Pyurie is het medische woord voor te veel witte bloedcellen (leukocyten) in de urine, en het is een van de meest voorkomende afwijkende bevindingen bij een gewoon urineonderzoek. Het is een signaal, geen diagnose: witte bloedcellen komen in de urine terecht waar de urinewegen ontstoken zijn, en een infectie is maar één van de redenen waarom dat gebeurt. De bevinding wordt echt interessant als de urinekweek negatief terugkomt, een situatie die artsen steriele pyurie noemen. In dit artikel lees je hoe laboratoria witte bloedcellen in urine aantonen en rapporteren, wat pyurie meestal betekent als de kweek wel bacteriën laat groeien, welke aandoeningen pyurie geven zonder enige bacteriegroei, en hoe het beeld verandert bij ouderen en in de zwangerschap. Je vindt ook een tabel die elke oorzaak van steriele pyurie koppelt aan de aanwijzing die erop wijst en de test die meestal volgt.

Wat betekent pyurie?

Pyurie betekent dat er meer witte bloedcellen in je urine zitten dan normaal, als teken van een ontsteking ergens in de urinewegen. De Nederlandstalige Wikipedia beschrijft pyurie als de aanwezigheid van pus, en daarmee witte bloedcellen, in de urine. Je urine is normaal bijna celvrij. Pyurie ontstaat als neutrofielen, de witte bloedcellen die als eerste op een ontsteking afkomen, door de bekleding van de blaas, nieren, prostaat of plasbuis heen gaan en in de urinestroom terechtkomen. Cleveland Clinic beschrijft dat steriele pyurie alleen al bij ongeveer 14 procent van de vrouwen en ongeveer 2,5 procent van de mannen voorkomt. Die cijfers zijn belangrijk: een losse afwijkende regel op een labuitslag komt zo vaak voor dat hij om een rustige blik vraagt en niet om paniek.

Hoe laboratoria witte bloedcellen in urine aantonen

Achter het getal op je uitslag zitten twee verschillende methoden. De urinestick test op leukocytenesterase, een enzym dat witte bloedcellen afgeven, en geeft snel een positief of negatief. Daarna telt het sediment de cellen rechtstreeks, onder de microscoop of met een apparaat. De twee zijn het niet altijd eens, en daarom doet een laboratorium vaak allebei. Het Slingeland Ziekenhuis geeft aan hoe de stick ongeveer overeenkomt met een telling: + bij meer dan 25 leukocyten per µL, ++ bij meer dan 75 en +++ bij meer dan 500 per µL. Wil je de eenheden en de grens zien, lees dan onze uitleg over de normaalwaarde van leukocyten in urine. Cleveland Clinic beschrijft het bredere beeld in zijn klinisch overzicht van pyurie.

De stickvakjes rond pyurie lezen

Pyurie komt zelden alleen op een uitslag. Twee regels ernaast veranderen de betekenis flink. Een positieve leukocytenesterase bevestigt dat er echt witte bloedcellen zijn en dat het geen telfout is; die regel lees je met onze uitleg over leukocytenesterase. Een positieve nitriettest wijst specifieker naar gramnegatieve bacteriën zoals Escherichia coli, omdat die nitraat uit voeding in de blaas omzetten in nitriet. Waarom een negatieve nitriettest een infectie niet uitsluit, lees je in onze uitleg over nitriet in urine. Rode bloedcellen naast witte bloedcellen verschuiven de aandacht naar stenen, een ontsteking van de nierfilters of, bij ouderen, het slijmvlies van de urinewegen. Die combinatie leggen we uit in onze uitleg over bloed in urine.

Verontreiniging: het eerste wat je uitsluit

Voordat pyurie als echte bevinding wordt gezien, verdient het monster zelf een kritische blik. Urine die is opgevangen zonder eerst te wassen, of tijdens de menstruatie, kan witte bloedcellen en plaveiselcellen van de huid en het genitale gebied bevatten in plaats van uit de urinewegen. Een uitslag met veel plaveiselepitheelcellen naast de witte bloedcellen wijst precies daarop: een probleem bij het opvangen en niet in de blaas. Een nieuw monster met middenstroomurine geeft in de meeste gevallen uitsluitsel.

