Prostaatkanker is de meest voorkomende kanker bij mannen in Nederland: elk jaar krijgen ongeveer 16.000 mannen de diagnose, volgens KWF. Toch wordt de ziekte vaak verkeerd begrepen. Prostaatkanker in een vroeg stadium geeft meestal helemaal geen klachten. De plasklachten waar veel mannen zich zorgen over maken, zoals een zwakke straal, ’s nachts eruit moeten of moeilijk op gang komen, komen veel vaker door een goedaardig grotere prostaat die bij het ouder worden hoort. Prostaatkanker is ook de enige veelvoorkomende kanker waarbij een bloedtest, het PSA, echt als opsporingsmiddel wordt gebruikt. Die test is nuttig, maar ook onvolmaakt. In dit artikel lees je welke symptomen bij welk stadium passen, wat een verhoogde PSA-waarde wel en niet betekent, hoe het onderzoek in Nederland verloopt en welke behandelingen er zijn, met hun echte voor- en nadelen.

Wat is prostaatkanker?

De prostaat is een klier zo groot als een kastanje. Hij ligt onder de blaas, rond het begin van de plasbuis, en maakt een deel van het vocht in het sperma. Omdat de prostaat om de plasbuis heen zit, kan alles wat hem groter maakt of irriteert het plassen veranderen.

Prostaatkanker ontstaat als cellen in die klier zich ongeremd gaan delen. Het komt vooral voor bij oudere mannen: volgens KWF is 98% van de mannen bij de diagnose 55 jaar of ouder, en Thuisarts schrijft dat 9 van de 10 mannen met prostaatkanker ouder zijn dan 60 jaar. De meeste mannen met deze diagnose overlijden er niet aan. De 5-jaarsoverleving is in Nederland gestegen van 57% in 1955 naar 90% nu. Dat verschil tussen hoe vaak de diagnose wordt gesteld en hoe vaak de ziekte gevaarlijk is, helpt je om alles hieronder rustig te lezen.

Waarom groeit prostaatkanker meestal langzaam?

Prostaattumoren gedragen zich heel verschillend. Thuisarts onderscheidt twee soorten. De meest voorkomende soort groeit langzaam, geeft bijna nooit klachten en hoeft vaak niet behandeld te worden; mannen met deze vorm worden gemiddeld even oud als mannen zonder prostaatkanker. De andere soort groeit snel, kan uitzaaien, vooral naar de botten, en moet vaak wel behandeld worden. Het hele moderne onderzoek draait erom die twee groepen uit elkaar te halen: gevaarlijke kanker behandelen, onschuldige kanker met rust laten.

Prostaatkanker symptomen per stadium

Het belangrijkste feit over de symptomen van prostaatkanker: in een vroeg stadium merk je meestal niets. Een tumor die nog in de prostaat zit, groeit vaak in het buitenste deel van de klier, weg van de plasbuis. Daardoor verandert het plassen niet. Daarom wordt er over testen gepraat: wachten op klachten betekent wachten tot de ziekte verder is.

Plasklachten komen meestal door iets anders

Een zwakke of onderbroken straal, persen om te beginnen, nadruppelen, vaker moeten plassen en ’s nachts wakker worden om te plassen heten samen plasklachten (in het Engels LUTS). Bij mannen boven de 50 komen ze meestal door een goedaardige vergroting van de prostaat (BPH) of door een prostaatontsteking (prostatitis). Het is zinvol om ze met je huisarts te bespreken, omdat ze goed te behandelen zijn. Maar op zichzelf zijn ze geen teken van kanker.

Signalen waarvoor je snel naar de huisarts gaat

Sommige klachten vragen om een afspraak binnen enkele dagen in plaats van afwachten: zichtbaar bloed in je plas of sperma, nieuwe en aanhoudende botpijn in rug, heupen of bekken, afvallen zonder reden en nieuwe zwakte of een doof gevoel in je benen. Geen van deze klachten betekent automatisch kanker. Bloed in de plas heeft veel onschuldige oorzaken; wie dat op een urinestrip ziet, leest vaak onze uitleg over bloed in de urine. Maar deze klachten moeten wel onderzocht worden.

