Bacteriën in urine: wat een positieve uitslag van je urineonderzoek betekent

Bacteriën in je urine op de uitslag van een urineonderzoek zien staan, is verontrustend. Maar op zichzelf betekent die regel zelden dat je een infectie hebt. Een laboratorium kan om verschillende redenen bacteriecellen in een monster vinden: sommige zijn bij het opvangen van de huid meegekomen, sommige leefden al onschuldig in de blaas, en sommige vermenigvuldigen zich echt en geven klachten. De drie delen van een urineonderzoek, de urinestick, de microscoop en de kweek, beantwoorden elk een andere vraag, en de antwoorden zijn het niet altijd met elkaar eens. In dit artikel lees je hoe elke test bacteriën opspoort, wat de woorden op je uitslag (zelden, enkele, matig, veel) eigenlijk beschrijven, wat de kiemgetallen in een kweek betekenen, waarom een vervuild monster de meest voorkomende verklaring is, en wanneer de bevinding echt wijst op een urineweginfectie die behandeld moet worden.
Wat bacteriën in urine betekenen op een labuitslag
Urine die door de nieren wordt gemaakt, is normaal bijna steriel. Tegen de tijd dat ze het lichaam verlaat, is ze echter door de plasbuis en langs de huid gegaan, en die hebben allebei hun eigen vaste bewoners. Een klein aantal bacteriecellen in een geplast monster is dus te verwachten en op zichzelf geen bewijs van ziekte.
Waar het om gaat, is de combinatie van drie dingen: hoeveel bacteriën er zijn gevonden, of er tegelijk een ontsteking is, en of je klachten hebt. Bacteriën plus witte bloedcellen plus een branderig gevoel bij het plassen is een heel ander beeld dan alleen bacteriën bij iemand die zich prima voelt. Alles over testen, de publieksvoorlichting van de Nederlandse beroepsvereniging van klinisch chemici (NVKC), zegt dat bacteriën in de urine op een urineweginfectie kunnen wijzen; let op het woord “kunnen”. Wil je zien hoe de ontstekingskant van die som wordt gemeten, lees dan onze uitleg over witte bloedcellen in urine.
Waar de bacteriën vandaan kunnen komen
Er zijn vier realistische bronnen. De eerste is de huid en de schaamstreek, meegenomen als de straal erlangs gaat; dat is verontreiniging. De tweede is de blaas zelf, waarin bacteriën wonen zonder schade te doen. De derde is een actieve infectie ergens tussen de plasbuis en de nieren. De vierde is het potje of de tijd voordat het monster wordt onderzocht: urine die uren op kamertemperatuur staat, laat een klein aantal bacteriën uitgroeien tot een groot aantal. Daarom vragen laboratoria je het monster snel in te leveren of in de koelkast te zetten. Thuisarts adviseert het potje binnen 2 uur naar de praktijk te brengen, of het anders meteen in de koelkast te zetten en binnen 24 uur in te leveren.
Die vier uit elkaar halen is het hele doel van de rest van het onderzoek. Geen enkel getal op de uitslag doet dat alleen.
De drie tests die bacteriën in urine melden
Een gewoon urineonderzoek heeft lagen. Elke laag is goedkoper en sneller dan de laag eronder, en elke laag is minder precies.
De urinestick en het nitrietvakje
De urinestick is een plastic strookje met chemische vakjes die van kleur veranderen. De stick ziet geen bacteriën. Eén vakje toont nitriet aan. Dat ontstaat als bepaalde bacteriën nitraat omzetten dat al in de urine zit. Een positief nitrietvakje is een redelijk sterke aanwijzing dat er veel gramnegatieve bacteriën zoals Escherichia coli aanwezig zijn. Een negatief vakje bewijst echter weinig: verschillende veelvoorkomende verwekkers maken helemaal geen nitriet, en de reactie heeft urine nodig die een paar uur in de blaas heeft gezeten. Een verdund monster van iemand die veel heeft gedronken, kan dus negatief zijn ondanks een echte infectie. Vergelijk je een negatieve stick met een positieve microscoop, lees dan onze uitleg over nitriet in urine.
Een tweede vakje toont leukocytenesterase aan, een enzym dat witte bloedcellen afgeven. Het wijst op ontsteking en niet op bacteriën, en de twee vakjes worden meestal samen gelezen. De Nederlandse richtlijn voor urineweginfecties bij volwassenen schrijft dat een aantoonbare nitriettest en/of een positieve leukocytentest de diagnose kunnen ondersteunen. Onze uitleg over de leukocytenesterasetest beschrijft hoever je dat signaal kunt vertrouwen.
