In het kort

Het hantavirus krijg je van wilde knaagdieren, meestal door stof met hun opgedroogde plas of poep in te ademen. In Nederland gaat het vooral om het puumalavirus van de rosse woelmuis. Negen op de tien besmettingen geven geen klachten; wie wel ziek wordt, krijgt plots hoge koorts en daarna een tijdelijke nierstoornis. Weinig bloedplaatjes, een stijgend kreatinine en eiwit in de urine zijn typische aanwijzingen; antistoffen bevestigen de diagnose.

Wat is het hantavirus, in het kort?

  • Oorzaak: virussen die knaagdieren bij zich dragen zonder zelf ziek te worden, en uitscheiden via urine, ontlasting en speeksel[1].
  • Twee ziektebeelden: hemorragische koorts met renaal syndroom (HFRS) in Europa en Azië, met nefropathia epidemica (NE) als mildere vorm; het hantavirus cardiopulmonaal syndroom (HCPS) in Amerika[2].
  • In Nederland: gemiddeld 31 meldingen per jaar van 2018 tot en met 2023 (10 tot 49), 90 % uit het oosten en zuidoosten[2].
  • Ernst: bij NE overlijdt ongeveer 0,1 %, bij HCPS 30 tot 50 %[2].
  • Besmettelijk? Nee, behalve het Zuid-Amerikaanse andesvirus[2].
  • Belangrijkste onderzoek: bloedbeeld, kreatinine, urineonderzoek en daarna IgM- en IgG-antistoffen.

Wat zijn de symptomen van het hantavirus?

Bij HFRS duurt het gemiddeld 2 weken voor je ziek wordt (5 tot 42 dagen); bij HCPS gemiddeld 18 dagen (7 tot 39)[2]. Ongeveer 90 % van de puumalavirusinfecties geeft geen klachten[2].

  • Vaak Plotse hoge koorts, hoofdpijn, spierpijn, misselijkheid en buikpijn: het lijkt op griep[2][3].
  • Vaak Pijn in de zij of onderrug, vaak aan één kant[4].
  • Mogelijk Tijdelijk wazig of bijziend zien, gevoeligheid voor licht[2][4]; puntvormige bloedinkjes in de huid bij ongeveer een derde[2].
  • Zeldzaam Uitgebreide bloedingen: bij NE uiterst zeldzaam[4].

De nierfase. Bij NE daalt de nierfunctie met minder plassen, eiwit in de urine en een stijgend kreatinine, en soms een lage bloeddruk[2]; meestal rond dag 7[4]. Dialyse is bij NE vrijwel nooit nodig[2].

De longvorm (Amerika). Na de koortsfase volgen snelle ademhaling, hartkloppingen en een lage bloeddruk, en daarna vocht in de longen en hartfalen[2].

Wanneer moet ik met hantavirusklachten naar de dokter?

Wanneer naar de dokter?

  • Spoed: bel 112 bij koorts met benauwdheid, snel erger wordende hoest, flauwvallen of bijna niet meer plassen, zeker na een reis naar Noord- of Zuid-Amerika[1][2].
  • Binnen 24 tot 48 uur bij plotse hoge koorts met spierpijn, pijn in de zij of wazig zien in de weken na het opruimen van een schuur, zolder of tuinhuis, of na veel tijd in het bos. Buiten kantoortijd: de huisartsenpost. Vertel over het contact met muizen.
  • Bij je volgende afspraak voor een controle van kreatinine en urine na een doorgemaakte infectie.

Hoe krijg je het hantavirus, en wie loopt risico?

De rosse woelmuis is het reservoir van het puumalavirus en de belangrijkste bron in Nederland; zwarte en bruine ratten dragen het seoulvirus[2]. Je raakt besmet door stofdeeltjes met opgedroogde uitwerpselen in te ademen[1].

  • Vaak Opruimen of schoonmaken van een schuur, zolder, kelder of tuinhuis met muizensporen[1].
  • Mogelijk Wonen, werken of recreëren bij bos in het oosten en zuidoosten van het land[2].
  • Zeldzaam Tamme of voederratten: sinds 2016 zijn 6 Nederlandse patiënten met het seoulvirus gemeld, allemaal eigenaren van zulke ratten[2]. En het andesvirus, het enige hantavirus dat soms van mens op mens overgaat; in 2026 trof een uitbraak het Nederlandse cruiseschip MV Hondius, met 7 gevallen en 3 doden op 4 mei[7].