Wat je merkt	Meest waarschijnlijke oorzaak	Wat te doen
Zwakke straal, ’s nachts plassen, moeilijk op gang komen	Goedaardig vergrote prostaat (BPH)	Gewone afspraak bij de huisarts; goed te behandelen
Branderig plassen, aandrang, koorts	Blaasontsteking of prostaatontsteking	Snel een afspraak; plas laten onderzoeken
Zichtbaar bloed in plas of sperma	Verschillende onschuldige oorzaken; de oorzaak moet gevonden worden	Afspraak binnen enkele dagen
Aanhoudende botpijn, afvallen, zwakke benen	Zeldzaam; kan wijzen op gevorderde ziekte	Snel medisch onderzoek
Helemaal geen klachten	Typisch voor vroege prostaatkanker	Bespreek of testen bij jou past

PSA-waarde: wat meet de bloedtest echt?

PSA (prostaatspecifiek antigeen) is een eiwit dat prostaatcellen maken, gezonde en kwaadaardige. De test meet hoeveel PSA er in je bloed zit. Het belangrijkste staat al in de naam: PSA is specifiek voor de prostaat, niet voor kanker. Een hoge waarde zegt dat er iets in de prostaat gebeurt, maar niet wat.

Thuisarts gebruikt bij de huisarts een eenvoudige grens. Is je PSA lager dan 3 (in µg/L, op sommige uitslagen geschreven als ng/ml), dan is de kans op prostaatkanker klein. Is je PSA 3 of hoger en heb je geen ontsteking, dan krijg je meer onderzoek in het ziekenhuis. Een waarde van 3 of hoger kan door prostaatkanker komen, maar ook door een grotere prostaat of een ontsteking.

Wat is de normale PSA-waarde voor verschillende leeftijden?

Er is geen vaste normale PSA-waarde die voor iedereen geldt. PSA stijgt langzaam met de leeftijd, en laboratoria geven soms iets andere referentiewaarden. In de Nederlandse huisartsenpraktijk is 3 de grens waarboven verder onderzoek volgt. Daarnaast tellen de grootte van je prostaat, eerdere uitslagen en je persoonlijke risico mee. Een waarde die bij een man van 50 reden is voor onderzoek, kan bij een man van 75 met een grote prostaat heel gewoon zijn.

Veelvoorkomende oorzaken van een verhoogd PSA zonder kanker

Een verhoogd PSA komt veel vaker door iets onschuldigs dan door kanker. Bekende oorzaken zijn een grotere prostaat, een prostaatontsteking, een blaasontsteking, een recente zaadlozing, flink fietsen, een recent onderzoek van de prostaat, een katheter of een ingreep aan de prostaat, en gewoon ouder worden. Sommige medicijnen verlagen het PSA juist: middelen tegen een vergrote prostaat kunnen de waarde ongeveer halveren. Vertel je arts dus dat je ze gebruikt. Bij een vermoeden van een ontsteking wordt vaak ook je plas onderzocht; veel mannen lezen dan onze uitleg over een urinekweek.

De verfijningen die artsen gebruiken

Eén getal is een grof instrument. Daarom helpen afgeleide metingen bij een twijfelachtige uitslag. De PSA-dichtheid deelt de PSA-waarde door het volume van de prostaat op een scan: een grote prostaat met een matig verhoogd PSA lees je anders dan een kleine prostaat met hetzelfde getal. De verhouding vrij/totaal PSA vergelijkt het deel dat niet aan eiwit gebonden is; een hoger vrij deel past meer bij een goedaardige oorzaak. De PSA-snelheid kijkt naar hoe de waarde verandert over meerdere metingen: een gestaag stijgende lijn is zorgwekkender dan een waarde die rond hetzelfde niveau schommelt. Geen van deze maten geeft alleen het antwoord, maar ze maken het gesprek scherper. Wil je de getallen uitgebreider uitgelegd? Lees dan onze uitleg over de PSA-uitslag.

Testen op prostaatkanker: voor wie, en wat is het nadeel?

