Het belangrijkste

Een TORCH-onderzoek is een groep antistoftests op infecties die in de zwangerschap op de baby kunnen overgaan: toxoplasmose, "andere" infecties, rodehond (rubella), CMV en herpes. IgG wijst meestal op een oude infectie of bescherming; IgM kan op een recente infectie wijzen, maar is vaak vals alarm. In Nederland krijgt een zwangere geen standaard TORCH-pakket, wel een vast bloedonderzoek op hepatitis B, hiv en syfilis.

TORCH is een afkorting: Toxoplasmose, Other (andere infecties, zoals syfilis, hiv, parvovirus B19 of waterpokken), Rubella (rodehond), Cytomegalovirus (CMV) en Herpes simplex. Het laboratorium zoekt naar antistoffen tegen deze ziekteverwekkers in het bloed van een zwangere of een pasgeborene[1]. Hier lees je hoe je een TORCH-uitslag leest en welke van deze tests in de zwangerschap echt worden aangeraden. Elke infectie heeft ook een eigen pagina; zo gaat onze uitleg over de toxoplasmose-bloedtest dieper in op die ene test.

Wat wordt er onderzocht bij een TORCH-onderzoek? Een uitslag met uitleg

Er bestaat geen vast standaard-TORCH-pakket: elk laboratorium kiest zelf welke antistoffen het bepaalt, meestal IgG en IgM tegen toxoplasma, rodehond, CMV en herpes. Hepatitis B, hiv en syfilis, waarop in Nederland elke zwangere wordt onderzocht, staan meestal als aparte regels op de uitslag[18].

Fictief voorbeeld van een TORCH-uitslag met de vaste infectietests uit de zwangerschapscontrole (Nederlands formaat)
BepalingUitslagReferentieVlag
Toxoplasma IgG< 3,0 IE/mlNegatief: < 7,2 IE/ml
Toxoplasma IgMNegatiefNegatief
Rubella IgG38 IE/ml (immuun)Immuun: ≥ 10 IE/ml
CMV IgG4,6 U/mlNegatief: < 0,6 U/mlPOS
CMV IgMNegatiefNegatief
HSV-1 IgG (typespecifiek)Positief (index 5,1)Negatief: < 0,9POS
HSV-2 IgG (typespecifiek)Negatief (index 0,2)Negatief: < 0,9
Treponema-antistoffen (syfilis)NegatiefNegatief
HIV-1/2 antigeen/antistoffenNegatiefNegatief
HBsAg (hepatitis B)NegatiefNegatief
  1. Twee antistoffen per ziekteverwekker: IgG laat een eerder contact (of een vaccinatie) zien; IgM is de vroege antistof van een nieuwe infectie. Lees ze altijd samen. Grenswaarden verschillen per laboratorium.
  2. Toxoplasma IgG en IgM negatief: nooit besmet geweest, dus ook niet beschermd: de adviezen om besmetting te voorkomen zijn belangrijk.
  3. Rubella IgG immuun: beschermd tegen rodehond, meestal door de BMR-vaccinatie.
  4. CMV IgG positief, IgM negatief: het meest voorkomende patroon van een CMV-infectie van vóór deze zwangerschap. "POS" is hier geen alarmsignaal.
  5. HSV-1 IgG positief: een oude infectie met herpes simplex type 1, meestal koortslip.
  6. Syfilis, hiv en hepatitis B negatief: dit zijn de drie infecties waarop in Nederland elke zwangere wordt onderzocht[18][20].

Een TORCH-uitslag vol IgG, IgM en "positief"? BloodSense leest je volledige uitslag regel voor regel met je door en zet de vragen voor je volgende controle bij de verloskundige of gynaecoloog op een rij.

Leg mijn TORCH-uitslag uit

Welke tests zitten in het TORCH-onderzoek, en wat meet elke test?