Pyurie met een positieve urinekweek

Gaat pyurie samen met bacteriegroei in de kweek en plasklachten, dan is de verklaring meestal gewoon een bacteriële infectie. De Nederlandse richtlijn Urineweginfecties bij volwassenen schrijft dat bacteriën en leukocyten samen in het sediment wijzen op een urineweginfectie. De kweek benoemt de bacterie en laat zien voor welke antibiotica die gevoelig is; onze uitleg over de uitslag van de urinekweek laat zien hoe dat verslag is opgebouwd. Pyurie alleen voorspelt een infectie echter matig: in een Belgisch-Nederlandstalige samenvatting van Minerva bleek dat ook bij de meeste witte bloedcellen (meer dan 25 per gezichtsveld) maar ongeveer de helft van de kweken positief was.

Blaasontsteking

Een gewone blaasontsteking geeft een branderig gevoel bij het plassen, aandrang, vaak plassen en pijn onderin de buik, met pyurie en vaak een positieve nitriettest. Thuisarts legt uit dat de ontsteking komt door bacteriën die via de plasbuis in de blaas komen, vaak bacteriën die bij iedereen in de darmen zitten. Vrouwen krijgen het vaker dan mannen door een kortere plasbuis. De klachten, de tests en de behandeling staan in ons overzicht over urineweginfecties.

Nierbekkenontsteking

Komen er koorts, koude rillingen, pijn in je zij of rug en misselijkheid bij de plasklachten, dan heeft de infectie waarschijnlijk een of beide nieren bereikt. Leukocytencilinders, cilindervormige afdrukken van cellen die in de niertubuli ontstaan, wijzen sterk op de nier en niet op de blaas. Onze uitleg over cilinders in urine laat zien hoe ze worden herkend. Thuisarts zegt: denk je dat je een nierbekkenontsteking hebt, bel dan dezelfde dag de huisarts of de huisartsenpost; je krijgt altijd medicijnen en moet je na twee dagen iets beter voelen. Meer lees je in onze uitleg over nierbekkenontsteking: klachten en behandeling.

De prostaat bij mannen

Pyurie bij een man is nooit routine en wordt altijd uitgezocht. Een bacteriële ontsteking van de prostaat geeft pijn in het bekken of tussen balzak en anus, pijn bij de zaadlozing en moeite met plassen, naast witte bloedcellen in de urine. Vaak is een langere antibioticakuur nodig dan bij een gewone blaasontsteking, omdat medicijnen slecht in het prostaatweefsel doordringen. Thuisarts schrijft dat mannen bij een blaasontsteking altijd antibiotica krijgen en dat hun urine altijd wordt gekweekt. Onze uitleg over prostaatontsteking beschrijft de verschillende vormen.

Steriele pyurie: als de kweek negatief is

Steriele pyurie betekent dat er witte bloedcellen in de urine zitten, maar dat een gewone urinekweek geen betekenisvolle bacteriën laat groeien. Het woord ‘steriel’ is een beetje misleidend: het betekent niet dat er niets aan de hand is, alleen dat de oorzaak van de ontsteking geen micro-organisme is dat op de gewone kweekbodems groeit. Gewone kweken zijn gemaakt voor de bekende verwekkers van urineweginfecties en missen een aantal relevante oorzaken helemaal.

De meest voorkomende verklaring is ook de meest geruststellende: een urineweginfectie die al (deels) is behandeld. Antibiotica remmen de groei van bacteriën sneller af dan ze de ontsteking laten zakken, dus een kweek tijdens of kort na een kuur kan negatief zijn terwijl er nog dagen tot weken witte bloedcellen in de urine zitten. Noem recent of lopend antibioticagebruik daarom altijd aan wie de uitslag beoordeelt.

De oorzaak koppelen aan de aanwijzing

De tabel hieronder koppelt de belangrijkste oorzaken van steriele pyurie aan het kenmerk dat erop wijst en het onderzoek dat meestal volgt. Het is een kaart van hoe artsen redeneren bij een negatieve kweek, geen hulpmiddel om jezelf een diagnose te geven.