In Nederland is er geen bevolkingsonderzoek naar prostaatkanker, zoals dat er wel is voor darmkanker, borstkanker en baarmoederhalskanker. Testen is een eigen keuze die je met je huisarts bespreekt. De huisarts doet dan één of twee onderzoeken: voelen aan de prostaat via de anus (rectaal toucher) en bloed prikken voor het PSA.

Volgens het advies van huisartsen op Thuisarts geldt:

Heb je een fout in het BRCA2-gen en ben je tussen de 45 en 70 jaar? Dan is het advies om je te laten testen. Kregen mannen in je familie prostaatkanker vóór hun 50e, dan begin je 5 jaar vóór de leeftijd van de jongste.
Ben je 75 jaar of ouder, of ernstig ziek? Dan krijg je meestal geen test, omdat behandeling je dan niet langer of beter laat leven.
Voor alle andere mannen: bespreek de voordelen en nadelen. Thuisarts heeft er een keuzehulp voor.

Welke mannen krijgen prostaatkanker vaker?

Het risico is niet gelijk verdeeld. Volgens KWF hebben mannen met een Afrikaans-Caraïbische afkomst en mannen met Asjkenazisch-joodse voorouders een grotere kans. Ongeveer 5 tot 10% van de mannen met prostaatkanker heeft een erfelijke aanleg. Ook mannen met een vader of broer met prostaatkanker, en dragers van een fout in het BRCA2-gen (en in mindere mate BRCA1), hebben een hoger risico. Bij hen begint het gesprek over testen vaak eerder.

Overdiagnose in gewone woorden

Overdiagnose is het eerlijke nadeel van testen. Het betekent dat er kanker wordt gevonden die tijdens je leven nooit kwaad had gedaan: de diagnose is echt, het gevaar was het niet. Vroeger leidde dat tot operaties of bestraling van tumoren die je beter met rust had kunnen laten, met blijvende gevolgen voor plassen en seks. Thuisarts noemt het ook: je kunt je patiënt voelen terwijl je geen klachten hebt, en mannen die zich laten testen leven gemiddeld even lang als mannen die dat niet doen. Daarom is testen een gesprek en geen opdracht.

Van verhoogd PSA naar een diagnose

Eén verhoogd PSA is een beginpunt, geen oordeel. Het traject daarna is veel selectiever dan tien jaar geleden.

Stap 1: herhalen en zoeken naar eenvoudige verklaringen

Vaak wordt de test na enkele weken herhaald, nadat je arts heeft gevraagd naar een ontsteking, een recente zaadlozing, fietsen en recente ingrepen. Een flink deel van de verhoogde waarden zakt dan weer terug. Lijkt een ontsteking waarschijnlijk, dan wordt die eerst behandeld en het PSA daarna opnieuw gemeten.

Stap 2: eerst een MRI, dan pas een biopt

In het ziekenhuis bij de uroloog krijg je tegenwoordig vaak eerst een MRI van de prostaat, vóór een eventueel biopt. De scan laat verdachte plekken zien en geeft ze een score op een vaste schaal. Is de MRI geruststellend en zijn de andere getallen niet alarmerend, dan kan een biopt vaak veilig worden uitgesteld. Is er wel een verdachte plek, dan wordt het biopt daar gericht genomen in plaats van willekeurig in de hele klier. Die ene verandering bespaart veel mannen een onnodige ingreep.

Stap 3: biopt, gradering en stadium

Bij een prostaatbiopt worden onder plaatselijke verdoving kleine stukjes weefsel weggenomen, via de huid achter de balzak of via de wand van de endeldarm. Een patholoog geeft daarna een Gleason-score die beschrijft hoe afwijkend de cellen eruitzien: twee patronen krijgen een cijfer van 3 tot 5 en die worden opgeteld, dus 3 plus 3 is 6 en 4 plus 3 is 7. Omdat een 6 van theoretisch 10 eng klinkt, terwijl dat nu de laagste graad is die wordt vastgesteld, rapporteren pathologen ook een Grade Group van 1 tot 5.

