Oorontsteking: symptomen bij kinderen en volwassenen, oorzaak en behandeling

Een oorontsteking is een van de meest voorkomende redenen om naar de huisarts te gaan, vooral bij jonge kinderen, en de meeste mensen hebben er minstens één keer in hun leven last van. Meestal wordt een middenoorontsteking bedoeld (acute otitis media): een ontsteking achter het trommelvlies. Er kan ook vocht achter het trommelvlies blijven zitten zonder ontsteking, en een gehoorgangontsteking (‘zwemmersoor’) is iets anders: die zit in de gehoorgang aan de buitenkant. Een oorontsteking kan plotseling veel pijn doen, wat extra naar is bij een baby die niet kan zeggen wat er mis is. De meeste oorontstekingen zijn echter mild en gaan over met pijnstilling; antibiotica zijn volgens Thuisarts bijna nooit nodig. In dit artikel lees je wat een oorontsteking is, welke symptomen erbij horen bij kinderen en volwassenen, wat de oorzaken zijn, hoe de huisarts het onderzoekt, wat helpt en wat nieuw onderzoek laat zien.

Wat is een oorontsteking?

Met een oorontsteking wordt meestal een middenoorontsteking bedoeld: een ontsteking van het middenoor, de kleine met lucht gevulde ruimte achter het trommelvlies die normaal vrij is van vocht en ziekteverwekkers. Thuisarts beschrijft het zo: een middenoorontsteking zit binnen in het oor, er komt druk op het trommelvlies en dat kan veel pijn doen. Het is een van de meest voorkomende redenen dat jonge kinderen naar de huisarts gaan, maar ook volwassenen kunnen het krijgen. Het middenoor is via de buis van Eustachius verbonden met de achterkant van neus en keel. Die buis voert normaal vocht af en houdt de luchtdruk aan beide kanten van het trommelvlies gelijk.

Het woord ‘oorontsteking’ dekt eigenlijk drie verwante, maar verschillende problemen. Een acute middenoorontsteking is een echte infectie van het middenoor, meestal na een verkoudheid. Bij otitis media met effusie, ook wel een ‘slijmoor’ genoemd, zit er vocht achter het trommelvlies zonder actieve ontsteking, vaak nadat een ontsteking is genezen. Een gehoorgangontsteking (otitis externa) is een aparte ontsteking van de huid in de gehoorgang, los van het middenoor, met een eigen behandeling. De tabel hieronder zet de verschillen op een rij.

Oorontsteking symptomen bij kinderen en volwassenen

Bij kinderen zijn de klassieke tekenen van een middenoorontsteking plotselinge oorpijn, aan het oor trekken, koorts, huilerigheid, slecht slapen, vocht uit het oor en minder goed reageren op zachte geluiden. Baby's huilen soms alleen meer dan normaal, drinken slecht of lijken wankel. Thuisarts beschrijft dat het trommelvlies kan scheuren door de druk. De oorpijn gaat dan snel weg en er kan vocht uit het oor komen (een loopoor), soms met wat bloed. Dat kan geen kwaad. Bij een slijmoor gedragen kinderen zich meestal niet ziek; het enige teken kan een vol gevoel of minder goed horen zijn, wat vaak pas opvalt bij een controle of gehoortest.

Oorontsteking symptomen bij volwassenen

Volwassenen merken een middenoorontsteking meestal aan oorpijn of druk, vocht uit het oor en tijdelijk minder goed horen, zonder het trekken aan het oor of de huilerigheid van baby's en peuters. Daardoor wordt het makkelijk verward met een flinke verkoudheid. Een gehoorgangontsteking voelt anders. Thuisarts noemt oorpijn, jeuk of een branderig gevoel in je oor, minder goed horen doordat de huid in de gehoorgang dikker is, en pijn als je zachtjes aan je oor trekt. De huid van de gehoorgang kan schilferen, rood en dik zijn, en er kan vocht uit je oor komen. Omdat de pijn anders is, helpt het om precies te beschrijven waar en hoe je oor pijn doet.

Wat is de oorzaak van een oorontsteking?

De meeste middenoorontstekingen beginnen met een verkoudheid of griep. Een virus maakt de neus en keel ontstoken, en die zwelling kan zich uitbreiden naar de buis van Eustachius. Als die buis verstopt raakt, hoopt vocht zich op achter het trommelvlies. Bacteriën die normaal onschuldig in neus en keel leven, meestal Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae en Moraxella catarrhalis, kunnen zich dan vermenigvuldigen. Het herkennen van de verstopte neus bij een verkoudheid of de koorts en spierpijn bij griep als de gebruikelijke aanleiding, verklaart waarom oorontstekingen vooral in herfst en winter voorkomen.

