Het belangrijkste

Groep B-streptokokken (GBS) zijn bacteriën die ongeveer 1 op de 5 mensen in Nederland bij zich draagt, meestal zonder klachten. Anders dan in de Verenigde Staten krijgt niet elke zwangere een GBS-kweek: in Nederland wordt alleen getest als er een verhoogd risico is. Een positieve kweek betekent dat je drager bent, niet dat je ziek bent; afhankelijk van je situatie kies je zelf voor antibiotica tijdens de bevalling, of krijg je die geadviseerd.

Hoe lees ik de uitslag van mijn GBS-kweek?

De uitslag is geen getal: het laboratorium meldt of er groep B-streptokokken zijn gegroeid uit het wattenstokje, of niet. Hieronder een fictieve Nederlandse uitslag van een positieve kweek.

Fictief voorbeeld van een GBS-kweekuitslag (Nederlands formaat)
BepalingUitslagReferentieVlag
Materiaal: wat vagina/rectum, zwangerschapsduur 36+2 wekenOntvangen--
Kweek groep B-streptokokken (Streptococcus agalactiae), na ophoping in bouillonPositiefNiet aangetoondafw
Clindamycine, gevoeligheid GBS-isolaatResistent (R)Gevoelig (S)afw
  1. Materiaal: één wattenstokje langs de vagina en daarna de anus. Op beide plekken afnemen vindt GBS veel vaker dan alleen de vagina[3][8].
  2. "Na ophoping in bouillon": het monster groeit eerst in een speciale vloeistof. Zonder die stap kan tot de helft van de draagsters ten onrechte negatief uitkomen[3].
  3. "Positief", vlag afw: afwijkend, niet hoog of laag. Je bent drager van GBS; je bent niet ziek[12].
  4. Gevoeligheidsregel: belangrijk als je allergisch bent voor penicilline. De Nederlandse richtlijn noemt dan clindamycine als eerste keus; is je GBS daar ongevoelig voor, dan kiest je team een ander middel[7][5].

Een GBS-kweek, een urinekweek en een bloedbeeld op dezelfde zwangerschapsuitslag? BloodSense legt elke regel van je volledige uitslag in gewone taal uit en helpt je je vragen voor de volgende controle voor te bereiden.

Laat mijn zwangerschapsuitslagen uitleggen

Waarom wordt er getest op groep B-streptokokken in de zwangerschap?

Groep B-streptokokken (Streptococcus agalactiae) leven bij veel gezonde volwassenen in de darmen, de vagina of de baarmoedermond[12]. Het is een andere bacterie dan groep A-streptokokken, die keelontsteking en roodvonk veroorzaken. Verwar de afkorting GBS ook niet met het syndroom van Guillain-Barré. Bij een pasgeborene is GBS wel een belangrijke oorzaak van infecties in de eerste levensdagen[1][2].

Bij ongeveer de helft van de zwangeren met GBS in de vagina komt de bacterie tijdens de bevalling op de huid van de baby. Van die baby's worden er 99 van de 100 niet ziek; 1 van de 100 krijgt de GBS-ziekte, met bloedvergiftiging (sepsis), longontsteking of hersenvliesontsteking[8]. Van de baby's met GBS-ziekte overlijden er 5 van de 100[8]. In Nederland wordt ongeveer 1 op de 1.000 pasgeborenen ziek door GBS[12].

Testen wordt in Nederland alleen aangeraden als je een grote kans hebt om de bacterie bij je te dragen of als je baby extra risico loopt[8]. De Nederlandse richtlijn van kinderartsen, gynaecologen en verloskundigen is bewust terughoudender dan de Amerikaanse, waar elke zwangere tussen 36 en 37 weken een kweek krijgt[7][1]. Welke infecties wel bij elke zwangere in het bloed worden onderzocht, lees je in onze uitleg over het TORCH-onderzoek in de zwangerschap.

Wat betekent een positieve of negatieve GBS-kweek?

Wat er volgt hangt ook af van je zwangerschapsduur en je vliezen. De formulering van je eigen laboratorium gaat voor.

GBS-uitslagen in de zwangerschap en wat er in Nederland meestal volgt
SituatieBetekenisGebruikelijke volgende stapBron
Kweek negatiefGeen GBS gevondenGeen medicijn tegen GBS nodig tijdens de bevallingThuisarts[8]
Kweek positief, 37 weken of meer, vliezen niet langer dan 24 uur gebrokenDragerschap, kleine kans op ziekte bij de babyJe kiest zelf, na uitleg, of je antibiotica tijdens de bevalling wiltThuisarts[10], richtlijn[7]
Kweek positief, vliezen langer dan 24 uur gebroken of minder dan 37 wekenDragerschap met grotere kans op ziekte bij de babyDe arts adviseert antibiotica via een infuus tijdens de bevallingThuisarts[8][9]
GBS in de urine in deze zwangerschap, of eerder een kind met GBS-ziekteDuidelijk verhoogd risicoAntibiotica tijdens de bevalling; een kweek is daarvoor niet nodigRichtlijn[7]
Dreigende vroeggeboorte met gebroken vliezen, uitslag onbekendNog geen uitslagAntibiotica worden overwogen terwijl de kweek looptRichtlijn[7]

Een negatieve kweek die binnen 5 weken voor de geboorte is afgenomen, voorspelt de situatie bij de bevalling goed, in 95 tot 98% van de gevallen[3]. Het is geen garantie: de bacterie kan komen en gaan, dus let na de geboorte toch op je baby[3][11].

