Het belangrijkste

De ziekte van Ménière is een aandoening van het binnenoor met aanvallen van draaiduizeligheid van 20 minuten tot 12 uur, samen met wisselend slechter horen, gesuis en een vol gevoel in één oor. De diagnose stelt de arts op basis van je klachten en een gehoortest (audiogram). Bloedonderzoek kan Ménière niet aantonen: het sluit lijkende ziektes uit, zoals syfilis of een trage schildklier. Plotseling draaierig met een scheve mond, een slappe arm of moeite met praten is een beroerte tot het tegendeel bewezen is: bel 112.

Wat is de ziekte van Ménière in het kort?

De ziekte van Ménière is een langdurige aandoening van het binnenoor, waar je gehoor en je evenwichtsorgaan zitten. De klachten komen in aanvallen[3][13]. Het is niet besmettelijk en het is geen oorontsteking.

De ziekte van Ménière in het kort
OnderwerpWat je moet weten
Andere namenMenière, morbus Ménière, endolymfatische hydrops; "syndroom van Ménière" als dezelfde klachten een bekende oorzaak hebben[4]
Hoe vaakOngeveer 50 tot 200 per 100.000 volwassenen, volgens de Nederlandse KNO-richtlijn[14]
LeeftijdMeestal begint het tussen 40 en 69 jaar[14]; zelden voor je 18e[3]; iets vaker bij vrouwen[4]
Welk oorMeestal één; bij 15 tot 25% van de mensen beide oren[3]
Belangrijkste onderzoekGehoortest (audiogram); MRI en gericht bloedonderzoek (syfilis, schildklier, bloedsuiker, auto-immuunwaarden) om andere oorzaken uit te sluiten
Wie behandeltEerst de huisarts, daarna de KNO-arts, vaak samen met een audiologisch centrum[13]

Wat zijn de symptomen van de ziekte van Ménière?

  • Vaak Draaiduizeligheid: jij of de kamer lijkt te draaien, 20 minuten tot 12 uur lang, vaak met misselijkheid, zweten en overgeven[2][13].
  • Vaak Wisselend gehoorverlies in het aangedane oor, eerst voor de lage tonen; in het begin knapt het gehoor tussen de aanvallen weer op[1][4].
  • Vaak Gesuis: brommen, ruisen of sissen in hetzelfde oor, los van de stand van je hoofd[4].
  • Vaak Een vol of drukkend gevoel in het oor, vaak met overgevoeligheid voor harde geluiden, voor en tijdens een aanval[4].
  • Mogelijk Wankel staan of lopen tijdens en na het draaien, soms nog een paar dagen[13].
  • Zeldzaam Valaanvallen: je valt plotseling, zonder bewusteloos te raken, alsof je tegen de grond geduwd wordt[3].

Na jaren wisselt het gehoor minder en blijft het lager, en het gesuis kan ook tussen de aanvallen blijven[4]. Hoor je gesuis zonder draaien, lees dan over oorsuizen en wat helpt.

Is het Ménière of iets anders?

De meeste duizeligheid is geen Ménière. Aanvallen van draaien zonder gehoorklachten bij iemand met migraine passen eerder bij vestibulaire migraine; een ontstoken evenwichtszenuw, een beroerte in de hersenstam of een goedaardig gezwel op de gehoorzenuw kunnen er ook op lijken[4]. Onze pagina over oorzaken van duizeligheid zet ze op een rij. Een pijnlijk oor met koorts is eerder een oorontsteking.

Wanneer moet je met Ménière-klachten naar de huisarts?

Wanneer hulp zoeken?

  • Spoed: bel 112 als het draaien samengaat met een scheve mond, een arm die je niet kunt optillen, onduidelijk of verward praten, plotseling niet meer zien met één oog, of zo uit balans zijn dat je niet kunt staan of lopen. Dat zijn tekenen van een beroerte, niet van Ménière. Rijd niet zelf[5].
  • Bel direct je huisarts (buiten kantooruren de huisartsenpost) als je opeens niets meer hoort met één oor, als een aanval anders gaat dan je gewend bent (bijvoorbeeld met erge hoofdpijn of minder kracht of gevoel in een arm of been)[13], bij een eerste heftige aanval waarbij je niets binnenhoudt, of bij draaien na een klap op je hoofd.
  • Maak een afspraak als je steeds minder gaat horen of moeilijk met de ziekte kunt omgaan[13], of als je herhaald aanvallen van draaien hebt met gehoorklachten, gesuis of een vol gevoel in één oor[5].