Gleason-score	Grade Group	Wat het meestal betekent
6 (3+3)	1	Laagste graad; vaak alleen controles
7 (3+4)	2	Gunstig middelhoog risico; controles mogelijk bij een deel van de mannen
7 (4+3)	3	Minder gunstig middelhoog risico; behandeling wordt meestal besproken
8	4	Hoge graad; actieve behandeling aanbevolen
9 tot 10	5	Hoogste graad; meestal gecombineerde behandeling

Het stadium beschrijft hoe ver de ziekte is: alleen in de prostaat, net door het kapsel heen, in lymfeklieren in de buurt, of uitgezaaid naar andere plekken, meestal de botten. Daarvoor kijken artsen naar het lichamelijk onderzoek, het PSA, de Grade Group en zo nodig extra scans. Graad en stadium samen bepalen je risicogroep, en die bepaalt het gesprek over behandeling. Bloedonderzoek speelt soms ook mee, omdat uitzaaiingen in de botten een bepaald enzym kunnen verhogen; wie dat wil controleren, leest vaak onze uitleg over alkalische fosfatase.

Prostaatkanker behandeling: wat kunnen ze doen?

Er is zelden één juist antwoord. De keuze hangt af van je risicogroep, je leeftijd, andere aandoeningen en wat jij belangrijk vindt. De bijwerkingen verschillen vooral in soort, niet zozeer in ernst. Thuisarts heeft voor elke situatie aparte uitleg, van regelmatige controles tot operatie en bestraling.

Actief volgen

Bij prostaatkanker met een laag risico is actief volgen nu de standaard, in plaats van direct behandelen. Dat is niet niets doen. Het betekent regelmatig een PSA-test, af en toe een MRI, een nieuw biopt op vaste momenten en overstappen op behandeling als het beeld verandert. Zolang je actief volgt, blijven plassen en seks zoals ze zijn. De prijs is levenslang controles en, voor sommige mannen, de last van leven met een bekende kanker.

Operatie

Bij een radicale prostatectomie wordt de hele prostaat weggehaald, meestal met hulp van een operatierobot. Je krijgt dan een duidelijke uitslag van het weefsel. De nadelen zijn reëel: urineverlies komt vaak voor in de eerste maanden en blijft bij een minderheid van de mannen. Ook erecties worden bij een flink deel van de mannen slechter, soms blijvend. Dat hangt af van je leeftijd, hoe het vóór de operatie was en of de zenuwen naast de prostaat gespaard kunnen worden. Er komt geen zaad meer bij het klaarkomen, omdat de klier die veel van dat vocht maakt weg is. Mannen die voor deze keuze staan, lezen vaak onze uitleg over erectieproblemen.

Bestraling

Uitwendige bestraling en inwendige bestraling (brachytherapie, waarbij radioactieve zaadjes in de prostaat worden geplaatst) geven bij veel risicogroepen een vergelijkbare controle over de kanker. Urineverlies komt minder vaak voor dan na een operatie, maar de darm kan geïrriteerd raken en je kunt vaker en dringender moeten plassen. Erecties worden meestal geleidelijk minder in de jaren erna, niet meteen. Bestraling wordt bij middelhoog en hoog risico vaak gecombineerd met hormoontherapie.

Hormoontherapie en de gevolgen voor je stofwisseling

Prostaatkanker groeit onder invloed van mannelijke hormonen (androgenen). Hormoontherapie verlaagt het testosteron daarom tot een heel laag niveau. Dat werkt, maar het is zwaar. Opvliegers, minder spiermassa, aankomen, vermoeidheid, stemmingswisselingen, minder zin in seks en botontkalking zijn te verwachten. Bij langere behandeling neemt ook het risico op hart- en vaatziekten en stofwisselingsproblemen toe. Daarom controleren artsen tijdens de behandeling je bloeddruk en je bloedsuiker. Veel mannen met langdurige hormoontherapie lezen onze praktische uitleg over hoge bloeddruk, en sommigen bekijken de eerste signalen van diabetes. Ook botdichtheid, vitamine D en calcium worden meestal gecontroleerd, en vóór de start lezen veel mannen onze uitleg over testosteron in je bloed.

Uitgezaaide prostaatkanker

Als de kanker is uitgezaaid, is het doel de ziekte jarenlang onder controle te houden in plaats van haar weg te halen. Moderne combinaties voegen extra medicijnen toe aan de hormoontherapie. Bloedarmoede, nierfunctie en het bloedbeeld worden de hele tijd gevolgd; veel patiënten lezen daarom ook onze uitleg over het bloedbeeld. Anderen bekijken wat een creatinine-uitslag betekent.