Microscopisch onderzoek (sediment)
Is de stick afwijkend, of vraagt de arts erom, dan draait een analist het monster rond in een centrifuge en bekijkt het bezinksel onder de microscoop. Hier zijn bacteriën echt te zien als kleine staafjes of bolletjes, en de uitslag wordt gemeld als een ruwe dichtheid per gezichtsveld in plaats van als een precieze telling. De richtlijn noemt dat aantallen leukocyten en bacteriën per gezichtsveld worden vastgesteld, en dat de aanwezigheid van bacteriën én leukocyten op een urineweginfectie wijst. Hetzelfde preparaat laat witte en rode bloedcellen, epitheelcellen, kristallen en cilinders zien. Daarom zegt de microscoop veel meer dan de stick. Wil je het hele sedimentbeeld begrijpen, lees dan onze uitleg over het microscopisch urineonderzoek.
Wat als urine op kweek wordt gezet?
De kweek is de standaard waar de rest aan wordt afgemeten. Een afgemeten druppel urine wordt op een voedingsbodem uitgestreken en in een broedstoof gezet, en de bacteriekolonies die groeien worden geteld en benoemd. Alleen de kweek kan de bacterie bij naam noemen, de hoeveelheid uitdrukken in kolonievormende eenheden per milliliter (kve/ml, in het Engels CFU/mL) en testen welke antibiotica werken. Het Radboudumc legt uit dat urine op kweek wordt gezet om te onderzoeken of er bacteriën in zitten en welke antibiotica het best helpen. Een kweek duurt wel 24 tot 48 uur, en daarom bestaan de snellere tests überhaupt. Onze uitleg over de uitslag van de urinekweek loopt een volledige kweekuitslag door.
Hoe bacteriën worden gemeld, en wat de getallen betekenen
Laboratoria gebruiken twee verschillende schalen voor twee verschillende tests, en die door elkaar halen zorgt vaak voor verwarring. De microscoop gebruikt beschrijvende woorden of plusjes. De kweek gebruikt kiemgetallen.
| Woorden op een uitslag van de microscoop | Wat het meestal weergeeft | Wat het niet bewijst |
|---|---|---|
| Niet gezien | Geen zichtbare bacteriën in het sediment | Sluit een infectie met een laag kiemgetal niet uit |
| Zelden of af en toe | Een handvol cellen, heel vaak van de huid | Wijst op zichzelf bijna nooit op een infectie |
| Enkele, of 1+ | Een lichte maar duidelijke aanwezigheid | Kan verontreiniging niet scheiden van bacteriën die er gewoon wonen |
| Matig, of 2+ | Een duidelijk verhoogde dichtheid | Heeft nog steeds klachten of een kweek nodig om te duiden |
| Veel, of 3+ | Sterke groei, of een monster dat te lang heeft gestaan | Noemt de bacterie niet en stuurt de behandeling niet |
Kweekuitslagen zijn getallen. De grenzen hieronder zijn de grenzen die in de internationale literatuur het vaakst worden gebruikt voor een middenstroomplas. Ze verschuiven bij urine uit een katheter en bij mensen met bepaalde risicofactoren, dus zie ze als richtlijn en niet als oordeel. De Nederlandse richtlijn voor het uitwerken van urinekweken werkt met eigen afspraken: bij spontaan geloosde urine werkt het laboratorium een overheersende soort uit vanaf een kiemgetal van 10.000 kve/ml, en bij groei van meerdere soorten met tekenen van verontreiniging wordt de uitslag als mengflora gemeld.