Hoe kom je aan de GBS-bacterie?

Je hebt niets verkeerd gedaan. GBS krijg je niet via eten, voorwerpen of seks[14]. Van vaak naar zeldzaam:

  • Vaak Onschuldig dragerschap: ongeveer 1 op de 5 mensen in Nederland draagt GBS zonder klachten[12]; wereldwijd gaat het om ongeveer 18% van de zwangeren[6]. Dragerschap kan tijdelijk, wisselend of blijvend zijn[3].
  • Mogelijk GBS in de urine: gevonden bij een urinekweek, wijst het op veel bacteriën; met branderig plassen of koorts is het een blaasontsteking die meteen met een antibioticum wordt behandeld[3][14]. De richtlijn adviseert dan ook antibiotica tijdens de bevalling[7].
  • Zeldzaam Infectie bij de moeder: GBS kan tijdens of na de bevalling een ontsteking van de baarmoeder met koorts geven[14].
  • Zeldzaam Infectie bij de baby: Amerikaanse cijfers voor draagsters: met antibiotica tijdens de bevalling krijgt ongeveer 1 op de 4.000 baby's GBS-ziekte, zonder ongeveer 1 op de 200[4].

Antibiotica vóór de bevalling helpen niet: GBS groeit snel terug[4][14]. Daarom wacht de behandeling tot de bevalling. Je krijgt het medicijn in het ziekenhuis via een infuus, elke 4 uur tot je baby geboren is[9]. De richtlijn kiest voor benzylpenicilline en start bij voorkeur minstens 4 uur voor de geboorte[7]; de zorg wordt nooit uitgesteld om die grens te halen[1]. Ongeveer 1 op de 10 mensen krijgt milde bijwerkingen en een ernstige allergische reactie komt bij ongeveer 1 op de 10.000 voor[4]. Bij een keizersnede is het medicijn meestal niet nodig[9]. Borstvoeding kan gewoon direct na de geboorte[10].

De aanpak beschermt niet tegen late GBS-ziekte, die begint tussen 7 en 89 dagen na de geboorte[5]; daar bestaat nog geen preventie voor[2].

Wanneer krijg je een GBS-test en wat beïnvloedt de uitslag?

Er is geen voorbereiding nodig en nuchter zijn hoeft niet. Het afnemen duurt minder dan een minuut[15]; de uitslag komt in Nederland meestal na 3 tot 5 dagen[8]. Let op:

  • Wanneer: je verloskundige, huisarts of gynaecoloog adviseert de test als je vliezen langer dan 24 uur gebroken zijn zonder weeën, als je voor 37 weken misschien gaat bevallen, bij een blaasontsteking in de zwangerschap, als je in een vorige zwangerschap GBS had, of als een eerdere pasgeboren baby erg ziek werd door een onbekende bacterie[8].
  • Bij een vorige zwangerschap met GBS gebeurt de test vaak rond 36 weken; de richtlijn noemt 35 tot 37 weken[8][7]. Een uitslag ouder dan 5 weken wordt minder betrouwbaar[3].
  • Beide plekken: het wattenstokje gaat langs de vagina en de anus[8]. Zo vind je GBS vaker dan met alleen de vagina[3].
  • Vertel je team over een allergie voor penicilline en wat er toen gebeurde: huiduitslag, bulten, zwelling of benauwdheid. De richtlijn heeft daarvoor een ander middel[7].
  • Het monster hoort binnen 24 uur in het laboratorium te worden verwerkt[3].
  • Had je eerder een baby met GBS-ziekte, bel dan direct je verloskundige of gynaecoloog als de weeën beginnen: je krijgt hoe dan ook antibiotica[9].

Wordt een pasgeborene op infectie onderzocht, dan horen daar vaak een volledig bloedbeeld en het CRP bij.

Wanneer moet ik met GBS naar de dokter of verloskundige?

Wanneer naar de dokter?

  • Spoed: bel 112 als je baby slap is of bijna niet reageert, heel snel ademt of kreunt, grauw of blauw ziet, of een stuip heeft. Bel direct je verloskundige, kinderarts of buiten kantooruren de huisartsenpost bij een temperatuur onder 36 °C of boven 38 °C (in de billen gemeten), slecht drinken of steeds spugen. De meeste zieke baby's worden binnen 24 uur ziek, soms pas na dagen tot een paar maanden[11].
  • Vandaag nog als je vliezen breken of de weeën beginnen en je weet dat je GBS hebt: bel je verloskundige of gynaecoloog en zeg dat je GBS-drager bent[9]. Ook dezelfde dag bij koorts, branderig plassen of rugpijn in de zwangerschap.
  • Bij je volgende afspraak bij een positieve kweek zonder klachten, om de bevalling te plannen en je allergieën te bespreken.