Kinderen krijgen veel vaker een middenoorontsteking dan volwassenen, vooral door hun bouw: bij een jong kind is de buis van Eustachius korter, smaller en horizontaler, waardoor die minder goed afvoert en ziekteverwekkers makkelijker vanuit neus en keel naar het oor gaan. Een afweer die nog in ontwikkeling is en grotere neusamandelen, die de buis kunnen afsluiten, vergroten het risico. Naarmate de buis langer wordt, groeien kinderen hier grotendeels overheen. Andere risicofactoren zijn een leeftijd tussen 6 maanden en 2 jaar, naar de kinderopvang gaan, liggend de fles krijgen, een speen, allergieën, meeroken en oorontstekingen in de familie. Een gehoorgangontsteking heeft een andere oorzaak. Thuisarts noemt water in je oor tijdens douchen of zwemmen, waardoor beschermend oorsmeer wegspoelt, en dingen die je oor afsluiten, zoals oordopjes, waardoor de huid vochtig en warm wordt. Ook krabben met wattenstaafjes kan de huid beschadigen.

Mijn kind heeft vaak oorontsteking. Wat kan de oorzaak zijn?

Vaak terugkerende oorontstekingen bij kinderen komen meestal door hun korte, horizontale buis van Eustachius, veel verkoudheden (bijvoorbeeld op de kinderopvang), grote neusamandelen, meeroken of allergie. Meestal groeit een kind er vanzelf overheen. Bespreek met je huisarts of verder onderzoek of trommelvliesbuisjes zinvol zijn.

Hoe onderzoekt de huisarts een oorontsteking?

De huisarts kijkt met een otoscoop (een lampje met vergrootglas) in het oor naar het trommelvlies: is het rood, staat het bol of is het dof? Bij een pneumatische otoscopie blaast de arts een klein beetje lucht tegen het trommelvlies om te zien of het beweegt. Een bol trommelvlies dat bijna niet beweegt, wijst op ontstoken vocht onder druk. Een ingetrokken, onbeweeglijk trommelvlies zonder roodheid wijst eerder op alleen vocht, zoals bij een slijmoor. Is het beeld onduidelijk, dan meet een tympanometrie hoe soepel het trommelvlies is en welke druk er in het middenoor heerst. Een gehoortest kan worden gedaan bij steeds terugkerende ontstekingen of voor een behandeling met buisjes.

Geen enkele bloedtest stelt een oorontsteking vast; de diagnose wordt gesteld door in het oor te kijken, omdat labonderzoek bij gewone oorontstekingen de behandeling zelden verandert. Bloedonderzoek wordt bewaard voor bijzondere situaties, zoals een heel ziek kind, een vermoeden van een uitbreidende infectie zoals mastoïditis, of een jonge baby met koorts zonder duidelijke oorzaak. Dan kunnen het aantal witte bloedcellen, dat stijgt bij infectie, en de CRP-waarde, die ontsteking weerspiegelt, helpen inschatten hoe ernstig de infectie is.

Hoe kom je het snelst van een oorontsteking af? Behandeling

De behandeling van een middenoorontsteking begint met pijnstilling. Oorpijn is vaak het naarste voor een kind, en volgens Thuisarts helpt paracetamol vaak goed. Meestal zijn de ergste klachten binnen 2 tot 3 dagen over en geneest alles vanzelf. Thuisarts schrijft dat antibiotica bijna nooit nodig zijn bij een middenoorontsteking. De huisarts geeft ze soms wel, bijvoorbeeld als een kind jonger is dan 6 maanden, erg ziek is of steeds zieker wordt, jonger is dan 2 jaar met een ontsteking aan beide oren, na 3 dagen nog niet minder koorts en pijn heeft, langer dan een week een loopoor heeft of een oor-operatie heeft gehad. Neusdruppels of neusspray met zout of xylometazoline helpen volgens Thuisarts niet bij een middenoorontsteking. Als antibiotica nodig zijn, is amoxicilline meestal de eerste keus.

Heel vaak terugkerende ontstekingen, of vocht dat ongeveer drie maanden of langer blijft zitten met gehoorverlies, zijn de gebruikelijke redenen voor trommelvliesbuisjes. Die worden in een korte ingreep in het trommelvlies geplaatst, voeren vocht af, ventileren het middenoor en verminderen het aantal ontstekingen. Thuisarts heeft hiervoor een keuzehulp: ‘Wel of geen trommelvliesbuisjes bij mijn kind?’ Een gehoorgangontsteking vraagt een andere aanpak. Volgens Thuisarts zorg je dat er geen water in je oor komt en peuter je niet in je oor; houd je last, dan krijg je oordruppels van je huisarts. Meestal is de ontsteking binnen 1 tot 3 weken weg. Antibiotica als tablet zijn meestal niet nodig.

Wat mag je niet doen bij een oorontsteking?

Peuter niet in je oor en gebruik geen wattenstaafjes, zeker niet bij een gehoorgangontsteking. Houd je oor droog bij douchen en zwemmen. Vliegen met een middenoorontsteking kan volgens Thuisarts erg veel pijn doen. Gebruik geen neusdruppels in de hoop dat de oorontsteking sneller overgaat, want daar is geen bewijs voor.