Oorzaak	Aanwijzing die erop wijst	Gebruikelijke volgende test
Recent of deels behandelde urineweginfectie	Antibiotica in de afgelopen weken; klachten al minder	Urineonderzoek herhalen als de kuur klaar is
Chlamydia of een andere soa	Branderig plassen met afscheiding; jongere seksueel actieve volwassene; geen nitriet	Soa-test (PCR) op urine of een uitstrijkje
Nier- of uretersteen	Koliekpijn in de zij die uitstraalt naar de lies; bloed in de urine; kristallen in het sediment	Echo of lage-dosis-CT van de urinewegen
Interstitiële nefritis door medicijnen	Nieuwe ontstekingsremmende pijnstiller, antibioticum of maagzuurremmer; stijgend kreatinine; soms huiduitslag of koorts	Nierfunctie in het bloed; soms een nierbiopt
Tuberculose van de urinewegen	Maandenlang pyurie; afvallen of nachtzweten; eerder contact met tbc of gewoond in een land waar tbc veel voorkomt	Ochtendurine op meerdere dagen voor kweek of moleculaire test op tbc
Blaaskatheter of recente urologische ingreep	Katheter aanwezig of kort geleden verwijderd; geen nieuwe klachten	Beoordeling door de arts voordat een kweek wordt ingezet
Ziekte van de nierfilters of auto-immuunziekte	Eiwit en bloed in de urine; cilinders met cellen; vocht vasthouden of hoge bloeddruk	Eiwitverlies meten en verwijzing naar een internist-nefroloog
Blaastumor of carcinoma in situ	Pijnloos zichtbaar bloed in de urine; oudere; roken	Cystoscopie en beeldvorming van de urinewegen

Soa’s

Chlamydia en gonorroe ontsteken de plasbuis en geven witte bloedcellen zonder op een gewone urinekweek te groeien, omdat de kweekbodem daar niet voor bedoeld is. Bij jongere volwassenen is dit een van de meest voorkomende verklaringen voor steriele pyurie, en het wordt vaak gemist als alleen een gewone kweek wordt ingezet. Klachten kunnen weinig of afwezig zijn. Thuisarts schrijft dat de meeste vrouwen niets merken van chlamydia en dat ongeveer de helft van de mannen klachten krijgt, zoals pijn of een branderig gevoel bij het plassen. Lees meer in onze uitleg over chlamydia: klachten en behandeling.

Stenen en mechanische irritatie

Een steen die door de urineleider gaat, schuurt en ontsteekt de bekleding, met witte bloedcellen, rode bloedcellen en vaak kristallen in de urine zonder enige infectie. Het pijnpatroon is meestal kenmerkend; onze uitleg over nierstenen: klachten en behandeling beschrijft het. Katheters, een recente cystoscopie en stents geven dezelfde mechanische ontsteking zonder infectie.

Medicijnen en interstitiële nefritis

Sommige medicijnen veroorzaken een soort allergische ontsteking diep in het nierweefsel: acute interstitiële nefritis. Een overzicht uit 2025 in Advances in Kidney Disease and Health meldt dat de vorm door medicijnen het meest voorkomt, meestal na ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s), antibiotica en maagzuurremmers (protonpompremmers), en dat de urine meestal steriele pyurie, bloed en soms leukocytencilinders laat zien. De nierfunctie herstelt meestal als het medicijn op tijd wordt gestopt, en daarom hoort je medicijnlijst bij het onderzoek.

Tuberculose van de urinewegen

Blijft steriele pyurie weken tot maanden bestaan, vooral met afvallen of nachtzweten, dan komt tuberculose van de nieren in beeld. De Amerikaanse CDC schrijft in zijn klinisch overzicht van tuberculose dat tbc buiten de longen de nieren kan aantasten en bloed in de urine kan geven. Voor de diagnose zijn speciale tests op mycobacteriën nodig op meerdere ochtendurinemonsters, omdat de bacterie niet op gewone kweekplaten groeit. Onze uitleg over tuberculose: klachten en onderzoek legt uit hoe de ziekte wordt bevestigd.