Wat is de oorzaak van de ziekte van Ménière, en wie krijgt het?

De klachten hangen samen met te veel vocht (endolymfe) in het binnenoor, endolymfatische hydrops genoemd, dat de signalen voor horen en evenwicht verstoort[3][14]. Waarom, weten artsen niet: vernauwde bloedvaten, virusinfecties, allergie, auto-immuunreacties en erfelijkheid worden genoemd[3].

  • Leeftijd en geslacht: de ziekte begint meestal na je 40e, iets vaker bij vrouwen dan bij mannen[4][14].
  • Migraine: sommige mensen hebben zowel Ménière als migraine, en vestibulaire migraine kan op Ménière lijken[4][7].
  • Auto-immuunziektes: bij 690 patiënten kwamen reumatoïde artritis, lupus en de ziekte van Bechterew vaker voor dan verwacht[7]. Zie ons overzicht van auto-immuunziektes en hun bloedonderzoek.
  • Bekende oorzaken van hetzelfde beeld (syndroom van Ménière): een hoofdtrauma, een auto-immuunziekte van het binnenoor, allergie en, zeldzamer, een trage schildklier of syfilis van het oor[4]. Daarom het bloedonderzoek hieronder.

Hoe wordt de ziekte van Ménière vastgesteld?

Geen enkele test of klacht bewijst de ziekte van Ménière[3]. De KNO-arts stelt de diagnose op basis van het klinische beeld: je verhaal, een gehoortest en het uitsluiten van andere oorzaken[14]. Specialisten gebruiken internationale criteria[1][2]:

Criteria voor de diagnose ziekte van Ménière (Bárány Society en partnerverenigingen, 2015)
CriteriumZekerWaarschijnlijk
Spontane aanvallen van draaiduizeligheid2 of meer, elk 20 minuten tot 12 uur2 of meer aanvallen van draaien of duizeligheid, elk 20 minuten tot 24 uur
Gehoorverlies op het audiogramLage tot middentonen, in het aangedane oor, voor, tijdens of na een aanvalNiet nodig
Wisselende oorklachten (gehoor, gesuis, vol gevoel)Ja, in het aangedane oorJa, in het aangedane oor
Een andere diagnose verklaart het beterNeeNee

Hoe lees je je gehoortest (audiogram)?

Met een koptelefoon op geef je aan wanneer je een piepje hoort. Het audiogram toont per toonhoogte het zachtste geluid dat je nog hoort, in decibel (dB HL). Tonen van 250 tot 8000 Hz horen bij 25 dB of minder is normaal; een hoger getal betekent dat het geluid harder moet, dus slechter horen[6]. Bij Ménière is het typische patroon een binnenoorverlies (perceptief) voor de lage tonen van één oor, dat van test tot test kan wisselen[4].

Fictief voorbeeld van een uitslag van gehoortest en bloedonderzoek (Nederlandse opmaak), vrouw van 52 na drie aanvallen van draaiduizeligheid
BepalingUitslagReferentiewaardeVlag
Toonaudiogram, links, 250 Hz45 dB HL≤ 25 dB HLH
Toonaudiogram, links, 500 Hz50 dB HL≤ 25 dB HLH
Toonaudiogram, links, 4000 Hz20 dB HL≤ 25 dB HL
Toonaudiogram, rechts, 250 tot 8000 Hz10 tot 15 dB HL≤ 25 dB HL
Lues-screening (treponemaal, CLIA)NegatiefNegatief
TSH2,1 mU/l0,4-4,0 mU/l
  1. Links, lage tonen: 45 en 50 dB HL liggen boven de grens van 25 dB: "H" betekent een hogere drempel, dus minder goed horen[6]. Verlies voor lage tonen in één oor, met normale hoge tonen, is precies het patroon waar de criteria naar kijken[2].
  2. Rechts: normaal, dus maar één oor is aangedaan, het gewone beeld[3].
  3. Lues-screening negatief: geen aanwijzing voor syfilis. Een positieve screening vraagt om een tweede test, zoals een RPR-test met titer[8].
  4. TSH normaal: een trage schildklier verklaart de klachten waarschijnlijk niet[9]. Zo lees je een TSH-uitslag.

Normaal bloed naast een afwijkende gehoortest? BloodSense legt elke regel van je labuitslag in gewone taal uit, zodat je weet wat er is uitgesloten.

Laat mijn uitslag uitleggen

Welk bloedonderzoek kan de arts aanvragen, en wat betekent de uitslag?