| Kweekuitslag | Gebruikelijke tekst op de uitslag | Gangbare uitleg |
|---|---|---|
| Geen groei | Geen groei na 24 of 48 uur | Bacteriële infectie onwaarschijnlijk; voor klachten is een andere verklaring nodig |
| Minder dan 10.000 kve/ml | Niet-significante groei | Meestal gemeld als niet van betekenis |
| 10.000 tot 100.000 kve/ml | Groei van één soort | Van betekenis bij klachten, vooral bij mannen |
| 100.000 kve/ml of meer, één soort | Significante groei, bacterie benoemd | De klassieke grens voor bacteriurie; alleen behandeld als aan de voorwaarden is voldaan |
| Drie of meer soorten | Mengflora, nieuw monster aanbevolen | Wijst op een verontreinigd monster en niet op een infectie |
Verontreiniging is de meest voorkomende verklaring
Voordat ze aan een infectie denken, zoeken laboratoria naar de vingerafdrukken van een slecht opgevangen monster. De nuttigste daarvan zijn plaveiselepitheelcellen: grote platte cellen die loslaten van de huid en het onderste deel van de geslachtsorganen. Zitten er veel van naast de bacteriën, dan beschrijft de uitslag meer de buitenkant van je lichaam dan de binnenkant van je blaas. De Nederlandse richtlijn voor het uitwerken van urinekweken zegt dat meer plaveiselcellen dan leukocyten in de urine wijzen op een verontreinigde urine. Onze uitleg over epitheelcellen in urine beschrijft de grenzen die laboratoria gebruiken.
Twee andere aanwijzingen wijzen dezelfde kant op. Een kweek waarin drie of meer verschillende soorten groeien, komt bijna altijd door een probleem bij het opvangen, omdat een echte blaasontsteking meestal door één bacterie komt. En bacteriën zonder witte bloedcellen is een vreemde combinatie: een infectie die de blaaswand irriteert, lokt normaal ontstekingscellen aan. Hoe die ontsteking wordt gemeten, lees je in onze uitleg over pyurie bij urineonderzoek.
Verontreiniging beperken is vooral een kwestie van techniek. Maak eerst de schaamstreek schoon, begin in de wc te plassen en houd pas daarna het potje in de straal, zodat het eerste deel, dat de plasbuis schoonspoelt, wegloopt. Lever het monster snel in of zet het in de koelkast. Een ochtendurine is geconcentreerder en geeft de nitrietreactie tijd. Thuisarts raadt aan te plassen in het potje nadat je bij voorkeur minstens 4 uur niet hebt geplast.
Bacteriën zonder klachten, en waarom ze meestal met rust worden gelaten
Asymptomatische bacteriurie is de officiële naam voor een positieve kweek bij iemand zonder plasklachten. Het komt veel voor. Het neemt toe met de leeftijd, komt voor bij een flink deel van de bewoners van verpleeghuizen, en is vaak aanwezig bij mensen met diabetes, een blaaskatheter of een dwarslaesie. Thuisarts schrijft over de blaaskatheter: bijna alle mensen met een blaaskatheter hebben bacteriën in de blaas, maar dat betekent niet dat je een blaasontsteking hebt, en meestal heb je er geen last van. Dat is precies wat veel mensen zoeken als ze typen “bacterie in urine maar geen blaasontsteking”.
Voor de meeste van deze mensen luidt het advies in internationale richtlijnen: niet zoeken en niet behandelen. De reden is praktisch. Antibiotica in deze situatie voorkomen geen latere infecties met klachten, maar geven wel kans op bijwerkingen zoals diarree en reacties op het medicijn, en ze duwen de bacteriën die overblijven richting ongevoeligheid (resistentie). Dan werkt het medicijn misschien niet meer als er wel een echte infectie komt. De Belgische Minerva-bespreking uit 2023 vat samen dat een meta-analyse, vooral bij ouderen, geen klinisch relevant verschil vond tussen antibiotica en een placebo of geen behandeling bij asymptomatische bacteriurie, wel met meer ongewenste effecten. MedlinePlus zegt hetzelfde: bij de meeste mensen doen de bacteriën geen kwaad, en behandelen kan antibiotica minder goed laten werken bij latere infecties.
Er is nog een stillere reden. Bij ouderen krijgt een positieve urinetest vaak de schuld van klachten die hij niet veroorzaakte, zoals verwardheid, een val of algemene achteruitgang. Het echte probleem blijft dan liggen terwijl er een onnodig antibioticum wordt voorgeschreven.
De uitzondering bij zwangerschap
Zwangerschap is de duidelijkste uitzondering, en die werkt de andere kant op. In internationale richtlijnen wordt dan ook zonder klachten gezocht naar bacteriën, en een positieve uitslag wordt behandeld. Tijdens de zwangerschap ontspannen de urineleiders en lopen ze langzamer leeg, waardoor bacteriën uit de blaas naar de nieren kunnen opstijgen en een nierbekkenontsteking kunnen geven, een ernstige infectie van de nier. Bacteriurie behandelen verlaagt dat risico flink. Hoe het onderzoek van je urine tijdens de zwangerschap bij jou geregeld is, bespreek je met je verloskundige of gynaecoloog. Thuisarts benadrukt dat je het altijd aan je verloskundige of gynaecoloog vertelt als er GBS-bacteriën (groep B-streptokokken) in je plas zitten. Bekijk je een uitslag uit de zwangerschap, lees dan ook onze uitleg over eiwit in urine, omdat eiwit in hetzelfde monster wordt gemeten.