Ontsteking van de nier en blaastumoren

Een ontsteking van de nierfilters geeft witte bloedcellen naast eiwit en vervormde rode bloedcellen, een combinatie die eerder naar een nierziekte dan naar een infectie wijst; meestal volgt verwijzing naar een internist-nefroloog. Bij ouderen met onverklaarde blijvende pyurie en bloed in de urine, vooral als ze roken of hebben gerookt, denken urologen ook aan tumoren van het blaasslijmvlies. Dat onderzoek gebeurt meestal met een cystoscopie.

Wat betekent het als er geen pyurie is?

Als er geen pyurie is, maakt dat een urineweginfectie minder waarschijnlijk, vooral als ook de nitriettest negatief is. De Nederlandse richtlijn Urineweginfecties bij volwassenen schrijft dat een urineweginfectie onwaarschijnlijk is als zowel de nitriettest als de leukocytentest negatief blijven. Helemaal uitgesloten is het niet: bij heel vroege infecties, bij sterk verdunde urine en bij jonge kinderen kan pyurie ontbreken. Heb je duidelijke klachten, bespreek dan met je huisarts of een kweek nodig is.

Pyurie bij ouderen

Bij mensen boven de 65 zegt pyurie veel minder. Bij een groot deel van de ouderen leven bacteriën in de blaas zonder ziekte te geven, asymptomatische bacteriurie, en daar horen vaak witte bloedcellen bij. Volgens de NHG-Standaard Urineweginfecties heeft tot 45 procent van de ouderen zonder klachten pyurie. Een multicentrische cohortstudie uit 2024 bij 3392 patiënten in Clinical Infectious Diseases vond dat een positieve urine-uitslag een echte urineweginfectie slecht voorspelde, en dat alle onderdelen van het urineonderzoek het slechtst werkten bij oudere vrouwen. In de praktijk is pyurie bij een oudere zonder plasklachten daarom meestal geen reden voor antibiotica: het behandelen van kolonisatie geeft bijwerkingen en ongevoelige bacteriën zonder voordeel. Verwardheid of een val alleen, zonder plasklachten, wordt niet meer gezien als voldoende bewijs voor een infectie. Thuisarts adviseert wie voor een oudere zorgt wel om bij koorts, koude rillingen, een ziek gevoel of plotseling in de war zijn (delier) direct de huisarts of de huisartsenpost te bellen.

Pyurie in de zwangerschap

De zwangerschap is de belangrijkste uitzondering op afwachten. Hormonale veranderingen en de druk van de groeiende baarmoeder vertragen de urinestroom, waardoor bacteriën makkelijker naar de nieren opstijgen. Een onbehandelde infectie in de zwangerschap geeft meer kans op een nierbekkenontsteking en een vroeggeboorte. Thuisarts schrijft dat zwangeren bij een blaasontsteking altijd medicijnen krijgen en dat de huisarts de urine altijd laat kweken, ook om te zien of de GBS-bacterie de oorzaak is. Pyurie in de zwangerschap bespreek je daarom altijd met je verloskundige, huisarts of gynaecoloog in plaats van het thuis af te wachten, en elk antibioticum moet geschikt zijn voor de zwangerschap.

Hoe gevaarlijk is een nierontsteking, en wanneer bel je?

Een nierbekkenontsteking kan gevaarlijk zijn als ze niet snel wordt behandeld, omdat de infectie zich naar het bloed kan uitbreiden; met tijdige antibiotica geneest ze meestal goed. Pyurie zelf is geen spoedgeval, maar bepaalde klachten erbij wel. Bel dezelfde dag je huisarts of, ’s avonds en in het weekend, de huisartsenpost als je koorts hebt van 38 graden of hoger met pijn in je zij of rug, als je moet overgeven en niets binnenhoudt, als je zwanger bent of als je zichtbaar bloed in je urine hebt. Bij levensgevaar bel je 112. Maak een gewone afspraak als de pyurie bij een controle werd gevonden zonder klachten, als ze blijft na een afgemaakte antibioticakuur, als je een man bent met voor het eerst witte bloedcellen in de urine, of als je regelmatig een ontstekingsremmende pijnstiller of maagzuurremmer gebruikt. Neem je volledige labuitslag en een actuele medicijnlijst mee, want de uitleg hangt sterk af van wat er nog meer naast de witte bloedcellen staat en van wat je gebruikt.