De infecties achter de afkorting TORCH, de gebruikelijke test en wat de uitslag zegt
InfectieGebruikelijke testWat de uitslag zegtUitgebreide uitleg
ToxoplasmoseToxoplasma IgG en IgM, aviditeit als IgM positief isOude infectie (alleen IgG) of mogelijk recente infectie; IgM kan bij een flink deel van de mensen tot 2 jaar aantoonbaar blijven[22]Toxoplasmose-bloedtest
Syfilis ("other")Treponema-antistoffen, bij een positieve uitslag gevolgd door een RPRBij elke zwangere onderzocht in het landelijke bloedonderzoek[20]RPR-test bij syfilis
Hiv ("other")Hiv-antigeen/antistoffentestBij elke zwangere onderzocht; met virusremmers wordt de kans op overdracht naar de baby zeer sterk verkleind[20]Uitslag van de hiv-test
Hepatitis B ("other")HBsAgBij elke zwangere onderzocht; is de test positief, dan krijgt de baby kort na de geboorte antistoffen en daarna vaccinaties[20]HBsAg bij hepatitis B
Parvovirus B19 ("other", vijfde ziekte)Parvovirus IgG en IgMAlleen na contact of bij klachten; de meeste volwassenen zijn al beschermd[13]Vraag het je verloskundige of arts
Waterpokken ("other")Varicella IgGControleert bescherming als er geen bewijs is van doorgemaakte waterpokken of vaccinatie[14]Waterpokken
Rodehond (rubella)Rubella IgGBeschermd of niet; IgM alleen als een recent contact wordt vermoed[6]Vraag het je verloskundige of arts
CytomegalovirusCMV IgG en IgM, zo nodig aviditeitOude of recente infectie; in Nederland niet routinematig onderzocht[24]Cytomegalovirus (CMV)
Herpes simplexTypespecifiek HSV-1- en HSV-2-IgGOude infectie; een IgM-test wordt afgeraden[12]Herpes

Bloedonderzoek in de zwangerschap: wordt een TORCH-onderzoek standaard gedaan?

Nee, niet als pakket. Het landelijke bloedonderzoek voor zwangeren van het RIVM onderzoekt je bloedgroep, bloedgroepantistoffen en drie infectieziekten: hepatitis B, hiv en syfilis[18][19]. Je verloskundige vertelt erover bij het eerste bezoek, rond 12 weken, en het onderzoek is vrijwillig[18]. Toxoplasmose, rodehond en CMV staan niet op die lijst[19][21][24].

  • Vaak Hepatitis B, hiv en syfilis: bij elke zwangere, omdat vroege behandeling of een prik bij de baby besmetting kan voorkomen[20].
  • Vaak Rodehond: in Nederland niet standaard onderzocht, omdat er door vaccinatie sinds 1974 nog maar heel weinig mensen vatbaar zijn[19]. Kinderen krijgen de BMR-prik op 14 maanden en 3 jaar[23]. Wil je zwanger worden en ben je niet beschermd, dan kun je je minstens een maand vóór de zwangerschap laten vaccineren[23]; tijdens de zwangerschap worden de BMR- en de waterpokkenvaccinatie niet gegeven[17].
  • Mogelijk Gerichte tests: CMV, toxoplasmose of parvovirus na contact, bij koorts, huiduitslag of een afwijking op de echo.
  • Zeldzaam Niet routinematig: het beleid is om niet op toxoplasmose te screenen vóór of tijdens de zwangerschap, behalve bij beroepen met een hoog risico, zoals de vleesverwerkende industrie, groenvoorziening en dierenverzorging[21]. Ook op CMV worden zwangeren niet routinematig gescreend[24], en een standaard antistoftest op HSV-2 in de zwangerschap wordt afgeraden[12].

Waarom die twijfels over het volledige pakket? Een systematische review van 2.538 zwangerschappen die na een afwijkende echo werden onderzocht, vond 26 aangeboren CMV-infecties en geen enkel bevestigd geval van aangeboren toxoplasmose, rodehond of herpes; de auteurs pleiten ervoor om niet meer standaard een "TORCH" aan te vragen[2]. Een ziekenhuisstudie over 10 jaar vond eerste (primaire) infecties bij 0,8% van de vrouwen die om een reden bij de foetus werden getest, tegenover 2,6% als de reden bij de moeder lag, zoals koorts of afwijkende leverwaarden[3]. Kinderartsen wijzen er ook op dat de klassieke TORCH-aanpak syfilis kan missen, terwijl die weer toeneemt[4].