Andere situaties waarin behandelen wordt overwogen
Onderzoeken en behandelen is ook gebruikelijk voor ingrepen aan de urinewegen waarbij de bekleding wordt beschadigd, zoals bepaalde operaties aan de blaas of prostaat, omdat instrumenten bacteriën in het bloed kunnen duwen. Mensen met een recente niertransplantatie, jonge kinderen met terugstroming van urine (reflux) en mensen met stenen door een infectie worden per persoon bekeken. Horen stenen bij jouw voorgeschiedenis, dan beschrijft onze uitleg over nierstenen hoe infectie en steenvorming elkaar versterken.
Wanneer bacteriën in urine wel op een infectie wijzen
Een urineweginfectie is een diagnose die de arts stelt op basis van je klachten, ondersteund door het laboratorium, en geen laboratoriumdiagnose op zichzelf. Het ondersteunende patroon is meestal bacteriën plus witte bloedcellen plus een positief leukocytenesterasevakje, vaak met positief nitriet, bij iemand met een branderig gevoel bij het plassen, aandrang, vaak kleine beetjes plassen, druk in de onderbuik, of troebele en sterk ruikende urine. Zichtbaar of microscopisch bloed komt ook vaak voor, en onze uitleg over bloed in urine beschrijft wanneer die bevinding apart moet worden opgevolgd.
Welke bacteriën kunnen een blaasontsteking veroorzaken?
Escherichia coli, een darmbacterie, is veruit de belangrijkste. Minerva meldt dat E. coli in de huisartsenpraktijk 75 tot 85 procent van alle urineweginfecties veroorzaakt. Andere bekende verwekkers zijn onder meer Klebsiella, Proteus, Enterococcus en Staphylococcus saprophyticus. Niet alles wat groeit is trouwens een bacterie. Gist kan op hetzelfde preparaat verschijnen en vraagt om een andere aanpak, zoals beschreven in onze uitleg over gist en schimmel in urine. Voor het bredere medische beeld, zie onze uitleg over een urineweginfectie.
Gaat een blaasontsteking vanzelf over bij vrouwen?
Vaak wel. Thuisarts schrijft dat gezonde vrouwen meestal een week kunnen afwachten, en dat een blaasontsteking binnen 1 week vanzelf kan overgaan. Veel drinken, tot 3 liter per dag, helpt de klachten sneller over te laten gaan. Overleg wel altijd met je huisarts, en wacht niet af als je koorts hebt, zwanger bent of je ziek voelt.
Wanneer neem je contact op met je huisarts?
Neem contact op met je huisarts als je een branderig gevoel, aandrang of vaak plassen hebt dat langer dan een dag of twee duurt, of als je bloed in je urine ziet. Bel dezelfde dag je huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenpost, bij koorts, koude rillingen, misselijkheid of pijn in je zij of midden in je rug. Dat wijst erop dat de infectie een nier heeft bereikt. Doe dat ook als je zwanger bent, als je diabetes of een verminderde afweer hebt, als klachten binnen een paar weken na een antibioticakuur terugkomen, of als je als man een urineweginfectie hebt. Thuisarts zegt bij ouderen: bel direct de huisarts of de huisartsenpost bij een blaasontsteking met koorts, koude rillingen, snel ademen of plotselinge verwardheid (een delier). Plotselinge verwardheid bij een oudere moet altijd worden beoordeeld, al mag je er niet automatisch van uitgaan dat een positieve urinetest de oorzaak is. Ben je ernstig ziek, bel dan 112.
Nieuwste wetenschappelijke ontwikkelingen
Onderzoek van de afgelopen drie jaar ging minder over nieuwe tests en meer over één praktische vraag: wanneer rechtvaardigt een positieve urine-uitslag echt een antibioticum? Volgens PubMed wijzen verschillende recente overzichten dezelfde kant op.