Nieuwste wetenschappelijke ontwikkelingen

Onderzoek sinds 2023 ging minder over nieuwe behandelingen en meer over een basaal probleem: witte bloedcellen in de urine zijn een bot instrument om te bepalen wie echt een infectie heeft. De bevindingen hieronder komen uit studies in PubMed.

Een internationaal expertpanel publiceerde in 2024 in The Lancet Infectious Diseases een gezamenlijke referentiedefinitie voor onderzoek naar urineweginfecties. Wat vonden ze? Na drie rondes gestructureerd stemmen kwamen 46 specialisten tot één definitie die pyurie in niveaus indeelt in plaats van alleen ‘aanwezig of afwezig’, en die vage klachten bij ouderen uitdrukkelijk niet als bewijs voor een infectie ziet. Het onderzoek werd geleid door Nederlandse onderzoekers. Wat betekent dit voor jou? Definities die vroeger per ziekenhuis verschilden, groeien naar elkaar toe. Een uitslag die beschrijft hoeveel pyurie je hebt, en niet alleen dat je het hebt, past bij het huidige denken en is geen vreemd laboratorium.

Een studie bij 3392 patiënten in meerdere ziekenhuizen, in 2024 gepubliceerd in Clinical Infectious Diseases, testte hoe goed urineonderzoek een infectie voorspelt. Wat vonden ze? Een positieve uitslag was vaak fout als hij werd gebruikt om een infectie te bevestigen, al was de combinatie van pyurie en nitriet redelijk goed om een infectie uit te sluiten. De resultaten waren het slechtst bij oudere vrouwen. Wat betekent dit voor jou? Een arts die een afwijkende urine-uitslag bij een ouder familielid zonder plasklachten niet behandelt, volgt het bewijs en wuift de bevinding niet weg.

Een studie uit 2024 in F1000Research bekeek 196 ziekenhuispatiënten die om een andere reden dan een urineweginfectie waren opgenomen. Wat vonden ze? Ongeveer één op de vijf had steriele pyurie, sterk samenhangend met microscopisch bloed in de urine. Wat betekent dit voor jou? Witte bloedcellen in de urine komen vaak voor bij mensen die om welke reden dan ook ziek zijn. Dat is nog een argument om een losse afwijkende regel niet te lezen als bewijs van een blaasontsteking. Het was een studie in één ziekenhuis, dus het precieze percentage kan elders anders zijn.

Een grote studie in Nederland en het Verenigd Koninkrijk, waarvan het protocol in 2025 in BMJ Open verscheen, onderzoekt of vijf eiwitten die in urine te meten zijn, samen met een hogere grens voor witte bloedcellen, een urineweginfectie bij volwassenen boven de 65 betrouwbaarder kunnen vaststellen dan de huidige tests. Wat betekent dit voor jou? Dit onderzoek loopt nog en resultaten komen pas later, dus aan het testen van jouw urine verandert vandaag niets. Het is wel de meest concrete poging tot nu toe om het diagnostische gat bij ouderen te dichten.

Een overzicht uit 2025 in Advances in Kidney Disease and Health vatte samen wat bekend is over acute interstitiële nefritis, een ontsteking van nierweefsel die meestal door medicijnen ontstaat. Wat vonden ze? Het is verantwoordelijk voor een flink deel van de gevallen van plotselinge nierschade die met een biopt zijn bevestigd, steriele pyurie is een van de typische urinebevindingen, en het medicijn vroeg stoppen is de belangrijkste stap. Wat betekent dit voor jou? Verschijnt er onverklaarde pyurie nadat je met een nieuwe ontstekingsremmer, een antibioticum of een maagzuurremmer bent begonnen, noem dat medicijn dan bij je huisarts in plaats van aan te nemen dat er een infectie is gemist.

