Bloed in urine (hematurie): oorzaken, onderzoek en wanneer je belt

Bloed in urine heet in medische taal hematurie. Staat dat woord op je labuitslag, dan betekent het simpelweg dat er rode bloedcellen in een urinemonster zijn gevonden, en die bevinding zegt op zichzelf nog niet waar ze vandaan komen. Het woord dekt twee heel verschillende situaties: urine die je zelf rood of bruin ziet kleuren, en urine die er volkomen normaal uitziet maar rode bloedcellen bevat die alleen onder de microscoop te zien zijn. Allebei verdienen ze aandacht, maar ze leiden tot andere vervolgstappen, en geen van beide is op zichzelf een diagnose.
In dit artikel lees je hoe laboratoria bloed in urine definiëren, waarom een positieve urinestick eerst onder de microscoop moet worden bevestigd voordat iemand iets doet, welke oorzaken op verschillende leeftijden vaak voorkomen, hoe artsen een nierprobleem onderscheiden van een probleem in de blaas of prostaat, hoe de Nederlandse richtlijn Hematurie patiënten in risicogroepen indeelt, en bij welke klachten je niet moet wachten op een gewone afspraak.
Wat betekent hematurie op je labuitslag?
Laboratoria rapporteren rode bloedcellen (erytrocyten) in urine op twee plaatsen. De chemische teststrook, de urinestick, geeft een uitslag zoals negatief, spoor, +, ++ of +++ voor bloed. Het microscopisch onderzoek, het urinesediment, geeft een echt aantal, uitgedrukt als erytrocyten per gezichtsveld of, met een apparaat geteld, per microliter (µL). Een gezichtsveld is één rond beeld door de microscoop bij sterke vergroting; de telling is een gemiddelde van wat de analist in meerdere van die beelden zag.
De Nederlandse richtlijn Hematurie (Nederlandse Vereniging voor Urologie, 2023) definieert microscopische hematurie als 3 of meer erytrocyten per gezichtsveld. Voor de omrekening naar erytrocyten per µL verwijst de richtlijn naar het eigen laboratorium. Onder die grens wordt de bevinding meestal als normaal gezien. Alles in die zin telt: het getal, de microscoop en een goed opgevangen monster. Je kunt de losse regels op je eigen uitslag vergelijken met onze uitleg over het urinesediment.
Waarom de manier van opvangen de uitslag verandert
Middenstroomurine vermindert verontreiniging vanaf de huid, de vagina of de voorhuid. Een monster tijdens of net na de menstruatie kan bloed bevatten dat helemaal niet uit de urinewegen komt. De richtlijn adviseert daarom de urine buiten de menstruatie te verzamelen en vanaf de dag ervoor zware inspanning en seks te vermijden, omdat ook die bloed in de urine kunnen geven. Monsters die urenlang op kamertemperatuur staan, gaan bovendien achteruit. Thuisarts adviseert te plassen nadat je minstens vier uur niet hebt geplast, bijvoorbeeld ’s morgens vroeg, en het potje binnen twee uur naar de huisartsenpraktijk te brengen of anders meteen in de koelkast te zetten. Lijkt een uitslag verrassend, dan is herhalen op een vers, goed opgevangen monster vaak de nuttigste volgende stap.
Zichtbaar of onzichtbaar bloed in urine
Bij macroscopische hematurie is het bloed zichtbaar. Er is verrassend weinig bloed nodig om urine van kleur te laten veranderen: roze, rode, theekleurige of colakleurige urine kan ontstaan door veel minder bloed dan de meeste mensen denken. Dat is geruststellend wat het bloedverlies betreft, maar niet wat de oorzaak betreft. Volgens de richtlijn Hematurie is bij zichtbaar bloed zonder andere klachten de kans op een kwaadaardige oorzaak, afhankelijk van geslacht, leeftijd en risicofactoren, 11 tot 18 procent; bij microscopische hematurie gemiddeld 3 procent. Zichtbaar bloed moet dus altijd worden onderzocht. De richtlijn zegt ook: hoeveel bloed er is, zegt weinig over hoe ernstig het probleem is.