Het beleid verschilt per land. In Engeland krijgen zwangeren bij de eerste afspraak, net als in Nederland, een onderzoek op hiv, syfilis en hepatitis B aangeboden[15], en de screening op rodehond in de zwangerschap stopte daar in 2016[16]. In de Verenigde Staten adviseren de CDC een syfilistest bij de eerste controle, en opnieuw bij 28 weken en bij de bevalling als syfilis in de omgeving veel voorkomt of het risico hoger is[5].

Hoe lees je IgG en IgM bij een TORCH-onderzoek?

Voor de meeste infecties op de uitslag gelden dezelfde vier combinaties. Je verloskundige of arts leest ze samen met je voorgeschiedenis en eerdere uitslagen. Onze pagina's over IgG en IgM in je bloed leggen deze antistofklassen in het algemeen uit.

IgG negatief, IgM negatief: nooit besmet, niet beschermd

Geen teken van een oude of huidige infectie. Bij rodehond betekent het dat je niet beschermd bent; een twijfelachtige uitslag geldt als niet beschermd[7], en na de bevalling wordt vaccinatie aangeboden[6]. Bij toxoplasmose of CMV zijn eenvoudige voorzorgen de moeite waard: geen rauw of halfrauw vlees, groente en fruit goed wassen, handschoenen bij tuinieren en de kattenbak liefst door een ander laten verschonen[21]; en contact vermijden met speeksel en urine van jonge kinderen, waarin veel CMV zit[11].

IgG positief, IgM negatief: oude infectie of bescherming

Dit is de meest voorkomende uitslag. Het wijst op een infectie of vaccinatie van vóór deze zwangerschap. Bij rodehond en waterpokken betekent het bescherming. Bij CMV stelt het gerust, maar het is geen garantie: een eerdere besmetting sluit een infectie van de baby niet uit[10]. Bij toxoplasmose is een positief IgG zonder IgM juist geruststellend; in 2016/2017 had 17,5% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd in Nederland antistoffen[22].

IgG negatief, IgM positief: heel vroege infectie of vals alarm

IgM kan komen door een heel recente infectie, nog voordat IgG verschijnt, maar sommige natuurlijke IgM-antistoffen reageren met de test zonder dat er een infectie is[9]. Gebruikelijk is een tweede bloedmonster twee tot drie weken later: wordt IgG dan positief (seroconversie), dan is de infectie echt en recent[10][22].

IgG positief, IgM positief: wanneer was de infectie?

Dit bewijst geen recente infectie. Toxoplasma-IgM kan tot 18 maanden na de besmetting worden gevonden[8], en volgens de Nederlandse LCI-richtlijn bij een flink deel van de mensen zelfs nog 2 jaar[22]. Een IgG-aviditeitstest helpt de infectie te dateren: antistoffen binden in de loop van de maanden steeds steviger. Bij toxoplasmose sluit een hoge aviditeit een infectie in de afgelopen 4 maanden uit, terwijl een lage aviditeit op een recente infectie wijst zonder die te bewijzen[9][22]. Bij CMV wijzen een positief IgM, een positief IgG en een lage aviditeit op een eerste infectie[10]. Omdat deze uitslagen makkelijk verkeerd worden gelezen, wordt bij toxoplasmose bevestiging in een gespecialiseerd laboratorium aangeraden[8].

Herpes: alleen typespecifiek IgG

IgM-tests op herpes simplex worden afgeraden: ze maken geen onderscheid tussen type 1 en 2 en kunnen ook positief zijn bij een opvlamming[12]. Typespecifiek IgG kan wel helpen om vrouwen te vinden die in de zwangerschap genitale herpes kunnen oplopen, bijvoorbeeld als de partner het heeft en zij niet[12].

Hoe bereid je je voor op een TORCH-bloedonderzoek?

Het TORCH-onderzoek is een gewone bloedafname uit een ader.