Woordenlijst

Term	Uitleg
Pyurie	Te veel witte bloedcellen in de urine. Een teken van ontsteking ergens in de urinewegen; een bevinding, geen diagnose.
Steriele pyurie	Witte bloedcellen in de urine zonder betekenisvolle bacteriegroei in een gewone urinekweek. Er zijn veel mogelijke oorzaken, de meeste te behandelen.
Leukocytenesterase	Enzym dat witte bloedcellen afgeven. De urinestick meet het als indirect teken dat er witte bloedcellen zijn.
Asymptomatische bacteriurie	Bacteriën die in de blaas groeien zonder klachten te geven. Komt veel voor bij ouderen en hoeft meestal niet met antibiotica te worden behandeld.
Urinecilinder	Cilindervormige structuur die in een niertubulus ontstaat. Een cilinder van witte bloedcellen suggereert dat de ontsteking in de nier zelf zit.
Interstitiële nefritis	Ontsteking van het weefsel tussen de niertubuli, meestal door een medicijn. Kan steriele pyurie en een lagere nierfunctie geven.
Nierbekkenontsteking (pyelonefritis)	Infectie die de nier heeft bereikt. Geeft meestal koorts, koude rillingen en pijn in de zij naast gewone plasklachten.
Middenstroomurine	Opvangmethode waarbij je eerst wast en het eerste deel van de straal in de wc laat lopen, om verontreiniging vanaf de huid te beperken.
PCR-test (soa-test)	Laboratoriummethode die het erfelijk materiaal van een micro-organisme aantoont. De gewone manier om chlamydia en gonorroe in urine op te sporen.
Neutrofiel	Het meest voorkomende type witte bloedcel en de eerste die bij een infectie of letsel aankomt. De meeste cellen bij pyurie zijn neutrofielen.

Veelgestelde vragen

Is pyurie gevaarlijk?

Pyurie zelf is niet gevaarlijk. Het is een teken dat iets de urinewegen irriteert of infecteert, en het risico komt van die oorzaak en niet van de witte bloedcellen. De meeste verklaringen zijn klein en te behandelen, zoals een blaasontsteking of een die al is behandeld. Wat telt, is wat er nog meer bij hoort: koorts met pijn in je zij, zichtbaar bloed in de urine, zwangerschap of pyurie die maandenlang blijft, vragen om snelle beoordeling. Pyurie die bij een controle wordt gevonden bij iemand die zich helemaal goed voelt, wordt meestal opgevolgd met een nieuw monster in plaats van meteen behandeld.

Wat is de meest voorkomende oorzaak van steriele pyurie?

De meest voorkomende verklaring is een urineweginfectie die al (deels) is behandeld. Antibiotica zorgen dat bacteriën niet meer op kweekplaten groeien lang voordat de ontsteking in het blaasslijmvlies is gezakt, dus witte bloedcellen kunnen dagen tot weken blijven na een negatieve kweek. Bij onbehandelde oorzaken zijn soa’s zoals chlamydia het meest voorkomend bij jongere volwassenen, omdat die niet op gewone kweekbodems groeien. Daarna volgen nierstenen, katheters en nierontsteking door medicijnen. Je huisarts vertellen welke antibiotica je de afgelopen maand hebt gebruikt, lost het raadsel vaak meteen op.

Kan pyurie vanzelf overgaan?

Vaak wel. Pyurie door een voorbijgaande irritatie, een kort geleden verwijderde katheter of een infectie die al aan het genezen is, verdwijnt meestal zonder verdere behandeling als de ontsteking zakt. Daarom is een gebruikelijke volgende stap gewoon het urineonderzoek een paar weken later herhalen in plaats van met medicijnen te beginnen. Pyurie die blijft in twee of meer goed opgevangen monsters, of die samengaat met klachten, bloed in de urine of een veranderde nierfunctie, wordt uitgezocht in plaats van afgewacht. Stop of start nooit zelf een antibioticum om te zien of de uitslag verandert.

