pijnlijke prostaat[8]. Zie onze pagina over prostatitis.
  • Nieren: koorts boven 38,3 °C, rillingen, pijn in je zij, rug of lies, misselijkheid of braken[3].
  • Oudere mannen: verwardheid of plotseling ander gedrag kan het enige teken zijn[3].

Blaasontsteking of soa: wat lijkt erop maar is het niet?

Branden bij het plassen is niet altijd een blaasontsteking. Bij seksueel actieve mannen kan het komen door een ontsteking van de plasbuis (urethritis), vaak door chlamydia of gonorroe[11][13]. Aanwijzingen zijn vocht (afscheiding) uit je penis en jeuk in de plasbuis[11]. Ook het onderzoek is anders: een DNA-test (NAAT) op de eerste straal plas[11], terwijl voor een blaasontsteking gewone plas uit het potje wordt onderzocht. Beide kunnen tegelijk; onze uitleg over de soa-test legt de uitslagen uit.

Wanneer moet je als man met plasklachten naar de huisarts?

Wanneer naar de dokter

  • Spoed: bel 112 bij hoge koorts met koude rillingen en braken waardoor je niets binnenhoudt, of als je je heel ziek voelt en verward raakt[3]: dit kunnen tekenen zijn van een nierinfectie of sepsis. Adem je snel, klopt je hart snel of reageer je slecht, laat dan meteen iemand de huisarts of huisartsenpost bellen[14]. Kun je helemaal niet meer plassen, bel dan direct de huisarts of de huisartsenpost.
  • Dezelfde dag (buiten kantoortijd de huisartsenpost) als je denkt dat je een blaasontsteking hebt, ook zonder koorts, en breng dan je plas, zodat die onderzocht wordt vóór je antibiotica slikt[13]. Ook dezelfde dag als je al antibiotica slikt en koorts, rillingen of pijn tussen anus en balzak krijgt[14].
  • Op een werkdag bij vocht uit je penis na seks zonder condoom[13], als je 2 dagen na de laatste tablet nog klachten hebt[14], als je vaker een blaasontsteking hebt gehad of als je je blaas moeilijk leeg krijgt[4].

Wat is de oorzaak van een blaasontsteking bij mannen?

Door hun langere plasbuis hebben de meeste mannen met een urineweginfectie iets waardoor bacteriën kunnen blijven hangen[4]. Van vaak naar zelden:

  • Vaak Een vergrote prostaat (BPH) die de straal afknijpt, zodat er plas in de blaas achterblijft[3][4].
  • Vaak Een blaaskatheter of een recente ingreep aan blaas of prostaat[4][13].
  • Mogelijk Diabetes, een hogere leeftijd of een blaas die niet helemaal leeg raakt[3].
  • Mogelijk Nierstenen[3].
  • Zeldzaam Een vernauwde plasbuis (strictuur) of een andere afsluiting[3].

Hoe stelt de huisarts het vast? Je urineonderzoek en urinekweek lezen

De huisarts vraagt naar je klachten en voelt soms je buik en, vaak, je prostaat met een vinger via de anus, om te kijken of de klier gezwollen of pijnlijk is[10]. Bij mannen stuurt de huisarts de plas altijd naar het laboratorium voor een kweek; die uitslag is er na ongeveer 1 week[14].

Een fictieve uitslag van een man van 64 met branden en aandrang:

Fictief voorbeeld van een urineonderzoek en urinekweek (Nederlands formaat)
BepalingUitslagReferentiewaardeMarkering
Nitriet (teststrook)positiefnegatiefafw.
Leukocyten (teststrook)2+negatiefafw.
Leukocyten (sediment)25-50 /gezichtsveld0-5↑
Urinekweek>100.000 kve/ml Escherichia coligeen betekenisvolle groeiafw.
  1. Nitriet positief: in een Nederlands onderzoek bij 422 mannen met plasklachten klopte een positieve nitriettest in 96% van de gevallen met de kweek[6]. Een negatieve nitriettest sluit een infectie niet uit. Zie nitriet in urine.
  2. Leukocyten 2+ en witte bloedcellen: tekenen van ontsteking (pyurie). Bij mannen maakte de leukocytentest de nitriettest niet betrouwbaarder[6].
  3. Kweek: noemt de bacterie en telt kolonievormende eenheden (kve). Bij mannen wijst 1.000 kve/ml van één overheersende bacterie in middenstroomurine al op een echte infectie[5], een lagere grens dan de 100.000 die vaak wordt genoemd.
  4. Niet getoond: de resistentiebepaling (S, I, R) die laat zien welke antibiotica werken; daarmee kiest de arts zo nodig een ander middel[1][14]. Lees onze uitleg over de uitslag van een urinekweek.

Teststrook, sediment, kweek en soms bloedwaarden? BloodSense legt elke regel van je volledige uitslag in gewone taal uit, zodat je weet wat je de huisarts kunt vragen.