Microscopische hematurie is onzichtbaar. Ze wordt meestal toevallig gevonden, bij een controle, een keuring, in de zwangerschap of bij onderzoek naar iets heel anders. De meeste gevallen blijken een onschuldige verklaring te hebben, maar een klein deel niet, en daarom wordt de bevinding opgevolgd in plaats van weggewuifd. Volgens de richtlijn komt microscopische hematurie, afhankelijk van leeftijd, geslacht en risicofactoren, bij 2,4 tot 31,1 procent van de bevolking voor, en bij mannen 1,5 keer zo vaak als bij vrouwen. Kleurveranderingen die niets met bloed te maken hebben, komen ook vaak voor; die lees je in onze uitleg over de kleur van urine.
Waarom een positieve urinestick onder de microscoop bevestigd moet worden
Het bloedvakje op de stick ziet geen rode bloedcellen. Het reageert op hemoglobine, het ijzerhoudende eiwit in rode bloedcellen. Het Slingeland Ziekenhuis schrijft in zijn laboratoriumgids dat de teststrip daardoor geen onderscheid kan maken tussen rode bloedcellen in de urine en vrij hemoglobine, en dat de positief voorspellende waarde laag is (50 procent), terwijl de negatief voorspellende waarde hoog is (98 procent). Een negatieve stick stelt dus goed gerust; een positieve stick moet worden bevestigd. De richtlijn Hematurie zegt het kort: een positieve dipstick moet in het urinesediment worden bevestigd.
Vrij hemoglobine dat vrijkomt als rode bloedcellen in de bloedbaan kapotgaan, kleurt het vakje. Myoglobine, het zuurstofdragende eiwit uit spieren dat vrijkomt na een beknelling, een epileptische aanval of extreme inspanning, doet dat ook. Wordt die mogelijkheid genoemd, dan kijken artsen vaak naar de bloedwaarde uit onze uitleg over myoglobine in het bloed. Het Slingeland noemt ook een forse hoeveelheid bacteriën als oorzaak van vals positieve uitslagen, en de richtlijn noemt oxiderende stoffen zoals povidonjodium (Betadine). Vals negatieve uitslagen komen voor bij veel vitamine C, eiwit, nitriet of urinezuur in de urine.
Daarnaast zijn er oorzaken die geen bloed zijn maar er wel alarmerend uitzien. Rode bieten, zwarte bessen, rabarber en kleurstoffen in voeding kunnen urine rood kleuren zonder één rode bloedcel. Rifampicine, fenazopyridine, senna en sommige laxeermiddelen doen hetzelfde. De richtlijn noemt ook zeldzame stofwisselingsziekten zoals porfyrie en giftige stoffen zoals lood. Bij al deze situaties beslist de microscoop, omdat die wel of geen rode bloedcellen vindt.
| Wat de uitslag gaf | Bloedvakje op de stick | Rode bloedcellen onder de microscoop |
|---|---|---|
| Echte bloeding in de urinewegen | Positief | Aanwezig, 3 of meer per gezichtsveld |
| Vrij hemoglobine door afbraak van rode bloedcellen | Positief | Weinig of geen |
| Myoglobine door spierschade | Positief | Geen |
| Menstruatiebloed in het monster | Positief | Aanwezig, maar vaak met plaveiselepitheelcellen |
| Rode bieten, bessen, rifampicine, fenazopyridine | Negatief | Geen |
| Zware inspanning in de dagen ervoor | Positief | Aanwezig, meestal weg bij herhaling |
Wat zijn de oorzaken van bloed in urine?
De lijst met mogelijke oorzaken is lang, maar de praktische vraag is welke vaak voorkomen bij iemand zoals jij. Thuisarts schrijft dat bloed in je urine vaak komt door een blaasontsteking, een nierbekkenontsteking of nierstenen, en dat je dan meestal ook andere klachten hebt, zoals pijn. Bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd is een urineweginfectie de meest voorkomende verklaring, meestal met een branderig gevoel, aandrang of vaak plassen. Dat patroon staat in onze uitleg over urineweginfecties: klachten en onderzoek. Andere vakjes op de stick wijzen vaak dezelfde kant op, en daarom lezen artsen het bloedvakje samen met de uitslag uit onze uitleg over leukocytenesterase.