Wanneer naar de huisarts?

Je ziet bloed in je plas of sperma, op welke leeftijd ook.
Je plasklachten zijn nieuw of worden snel erger, of je kunt helemaal niet plassen. Dat laatste is spoed: bel meteen je huisarts of, ’s avonds en in het weekend, de huisartsenpost.
Je hebt aanhoudende botpijn in rug, heupen of ribben zonder dat je je hebt bezeerd.
Je bent tussen de 45 en 70 jaar en hebt nooit besproken of een PSA-test bij jou past.
Je hebt een fout in het BRCA2-gen, of je vader of broer kreeg jong prostaatkanker.
Je hebt een verhoogde PSA-uitslag en geen duidelijk plan voor wat er nu gebeurt.

Bij levensgevaar bel je altijd 112.

Nieuwste wetenschappelijke inzichten

Het onderzoek van de afgelopen drie jaar ging minder over nieuwe genezingen en meer over het preciezer doen van wat er al is. Dit laat het recente bewijs zien, in gewone woorden.

Testen redt levens, maar pas na lange tijd

Het grootste gerandomiseerde onderzoek naar opsporing, de Europese ERSPC-studie waaraan ook Nederland deelnam, publiceerde resultaten na 23 jaar. Ruim 160.000 mannen van 55 tot 69 jaar kregen wel of geen uitnodiging voor herhaalde PSA-tests. De uitnodiging verminderde het aantal sterfgevallen aan prostaatkanker, maar het effect was bescheiden en werd pas na vele jaren zichtbaar. Testen leverde ook meer diagnoses op: het probleem van overdiagnose, nu direct gemeten. Wat betekent dit voor jou? PSA-testen is een redelijke keuze met een echt maar klein voordeel. Daarom is het een persoonlijke beslissing en geen algemeen advies.

Eerst scannen vindt de kanker die ertoe doet

Een systematische review met meta-analyse, een studie die de resultaten van veel eerdere studies samenvoegt, bekeek opsporingstrajecten met een MRI en een gericht biopt in plaats van willekeurige biopten. De MRI verminderde het aantal mannen dat een biopt kreeg en, belangrijker, het aantal gevonden laaggradige kankers die nooit problemen hadden gegeven, terwijl de belangrijke kankers wel werden gevonden. Wat betekent dit voor jou? Is je PSA verhoogd, dan is het een redelijke vraag of er eerst een MRI komt.

Een veiligere manier om een biopt te nemen

Samengevoegde resultaten van gerandomiseerde studies vergeleken biopten via de huid achter de balzak met de oudere route via de endeldarm. Beide vonden evenveel belangrijke kanker, en de route via de huid gaf minder kans op infectie. Wat betekent dit voor jou? Het is een terechte vraag hoe je biopt genomen wordt; de nieuwere route wordt steeds vaker de standaard.

Laag-risico kanker volgen is veilig, ook na tientallen jaren

Een Zweeds opsporingsonderzoek volgde mannen met laag- en middelhoog-risico prostaatkanker die actief werden gevolgd, tot 25 jaar lang. Overlijden aan prostaatkanker bleef zeldzaam in de groep, al nam de kans dat uiteindelijk toch behandeling nodig was geleidelijk toe. Wat betekent dit voor jou? Kiezen voor actief volgen bij laag-risico kanker is geen gok, maar wel een belofte voor de lange termijn om je afspraken na te komen.

Geen van deze bevindingen vervangt een persoonlijk gesprek met een uroloog. Samen laten ze wel zien dat artsen veel beter zijn geworden in het met rust laten van onschuldige kanker.