Laat mijn urine-uitslag uitleggen

Bij koorts of als je je erg ziek voelt, komt er bloedonderzoek bij: een bloedbeeld, soms een bloedkweek[3], en vaak CRP en kreatinine voor ontsteking en nierfunctie. Een echo of CT-scan zoekt een afsluiting of steen bij een ernstige, aanhoudende of terugkerende infectie[3][10].

Kan een blaasontsteking je PSA verhogen?

Vaak wel. Bij 70 mannen met een urineweginfectie met koorts was het PSA bij 83% verhoogd (mediaan 14 ng/ml), terwijl maar 6 van hen een pijnlijke prostaat hadden[8]. PSA kan tot 6 maanden hoog blijven, en de verhouding tussen de vormen van PSA kan lijken op het patroon bij kanker[9].

Een PSA van tijdens of vlak na een blaasontsteking is dus moeilijk te lezen: artsen prikken meestal pas weken na de behandeling opnieuw. Onze pagina over je PSA-uitslag lezen noemt de andere oorzaken van een hoge waarde.

Is een urineweginfectie bij een man altijd "gecompliceerd"?

Jarenlang gold elke urineweginfectie bij een man als gecompliceerd. Nieuwere richtlijnen zijn daarvan afgestapt. De Amerikaanse infectieziektevereniging IDSA deelt sinds 2025 in naar klachten, vooral koorts en tekenen dat de infectie verder gaat dan de blaas[1]. De Europese urologenvereniging (EAU) telt in 2026 het mannelijk geslacht niet meer als risicofactor op zich en laat de woorden "gecompliceerd" en "ongecompliceerd" vallen[10]. Wat telt: heb je koorts, hoe ziek voel je je, en zit er iets in de weg bij het plassen. In Nederland krijgt een man met een blaasontsteking wel altijd antibiotica[14].

Hoe wordt een blaasontsteking bij mannen behandeld, en hoe lang duurt de kuur?

De behandeling is een antibioticum dat je arts kiest. Na de kweekuitslag krijg je soms een ander middel[14]. Doseringen noemen we hier niet. Wat anders is dan bij vrouwen, is de duur:

  • Blaasontsteking zonder koorts: mannen slikken meestal 7 tot 14 dagen antibiotica, tegen 1 tot 5 dagen bij vrouwen[3]. In een onderzoek bij 272 mannen zonder koorts werkte 7 dagen even goed als 14: de klachten verdwenen bij 93,1% tegen 90,2%[7].
  • Infectie met koorts: de IDSA adviseert ongeveer 7 dagen voor de meeste mensen die opknappen op een werkzaam middel, maar 10 tot 14 dagen kan beter zijn bij mannen met koorts als de prostaat waarschijnlijk is geïnfecteerd[2]. Ook de Europese richtlijn verkiest dan 14 dagen boven 7[10].
  • Steeds terugkerende infecties vanuit de prostaat kunnen een veel langere kuur nodig hebben, op advies van een specialist[4].

Slik de kuur helemaal op, ook als je geen klachten meer hebt, en drink veel, tot 3 liter per dag (overleg bij hartfalen)[14]. De klachten kunnen tot 2 dagen na de laatste tablet duren; dat is niet erg[14].

Welke controle is nodig na een blaasontsteking?

  • Je voelt je goed na de kuur: geen nieuwe plascontrole nodig. Bacteriën in de plas zonder klachten worden meestal niet behandeld[12].
  • De klachten komen terug: een nieuwe kweek vóór een nieuw antibioticum[3][14].
  • 2 keer of vaker in 6 maanden, of een infectie met koorts: de huisarts verwijst je meestal naar een uroloog, die zoekt naar een oorzaak zoals een grote prostaat, een steen of een blaas die niet leeg raakt[14][10]. Onze pagina over het prostaatonderzoek beschrijft wat dat inhoudt.
  • PSA: pas opnieuw meten als de infectie voorbij is, meestal weken later[9].

Kun je als man een blaasontsteking voorkomen?

  • Laat aanpakken wat de straal belemmert: bespreek een zwakke straal of andere plasklachten (LUTS) met je huisarts, want een vergrote prostaat is het grootste risico[4].
  • Plas zodra je moet en plas je blaas helemaal leeg: rechtop zitten, rustig de tijd nemen, niet persen[14].
  • Slik geen overgebleven antibiotica: eerst een kweek geeft het juiste middel[1].

Vragen voor je huisarts

  1. Is mijn plas op kweek gezet voordat ik met de antibiotica begon, en wanneer kan ik de uitslag opvragen?
  2. Kan mijn prostaat meedoen, en verandert dat hoe lang ik de kuur slik?
  3. Moet ik ook getest worden op chlamydia of gonorroe?
  4. Wanneer heeft het zin om mijn PSA opnieuw te laten prikken?

Veelgestelde vragen

Er zitten bacteriën in mijn plas, maar ik heb geen klachten. Heb ik antibiotica nodig?