Stenen zijn de klassieke oorzaak van bloed met plotselinge, hevige pijn aan één kant van je rug of zij, die in golven komt en kan uitstralen naar de lies. Onze uitleg over nierstenen: klachten en behandeling beschrijft wat er meestal volgt. Bij mannen boven de vijftig is een vergrote prostaat een veelvoorkomende onschuldige verklaring, al neemt die nooit de noodzaak weg om andere oorzaken uit te sluiten. Thuisarts noemt verder onder meer blaasstenen, een nierziekte of nierschade bij hoge bloeddruk of diabetes, een prostaatontsteking, een soa, een wondje in de plasbuis door een katheter, gebruik van ketamine en sneller bloeden door een ziekte of medicijnen.
Oorzaken die je moet uitsluiten in plaats van aannemen
Kanker van het slijmvlies van de blaas of de hogere urinewegen (urotheelcelcarcinoom) is in absolute aantallen niet vaak de oorzaak, maar is wel de reden dat het hele onderzoek bestaat. Het komt veel vaker voor bij mensen boven de vijftig, bij mannen en vooral bij mensen die roken of hebben gerookt, en het begint heel vaak met pijnloos zichtbaar bloed. Thuisarts schrijft dat de kans op kanker groter wordt als je ouder wordt, en als je roze, rode of bruine urine hebt zonder andere klachten. Onze uitleg over blaaskanker: klachten en onderzoek laat zien hoe die mogelijkheid wordt onderzocht. Ook nier- en prostaatkanker kunnen bloed in de urine geven.
Ziekten van de nierfilters vormen een aparte groep. IgA-nefropathie is wereldwijd de meest voorkomende primaire ziekte van de nierfilters en geeft klassiek zichtbaar bloed een dag of twee na een keelontsteking of een andere infectie. Dat lees je in onze uitleg over de ziekte van Berger (IgA-nefropathie). Erfelijke aandoeningen zoals dunne-basaalmembraanziekte, sikkelceldragerschap en bloedings- of stollingsstoornissen maken de lijst compleet.
Mijn man heeft bloed in zijn urine, maar hij heeft geen pijn. Wat kan dit zijn?
Pijnloos bloed in de urine bij een man kan komen door een vergrote prostaat, een stille blaas- of prostaatontsteking, een nierziekte, bloedverdunners of na zware inspanning, maar ook door blaas-, nier- of prostaatkanker. Juist pijnloos zichtbaar bloed bij een man boven de vijftig, vooral als hij rookt of heeft gerookt, is een reden om snel naar de huisarts te gaan. Volgens de richtlijn Hematurie valt macroscopische hematurie vanaf 50 jaar in de hoogste risicogroep. Thuisarts adviseert bij bloed in je urine zonder andere klachten op een werkdag je huisarts te bellen; ook als het bloed na één keer weer weg is.
Aanwijzingen voor de nier of voor de urinewegen
Een van de nuttigste vragen in het hele onderzoek is waar langs de urinewegen het bloeden begon. Bloed uit de glomeruli, de microscopisch kleine filters in de nier, gedraagt zich anders dan bloed uit de urineleiders, blaas, prostaat of plasbuis, en de urine zelf bevat de aanwijzingen.