Vragen om aan je verloskundige of arts te stellen

  1. Heb ik een risicofactor waardoor een GBS-kweek zinvol is, en wanneer wordt die afgenomen?
  2. Kies ik zelf voor antibiotica tijdens de bevalling, of adviseert u ze in mijn situatie?
  3. Kan ik thuis bevallen, of moet ik in het ziekenhuis bevallen als ik antibiotica krijg?
  4. Is mijn penicilline-allergie echt, en welk middel krijg ik dan?

Veelgestelde vragen

Moet ik met een positieve GBS-kweek een keizersnede?

Nee. Een vaginale bevalling blijft de gewone weg; antibiotica tijdens de bevalling beschermen de baby. Voor een keizersnede zijn andere redenen nodig[1][14].

Kan ik met GBS thuis bevallen?

Kies je geen antibiotica, dan beval je zoals andere vrouwen, thuis of in het ziekenhuis. Kies je wel voor het medicijn, dan beval je in het ziekenhuis, omdat het via een infuus wordt gegeven[10].

Wordt mijn baby na de geboorte onderzocht?

De kinderarts beoordeelt of je baby antibiotica nodig heeft, onder meer op basis van koorts tijdens de bevalling en of je baby ziek lijkt. Soms blijft je baby in het ziekenhuis; gaan jullie naar huis, dan let je zelf goed op[9].

Bestaat er een vaccin tegen groep B-streptokokken?

Nog niet. Vaccins voor zwangeren worden onderzocht; testen bij risico en antibiotica tijdens de bevalling blijven de beste bescherming[14].

Gerelateerde artikelen

  1. American College of Obstetricians and Gynecologists. Prevention of Group B Streptococcal Early-Onset Disease in Newborns: ACOG Committee Opinion, Number 797. Obstet Gynecol. 2020;135(2):e51-e72. doi:10.1097/AOG.0000000000003668 (geraadpleegd op 1 november 2026)
  2. Puopolo KM, Lynfield R, Cummings JJ; Committee on Fetus and Newborn; Committee on Infectious Diseases. Management of Infants at Risk for Group B Streptococcal Disease. Pediatrics. 2019;144(2):e20191881. doi:10.1542/peds.2019-1881 (geraadpleegd op 1 november 2026)
  3. Verani JR, McGee L, Schrag SJ. Prevention of perinatal group B streptococcal disease: revised guidelines from CDC, 2010. MMWR Recomm Rep. 2010;59(RR-10):1-36. cdc.gov (geraadpleegd op 1 november 2026)
  4. Centers for Disease Control and Prevention. Preventing Group B Strep Disease. cdc.gov (geraadpleegd op 1 november 2026)
  5. Centers for Disease Control and Prevention. Clinical Overview of Group B Strep Disease. cdc.gov (geraadpleegd op 1 november 2026)
  6. Russell NJ, Seale AC, O'Driscoll M, et al. Maternal Colonization With Group B Streptococcus and Serotype Distribution Worldwide: Systematic Review and Meta-analyses. Clin Infect Dis. 2017;65(suppl_2):S100-S111. doi:10.1093/cid/cix658 (geraadpleegd op 1 november 2026)
  7. Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK), met NVOG, KNOV e.a. Richtlijn Preventie en behandeling van early-onset neonatale infecties: intrapartum antibiotica op basis van risicofactoren. Geautoriseerd 7 juni 2017. Richtlijnendatabase. richtlijnendatabase.nl (geraadpleegd op 1 november 2026)
  8. Thuisarts.nl (NHG). Ik ben zwanger en krijg een test om te weten of ik de GBS-bacterie heb. Gewijzigd 5 maart 2026. thuisarts.nl (geraadpleegd op 1 november 2026)
  9. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb de GBS-bacterie en ga bevallen. Mijn arts adviseert het medicijn tegen GBS. thuisarts.nl (geraadpleegd op 1 november 2026)
  10. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb de GBS-bacterie en ga bevallen. Kies ik voor het medicijn tegen GBS? thuisarts.nl (geraadpleegd op 1 november 2026)
  11. Thuisarts.nl (NHG). Ik ben bevallen en heb de GBS-bacterie. Waarop moet ik letten bij mijn baby? thuisarts.nl (geraadpleegd op 1 november 2026)
  12. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Groep B-streptokokkeninfecties (GBS) en zwangerschap. rivm.nl (geraadpleegd op 1 november 2026)
  13. Rijksoverheid. Wat is het eigen risico van mijn zorgverzekering? rijksoverheid.nl (geraadpleegd op 1 november 2026)
  14. March of Dimes. Group B strep infection. marchofdimes.org (geraadpleegd op 1 november 2026)
  15. Cleveland Clinic. Group B Strep in Pregnancy: Test, Risks & Treatment. my.clevelandclinic.org (geraadpleegd op 1 november 2026)

Deze pagina geeft algemene informatie. Ze vervangt het advies van een verloskundige of arts niet; die beoordeelt je uitslagen samen met je voorgeschiedenis, je zwangerschap en je onderzoek.