In het kort

Mpox, vroeger apenpokken of monkeypox, is een virusinfectie met pijnlijke vlekjes, blaasjes en korstjes, vaak met koorts en gezwollen lymfeklieren. Je krijgt het vooral door intensief huid-op-huidcontact, ook bij seks, en meestal gaat het na 2 tot 4 weken vanzelf over. De test is een PCR op vocht uit een blaasje, geen gewone bloedtest. Mensen met een verhoogd risico kunnen zich bij de GGD laten vaccineren.

Wat is mpox (apenpokken), in het kort?

  • Oorzaak: het mpox-virus (MPXV), een orthopoxvirus en familie van het virus dat pokken veroorzaakte. Mpox is veel milder en gaat nog steeds rond[1].
  • Twee varianten (clades): clade 1 (1a en 1b) en clade 2 (2a en 2b). De wereldwijde uitbraak van 2022, ook in Nederland, kwam door clade 2b[4].
  • Hoe vaak: van januari 2025 tot en met juli 2026 meldden 105 landen 65.784 bevestigde gevallen en 264 doden aan de WHO[2]. In Nederland: 113 meldingen in 2026 tot en met augustus[5].
  • Hoe ernstig: de meeste mensen herstellen thuis. In Nederland is sinds 2022 ongeveer 1 % van de patiënten opgenomen en is geen overlijden door mpox gemeld[4]. Ernstig wordt het vooral bij een sterk verzwakte afweer[9].
  • Belangrijkste test: een PCR op een wattenstaafje met vocht uit een blaasje[4], meestal samen met een test op hiv en andere soa's[9].

Wat zijn de eerste symptomen van mpox?

Gemiddeld zit er 6 tot 13 dagen tussen besmetting en klachten, met een spreiding van 1 tot 21 dagen[4]. Vaak begint het met koorts, hoofdpijn, moeheid, spierpijn en pijnlijke lymfeklieren; de huidafwijkingen volgen 1 tot 4 dagen later, al kunnen ze ook het eerste teken zijn[4].

  • Vaak Vlekjes, bultjes of blaasjes, bij 95 % van de 528 patiënten uit een internationale studie van de uitbraak in 2022. Vaak waren het er weinig (10 of minder bij 64 %) en zaten ze rond de geslachtsdelen of anus (73 %)[10]. Ze kunnen ook in het gezicht, op handen en voeten of als aften in de mond zitten[1][7].
  • Vaak Koorts (62 %), moeheid (41 %), spierpijn (31 %) en hoofdpijn (27 %); gezwollen lymfeklieren in hals, oksels of liezen bij 56 %[10].
  • Mogelijk Keelpijn, rugpijn[1] en een ontsteking van de endeldarm (proctitis): pijn bij de anus of bloed bij de ontlasting[7]; soms is dat de enige klacht[4].
  • Zeldzaam Afwijkingen aan het oog, een ontsteking van de hartspier (myocarditis) of nierschade; elk was bij 2 van de 528 patiënten een reden voor opname[10].

Zo verloopt de uitslag. Elke plek gaat door stadia: een vlekje, een bultje, een blaasje met vocht en daarna een diep puistje, vaak met een kuiltje in het midden, dat indroogt tot een korstje. Het puistjesstadium duurt ongeveer 5 tot 7 dagen, de korstjes blijven ongeveer een week zitten[8]. De hele ziekte duurt meestal 2 tot 4 weken[7][8]. Je bent besmettelijk vanaf de eerste koorts, of 2 dagen voor de uitslag, tot alle korstjes eraf zijn en er nieuwe huid zit[4].

Mpox lijkt op herpes, syfilis, waterpokken, gordelroos, waterwratjes (molluscum contagiosum), schurft of een bacteriële huidinfectie[4]. Meestal komen vlekjes en blaasjes door iets anders dan mpox[7]; alleen een test maakt het onderscheid.

Wanneer moet ik met mpoxklachten naar de huisarts of GGD?

Wanneer naar de dokter?

  • Spoed: bel 112 bij ernstige benauwdheid, sufheid of verwardheid, een stijve nek, pijn op de borst, een pijnlijk rood oog of slechter zien, of als je niet meer kunt slikken of plassen. Bel direct de huisarts of de huisartsenpost bij blaasjes met snel ademen in rust of koorts van 38 graden of hoger[7].
  • Binnen 24 tot 48 uur bij een of meer blaasjes, vooral rond de anus, penis, vagina of in het gezicht, als je een man bent die seks heeft met mannen, als je in een gebied in Afrika met veel mpox bent geweest, of als je de afgelopen 3 weken (seksueel) contact had met iemand met mpox. Blijf thuis en bel de huisarts of de GGD; ga niet onaangekondigd langs[4][7]. Zwangeren, kinderen en mensen met slecht onder controle zijnde hiv laten zich zonder uitstel zien[9].
  • Bij je volgende afspraak om te vragen of je in aanmerking komt voor de vaccinatie, of om regelmatig testen op hiv en soa's te plannen.