Drie bevindingen wijzen naar de nierfilters. Erytrocytencilinders zijn cilindervormige afdrukken van rode bloedcellen die in de niertubuli ontstaan; als ze er zijn, zijn ze bijna doorslaggevend. Onze uitleg over cilinders in urine laat zien hoe ze worden gerapporteerd. Dysmorfe erytrocyten, rode bloedcellen met een vervormde, onregelmatige vorm doordat ze door het filter zijn geperst, wijzen dezelfde kant op. De richtlijn Hematurie noemt dysmorfe erytrocyten, met name meer dan 5 procent acanthocyten, en erytrocytencilinders als aanwijzing voor een oorzaak in de nierfilters en adviseert dan eerst verwijzing naar een internist-nefroloog. De derde aanwijzing is flink eiwit naast het bloed. Hoe dat wordt gemeten, lees je in onze uitleg over eiwit in urine. De nierfunctie wordt daarna beoordeeld met de bloedtest uit onze uitleg over kreatinine in het bloed. De richtlijn adviseert bij iedereen met microscopische hematurie de nierfunctie en de mate van eiwitverlies te bepalen.
Bloed uit de urinewegen ziet er anders uit. De rode bloedcellen zijn gelijkvormig en normaal van vorm, cilinders ontbreken, eiwit is weinig of wordt verklaard door het bloed zelf, en er kunnen stolsels zichtbaar zijn, want stolsels ontstaan niet in de glomerulus. Ook pijnpatronen helpen: koliekpijn in de zij past bij een steen, branderig plassen bij een infectie, en pijnloos zichtbaar bloed bij een oudere maakt onderzoek naar kanker belangrijker. Wordt een infectie vermoed, dan is de bevestigende test beschreven in onze uitleg over de uitslag van de urinekweek.
Hoe risicogroepen het onderzoek bepalen
De Nederlandse richtlijn Hematurie (2023) deelt volwassenen zonder duidelijke verklaring in een lage, matige of hoge risicogroep in. Risicofactoren zijn onder meer roken (10 pakjaren of meer), irritatieve plasklachten, eerdere bestraling, eerdere behandeling met cyclofosfamide of ifosfamide, urotheelkanker of Lynch-syndroom in de familie, en blootstelling via het werk aan bijvoorbeeld benzeen of aromatische amines. Ook in de Verenigde Staten werkt men sinds 2020 met risicogroepen (richtlijn van de American Urological Association, aangepast in 2025).
De tabel hieronder vat de Nederlandse indeling samen. Je eigen plan hangt af van je geschiedenis en stel je samen met je huisarts of uroloog vast.
| Risicogroep | Wie er meestal in valt | Wat het onderzoek meestal inhoudt |
|---|---|---|
| Laag risico | Microscopische hematurie, jonger dan 60 jaar, zonder risicofactoren | Urinesediment herhalen na 6 maanden |
| Matig risico | Microscopische hematurie onder 60 jaar met risicofactoren, of die na 6 maanden blijft; microscopische hematurie vanaf 60 jaar; zichtbaar bloed onder 50 jaar | Echo van de nieren en een cystoscopie (kijkonderzoek van de blaas) |
| Hoog risico | Zichtbaar bloed vanaf 50 jaar | Meerfasen CT-urografie en cystoscopie |
| Aanwijzingen voor de nierfilters | Hoge bloeddruk, verminderde nierfunctie, veel eiwit, dysmorfe erytrocyten of cilinders | Eerst onderzoek door een internist-nefroloog |
Waarom een normale uitslag toch nuttig is
Een groot deel van de onderzoeken vindt niets. Dat is geen verspilde moeite: het legt een uitgangssituatie vast, sluit de ernstigste mogelijkheden uit en verandert hoe een latere bevinding wordt gelezen. Thuisarts schrijft dat soms geen oorzaak wordt gevonden en dat je dan een extra urineonderzoek en vaak bloedonderzoek krijgt. De richtlijn noemt na een negatief urologisch onderzoek aanvullende stappen bij aanhoudend bloed, zoals urinecytologie of een CT-scan, en eventueel onderzoek door een nefroloog.
Is bloed in de urine gevaarlijk, en wanneer bel je?