Woordenlijst

Begrip	Uitleg
PSA	Prostaatspecifiek antigeen, een eiwit dat prostaatcellen maken en dat in je bloed wordt gemeten. Het laat activiteit in de prostaat zien, niet specifiek kanker.
Goedaardige prostaatvergroting (BPH)	Een niet-kwaadaardige vergroting van de prostaat die bij het ouder worden heel vaak voorkomt en de gewone oorzaak is van plasklachten bij oudere mannen.
Prostatitis	Een ontsteking van de prostaat, soms door een infectie. Kan het PSA sterk en tijdelijk verhogen.
PSA-dichtheid	De PSA-waarde gedeeld door het volume van de prostaat op een scan, om te beoordelen of een waarde hoog is voor de grootte van de klier.
Verhouding vrij/totaal PSA	Het deel van het PSA dat niet aan eiwitten vastzit. Een hoger deel wijst meer op een goedaardige oorzaak.
Gleason-score	De beoordeling door een patholoog van hoe afwijkend de kankercellen eruitzien, door twee patronen op te tellen, van 6 tot 10.
Grade Group	Een eenvoudigere schaal van 1 tot 5 die de Gleason-score vertaalt naar een duidelijkere rangorde van agressiviteit.
Actief volgen	Nauwkeurig controleren van laag-risico kanker met regelmatige tests, scans en biopten, en pas behandelen als de ziekte verandert.
Overdiagnose	Het vinden van echte kanker die nooit klachten had gegeven of je leven had verkort als hij niet was ontdekt.
Hormoontherapie	Behandeling die het testosteron verlaagt om de groei van prostaatkanker te remmen.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de symptomen van prostaatkanker?

In de meeste gevallen zijn er in het begin geen symptomen. Kanker die nog in de prostaat zit, groeit meestal in een deel van de klier dat niet op de plasbuis drukt, dus het plassen verandert niet en het doet geen pijn. Als er toch vroeg klachten zijn, zijn die meestal niet te onderscheiden van die van een goedaardig vergrote prostaat. Lijsten met waarschuwingssignalen op internet beschrijven daarom vaak gevorderde ziekte: bloed in plas of sperma, botpijn en afvallen.

Betekent een hoog PSA dat ik kanker heb?

Meestal niet. De meeste verhoogde PSA-waarden komen door een grotere prostaat, een ontsteking, een infectie, een recente zaadlozing, fietsen, een recente ingreep of gewoon de leeftijd. Een verhoogde uitslag betekent dat het getal verklaard moet worden, niet dat er kanker is gevonden. De gewone volgende stappen zijn een herhaalde test na enkele weken, controle op een ontsteking en, als de waarde hoog blijft, een MRI voordat over een biopt wordt beslist.

Wat is de normale PSA-waarde voor mijn leeftijd?

Er is geen grens die voor iedereen geldt. Bij de huisarts in Nederland is 3 het omslagpunt: daaronder is de kans op prostaatkanker klein, daarboven volgt verder onderzoek als er geen ontsteking is. Thuisarts adviseert bij een PSA tussen 1 en 3 minstens 2 jaar te wachten met een nieuwe test, en bij een PSA onder 1 onder de 60 jaar minstens 5 jaar. Ben je 60 of ouder met een PSA onder 1, dan heeft opnieuw testen geen zin.

Is prostaatkanker kwaadaardig?

Ja, prostaatkanker is een kwaadaardige tumor, maar dat zegt weinig over hoe gevaarlijk hij is. De meeste prostaatkanker groeit zo langzaam dat hij nooit klachten geeft. Een kleiner deel groeit snel en kan uitzaaien. Daarom bepalen artsen eerst de graad en het stadium voordat ze iets over behandeling zeggen.

Hoe lang leef je nog met prostaatkanker?

Dat hangt sterk af van de graad, het stadium en je algemene gezondheid. Gemiddeld leeft 90% van de mannen 5 jaar na de diagnose nog, volgens KWF, en mannen met langzaam groeiende prostaatkanker worden gemiddeld even oud als mannen zonder. Is de ziekte uitgezaaid, dan is genezen meestal niet meer mogelijk, maar kan de ziekte vaak jarenlang onder controle worden gehouden. Persoonlijke cijfers krijg je van je eigen behandelteam.

Is prostaatkanker erfelijk?