Hoe krijg je mpox, en wie loopt risico?

Het virus zit in de blaasjes, korstjes en wondjes. Je krijgt het door nauw of intiem contact, zoals lang knuffelen, zoenen, vrijen en seks; het virus komt binnen via slijmvliezen en kleine wondjes in de huid[7]. Soms gaat het via beddengoed of handdoeken, dieren, of van moeder op kind[1].

  • Vaak Seksueel contact. In 2022 was de overdracht bij 95 % vermoedelijk seksueel, bijna altijd tussen mannen[10]. Ook in 2026 komen de Nederlandse meldingen vooral van mannen die seks hebben met mannen, meestal 25 tot 44 jaar[5].
  • Mogelijk Huisgenoten: overdracht binnen het huishouden volgt vaak op seksuele verspreiding en kan tot uitbraken leiden[2].
  • Zeldzaam Prikaccidenten in de zorg, of beten en krabben van besmette dieren[1].

Meer kans op een ernstig beloop: mensen met een sterk verzwakte afweer (bijvoorbeeld onbehandelde hiv met een laag CD4-getal, of na een orgaantransplantatie), mensen met eczeem of een andere huidaandoening, kinderen en zwangere of borstvoeding gevende vrouwen[4][9].

Wat zijn clade 1 en clade 2, en is mpox in 2026 nog een noodsituatie?

De WHO riep mpox twee keer uit tot internationale noodsituatie voor de volksgezondheid: in 2022 voor de uitbraak met clade 2b en in augustus 2024 voor de verspreiding van clade 1 in Afrika[1]. Die tweede noodsituatie eindigde op 5 september 2025,; de WHO waarschuwde dat de dreiging niet voorbij was[3].

In september 2026 behandelde de WHO de uitbraak in meerdere landen nog als een noodsituatie en verlengde ze haar aanbevelingen tot augustus 2027. In juli 2026 meldden 32 landen 1.370 bevestigde gevallen, ongeveer driekwart in Afrika (Madagaskar voorop). Alle clades circuleren nog. Clade 1b verspreidt zich in meerdere Europese landen, ook Nederland, binnen de gemeenschap; het wereldwijde risico heet matig[2].

In Nederland. De eerste besmetting met clade 1b werd in oktober 2025 vastgesteld, bij iemand zonder recente reis[5]. In 2024 en 2025 ging het meestal om clade 2, maar sinds maart 2026 zien we vaker clade 1: van de 113 meldingen tot en met augustus 2026 waren er 61 met clade 1 en 33 met clade 2. 64 % van de patiënten was niet gevaccineerd. De klachten van beide clades lijken op elkaar[5], en ze worden op dezelfde manier getest, behandeld en voorkomen[8].

Hoe wordt mpox vastgesteld, en hoe lees ik de uitslag?

De test zoekt het DNA van het virus met een PCR. Het beste materiaal is vocht of schraapsel van een blaasje of wondje; een vochtig blaasje is beter dan een ingedroogd korstje. Bij keelontsteking of proctitis neemt men ook een keel- of anuswat[4]. De test gebeurt bij de GGD of soms bij de huisarts; tot de uitslag blijf je thuis[7]. Een verzonnen uitslag:

Labuitslag: fictief voorbeeld (Nederlandse opmaak)
BepalingUitslagReferentieVlag
Mpox-virus (MPXV) DNA, PCR (blaasjeswat, lies)positiefnegatiefA
MPXV clade-typering, PCRclade 1bn.v.t.
Hiv-1/2 antigeen en antistoffen (combinatietest)negatiefnegatief
Treponema pallidum antistoffen (syfilis)negatiefnegatief
Chlamydia trachomatis en Neisseria gonorrhoeae, PCR (urine)niet aangetoondniet aangetoond
  1. MPXV DNA, vlag A: "positief" bevestigt mpox. Sommige labs melden eerst "orthopoxvirus DNA", de virusfamilie waar mpox bij hoort; arts en laboratorium melden een bevestigde mpox binnen 1 werkdag aan de GGD[4]. Is de uitslag negatief, vraag dan of een andere oorzaak van de uitslag is onderzocht.
  2. Clade: een algemene orthopox- of MPXV-PCR wordt in Nederland verder getypeerd, zo nodig bij het RIVM, het Erasmus MC of Amsterdam UMC[4]. Voor je behandeling verandert de clade niets[8].
  3. Hiv, syfilis, chlamydia en gonorroe: bij een verdenking op mpox wordt ook naar andere soa's gekeken, waaronder chlamydia, LGV en hiv[4][9]. In 2022 had 29 % van de geteste patiënten tegelijk een andere soa[10]. Lees ook over de hiv-test en de soa-test.