Bloed in de urine is meestal niet gevaarlijk door het bloedverlies zelf, maar kan wijzen op een aandoening die snel onderzoek nodig heeft; daarom bel je bij zichtbaar bloed altijd je huisarts. Thuisarts zegt: bel je huisarts als je bloed in je urine ziet; heb je nergens anders last van, bel dan op een werkdag. De meeste microscopische bevindingen kunnen op een gewone afspraak worden besproken. Sommige situaties kunnen niet wachten. Bel dezelfde dag je huisarts of de huisartsenpost als je bloed in je urine ziet en:
- je zwanger bent;
- je een man bent en denkt dat je een blaasontsteking hebt;
- je koorts hebt (38 graden of hoger), rilt of pijn in je zij hebt, wat kan wijzen op een nierbekkenontsteking;
- je veel pijn hebt in je buik, zij of rug, bijvoorbeeld pijn aan één kant die in golven komt;
- je moet plassen maar het niet goed lukt, bijvoorbeeld door stolsels;
- je bloedverdunners gebruikt of een ziekte hebt waardoor je sneller bloedt;
- je een minder goede afweer hebt, je je ziek voelt of al een ziekte van je blaas of nieren hebt;
- het bloed na een val, een klap op je buik of rug of een ongeluk ontstond.
Plas je heel veel bloed, bel dan direct je huisarts of de huisartsenpost. Bij levensgevaar bel je 112. Ook bloed samen met opvallend dikke benen of een opgezet gezicht, of veel minder plassen, is een reden om snel te bellen, omdat dat op de nierfilters wijst. Bloedverdunners verklaren bloed in de urine niet weg. Ze kunnen een bloeding uit een afwijking die er al was zichtbaar maken, dus het onderzoek gaat op dezelfde manier door.
Nieuwste wetenschappelijke ontwikkelingen
Onderzoek van de afgelopen drie jaar ging minder over nieuwe tests en meer over de vraag of de bestaande indeling in risicogroepen in de praktijk werkt. Uit PubMed springen vier bevindingen eruit.
De grootste studie bekeek meer dan vierduizend volwassenen met microscopische hematurie die allemaal zowel beeldvorming als een cystoscopie kregen, en onderzocht of de Amerikaanse risicogroepen voorspelden wat er werd gevonden. Dat deden ze voor kanker van de blaas en de afvoerwegen: mensen in de hoge risicogroep hadden duidelijk vaker zo’n tumor dan mensen in de matige en lage groep, en de losse onderdelen van de score, leeftijd, mannelijk geslacht, roken en het aantal rode bloedcellen, telden elk mee. Voor niertumoren voorspelden dezelfde groepen niets: die werden in elke risicogroep ongeveer even vaak gevonden. De auteurs merkten ook op dat vrouwen van zeventig en ouder zo vaak blaaskanker hadden dat je ze als hoog risico zou kunnen behandelen. Wat betekent dit voor jou? De risicogroep is een goede gids voor hoe dringend de blaas onderzocht moet worden, maar een minder goede gids voor wat beeldvorming van de nieren laat zien. Dat is een reden waarom beeldvorming nog steeds bij het plan hoort.
Twee andere studies keken of de Amerikaanse richtlijn ook wordt gevolgd. Een studie bij patiënten in de eerste lijn vond dat de meeste mensen, ook in de hoogste risicogroep, nooit bij een uroloog kwamen, en dat maar een minderheid van de onderzoeken die wel plaatsvonden aan de richtlijn voldeed. Een andere dossierstudie in een preventieve kliniek vond dat minder dan de helft van de volwassenen met een verhoogd aantal rode bloedcellen binnen zes maanden een herhaald urineonderzoek kreeg. Wat betekent dit voor jou? Het is praktisch: noemde een uitslag bloed in je urine, vraag dan na wat het vervolgplan is in plaats van aan te nemen dat dat al loopt. Beide zijn retrospectieve studies, waarbij onderzoekers terugkeken in bestaande dossiers, dus ze beschrijven wat er in bepaalde klinieken gebeurde en bewijzen niet wat er overal gebeurt.
Een vierde lijn onderzoek gaat over de nier in plaats van de blaas. Een overzicht uit 2026 stelde dat bij IgA-nefropathie microscopisch bloed in de urine een onderbenut signaal is voor actieve ontsteking in de filters, en dat het samen met eiwit volgen de activiteit van de ziekte misschien beter beschrijft dan eiwit alleen. Het is een overzicht van bestaand bewijs en geen studie, dus het weerspiegelt een opkomende opvatting en nog geen vaste verandering in de praktijk. Wat betekent dit voor jou? Verschijnen bloed en eiwit samen, dan kan een nierspecialist beide in de tijd volgen in plaats van alleen het eiwit.