  • Nuchter zijn is niet nodig voor antistoftests, tenzij er uit hetzelfde buisje ook andere bepalingen worden gedaan.
  • Neem eerdere uitslagen mee, vooral van vóór de zwangerschap: een negatief IgG gevolgd door een positief IgG is het duidelijkste bewijs van een nieuwe infectie.
  • Neem je vaccinatiegegevens mee voor BMR en waterpokken; een gedocumenteerde vaccinatie telt als bewijs van bescherming[7][14].
  • Vertel over recente klachten of contacten: koorts, huiduitslag, gewrichtspijn, of contact met een kind met huiduitslag.
  • Vraag wat er wordt betaald: het landelijke bloedonderzoek betaalt de overheid; andere bloedonderzoeken die tegelijk worden afgenomen niet, en die kunnen onder je eigen risico vallen[18].

Wanneer moet je met een TORCH-uitslag naar de dokter?

Wanneer naar de dokter?

  • Spoed: bel 112 bij hevig vaginaal bloedverlies, hevige buikpijn, een stuip, of koorts met verwardheid tijdens de zwangerschap.
  • Binnen 24 tot 48 uur bel je je verloskundige, huisarts of buiten kantooruren de huisartsenpost als je zwanger bent en koorts met huiduitslag krijgt, of contact hebt gehad met iemand met rodehond, waterpokken of de vijfde ziekte (parvovirus) en niet weet of je beschermd bent[13][23].
  • Bij je volgende controle bij een positief IgM, een lage aviditeit, een positieve syfilistest, of een negatief IgG voor rodehond of waterpokken.

Vragen om aan je arts of verloskundige te stellen

  1. Op welke infecties word ik getest, en waarom juist deze?
  2. Ben ik beschermd tegen rodehond en waterpokken, en moet ik me na de bevalling laten vaccineren?
  3. Mijn IgM is positief: heb ik een herhaaltest of een aviditeitstest nodig, en wanneer?
  4. Moet deze uitslag in een gespecialiseerd laboratorium worden bevestigd?
  5. Welke voorzorgen neem ik als ik niet beschermd ben tegen toxoplasmose of CMV?
  6. Valt dit onderzoek onder het landelijke bloedonderzoek, of onder mijn eigen risico?

Veelgestelde vragen

Wat betekent een negatieve TORCH-uitslag?

Er zijn geen antistoffen gevonden tegen de onderzochte infecties: geen teken van een oude of huidige infectie. Het betekent ook geen bescherming. Bij rodehond wordt na de bevalling vaccinatie aangeboden[6], en bij toxoplasmose en CMV zijn de dagelijkse voorzorgen belangrijk.

Moet ik een TORCH-onderzoek laten doen voordat ik zwanger word?

Je bescherming tegen rodehond en waterpokken nagaan vóór een zwangerschap is zinvol, omdat beide vaccins vóór de bevruchting moeten worden gegeven: na de BMR-prik moet je 4 weken wachten met zwanger worden[7]. Bij de huisarts kun je laten testen of je al beschermd bent tegen rodehond[23]. Vraag welke andere tests voor jou zinvol zijn.

Wordt een TORCH-onderzoek gedaan na een miskraam?

Antistoftests verklaren zelden één miskraam, maar de Amerikaanse CDC adviseren een syfilistest na elke foetale sterfte na 20 weken[5].

Wordt een TORCH-onderzoek ook bij pasgeborenen gedaan?

Ja, als een baby tekenen heeft van een aangeboren infectie[1]. Voor CMV wordt een pasgeborene binnen 2 tot 3 weken na de geboorte getest met een PCR op speeksel, urine of bloed, omdat antistoftests aangeboren CMV niet kunnen vaststellen[11].

