Het belangrijkste

Even tintelende voeten nadat je erop hebt gezeten, is onschuldig. Komen tintelingen of een doof gevoel in allebei je voeten steeds terug, dan zit er meestal zenuwschade achter, vaak door diabetes of een tekort aan vitamine B12. Plotseling een doof gevoel aan één kant van je lichaam, of zwakte die vanuit je benen omhoog kruipt: bel 112.

Tintelen, prikkelen of een ‘slapende’ voet heet paresthesie. Je voelt het het vaakst in handen en voeten[1]. Zijn de lange zenuwen naar je voeten beschadigd, dan heet dat polyneuropathie. Het begint meestal in allebei je voeten en onderbenen; later kunnen je handen meedoen[3][13]. De klachten ontstaan meestal na je 50e[13]. In een Rotterdams onderzoek wist meer dan de helft van de mensen met polyneuropathie dat niet[8].

Tintelende voeten: wanneer is het spoed?

Wanneer naar de dokter

  • Spoed: bel 112 bij een plotseling doof gevoel of krachtverlies aan één kant van je lichaam, een scheve mond, onduidelijk praten of slechter zien (tekenen van een beroerte)[12]; bij zwakte die in uren of dagen vanuit je benen omhoog kruipt, of moeite met ademen of slikken (mogelijk het syndroom van Guillain-Barré); bij een doof gevoel na letsel aan hoofd, nek of rug, of als je je plas of ontlasting niet meer kunt ophouden[1][12].
  • Binnen 24 tot 48 uur (buiten kantoortijd via de huisartsenpost) bij een wondje, blaar of open plek op een dove voet die niet geneest, zeker als je diabetes hebt[3][4]; of als de tintelingen snel uitbreiden, je ineens gaat struikelen of je voeten zwakker worden[7][13].
  • Maak een afspraak bij de huisarts als de tintelingen er steeds zijn, telkens terugkomen[2] of erger worden als je loopt[1].

Tintelingen in je voeten: wat zijn onschuldige oorzaken?

  • Vaak Druk op een zenuw. Benen over elkaar, knellende schoenen of verkeerd liggen knijpen de bloedtoevoer naar de zenuw even af. Na bewegen trekt het binnen minuten weg[2].
  • Mogelijk Te snel ademen. Bij angst of paniek kan hyperventileren tintelingen geven, vaak met trillende handen[2].

Welke ziektes geven tintelende voeten of een doof gevoel?

  • Vaak Diabetes en een voorstadium daarvan. Diabetes is bij ongeveer 1 op de 3 mensen met polyneuropathie de oorzaak[13]. Tot de helft van de mensen met diabetes krijgt zenuwschade, meestal in allebei de voeten en vaak erger 's nachts[4]. Lees meer bij diabetes: klachten en bloedonderzoek.
  • Vaak Een beknelde zenuw in je onderrug. Pijn en tintelingen van je rug via één been naar je voet passen bij ischias[2].
  • Mogelijk Tekort aan vitamine B12. Tintelingen in handen en voeten zijn een typisch teken[10]. De kans is groter als je veganistisch eet zonder B12-pillen, na een maag- of darmoperatie, bij coeliakie of de ziekte van Crohn, boven de 75, bij langdurig metformine en bij vaak lachgas gebruiken[4][10][13]. Lees verder bij vitamine B12 in je bloed.
  • Mogelijk Alcohol, medicijnen en te veel B6. Veel alcohol, chemotherapie en sommige middelen tegen epilepsie, hiv of infecties beschadigen soms zenuwen[2][13]. Ook te veel vitamine B6 (energiedrankjes, vitaminepillen) kan het geven[13]. Stop nooit zelf met een medicijn.
  • Mogelijk Schildklier en nieren. Een te traag werkende schildklier en chronische nierschade zijn bekende, behandelbare oorzaken[5][13].
  • Mogelijk Slechte doorbloeding. Vernauwde slagaders in je benen kunnen tintelingen geven die erger worden bij het lopen[1].
  • Zeldzaam MS, Guillain-Barré. Tintelingen die van plek wisselen, passen soms bij multiple sclerose[2]. Guillain-Barré volgt vaak op een infectie en maakt binnen dagen allebei je benen zwak[12].
  • Zeldzaam Andere oorzaken. Multipel myeloom (ziekte van Kahler), hiv, de ziekte van Lyme, syfilis, lood en erfelijke zenuwziektes worden gezocht als de gewone oorzaken ontbreken[1][5][9].

Oorzaken tellen vaak op: in het Rotterdamse onderzoek stonden diabetes (34%) en vitaminetekorten (15%) bovenaan, en had 1 op de 5 meerdere risicofactoren[8]. Diabetes sluit een tweede oorzaak dus niet uit[9].