Een systematische review met meta-analyse uit 2025 in Clinical Microbiology and Infection voegde zestien studies samen over de urinestick bij volwassenen van zestig jaar en ouder. Een meta-analyse voegt de resultaten van veel losse studies samen voor een stabieler totaalantwoord. De sticks vonden bijna alle gevallen van bacteriën in de urine, maar markeerden ten onrechte een groot deel van de mensen zonder infectie, omdat bacteriën in deze leeftijdsgroep gewoon heel vaak voorkomen. De auteurs concludeerden dat een positieve stick bij ouderen een infectie niet kan bevestigen. Wat dit voor jou betekent: heb jij of een oudere naaste een positieve stick maar geen plasklachten, dan is het heel redelijk dat een arts afwacht, naar een andere verklaring zoekt of een kweek inzet in plaats van meteen antibiotica te geven.
Een systematische review uit 2025 in Open Forum Infectious Diseases verzamelde de gerandomiseerde studies over antibiotica bij asymptomatische bacteriurie na een niertransplantatie. In zulke studies worden mensen door het lot ingedeeld bij de ene of de andere aanpak, de betrouwbaarste opzet. Mensen met bacteriën maar zonder klachten behandelen verminderde latere nierinfecties of infecties met klachten niet, en verbeterde de overleving of de uitkomst van de nieuwe nier niet. Wat dit voor jou betekent: zelfs in een groep die vroeger als hoog risico gold, is niet aangetoond dat het routinematig behandelen van een stille positieve kweek helpt. Dat ondersteunt de algemene regel om die met rust te laten.
Een systematische review uit 2024 in de European Journal of Obstetrics, Gynecology and Reproductive Biology bekeek de uitzondering bij zwangerschap. Zwangere vrouwen bij wie bacteriurie niet werd behandeld, hadden duidelijk meer kans op een nierbekkenontsteking. Dat maakt dit de ene groep waarin zoeken duidelijk zinvol is. De bevindingen over vroeggeboorte en een laag geboortegewicht verschilden per studie, en de auteurs vroegen om nieuw goed onderzoek, omdat veel van het onderliggende bewijs tientallen jaren oud is. Wat dit voor jou betekent: urineonderzoek in de zwangerschap blijft zinvol, en de sterkste reden is het voorkomen van een nierinfectie tijdens de zwangerschap.
Tot slot volgde een verbeterproject uit 2024 in Infection Control and Hospital Epidemiology tien kleine ziekenhuizen op het Amerikaanse platteland die training, begeleiding en terugkoppeling invoerden om onnodige behandeling van asymptomatische bacteriurie te verminderen. Het aandeel patiënten dat voor een urineweginfectie werd behandeld terwijl ze eigenlijk geen klachten hadden, daalde in de loop van het onderzoek. Die daling was echter niet statistisch significant en de opzet was niet gerandomiseerd, dus dit is bemoedigend maar niet overtuigend. Wat dit voor jou betekent: ziekenhuizen werken er actief aan om niet langer urine-uitslagen te behandelen in plaats van patiënten, en het is redelijk om te vragen of je klachten, en niet alleen je uitslag, de reden zijn voor een recept.
Woordenlijst
| Term | Uitleg |
|---|---|
| Bacteriurie | Bacteriën in de urine, of ze nu klachten geven of niet. |
| Asymptomatische bacteriurie | Een positieve urinekweek bij iemand zonder plasklachten. Komt vaker voor met de leeftijd en wordt meestal niet behandeld, behalve in de zwangerschap en een paar duidelijke situaties. |
| kve/ml (CFU/mL) | Kolonievormende eenheden per milliliter, de eenheid waarmee een kweek telt hoeveel levende bacteriën een monster bevat. |
| Nitriet | Een stof die ontstaat als bepaalde bacteriën nitraat in de urine omzetten. Een vakje op de urinestick toont het aan als indirect teken van die bacteriën. |
| Leukocytenesterase | Een enzym dat witte bloedcellen afgeven. Een positief vakje wijst op ontsteking in de urinewegen en niet op de bacteriën zelf. |
| Pyurie | Een verhoogd aantal witte bloedcellen in de urine, meestal een teken van ontsteking of infectie. |
| Middenstroomplas | Een manier van opvangen waarbij het eerste deel van de straal wegloopt en het potje uit het midden wordt gevuld, om verontreiniging vanaf de huid te beperken. |
| Mengflora | Een kweek waarin tegelijk verschillende bacteriesoorten groeien, meestal uitgelegd als een verontreinigd monster. |
| Nierbekkenontsteking (pyelonefritis) | Een infectie die een of beide nieren heeft bereikt, meestal met koorts, pijn in de zij en misselijkheid. |
| Gezichtsveld | Het deel dat je door een microscoop bij sterke vergroting ziet. Uitslagen van de microscoop worden per gezichtsveld beschreven, in het Engels HPF. |
Veelgestelde vragen
Wat is de normaalwaarde voor bacteriën in urine?