Hoe ziet pyurie bij tuberculose eruit?

Tuberculose van de urinewegen geeft kenmerkend pyurie die weken of maanden blijft met steeds negatieve gewone kweken, vaak met zure urine en microscopisch bloed. Algemene klachten zoals afvallen, nachtzweten of lang hoesten kunnen er wel of niet bij zijn. Voor de diagnose zijn speciale tests op mycobacteriën nodig, meestal op ochtendurine van meerdere dagen, omdat de bacterie niet groeit op de platen voor gewone bacteriën. Het is in totaal een zeldzame oorzaak, maar wordt serieus genomen bij mensen die eerder met tbc in contact kwamen, een verminderde afweer hebben of in een land hebben gewoond waar tbc veel voorkomt.

Wat zijn de klachten van pyurie bij vrouwen?

Pyurie geeft zelf geen klachten; de klachten komen van de oorzaak. Bij vrouwen is het gebruikelijke patroon een branderig gevoel bij het plassen, aandrang, vaak kleine beetjes plassen en een zeurend gevoel onderin de buik. Je kunt ook troebele of sterk ruikende urine opmerken. Is de oorzaak een soa, dan kan er afscheiding of pijn in het bekken zijn, en soms helemaal niets. Koorts, koude rillingen, rugpijn en misselijkheid suggereren dat de nier erbij betrokken is en vragen om zorg op dezelfde dag. Veel vrouwen bij wie pyurie bij een controle wordt gevonden, hebben helemaal geen klachten.

Waardoor krijg je een nierontsteking?

Een nierbekkenontsteking ontstaat meestal doordat bacteriën uit de blaas via de urineleider omhoog naar de nier gaan, vaak na een blaasontsteking. Thuisarts noemt een grotere kans bij onder meer diabetes, een verminderde afweer, een ziekte van de blaas of nieren, een eerdere nierbekkenontsteking en zwangerschap. Ook een blokkade van de urinestroom, bijvoorbeeld door een steen of een vergrote prostaat, maakt het makkelijker. Andere vormen van nierontsteking, zoals interstitiële nefritis door medicijnen of een ontsteking van de nierfilters, hebben andere oorzaken.

Kun je overlijden aan een nierbekkenontsteking?

Een nierbekkenontsteking is bij snelle behandeling bijna altijd goed te genezen, maar zonder behandeling kan de infectie zich naar het bloed uitbreiden (bloedvergiftiging of sepsis), en dat kan levensbedreigend zijn. Daarom zegt Thuisarts: bel dezelfde dag de huisarts of de huisartsenpost als je denkt dat je een nierbekkenontsteking hebt, en ook als je de medicijnen niet binnenhoudt of als je na twee dagen antibiotica niet minder klachten hebt. Bel 112 bij tekenen van levensgevaar, zoals heel snel ademen, verwardheid of nauwelijks nog reageren.

Hoe wordt pyurie behandeld?

Er is geen behandeling voor pyurie als zodanig; de behandeling richt zich op de oorzaak. Een blaasontsteking met een positieve kweek wordt behandeld met een korte antibioticakuur, afgestemd op de gevoeligheid van de bacterie. Een soa krijgt een eigen antibioticum, met testen van de partner. Stenen hebben soms pijnstilling, vocht of een urologische ingreep nodig. Een nierontsteking door medicijnen verbetert als het middel wordt gestopt. Gaat het om kolonisatie zonder klachten bij een oudere, dan wordt bewust niet behandeld, omdat antibiotica dan schade doen zonder meetbaar voordeel.