Een klein deel wel: volgens KWF heeft ongeveer 5 tot 10% van de mannen met prostaatkanker een erfelijke aanleg. Een vader of broer met prostaatkanker verdubbelt ongeveer je risico, en een fout in het BRCA2-gen (en minder sterk in BRCA1) verhoogt het verder, vaak met agressievere ziekte. De meeste mannen met prostaatkanker hebben geen familiegeschiedenis, dus het ontbreken daarvan is op zichzelf geen geruststelling. Bij een duidelijk familiepatroon kan erfelijkheidsonderzoek worden aangeboden.

Kun je genezen van prostaatkanker?

Kanker die nog in de prostaat zit, is vaak te genezen met een operatie of bestraling, en de overleving na tien jaar is bij plaatselijke ziekte hoog. Laag-risico kanker hoeft vaak helemaal niet direct behandeld te worden en wordt dan gevolgd. Is de ziekte uitgezaaid naar botten of lymfeklieren, dan is genezen meestal niet mogelijk, maar kan ze vaak vele jaren worden afgeremd met hormoontherapie en andere middelen.

Bronnen

Centers for Disease Control and Prevention — Prostate Cancer Basics, 2025 (Engelstalig) — cdc.gov
MedlinePlus, National Library of Medicine — Prostate-Specific Antigen (PSA) Test, 2025 (Engelstalig) — medlineplus.gov
Mayo Clinic — Prostate cancer: symptoms and causes, 2026 (Engelstalig) — mayoclinic.org
ERSPC Investigators — European Study of Prostate Cancer Screening: 23-Year Follow-up — New England Journal of Medicine, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1056/NEJMoa2503223
Magnetic Resonance Imaging in Prostate Cancer Screening: A Systematic Review and Meta-Analysis — JAMA Oncology, 2024 (Engelstalig) — doi.org/10.1001/jamaoncol.2024.0734
Transperineal Versus Transrectal Magnetic Resonance Imaging-targeted Prostate Biopsy: A Systematic Review and Meta-analysis of Prospective Studies — European Urology Oncology, 2024 (Engelstalig) — doi.org/10.1016/j.euo.2024.07.009
Palmstedt E, Mansson M, Hugosson J, Arnsrud Godtman R — Active Surveillance for Screen-detected Low- and Intermediate-risk Prostate Cancer: Extended Follow-up up to 25 Years in the GOTEBORG-1 Trial — European Urology, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1016/j.eururo.2025.06.012
KWF Kankerbestrijding — Prostaatkanker: symptomen, oorzaken en cijfers — KWF, 2026 — kwf.nl
Thuisarts (NHG) — Ik denk na over testen op prostaatkanker — Thuisarts.nl, 2026 — thuisarts.nl
Thuisarts (NHG, FMS) — Prostaatkanker: onderzoek en behandelingen — Thuisarts.nl, 2026 — thuisarts.nl

Verder lezen

Lees over de meest voorkomende kanker bij vrouwen in ons artikel over borstkanker.
Bekijk de signalen en het bevolkingsonderzoek in ons artikel over darmkanker.
Begrijp waarom je botten na hormoontherapie extra aandacht vragen met onze uitleg over vitamine D.
Lees wat een afwijkende waarde betekent in onze uitleg over calcium in je bloed.
Ontdek hoe bloedarmoede wordt gemeten in onze uitleg over hemoglobine.

Begrijp je labuitslag met BloodSense

Een PSA-getal op een labuitslag zegt weinig zonder je leeftijd, de grootte van je prostaat, je eerdere uitslagen en je persoonlijke risico. BloodSense leest je labuitslag en legt in gewone taal uit wat elke waarde meet, hoe die zich verhoudt tot de referentiewaarden van je lab en welke uitslagen meestal aanleiding zijn voor een vervolggesprek, of het nu gaat om PSA, testosteron, het bloedbeeld of een urineonderzoek. Je krijgt ook een lijst met vragen om aan je huisarts te stellen. Het helpt je je resultaten te begrijpen en je gesprek voor te bereiden; het stelt geen diagnose en vervangt je huisarts niet.

Laat je labuitslag uitleggen met BloodSense

De informatie op deze pagina is bedoeld als uitleg en vervangt geen consult bij je huisarts. Het BloodSense-rapport wordt gemaakt door kunstmatige intelligentie, alleen ter informatie. Het is geen diagnose en geen behandeladvies, en het vervangt het oordeel van je huisarts niet.