Er is geen enkel getal, omdat de twee tests die bacteriën melden verschillende schalen gebruiken. Bij de microscoop wordt een normale uitslag meestal geschreven als niet gezien, zelden of af en toe, en er is geen vaste telling per gezichtsveld die voor alle laboratoria geldt. Bij de kweek is het klassieke ijkpunt voor een middenstroomplas 100.000 kve/ml van één soort, en lagere aantallen worden vaak gemeld als niet-significante groei. In Nederland werkt het laboratorium bij spontaan geloosde urine volgens de richtlijn een overheersende soort al uit vanaf 10.000 kve/ml. Omdat grenzen verschillen per manier van opvangen, per geslacht en per situatie, lees je je eigen uitslag naast je klachten en de rest van het urineonderzoek, en niet naast één algemene grens.
Kun je bacteriën in je urine hebben zonder infectie?
Ja, en dat is eerder de regel dan de uitzondering. Bacteriën kunnen bij het opvangen van de huid in het monster komen, kunnen zich vermenigvuldigen in een potje dat op kamertemperatuur staat, of kunnen in de blaas leven zonder schade te doen. Die laatste toestand, asymptomatische bacteriurie, komt vaker voor met de leeftijd en bij mensen met een blaaskatheter. Een infectie vraagt om klachten én bacteriën. Daarom vraagt je huisarts eerst hoe je je voelt voordat hij of zij beslist wat een positieve uitslag betekent.
Wat betekent “enkele bacteriën” in de urine van een vrouw?
“Enkele”, soms geschreven als 1+, beschrijft een lichte aanwezigheid op het preparaat. Bij vrouwen komt dat heel vaak door de manier van opvangen en niet uit de blaas, vooral als er ook plaveiselepitheelcellen worden gemeld. De bevinding wordt belangrijker als er ook witte bloedcellen zijn, een positief leukocytenesterase- of nitrietvakje, en plasklachten. Ontbreken die, dan laat een huisarts de bevinding vaak voor wat ze is of vraagt om een nieuwe, schoon opgevangen middenstroomplas in plaats van een behandeling te starten.
Wat betekenen bacteriën in de urine tijdens de zwangerschap?
Zwangerschap is in internationale richtlijnen de ene situatie waarin een positieve urinekweek ook zonder klachten wordt behandeld. Door veranderingen in de urinewegen kunnen bacteriën in de zwangerschap makkelijker van de blaas naar de nieren opstijgen, en een nierinfectie tijdens de zwangerschap is ernstig. Een bevestigde positieve uitslag leidt dan tot een kuur met antibiotica die veilig zijn in de zwangerschap. Ben je zwanger en krijg je een afwijkende urine-uitslag, neem dan contact op met je verloskundige of huisarts en wacht niet op klachten. Thuisarts adviseert ook om meteen je huisarts te bellen als je zwanger bent en denkt dat je een blaasontsteking hebt.
Moeten bacteriën in de urine altijd met antibiotica worden behandeld?
Nee. Buiten de zwangerschap, geplande ingrepen aan de urinewegen en een klein aantal andere duidelijke situaties is het advies om bacteriën in de urine van iemand zonder klachten niet te behandelen. Antibiotica voorkomen in die situatie geen latere infecties, en ze hebben echte nadelen: bijwerkingen, verstoring van de normale bacteriën en meer resistentie, waardoor een volgende infectie moeilijker te behandelen is. Thuisarts waarschuwt ook dat bacteriën ongevoelig kunnen worden voor antibiotica. De beslissing ligt bij je huisarts, die je klachten, je voorgeschiedenis en je risicofactoren afweegt.
Waarom heb ik klachten van een blaasontsteking maar is mijn urine schoon?