Bronnen

Nederlands Huisartsen Genootschap — NHG-Standaard Urineweginfecties (M05) — NHG-Richtlijnen, 2020, laatste aanpassing 2026 — richtlijnen.nhg.org
Nederlandse Vereniging voor Urologie — Laboratoriumonderzoek bij UWI bij volwassenen (richtlijn Urineweginfecties bij volwassenen) — Richtlijnendatabase, 2020 — richtlijnendatabase.nl
Thuisarts.nl (NHG) — Ik heb een nierbekken-ontsteking — Thuisarts, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
Thuisarts.nl (NHG) — Ik heb chlamydia — Thuisarts, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
Thuisarts.nl (NHG) — Ik zorg voor een oudere met blaasontsteking — Thuisarts, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
Thuisarts.nl (NHG) — Ik ben zwanger en heb blaasontsteking — Thuisarts, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
Minerva (evidence-based medicine) — Wat is de waarde van pyurie voor de diagnose van bacteriurie? — minerva-ebp.be, geraadpleegd 2026 — minerva-ebp.be
Slingeland Ziekenhuis — Leukocyten urine — Laboratoriumgids Slingeland Ziekenhuis, 2022 — slingeland.nl
Wikipedia (Nederlandstalig) — Pyurie — nl.wikipedia.org, geraadpleegd 2026 — nl.wikipedia.org
Cleveland Clinic — Pyuria: Causes, Symptoms, Management & Treatment — Cleveland Clinic Health Library, herzien 2026 — my.clevelandclinic.org
A.D.A.M. / National Library of Medicine — Urinalysis — MedlinePlus Medical Encyclopedia, herzien 2025 — medlineplus.gov
Mayo Clinic — Urinary tract infection (UTI): Symptoms and causes — Mayo Clinic, herzien 2025 — mayoclinic.org
Centers for Disease Control and Prevention — Clinical Overview of Tuberculosis — CDC, herzien 2024 — cdc.gov
Bilsen MP, Conroy SP, Schneeberger C, et al. — A reference standard for urinary tract infection research: a multidisciplinary Delphi consensus study — The Lancet Infectious Diseases, 2024 — DOI 10.1016/S1473-3099(23)00778-8
Advani SD, North R, Turner NA, et al. — Performance of Urinalysis Parameters in Predicting Urinary Tract Infection: Does One Size Fit All? — Clinical Infectious Diseases, 2024 — DOI 10.1093/cid/ciae230
Thyagaraju P, Mandal J, Pari Thenmozhi H, Deepanjali S — Pyuria in hospitalized general medical patients without urinary tract infection — F1000Research, 2024 — DOI 10.12688/f1000research.144853.2
El Moussaoui N, van Andel E, van der Beek MT, et al. — Validation of urinary biomarkers for accurate diagnosis of urinary tract infections in older adults (UTI-GOLD): a multicentre observational study protocol — BMJ Open, 2025 — DOI 10.1136/bmjopen-2025-103311
Azores-Moreno J, Cases-Corona C, Sánchez-Álamo B, et al. — Acute Drug-Induced Tubulointerstitial Nephritis: Current Perspectives on Diagnosis and Treatment — Advances in Kidney Disease and Health, 2025 — DOI 10.1053/j.akdh.2025.06.002

Verder lezen

Vergelijk de stickregel met de microscopische telling in onze uitleg over witte bloedcellen in urine.
Begrijp de naam van de bacterie en het gevoeligheidspanel met onze uitleg over de uitslag van de urinekweek.
Lees wat bacteriegroei in een urinemonster echt betekent in onze uitleg over bacteriën in urine.
Kijk of er naast de witte bloedcellen ook eiwit lekt in onze uitleg over eiwit in urine.
Begrijp het bredere laboratoriumonderzoek van urine in ons overzicht over het urineonderzoek interpreteren.

Begrijp je labuitslag met BloodSense

Een regel ‘pyurie’ op je urineonderzoek wordt veel begrijpelijker als je hem leest naast de uitslagen voor nitriet, leukocytenesterase, rode bloedcellen en eiwit op dezelfde pagina. BloodSense leest je volledige urine-uitslag en legt in gewone taal uit wat elke waarde betekent, ook welke combinaties meestal op een infectie wijzen en welke ergens anders naartoe. Zo kom je bij je huisarts met de juiste vragen. Het BloodSense-rapport stelt geen diagnose en vervangt het oordeel van je huisarts niet.

Laat je labuitslag binnen enkele minuten uitleggen