Een breed klinisch overzicht uit 2025 bracht deze lijnen samen en maakte één punt dat het onthouden waard is: zichtbaar bloed, bloedarmoede, aanhoudende klachten of een verminderde nierfunctie zijn de kenmerken die het onderzoek snel vooruit moeten helpen, waar het bloed ook voor het eerst werd opgemerkt.
Woordenlijst
| Term | Uitleg |
|---|---|
| Hematurie | Rode bloedcellen in de urine, zichtbaar met het blote oog (macroscopisch) of alleen met een microscoop (microscopisch). |
| Gezichtsveld | Eén rond beeld door een microscoop bij sterke vergroting. Rode bloedcellen worden per gezichtsveld geteld en over meerdere velden gemiddeld. |
| Urinestick | Plastic strip met chemische vakjes die in urine wordt gedompeld. Het bloedvakje reageert op hemoglobine, niet op hele cellen, en kan dus positief zijn zonder rode bloedcellen. |
| Glomerulus | Een van de ongeveer een miljoen microscopisch kleine filters in elke nier. Bloed dat hier begint, heet glomerulair. |
| Erytrocytencilinder | Cilindervormige afdruk van rode bloedcellen die in een niertubulus ontstaat. Wijst sterk op een bloeding uit de nierfilters. |
| Dysmorfe erytrocyten | Rode bloedcellen met een vervormde, onregelmatige vorm doordat ze door het nierfilter zijn gegaan. |
| Myoglobine | Zuurstofdragend eiwit uit spieren. Komt vrij bij spierschade en kleurt het bloedvakje positief zonder rode bloedcellen in de urine. |
| Cystoscopie | Kijkonderzoek waarbij een dunne, buigzame camera via de plasbuis in de blaas wordt gebracht. |
| CT-urografie | CT-scan in meerdere fasen met contrastvloeistof die de nieren, urineleiders en blaas gedetailleerd laat zien. |
| Urotheelcelcarcinoom | Kanker van het slijmvlies van de blaas, urineleiders of het nierbekken. De belangrijkste kanker waar het onderzoek naar zoekt. |
Veelgestelde vragen
Is hematurie op zichzelf gevaarlijk?
De bevinding zelf schaadt je niet, en de hoeveelheid bloed is bijna nooit genoeg voor bloedarmoede. Wat telt, is de oorzaak. De meeste gevallen hebben een onschuldige verklaring, zoals een infectie, een steen, een vergrote prostaat of zware inspanning. Een klein deel komt door een aandoening die veel baat heeft bij vroeg ontdekken, en daarom wordt de bevinding opgevolgd en niet alleen in de gaten gehouden. Zichtbaar bloed heeft een grotere kans op een belangrijke oorzaak dan een microscopische bevinding en moet altijd aan je huisarts worden gemeld, ook als het maar één keer gebeurt en vanzelf weggaat.
Wat is de meest voorkomende oorzaak van bloed in urine bij vrouwen?
Bij vrouwen voor de overgang is een urineweginfectie verreweg de meest voorkomende verklaring, meestal met branderig plassen, aandrang of pijn onderin de buik. Menstruatiebloed in het monster is de andere heel gewone reden voor een positieve uitslag; daarom wordt de test vaak buiten de menstruatie herhaald. Na de overgang wordt het aantal oorzaken groter: dunner wordend weefsel rond de plasbuis, stenen en, minder vaak, blaaskanker gaan meetellen. Leeftijd verandert de waarschijnlijke verklaring meer dan geslacht.
Wat zijn de eerste symptomen van een blaasontsteking?