Daar zijn verschillende verklaringen voor. De infectie kan komen door een bacterie in een aantal onder de grens van de kweek, of door een bacterie die slecht groeit op de gewone voedingsbodems. Antibiotica die al voor het afnemen van het monster waren gestart, kunnen de groei onderdrukken. Het kan ook zijn dat de klachten van iets anders komen dan een bacteriële infectie, zoals een ontsteking of irritatie van de blaas, een soa, of soms een aandoening van de vagina of de prostaat. Een negatieve kweek is nuttige informatie en is een reden om breder te kijken, niet om nog een recept te geven.
Bronnen
- Nederlandse Vereniging voor Urologie — Laboratoriumonderzoek bij UWI bij volwassenen (richtlijn Urineweginfecties bij volwassenen) — Richtlijnendatabase, 2020 — richtlijnendatabase.nl
- Nederlandse Vereniging voor Urologie — Uitwerken urinekweek (richtlijn Urineweginfecties bij volwassenen) — Richtlijnendatabase, 2020 — richtlijnendatabase.nl
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik denk dat ik blaasontsteking heb (vrouw) — Thuisarts, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik zorg voor een oudere met blaasontsteking — Thuisarts, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
- Thuisarts.nl (NHG) — Ik ben zwanger en heb blaasontsteking — Thuisarts, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
- Radboudumc — Urinekweek — Radboudumc patiëntenzorg, geraadpleegd 2026 — radboudumc.nl
- Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde — Urineanalyse — Alles over testen, geraadpleegd 2026 — allesovertesten.nl
- Minerva (evidence-based medicine) — Wat is de waarde van pyurie voor de diagnose van urineweginfecties? — Minerva, 2023 — minerva-ebp.be
- MedlinePlus, National Library of Medicine — Asymptomatic bacteriuria — MedlinePlus Medical Encyclopedia, herzien 2024 — medlineplus.gov
- Centers for Disease Control and Prevention — Urinary Tract Infection Basics — CDC, 2024 (Engelstalig) — cdc.gov
- Cleveland Clinic — Urinalysis: What It Is, Purpose, Procedure, Results and Types — Cleveland Clinic, herzien 2024 — my.clevelandclinic.org
- Moragas A, Monfà R, García-Sangenís A, Llor C — Accuracy of leukocyte esterase and nitrite tests for diagnosing bacteriuria in older adults: a systematic review and meta-analysis — Clinical Microbiology and Infection, 2025 — DOI 10.1016/j.cmi.2025.08.027
- Aslan AT, Tanriverdi LH, Hernandez AV, et al. — Effectiveness and Safety of Antibiotics in Kidney Transplant Recipients With Asymptomatic Bacteriuria: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials — Open Forum Infectious Diseases, 2025 — DOI 10.1093/ofid/ofaf502
- Abde M, Weis N, Kjærbye-Thygesen A, Moseholm E — Association between asymptomatic bacteriuria in pregnancy and adverse pregnancy- and birth outcomes: a systematic review — European Journal of Obstetrics, Gynecology and Reproductive Biology, 2024 — DOI 10.1016/j.ejogrb.2024.09.001
- Ciarkowski CE, Imlay HN, Bryson-Cahn C, et al. — Antimicrobial stewardship to reduce overtreatment of asymptomatic bacteriuria in critical access hospitals: measuring a quality improvement intervention — Infection Control and Hospital Epidemiology, 2024 — DOI 10.1017/ice.2024.171
Verder lezen
- Ontcijfer de kiemgetallen en bacterienamen op een kweekuitslag met onze uitleg over de uitslag van de urinekweek.
- Bekijk het vakje dat op gramnegatieve bacteriën wijst in onze uitleg over nitriet in urine.
- Meet de ontstekingskant van een urineweginfectie met onze uitleg over pyurie.
- Herken de problemen bij het opvangen die op een infectie lijken met onze uitleg over epitheelcellen in urine.
- Bekijk het hele sedimentbeeld, cel voor cel, in onze uitleg over het microscopisch urineonderzoek.
Begrijp je labuitslag met BloodSense
Een regel “bacteriën in urine” krijgt pas betekenis naast de rest van het panel: het nitriet- en leukocytenesterasevakje, het aantal witte bloedcellen, de epitheelcellen en de kweek die volgt. BloodSense leest die waarden samen en legt in gewone taal uit wat elke waarde bijdraagt, zodat je bij je afspraak weet welke vragen ertoe doen. Zo begrijp je je uitslag beter. BloodSense stelt geen diagnose en vervangt je huisarts niet.