Geen bloedtest toont Ménière aan. De arts zoekt er een behandelbare ziekte mee die erop lijkt; een normale uitslag is wat je verwacht.

  • Syfilistesten (lues-serologie: een treponemale test en een RPR of VDRL): syfilis kan het binnenoor bereiken en gesuis, draaien en gehoorverlies geven in één of beide oren, soms plotseling; het is te behandelen, maar het gehoorverlies kan blijvend worden[8]. Onze pagina over syfilis en de bloedtesten legt beide soorten test uit.
  • Schildkliertest (TSH): een trage schildklier is een zeldzame oorzaak van dezelfde klachten[4]. Een hoge TSH wijst op een te langzame schildklier.
  • Bloedsuiker (nuchtere glucose of HbA1c): gehoorverlies komt ongeveer twee keer zo vaak voor bij volwassenen met diabetes[10], dus de arts kan dat nakijken. Lees hoe je je nuchtere bloedsuiker leest.
  • Auto-immuunwaarden (zoals ANA, ontstekingswaarden): vooral bij gewrichtspijn, huiduitslag of klachten aan beide oren, vanwege het verband met auto-immuunziektes[7]. Een positieve ANA-test alleen betekent nog geen auto-immuunziekte.

Heb ik een MRI of evenwichtsonderzoek nodig?

Een MRI van de inwendige gehoorgangen, met contrast, kan worden aangeboden als het gehoor duidelijk aan één kant slechter is, vooral om een goedaardig gezwel op de gehoor- en evenwichtszenuw (vestibulair schwannoom) uit te sluiten[1][4]. De Amerikaanse richtlijn van 2020, uitgangspunt van de Nederlandse KNO-richtlijn[14], raadt evenwichtstesten of elektrocochleografie af als ze alleen dienen om de diagnose te stellen[1].

Hoe wordt de ziekte van Ménière gevolgd?

  • Herhaalde audiogrammen: om te zien hoe het gehoor in elk oor verandert. Bloedonderzoek is niet nodig om de ziekte zelf te volgen.
  • Aanvallendagboek: datum, duur en ernst van elke aanval laten zien of een behandeling werkt[1].
  • Hoortoestellen: bespreek ze zodra het gehoorverlies je dagelijks leven hindert; een audiologisch centrum meet je gehoor en adviseert over hulpmiddelen[1][13].

Wat kun je doen aan de ziekte van Ménière?

Genezen kan nog niet; artsen beginnen met de minst ingrijpende behandeling[1][4]. Doseringen staan hier niet.

  • Tijdens een aanval: ga liggen, of zit en kijk naar één punt. Tegen misselijkheid en overgeven kan de huisarts metoclopramide of domperidon voorschrijven[13].
  • Eten en leefstijl: minder zout, cafeïne en alcohol, en niet roken[3]; een Cochrane-review uit 2023 vond geen placebogecontroleerd onderzoek naar minder zout of cafeïne, dus het effect is onzeker[11].
  • Medicijnen op lange termijn: een plaspil of betahistine kan worden voorgesteld[1]. In een groot onderzoek verminderde betahistine het aantal aanvallen over negen maanden niet meer dan een placebo[12].
  • Injecties in het middenoor (door het trommelvlies): corticosteroïden, met weinig risico voor het gehoor, of gentamicine, dat het draaien remt maar het gehoor kan beschadigen[3][13].
  • Operatie: alleen als andere behandelingen niet hebben geholpen[3].
  • Evenwichtsoefeningen (vestibulaire revalidatie): met een gespecialiseerde fysiotherapeut, tegen het wankele gevoel tussen de aanvallen[1][13].

Er is geen bewijs dat acupunctuur, ginkgo of andere supplementen helpen bij Ménière[3].

Hoe leef je met de ziekte van Ménière?

  • Heb je medicijnen voor een aanval, houd ze altijd bij je[5].
  • Rijd niet als je duizelig bent of een aanval voelt aankomen; pas op met ladders, zwemmen of machines[5].
  • Bij het eerste teken: ga op een veilige plek zitten of liggen en houd je hoofd stil.
  • Ménière kan op je stemming drukken; praten met de praktijkondersteuner, een psycholoog of lotgenoten helpt, en bij problemen op het werk kun je naar de bedrijfsarts[13]. Lees ook over angstklachten en behandeling.

Vragen voor je arts

  1. Passen mijn klachten bij een zekere of een waarschijnlijke ziekte van Ménière?
  2. Welk oor is aangedaan op mijn audiogram, en hoeveel hoor ik minder bij de lage tonen?
  3. Heb ik een MRI nodig om een gezwel op de gehoorzenuw uit te sluiten?
  4. Moet ik getest worden op syfilis, een schildklierziekte, diabetes of een auto-immuunziekte?
  5. Bij welke klachten moet ik meteen 112 of de huisartsenpost bellen?