Een PCR-uitslag, een hiv- en syfilistest en misschien een bloedbeeld op dezelfde uitslag? BloodSense leest elke regel van je volledige uitslag, legt uit wat elke waarde betekent en helpt je je vragen voor je arts voor te bereiden.

Laat mijn uitslag uitleggen

Waarom een bloedtest niet de hoofdtest is. De WHO raadt bloedonderzoek niet aan om mpox vast te stellen[1]: het virus zit vooral in de huidafwijkingen, daarom komt het wattenstaafje eerst. Antistoffen (IgM en IgG) helpen weinig, omdat ze mpox niet onderscheiden van andere orthopoxvirussen[1]. Een volledig bloedbeeld of CRP kan bij een ernstig beloop of een huidinfectie worden aangevraagd, maar bevestigt of sluit mpox niet uit. Meer over hoe een PCR werkt in onze uitleg over de PCR-test.

Welke controle is nodig na mpox?

Bij een positieve test start de GGD een bron- en contactonderzoek en krijg je leefregels: eerst thuisblijven zonder bezoek, daarna strikte leefregels tot alle plekken genezen zijn en de korstjes eraf zijn[4]. Contacten met een hoog risico kunnen in overleg met de GGD een vaccinatie krijgen[4]. Was de hiv-test positief, dan begint de behandeling met hiv-remmers bij voorkeur binnen 7 dagen; wie die al gebruikt, gaat ermee door[1].

Hoe wordt mpox behandeld?

Doseringen geven we hier niet: dat bepaalt je behandelaar.

  • Symptomen bestrijden: pijnstilling zoals paracetamol, zinkzalf bij jeuk, een crème of zetpillen bij pijn aan de anus, en antibiotica bij ontstoken plekken[7][4]. De meeste mensen hebben verder niets nodig[7].
  • Geen bewezen virusremmer: volgens de LCI-richtlijn is er geen bewezen effectieve antivirale behandeling[4]. Tecovirimat, ontwikkeld tegen pokken[13], versnelde in twee grote studies het herstel niet. Bij clade 1 in Congo genazen de plekken gemiddeld in 7 dagen met het middel en in 8 dagen met placebo[12]; bij clade 2 was 83 % met tecovirimat en 84 % met placebo hersteld op dag 29[13].
  • Ernstig beloop: opname is meestal kort, voor pijnbestrijding of een huidinfectie[4]. Bij ernstige mpox beslist een specialist over verdere behandeling.

Hoe voorkom ik mpox, en wie kan de mpox-vaccinatie krijgen?

Het vaccin heet in Europa Imvanex (MVA-BN, in de VS JYNNEOS) en is geregistreerd voor iedereen vanaf 2 jaar[4]. Een volledige serie bestaat uit 2 prikken met minstens 4 weken ertussen; wie als kind tegen pokken is ingeënt, heeft 1 prik nodig, en wie al mpox heeft gehad geen[6]. In een Europese meta-analyse beschermde 1 dosis voor 76 % en 2 doses voor 82 %[4]; in een Amerikaanse studie was dat 36 % en 66 %[11]. Ook een ander vaccin, LC16m8, wordt bij uitbraken gebruikt[2].

In Nederland kunnen mannen die seks hebben met mannen en transgender personen met een verhoogd risico tot en met eind 2028 zelf een afspraak maken bij het Centrum Seksuele Gezondheid van de GGD. Bijvoorbeeld als je hiv-PrEP gebruikt, sekswerker bent, het afgelopen halfjaar meer dan 10 sekspartners had of seksfeesten bezoekt[6]. Voor reizigers wordt vaccinatie op dit moment niet aanbevolen[4].

  • Na een hoogrisicocontact: vaccinatie in overleg met de GGD, bij voorkeur binnen 4 dagen en uiterlijk binnen 14 dagen[4].
  • Haal ook de tweede prik: 2 doses beschermen beter dan 1[4][11].
  • Ook gevaccineerd: blijf letten op klachten en laat je testen, want doorbraakinfecties en herinfecties komen voor[4][6].
  • Heb je mpox? Geen seks of intiem contact, ook niet met een condoom, plekken afdekken en geen handdoeken, beddengoed of kleding delen tot alle korstjes eraf zijn[1].