De eerste klachten van een blaasontsteking zijn meestal pijn of een branderig gevoel bij het plassen en vaker moeten plassen, terwijl je elke keer maar een klein beetje plast. Thuisarts noemt ook roze of rode plas door bloed, je plas ineens niet goed kunnen ophouden en pijn onderin je buik of rug. Bij een gewone blaasontsteking heb je geen koorts; koorts kan wijzen op een nierbekkenontsteking. Een soa en ketaminegebruik kunnen klachten geven die erop lijken.
Is een blaasontsteking gevaarlijk voor mannen?
Een blaasontsteking bij mannen is niet meteen gevaarlijk, maar wel vaker ingewikkeld dan bij vrouwen. Thuisarts schrijft dat mannen meer kans hebben op problemen, zoals een ontsteking van het nierbekken of van de prostaat, en dat ze daar erg ziek van kunnen worden. Mannen krijgen daarom bij een blaasontsteking altijd antibiotica en hun urine gaat altijd voor een kweek naar het laboratorium. Bel dezelfde dag de huisarts of de huisartsenpost als je als man denkt dat je een blaasontsteking hebt.
Betekent microscopische hematurie altijd kanker?
Nee, en bij de meeste mensen niet. Volgens de Nederlandse richtlijn Hematurie is de kans op een kwaadaardige oorzaak bij microscopische hematurie zonder klachten gemiddeld 3 procent, en die kans is het laagst bij jonge mensen die nooit hebben gerookt. Het onderzoek bestaat omdat die kankers goed te behandelen zijn als ze vroeg worden gevonden, niet omdat ze de verwachte uitkomst zijn. De indeling in risicogroepen zorgt er juist voor dat mensen met een laag risico geen zwaar onderzoek krijgen waar ze waarschijnlijk geen baat bij hebben.
Kan sporten bloed in de urine geven?
Ja. Zware of langdurige inspanning, vooral hardlopen, kan tijdelijk bloed in de urine geven, dat meestal binnen een paar dagen rust weer weg is. De richtlijn Hematurie noemt dat bij marathonlopers bij 50 tot 70 procent hematurie kan worden aangetoond, en na een bokswedstrijd bij ongeveer de helft van de sporters. Lange afstanden lopen of marcheren kan ook rode bloedcellen kapotmaken en spieren beschadigen, waardoor hemoglobine of myoglobine in de urine komt en de stick positief wordt zonder rode bloedcellen. Toch sluit bloed na het sporten volgens de richtlijn een onderliggend probleem niet uit; meestal wordt het urineonderzoek na een paar dagen zonder zware training herhaald.
Wat te doen bij bloed in een katheter?
Bloed in de urine komt vaak voor bij mensen met een blaaskatheter, bijvoorbeeld door irritatie van de blaaswand, een klein letsel als er aan de katheter wordt getrokken of door bloedverdunners. Het Slingeland Ziekenhuis schrijft in zijn kenniscentrum urologie dat dit meestal vanzelf overgaat en dat de patiënt veel moet drinken. Is de urine wijnrood of ontstaan er flinke stolsels die de katheter kunnen verstoppen, neem dan contact op met de huisarts, de wijkverpleging of de uroloog. Lukt plassen via de katheter niet meer of krijg je koorts, bel dan dezelfde dag.
Kan bloed in de urine vanzelf weggaan?
Vaak lijkt dat zo. Bloed door een infectie stopt als de infectie is behandeld, bloed door een uitgeplaste steen stopt als de steen weg is, en bloed door sporten verdwijnt met rust. Het lastige is dat bloed uit een tumor ook kan komen en gaan, dus een episode die vanzelf overging, bewijst niet dat er niets was. Eén keer zichtbaar bloed is genoeg reden voor onderzoek, ook als je urine daarna weer normaal is.