Veelgestelde vragen

Is Ménière gevaarlijk?

De ziekte zelf is niet levensbedreigend, maar een aanval kan je laten vallen of in gevaar brengen in het verkeer, op een ladder of in het water[5]. Gaat een aanval anders dan je gewend bent, bel dan direct je huisarts[13].

Gaat de ziekte van Ménière vanzelf over?

Genezen kan niet, maar bij de meeste mensen stoppen de aanvallen na een paar jaar; bij sommigen duurt het wel 20 jaar[13]. Rustige periodes van meer dan een jaar komen in het begin voor[4]. Het gehoor in het aangedane oor wordt wel langzaam slechter; het andere oor blijft bij de meeste mensen goed werken[3].

Is de ziekte van Ménière erfelijk?

Soms. Het kan bij meer mensen in dezelfde familie voorkomen, wat wijst op een rol van erfelijkheid[3].

Verwante artikelen

Bronnen

  1. Basura GJ, Adams ME, Monfared A, et al. Clinical Practice Guideline: Ménière's Disease. Otolaryngol Head Neck Surg. 2020;162(2_suppl):S1-S55. doi:10.1177/0194599820909438 (geraadpleegd 10 november 2026)
  2. Lopez-Escamez JA, Carey J, Chung WH, et al. Diagnostic criteria for Menière's disease. J Vestib Res. 2015;25(1):1-7. doi:10.3233/VES-150549 (geraadpleegd 10 november 2026)
  3. National Institute on Deafness and Other Communication Disorders (NIDCD). Ménière's Disease. US National Institutes of Health. nidcd.nih.gov (geraadpleegd 10 november 2026)
  4. MSD Manual Professional Version. Meniere Disease. msdmanuals.com (geraadpleegd 10 november 2026)
  5. NHS. Ménière's disease. nhs.uk (geraadpleegd 10 november 2026)
  6. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Audiometry. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd 10 november 2026)
  7. Gazquez I, Soto-Varela A, Aran I, et al. High prevalence of systemic autoimmune diseases in patients with Menière's disease. PLoS One. 2011;6(10):e26759. doi:10.1371/journal.pone.0026759 (geraadpleegd 10 november 2026)
  8. Workowski KA, Bachmann LH, Chan PA, et al. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep. 2021;70(4):1-187. doi:10.15585/mmwr.rr7004a1 (geraadpleegd 10 november 2026)
  9. MedlinePlus Medical Encyclopedia. TSH test. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd 10 november 2026)
  10. Bainbridge KE, Hoffman HJ, Cowie CC. Diabetes and hearing impairment in the United States: audiometric evidence from the National Health and Nutrition Examination Survey, 1999 to 2004. Ann Intern Med. 2008;149(1):1-10. doi:10.7326/0003-4819-149-1-200807010-00231 (geraadpleegd 10 november 2026)
  11. Webster KE, George B, Lee A, et al. Lifestyle and dietary interventions for Ménière's disease. Cochrane Database Syst Rev. 2023;2(2):CD015244. doi:10.1002/14651858.CD015244.pub2 (geraadpleegd 10 november 2026)
  12. Adrion C, Fischer CS, Wagner J, et al. Efficacy and safety of betahistine treatment in patients with Meniere's disease: primary results of a long term, multicentre, double blind, randomised, placebo controlled, dose defining trial (BEMED trial). BMJ. 2016;352:h6816. doi:10.1136/bmj.h6816 (geraadpleegd 10 november 2026)
  13. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb de ziekte van Menière. thuisarts.nl (geraadpleegd 10 november 2026)
  14. Nederlandse Vereniging voor KNO-heelkunde en heelkunde hoofd-halsgebied (NVKNO). Diagnostiek en behandeling van de ziekte van Menière. Richtlijnendatabase, 2024. richtlijnendatabase.nl (geraadpleegd 10 november 2026)
  15. Rijksoverheid. Wanneer betaal ik een eigen risico voor mijn zorg? rijksoverheid.nl (geraadpleegd 10 november 2026)

Deze tekst is algemene gezondheidsinformatie en geen vervanging van een consult bij je arts, die de diagnose stelt op basis van je klachten, het onderzoek en de gehoortest; geen enkel bloedonderzoek kan de ziekte van Ménière aantonen of uitsluiten.