Welk bloedonderzoek zoekt de oorzaak van tintelende voeten?

Neurologische richtlijnen noemen drie tests met de hoogste opbrengst: bloedsuiker, vitamine B12 met methylmalonzuur, en een eiwitspectrum[6]. Huisartsen voegen er een bloedbeeld, nier- en leverwaarden, de bezinking en TSH aan toe[5].

Bloedonderzoek dat de huisarts kan aanvragen bij tintelende of dove voeten
BepalingWaar het naar zoektGoed om te weten
Nuchtere bloedsuiker en HbA1cDiabetes of een voorstadiumZijn beide normaal, dan kan een glucosetolerantietest volgen[6][7]
Vitamine B12, met methylmalonzuur (MMA)B12-tekortMMA of homocysteïne beslist bij een twijfelachtige B12[6]
Eiwitspectrum met immunofixatieEen afwijkend eiwit uit bloedcellenEen van de drie meest opleverende tests[6]
TSHTe traag werkende schildklierVaak al in de eerste ronde[5]
Uitgebreid bloedonderzoek (kreatinine, eGFR, leverwaarden, zouten)Nier- of leverziekte, afwijkend calcium, kalium of natriumEén keer prikken[1][7]
Volledig bloedbeeld, bezinking, CRPBloedarmoede, ontstekingGrote rode bloedcellen wijzen terug naar B12 of foliumzuur[10]
Afhankelijk van je verhaal: foliumzuur, hiv, lyme, hepatitis, zware metalenMinder vaak voorkomende oorzakenAlleen als je klachten erop wijzen[1][5]

De huisarts test kracht, reflexen en of je een scherp of zacht stokje voelt[13]. Blijft de oorzaak onduidelijk, worden de klachten binnen 4 weken tot 6 maanden snel erger of worden je spieren zwakker, dan volgt een EMG bij de neuroloog[13]. Ook klachten aan één kant horen daar[7].

Uitslag binnen en nog tintelende voeten? BloodSense legt je labuitslag regel voor regel uit in gewone taal, zodat je weet wat je de huisarts vraagt.

Laat mijn uitslag uitleggen

Hoe lees ik mijn uitslag?

Fictief voorbeeld van een labuitslag (Nederlands formaat), man van 62 jaar, 8 jaar metformine, tintelingen in beide voeten
BepalingUitslagReferentiewaardeMarkering
HbA1c60 mmol/mol20 – 38↑
Glucose (nuchter)8,2 mmol/L4,0 – 6,0↑
Vitamine B12193 pmol/L145 – 640
Methylmalonzuur0,52 µmol/L< 0,40↑
TSH2,4 mU/L0,4 – 4,0
eGFR (CKD-EPI)81 mL/min/1,73 m²> 60
  1. De pijl ↑ betekent: boven de referentiewaarde van dit lab. Een HbA1c van 48 mmol/mol of hoger past bij diabetes; 39 tot 46 mmol/mol bij een voorstadium (omgerekend uit 6,5% en 5,7 tot 6,4%)[11]. Jarenlang een hoge bloedsuiker beschadigt de zenuwen[4].
  2. B12 zonder pijl: de grens van dit lab ligt bij 145. Toch kan een waarde onder ongeveer 221 pmol/L (299 pg/mL) al een tekort betekenen, te bevestigen met MMA[10].
  3. MMA verhoogd: je lichaam komt B12 tekort, ook al lijkt het B12-getal in orde[10]. Metformine is een bekende oorzaak[4].
  4. TSH en eGFR normaal: schildklier en nieren zijn als oorzaak onwaarschijnlijk. Hier tellen twee behandelbare oorzaken op.

Bloedsuiker, HbA1c, B12 en MMA

Een verhoogde HbA1c wordt meestal met een tweede test bevestigd[11]. Heb je diabetes, dan kijkt de huisarts of praktijkondersteuner bij de jaarcontrole ook naar je voeten[14]. B12-grenzen verschillen per lab; MMA laat zien dát er een tekort is, niet hoe ernstig[10]. Gebruik je metformine, vraag dan naar een B12-controle: het medicijn kan meestal door, met B12 erbij[4].

Als alles normaal is

Een hoge TSH wijst op een te traag werkende schildklier[11]; een afwijkende piek in het eiwitspectrum lees je in onze uitleg over eiwitspectrum en M-proteïne. Zijn alle uitslagen goed, dan blijft de oorzaak soms onbekend: bij ongeveer 1 op de 3 mensen met polyneuropathie[8][13].

Wat schrijf je op voor de afspraak?