Welk bloed- en urineonderzoek past bij het hantavirus, en hoe lees ik de uitslag?

Typisch voor HFRS zijn koorts, trombocytopenie, stollingsstoornissen en acute nierinsufficiëntie met eiwit in de urine[2]. Daarachter zitten lekkende bloedvaten en een snelle daling van de bloedplaatjes[6]. Een verzonnen uitslag:

Bloeduitslag: fictief voorbeeld (Nederlandse opmaak)
BepalingUitslagReferentiewaardeVlag
Trombocyten74 x10^9/l150 - 400 x10^9/lL
Leukocyten11,9 x10^9/l4,5 - 11,0 x10^9/lH
Kreatinine175 µmol/l62 - 115 µmol/l (man)H
Eiwit in urine1,4 g/l< 0,14 g/lH
Puumalavirus IgMpositiefnegatief
  1. Trombocyten L: onder 150 x10^9/l heet trombocytopenie[8]; bij NE vaak onder 100[4].
  2. Leukocyten H: een matige stijging, net als het CRP[4].
  3. Kreatinine H: de nieren filteren minder; meestal tijdelijk en matig[2][4].
  4. Eiwit in urine H: tijdelijk, van 0,1 tot meer dan 20 g/l, bijna altijd met wat onzichtbaar bloed in de urine[4].
  5. IgM positief: wijst op een recente infectie (zie verderop). Referentiewaarden zijn voorbeelden[8][9]; die van jouw lab gelden.

Weinig bloedplaatjes, een stijgend kreatinine en eiwit in de urine op dezelfde uitslag? BloodSense leest elke regel van je volledige uitslag, laat zien welke waarden bij elkaar passen en helpt je je vragen voor je arts voor te bereiden.

Laat mijn uitslag uitleggen

Bij de Amerikaanse longvorm is het patroon anders: in een Braziliaanse reeks had 92 % minder dan 150.000 trombocyten/mm³, 70 % een hematocriet boven 45 % (ingedikt bloed door plasmalekkage) en 67 % te veel witte bloedcellen[5]. Griep, COVID-19, leptospirose, dengue en sepsis kunnen erop lijken[1]. Lees meer over trombocyten, hematocriet, leukocyten, kreatinine en eiwit in de urine.

Hoe wordt een hantavirusinfectie bevestigd: IgM, IgG en PCR?

  • Serologie is de aangewezen methode: IgM is bij de meeste patiënten na ongeveer 10 dagen positief[2].
  • IgG: een titerstijging tussen twee bloedmonsters, minstens 14 dagen na elkaar afgenomen, of IgM in de acute fase wijst op infectie[2].
  • PCR: bij voorkeur in serum, plasma of urine binnen een week na de eerste klachten; het virus is maar kort in het bloed, dus een diagnose op PCR is zeldzaam[2].
  • Waar: routine-serologie bij het Erasmus MC of het RIVM[2].

Welke waarden worden tijdens het herstel gecontroleerd?

In het ziekenhuis volgt men bloedbeeld, kreatinine, zouten en de hoeveelheid urine; bij de longvorm ook het zuurstofgehalte (zie zuurstofsaturatie en bloedgas), waarbij een lactaat boven 4,0 mmol/l op een ernstig beloop wijst[3]. Kreatinine en urine-eiwit worden vaak na ontslag opnieuw bepaald, tot ze weer normaal zijn.

Hoe wordt het hantavirus behandeld?

Doseringen geven we hier niet: dat bepaalt je behandelaar.

  • Geen specifiek virusremmend middel en geen vaccin: de behandeling ondersteunt nieren, hart en longen[1].
  • Niervorm: symptoombestrijding, vocht- en zoutbalans; dialyse is bij HFRS vaak nodig, bij NE vrijwel nooit[2]. Ribavirine kan bij HFRS werken, bij HCPS mogelijk minder[2].
  • Longvorm: vroege intensieve zorg, zuurstof, beademing; ECMO (een kunstlong), vroeg gestart, geeft 80 % overleving[3].
  • Andesvirus: sinds 12 mei 2026 geldt in Nederland een A2-meldingsplicht, met isolatie en het volgen van contacten[2].