Meestal niet. Bij oudere mannen is dat vaak zo; behandelen geeft bijwerkingen en resistentie zonder voordeel. De belangrijkste uitzondering is vóór bepaalde urologische ingrepen[12].

Waarom voelde de huisarts mijn prostaat bij een blaasontsteking?

Een gezwollen, pijnlijke prostaat wijst op een acute prostaatontsteking en een langere kuur[10]. Een normaal onderzoek sluit niet uit dat de prostaat toch meedoet[8].

Ik ben een jonge man met mijn eerste blaasontsteking. Is er iets mis?

Urineweginfecties zijn ongewoon bij mannen onder de 50[1], dus je huisarts denkt ook aan een soa en zoekt naar een oorzaak. Verder onderzoek zoals een echo is vooral nodig als de infectie met koorts ging of terugkomt[4].

Verder lezen

Bronnen

  1. Infectious Diseases Society of America. 2025 Clinical Practice Guideline on Management and Treatment of Complicated Urinary Tract Infections. idsociety.org (geraadpleegd op 14 november 2026)
  2. Trautner BW, Cortés-Penfield NW, Gupta K, et al. Clinical Practice Guidelines by the Infectious Diseases Society of America (IDSA): 2025 guidelines on management and treatment of complicated urinary tract infections: duration of antibiotics for complicated UTI. Clin Infect Dis. 2026;82(Suppl 3):i79-i88. doi:10.1093/cid/ciaf462 (geraadpleegd op 14 november 2026)
  3. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Urinary tract infection - adults. Herzien op 22 juli 2026. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 14 november 2026)
  4. Lipsky BA. Urinary tract infections in men: epidemiology, pathophysiology, diagnosis, and treatment. Ann Intern Med. 1989;110(2):138-150. doi:10.7326/0003-4819-110-2-138 (geraadpleegd op 14 november 2026)
  5. Lipsky BA, Ireton RC, Fihn SD, Hackett R, Berger RE. Diagnosis of bacteriuria in men: specimen collection and culture interpretation. J Infect Dis. 1987;155(5):847-854. doi:10.1093/infdis/155.5.847 (geraadpleegd op 14 november 2026)
  6. Koeijers JJ, Kessels AGH, Nys S, et al. Evaluation of the nitrite and leukocyte esterase activity tests for the diagnosis of acute symptomatic urinary tract infection in men. Clin Infect Dis. 2007;45(7):894-896. doi:10.1086/521254 (geraadpleegd op 14 november 2026)
  7. Drekonja DM, Trautner B, Amundson C, Kuskowski M, Johnson JR. Effect of 7 vs 14 days of antibiotic therapy on resolution of symptoms among afebrile men with urinary tract infection: a randomized clinical trial. JAMA. 2021;326(4):324-331. doi:10.1001/jama.2021.9899 (geraadpleegd op 14 november 2026)
  8. Ulleryd P, Zackrisson B, Aus G, Bergdahl S, Hugosson J, Sandberg T. Prostatic involvement in men with febrile urinary tract infection as measured by serum prostate-specific antigen and transrectal ultrasonography. BJU Int. 1999;84(4):470-474. doi:10.1046/j.1464-410x.1999.00164.x (geraadpleegd op 14 november 2026)
  9. Zackrisson B, Ulleryd P, Aus G, Lilja H, Sandberg T, Hugosson J. Evolution of serum prostate-specific antigen (complexed, total and unbound forms) and their ratios during 1 year of follow-up of men with febrile urinary tract infection. Urology. 2003;62(2):278-281. doi:10.1016/s0090-4295(03)00372-8 (geraadpleegd op 14 november 2026)
  10. European Association of Urology. EAU Guidelines on Urological Infections, editie 2026. uroweb.org (geraadpleegd op 14 november 2026)
  11. Centers for Disease Control and Prevention. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021: urethritis and cervicitis. cdc.gov (geraadpleegd op 14 november 2026)
  12. Nicolle LE, Gupta K, Bradley SF, et al. Clinical practice guideline for the management of asymptomatic bacteriuria: 2019 update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis. 2019;68(10):e83-e110. doi:10.1093/cid/ciy1121 (geraadpleegd op 14 november 2026)
  13. Thuisarts (NHG). Ik denk dat ik blaasontsteking heb (man). Laatst gewijzigd 2 november 2026. thuisarts.nl (geraadpleegd op 14 november 2026)
  14. Thuisarts (NHG). Ik heb blaasontsteking (man). Laatst gewijzigd 21 oktober 2025. thuisarts.nl (geraadpleegd op 14 november 2026)
  15. Rijksoverheid. Misverstanden over de zorgverzekering. rijksoverheid.nl (geraadpleegd op 14 november 2026)

Dit artikel is algemene gezondheidsinformatie. Het vervangt geen onderzoek, diagnose of behandeling door een arts, die je uitslagen leest samen met je klachten, je onderzoek en je voorgeschiedenis.