Bronnen
- Nederlandse Vereniging voor Urologie — Richtlijn Hematurie (startpagina en samenvatting van de aanbevelingen) — Richtlijnendatabase, 2023 — richtlijnendatabase.nl
- Nederlandse Vereniging voor Urologie — Nefrologische / urologische oorzaken van hematurie (richtlijn Hematurie) — Richtlijnendatabase, 2023 — richtlijnendatabase.nl
- Nederlandse Vereniging voor Urologie — Hematurie en sport (richtlijn Hematurie) — Richtlijnendatabase, 2023 — richtlijnendatabase.nl
- Nederlandse Vereniging voor Urologie — Instructie: urine verzamelen voor sedimentonderzoek (richtlijn Hematurie) — Richtlijnendatabase, 2023 — richtlijnendatabase.nl
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik heb bloed in mijn urine, waar kan het door komen? — Thuisarts, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik denk dat ik blaasontsteking heb (vrouw) — Thuisarts, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik heb blaasontsteking (man) — Thuisarts, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
- Slingeland Ziekenhuis — Bloed urine: interpretatie en storingen — Laboratoriumgids Slingeland Ziekenhuis, 2017 — slingeland.nl
- Slingeland Ziekenhuis — Hematurie bij mensen met katheter — Kenniscentrum Urologie, 2021 — urologie.slingeland.nl
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases — Hematuria (Blood in the Urine) — NIDDK, National Institutes of Health, herzien 2022 — niddk.nih.gov
- Cleveland Clinic — Blood in Urine (Hematuria): Causes, Diagnosis and Treatment — Cleveland Clinic Health Library, herzien 2025 — my.clevelandclinic.org
- MedlinePlus, National Library of Medicine — Urine, bloody — MedlinePlus Medical Encyclopedia, herzien 2025 — medlineplus.gov
- American Urological Association and SUFU — Microhematuria: AUA/SUFU Guideline (2020, amended 2025) — American Urological Association, 2025 (Engelstalig) — auanet.org
- Udedibia E, Solosky K, Macdonald EJ, et al. — Critical Analysis of the AUA 2020/2025 Microscopic Hematuria Guidelines to Predict Urothelial but Not Renal Cortical Neoplasms — The Journal of Urology, 2025 — DOI 10.1097/JU.0000000000004854
- An C, Jeong J, Chiu C, et al. — Risk stratification and diagnostic evaluation of patients found to have microscopic hematuria by their primary care providers — Journal of General and Family Medicine, 2024 — DOI 10.1002/jgf2.740
- Munroe D, O’Keefe J, Wang D, Moore MA — Evaluation of the 2020 American Urological Association Microscopic Hematuria Guidelines in Clinical Practice: Retrospective Chart Review Analysis — JMIR Formative Research, 2025 — DOI 10.2196/75929
- Floege J, Fervenza FC, Coppo R — Microscopic hematuria in IgA nephropathy: a biomarker of disease activity — Clinical Kidney Journal, 2026 — DOI 10.1093/ckj/sfag003
- Szymkiewicz S — Clinical Significance, Differential Diagnosis and Initial Management of Hematuria in Emergency and Outpatient Settings — Cureus, 2025 — DOI 10.7759/cureus.91639
Verder lezen
- Vergelijk de bevinding die op witte in plaats van rode bloedcellen wijst in onze uitleg over pyurie.
- Bekijk het stickvakje dat naar een bacteriële infectie wijst in onze uitleg over nitriet in urine.
- Volg vroege nierschade met de meting uit onze uitleg over de albumine-kreatinineratio.
- Lees over de langdurige aandoening die kan volgen op blijvende nierschade in ons overzicht over chronische nierschade.
- Lees over de kanker bij mannen die ook bloed in de urine kan geven in onze uitleg over prostaatkanker en de PSA-test.
Begrijp je labuitslag met BloodSense
Een urineonderzoek komt zelden met uitleg, en de regel over bloed staat naast eiwit, leukocytenesterase, nitriet en het soortelijk gewicht, die elk veranderen wat de andere betekenen. BloodSense leest die waarden samen en zet ze in gewone taal, zodat je ziet of het beeld meer naar een infectie, een steen of iets wijst dat een afspraak bij een specialist verdient. Het BloodSense-rapport helpt je te begrijpen wat je uitslag zegt en betere vragen voor te bereiden; het stelt geen diagnose en vervangt het oordeel van je huisarts niet.