Hoe voorkom ik een hantavirusinfectie?

  • Houd muizen en ratten buiten: dicht gaten, bewaar voedsel en afval afgesloten[1].
  • Veeg of stofzuig uitwerpselen niet droog op: maak ze eerst nat met een schoonmaak- of desinfectiemiddel[1].
  • Lucht een afgesloten schuur of tuinhuis eerst goed, draag handschoenen en was daarna je handen[1].
  • Heb je tamme of voederratten? Noem ze bij koorts aan je huisarts: alle Nederlandse seoulviruspatiënten sinds 2016 waren rattenhouders[2].

Vragen voor je arts

  1. Kan mijn koorts door het hantavirus komen, na het opruimen van de schuur?
  2. Passen mijn trombocyten, kreatinine en urine-eiwit hierbij?
  3. Moet de antistoftest over 14 dagen worden herhaald?
  4. Bij welke klachten moet ik 112 bellen?
  5. Wanneer worden mijn nierfunctie en urine opnieuw gecontroleerd?
  6. Hoe maak ik de plek waar ik besmet kan zijn veilig schoon?

Veelgestelde vragen

Is het hantavirus besmettelijk?

De virussen in Nederland gaan niet van mens op mens over. Alleen bij het andesvirus is incidentele overdracht beschreven[2].

Hoe groot is de kans dat je ziek wordt van muizenkeutels?

Klein: in Nederland worden gemiddeld zo'n 31 gevallen per jaar gemeld, en 90 % van de puumalavirusinfecties geeft geen klachten[2]. Toch is voorzichtig schoonmaken verstandig.

Kan mijn hond het hantavirus overdragen?

De bronnen zijn knaagdieren: rosse woelmuis en ratten[2]. Een hond kan wel muizen of uitwerpselen dichter bij huis brengen.

Is het hantavirus gevaarlijk tijdens de zwangerschap?

Daarover zijn weinig gegevens; bij het andesvirus zijn in 2020 twee gevallen van overdracht via moedermelk beschreven[2]. Bespreek koorts na muizencontact altijd met je verloskundige of arts.

Gerelateerde artikelen

Bronnen

  1. Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Hantavirus. Fact sheet, 6 mei 2026. who.int (geraadpleegd 6 november 2026)
  2. RIVM. LCI-richtlijn Orthohantavirusinfectie. Gepubliceerd 9 januari 2026, gewijzigd 15 mei 2026. lci.rivm.nl (geraadpleegd 6 november 2026)
  3. Centers for Disease Control and Prevention. Clinical overview of hantavirus pulmonary syndrome. cdc.gov (geraadpleegd 6 november 2026)
  4. Robert Koch-Institut (Duitsland). RKI-Ratgeber Hantavirus-Erkrankung. 13 november 2020. rki.de (geraadpleegd 6 november 2026)
  5. Jonsson CB, Figueiredo LT, Vapalahti O. A global perspective on hantavirus ecology, epidemiology, and disease. Clin Microbiol Rev. 2010;23(2):412-441. doi:10.1128/CMR.00062-09 (geraadpleegd 6 november 2026)
  6. Avšič-Županc T, Saksida A, Korva M. Hantavirus infections. Clin Microbiol Infect. 2019;21S:e6-e16. doi:10.1111/1469-0691.12291 (geraadpleegd 6 november 2026)
  7. Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Disease Outbreak News: Hantavirus cluster linked to cruise ship travel, multi-country. 4 mei 2026. who.int (geraadpleegd 6 november 2026)
  8. MedlinePlus. Platelet count. Herzien 3 februari 2025. medlineplus.gov (geraadpleegd 6 november 2026)
  9. MedlinePlus. Creatinine blood test. Herzien 13 juli 2025. medlineplus.gov (geraadpleegd 6 november 2026)

Deze pagina geeft algemene informatie. Ze vervangt het advies van een arts niet; een arts beoordeelt je uitslagen samen met je klachten, contact met knaagdieren en onderzoek.