Gerelateerde tests en artikelen

Bronnen

  1. MedlinePlus Medical Encyclopedia. TORCH screen. medlineplus.gov (geraadpleegd op 1 november 2026)
  2. Fitzpatrick D, Holmes NE, Hui L. A systematic review of maternal TORCH serology as a screen for suspected fetal infection. Prenat Diagn. 2022;42(1):87-96. doi:10.1002/pd.6073 (geraadpleegd op 1 november 2026)
  3. Abu Shqara R, Kaufman M, Or S, et al. The utility of serologic TORCH testing during pregnancy for maternal-related versus fetal-related indications: a retrospective study. Pediatr Infect Dis J. 2025;44(3):257-262. doi:10.1097/INF.0000000000004591 (geraadpleegd op 1 november 2026)
  4. Penner J, Hernstadt H, Burns JE, Randell P, Lyall H. Stop, think SCORTCH: rethinking the traditional 'TORCH' screen in an era of re-emerging syphilis. Arch Dis Child. 2021;106(2):117-124. doi:10.1136/archdischild-2020-318841 (geraadpleegd op 1 november 2026)
  5. Centers for Disease Control and Prevention. Sexually transmitted infections treatment guidelines, 2021: syphilis during pregnancy. cdc.gov (geraadpleegd op 1 november 2026)
  6. McLean HQ, Fiebelkorn AP, Temte JL, Wallace GS. Prevention of measles, rubella, congenital rubella syndrome, and mumps, 2013: summary recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices. MMWR Recomm Rep. 2013;62(RR-04):1-34. cdc.gov (geraadpleegd op 1 november 2026)
  7. Centers for Disease Control and Prevention. Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases (Pink Book): rubella. cdc.gov (geraadpleegd op 1 november 2026)
  8. Centers for Disease Control and Prevention. DPDx: toxoplasmosis. cdc.gov (geraadpleegd op 1 november 2026)
  9. Teimouri A, Mohtasebi S, Kazemirad E, Keshavarz H. Role of Toxoplasma gondii IgG avidity testing in discriminating between acute and chronic toxoplasmosis in pregnancy. J Clin Microbiol. 2020;58(9):e00505-20. doi:10.1128/JCM.00505-20 (geraadpleegd op 1 november 2026)
  10. Society for Maternal-Fetal Medicine; Hughes BL, Gyamfi-Bannerman C. Diagnosis and antenatal management of congenital cytomegalovirus infection. Am J Obstet Gynecol. 2016;214(6):B5-B11. doi:10.1016/j.ajog.2016.02.042 (geraadpleegd op 1 november 2026)
  11. Centers for Disease Control and Prevention. Clinical overview of cytomegalovirus (CMV). cdc.gov (geraadpleegd op 1 november 2026)
  12. Centers for Disease Control and Prevention. Sexually transmitted infections treatment guidelines, 2021: genital herpes. cdc.gov (geraadpleegd op 1 november 2026)
  13. Centers for Disease Control and Prevention. Parvovirus B19 in pregnancy. cdc.gov (geraadpleegd op 1 november 2026)
  14. Centers for Disease Control and Prevention. Clinical overview of chickenpox (varicella). cdc.gov (geraadpleegd op 1 november 2026)
  15. National Institute for Health and Care Excellence. Antenatal care (NG201), recommendation 1.2.13. 2021. nice.org.uk (geraadpleegd op 1 november 2026)
  16. Public Health England. Rubella susceptibility screening in pregnancy to end in England. 2016. gov.uk (geraadpleegd op 1 november 2026)
  17. Centers for Disease Control and Prevention. Guidelines for vaccinating pregnant women. cdc.gov (geraadpleegd op 1 november 2026)
  18. RIVM, Pre- en neonatale screeningen. Bloedonderzoek zwangeren. pns.nl (geraadpleegd op 1 november 2026)
  19. RIVM, Pre- en neonatale screeningen. Bloedonderzoek zwangeren: veelgestelde vragen. pns.nl (geraadpleegd op 1 november 2026)
  20. RIVM, Pre- en neonatale screeningen. Bloedonderzoek zwangeren: onderzoek infectieziekten. pns.nl (geraadpleegd op 1 november 2026)
  21. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Toxoplasmose en zwangerschap. rivm.nl (geraadpleegd op 1 november 2026)
  22. RIVM, Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding. LCI-richtlijn Toxoplasmose. lci.rivm.nl (geraadpleegd op 1 november 2026)
  23. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Rodehond. rivm.nl (geraadpleegd op 1 november 2026)
  24. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Cytomegalovirusinfectie (CMV) en zwangerschap. rivm.nl (geraadpleegd op 1 november 2026)

Dit artikel bevat algemene gezondheidsinformatie. Het vervangt geen medisch onderzoek, diagnose of behandeling. Bel tijdens de zwangerschap bij hevig bloedverlies, hevige pijn of koorts met verwardheid direct 112, zonder af te wachten.