  • Waar (één voet of allebei, ook je handen) en sinds wanneer; breidt het uit?
  • Tintelen, branden, doof gevoel of struikelen; erger 's nachts of bij lopen?
  • Diabetes, schildklier- of nierziekte, veganistisch eten, alcohol, lachgas, maagoperatie
  • Al je medicijnen en supplementen met startdatum (metformine, chemotherapie, B6, B12)
  • Elk wondje aan je voet dat je niet hebt gevoeld

Vragen voor je huisarts

  1. Is dit zenuwschade, een beknelde zenuw of de doorbloeding?
  2. Moet mijn B12 met MMA worden gecontroleerd, omdat ik metformine gebruik?
  3. Heb ik een eiwitspectrum of een EMG nodig?
  4. Hoe controleer ik mijn voeten elke dag?

Veelgestelde vragen

Welk vitaminetekort geeft tintelingen in handen en voeten?

Vooral B12. Ook te weinig vitamine B1, B6 of foliumzuur kan het geven[1], en juist te veel B6 ook[13]. Begin geen hoge doses vóór het bloedonderzoek of zonder advies.

Waarom tintelen mijn voeten 's nachts erger?

Zenuwschade is vaak 's nachts erger[4]. Een onrustig gevoel 's avonds met de drang om je benen te bewegen is iets anders: restless legs. Een harde, pijnlijke kuit is kramp in je kuit 's nachts.

Kan zenuwschade in je voeten herstellen?

Soms, als de oorzaak vroeg wordt behandeld; bij anderen blijft de schade of wordt die langzaam erger[3]. Een goed geregelde bloedsuiker remt verdere schade[4].

En als alleen je handen tintelen?

Tintelingen vooral in je hand en vingers kunnen komen door het carpaletunnelsyndroom, een beknelde zenuw bij de pols[1]. Handen en voeten samen wijzen eerder op een zenuwprobleem in je hele lichaam[3].

Verwante bepalingen en uitleg

Bronnen

  1. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Numbness and tingling. medlineplus.gov (geraadpleegd op 13 november 2026)
  2. NHS. Pins and needles. nhs.uk (geraadpleegd op 13 november 2026)
  3. NHS. Peripheral neuropathy. nhs.uk (geraadpleegd op 13 november 2026)
  4. NIDDK. Peripheral neuropathy. niddk.nih.gov (geraadpleegd op 13 november 2026)
  5. Azhary H, Farooq MU, Bhanushali M, et al. Peripheral neuropathy: differential diagnosis and management. Am Fam Physician. 2010;81(7):887-892. aafp.org (geraadpleegd op 13 november 2026)
  6. England JD, Gronseth GS, Franklin G, et al. Practice parameter: evaluation of distal symmetric polyneuropathy: role of laboratory and genetic testing. Neurology. 2009;72(2):185-192. doi:10.1212/01.wnl.0000336370.51010.a1 (geraadpleegd op 13 november 2026)
  7. Callaghan BC, Price RS, Feldman EL. Distal symmetric polyneuropathy: a review. JAMA. 2015;314(20):2172-2181. doi:10.1001/jama.2015.13611 (geraadpleegd op 13 november 2026)
  8. Taams NE, Drenthen J, Hanewinckel R, et al. Prevalence and risk factor profiles for chronic axonal polyneuropathy in the general population. Neurology. 2022;99(20):e2234-e2240. doi:10.1212/WNL.0000000000201168 (geraadpleegd op 13 november 2026)
  9. American Diabetes Association. 12. Retinopathy, neuropathy, and foot care: Standards of Care in Diabetes-2025. Diabetes Care. 2025;48(Suppl 1):S252-S265. doi:10.2337/dc25-S012 (geraadpleegd op 13 november 2026)
  10. MedlinePlus. Vitamin B12 level; Methylmalonic acid (MMA) test. medlineplus.gov, medlineplus.gov (geraadpleegd op 13 november 2026)
  11. MedlinePlus. Hemoglobin A1C (HbA1c) test; TSH test. medlineplus.gov, medlineplus.gov (geraadpleegd op 13 november 2026)
  12. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Stroke; Guillain-Barré syndrome. medlineplus.gov, medlineplus.gov (geraadpleegd op 13 november 2026)
  13. Thuisarts.nl (NHG). Polyneuropathie: ik krijg onderzoek naar polyneuropathie. thuisarts.nl (geraadpleegd op 13 november 2026)
  14. Thuisarts.nl (NHG). Diabetes type 2: ik wil mijn diabetes type 2 goed controleren. thuisarts.nl (geraadpleegd op 13 november 2026)

Dit artikel is algemene gezondheidsinformatie. Het vervangt geen onderzoek, diagnose of behandeling door een arts. Stop of wijzig geen medicijn en begin geen supplement zonder overleg met je huisarts of apotheker.