Vragen voor je arts

  1. Kunnen mijn plekjes mpox zijn, of een andere infectie zoals herpes of syfilis?
  2. Van welke plekken neemt u een wattenstaafje af, en wanneer krijg ik de uitslag?
  3. Moet ik ook getest worden op hiv, syfilis, chlamydia en gonorroe?
  4. Hoe lang moet ik thuisblijven, en hoe bescherm ik mijn huisgenoten?
  5. Bij welke klachten moet ik de huisartsenpost of 112 bellen?
  6. Kom ik, of komen mijn partners, in aanmerking voor de vaccinatie bij de GGD?

Veelgestelde vragen

Is mpox hetzelfde als apenpokken?

Ja. De WHO gaf de ziekte de naam mpox; het virus heet nog steeds monkeypox virus[1].

Kun je mpox krijgen zonder seks?

Ja. Lang knuffelen, zoenen, een gedeeld bed of gedeelde handdoeken kunnen het virus ook overbrengen[1][7]. Zo verspreidt het zich soms binnen een huishouden[2].

Beschermt een oude pokkenvaccinatie tegen mpox?

Niet genoeg. Pokkenvaccins werden in Nederland tot en met 1974 gegeven; wie alleen dat oude vaccin kreeg, is onvoldoende beschermd en heeft nog 1 prik Imvanex nodig als hij of zij in aanmerking komt[6].

Kun je mpox krijgen na de vaccinatie?

Ja, dat kan: in 2026 was ongeveer 28 % van de Nederlandse patiënten gevaccineerd[5]. Mogelijk verloopt de infectie dan wel milder[4].

Gerelateerde artikelen

Bronnen

  1. Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Mpox. Fact sheet, 26 augustus 2024. who.int (geraadpleegd 7 november 2026)
  2. Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Multi-country outbreak of mpox. External situation report no. 69. 14 september 2026. who.int (geraadpleegd 7 november 2026)
  3. Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Director-General's opening remarks at the media briefing, 5 september 2025. who.int (geraadpleegd 7 november 2026)
  4. RIVM. LCI-richtlijn Mpox. Gepubliceerd 26 augustus 2024, gewijzigd 3 september 2026. lci.rivm.nl (geraadpleegd 7 november 2026)
  5. RIVM. Actueel mpox: overzicht meldingen mpox in Nederland in 2026. Update 7 september 2026, gewijzigd 13 oktober 2026. rivm.nl (geraadpleegd 7 november 2026)
  6. RIVM. Vaccinatie mpox. Gewijzigd 14 juli 2026. rivm.nl (geraadpleegd 7 november 2026)
  7. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb ineens vlekjes, blaasjes en korstjes. Heb ik mpox (apenpokken)? Laatst gewijzigd 19 september 2024. thuisarts.nl (geraadpleegd 7 november 2026)
  8. Centers for Disease Control and Prevention. Clinical signs and symptoms of monkeypox. 14 januari 2026. cdc.gov (geraadpleegd 7 november 2026)
  9. Centers for Disease Control and Prevention. Clinical overview of monkeypox. Bijgewerkt 19 augustus 2026. cdc.gov (geraadpleegd 7 november 2026)
  10. Thornhill JP, Barkati S, Walmsley S, et al. Monkeypox virus infection in humans across 16 countries, April-June 2022. N Engl J Med. 2022;387(8):679-691. doi:10.1056/NEJMoa2207323 (geraadpleegd 7 november 2026)
  11. Deputy NP, Deckert J, Chard AN, et al. Vaccine effectiveness of JYNNEOS against mpox disease in the United States. N Engl J Med. 2023;388(26):2434-2443. doi:10.1056/NEJMoa2215201 (geraadpleegd 7 november 2026)
  12. PALM007 Writing Group. Tecovirimat for clade I MPXV infection in the Democratic Republic of Congo. N Engl J Med. 2025;392(15):1484-1496. doi:10.1056/NEJMoa2412439 (geraadpleegd 7 november 2026)
  13. Zucker J, Fischer WA 2nd, Zheng L, et al. Tecovirimat for the treatment of mpox. N Engl J Med. 2026;394(9):884-895. doi:10.1056/NEJMoa2506495 (geraadpleegd 7 november 2026)

Deze pagina geeft algemene informatie. Ze vervangt het advies van een arts niet; een arts beoordeelt je uitslagen samen met je klachten, contacten en onderzoek.