Hoe lang mag een oorontsteking duren?

De meeste oorontstekingen, zowel in het middenoor als in de gehoorgang, gaan binnen een paar dagen tot ongeveer twee weken helemaal over, en de vooruitzichten zijn uitstekend. Bij een middenoorontsteking zijn de ergste klachten meestal binnen 2 tot 3 dagen voorbij, bij een gehoorgangontsteking duurt het meestal 1 tot 3 weken. Complicaties zijn meestal goed te behandelen: gehoorverlies tijdens een ontsteking is meestal tijdelijk en verbetert als het vocht weg is, en een gescheurd trommelvlies geneest bijna altijd vanzelf. Zelden breidt een ontsteking zich uit naar het rotsbeen achter het oor (mastoïditis), wat snel behandeld moet worden.

Thuisarts adviseert de huisarts te bellen als een kind jonger is dan 3 maanden en koorts heeft, zieker of suf wordt, slecht drinkt, als de oorpijn erger wordt, als het pijn doet bij drukken op het bot achter het oor, het oor van het hoofd gaat afstaan, bij oorpijn met hoofdpijn of nekpijn, of als koorts of pijn na 3 dagen niet minder zijn. Is een loopoor na een week nog niet droog, ga dan naar de huisarts. Bij kinderen die vaak ontstekingen hebben of bij wie het vocht blijft, is de grotere zorg het effect van herhaald gehoorverlies op de spraak- en taalontwikkeling. Vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma, waaronder die tegen pneumokokken, borstvoeding als dat kan en een rookvrije omgeving verkleinen de kans op oorontstekingen. De meeste kinderen krijgen minder en mildere ontstekingen naarmate ze groeien.

Nieuwste wetenschappelijke inzichten over oorontsteking

Recent onderzoek richt zich op behandelingen die passen bij het bewijs, vooral rond antibiotica. Volgens onderzoek dat in PubMed is opgenomen, schatte een meta-analyse uit 2025 dat artsen in de Verenigde Staten elk jaar ongeveer 107 miljoen antibioticadagen voorschrijven voor een acute middenoorontsteking bij kinderen. Beter afwachten volgens de richtlijnen en kortere kuren konden dat totaal met meer dan de helft verminderen (Morin et al., 2025). Wat betekent dit voor jou? Als de huisarts voorstelt om een lichte oorontsteking een paar dagen aan te kijken, is dat gebaseerd op sterk bewijs en geen uitstel van zorg. Dat sluit aan bij de Nederlandse aanpak, waarin antibiotica bijna nooit nodig zijn.

Andere studies kijken naar de lange termijn. Een studie uit 2026 met 7.800 kinderen die buisjes kregen in een Amerikaans kinderziekenhuis vond dat kinderen die buisjes kregen voor steeds terugkerende ontstekingen begonnen met de laagste kwaliteit van leven, maar de grootste en meest blijvende verbetering lieten zien. Na 24 maanden hadden ze de andere groepen ingehaald (Kim et al., 2026). Wat betekent dit voor jou? Buisjes bij een kind met heel vaak oorontstekingen geven voordelen die lang aanhouden. Een studie uit 2026 bij jonge kinderen in Pennsylvania vond dat Haemophilus influenzae, en niet Streptococcus pneumoniae, nu de belangrijkste bacterie is in ontstoken vocht uit het middenoor, en dat de meeste pneumokokken stammen waren waartegen niet wordt gevaccineerd (Martin et al., 2026). Wat betekent dit voor jou? Vaccinatie tegen pneumokokken heeft de ziekteverwekkers achter oorontstekingen veranderd, maar niet laten verdwijnen; dat is een van de redenen waarom amoxicilline de standaard eerste keus blijft als antibiotica nodig zijn.

Woordenlijst bij oorontsteking

Veelgestelde vragen over oorontsteking

Hoe weet je of jij of je kind een oorontsteking heeft?

Let bij een baby of peuter op trekken aan het oor, huilerigheid, slecht slapen, koorts en vocht uit het oor, omdat jonge kinderen pijn niet goed kunnen beschrijven. Oudere kinderen en volwassenen merken vooral oorpijn, druk of minder goed horen. Omdat de klachten lijken op die van andere aandoeningen, bevestigt de huisarts de diagnose door naar het trommelvlies te kijken.

Gaat een oorontsteking vanzelf over zonder antibiotica?

Ja, meestal wel. Volgens Thuisarts zijn de ergste klachten van een middenoorontsteking meestal binnen 2 tot 3 dagen over en geneest alles vanzelf. Antibiotica zijn bijna nooit nodig, behalve bijvoorbeeld bij baby's jonger dan 6 maanden, kinderen die heel ziek worden of als koorts en pijn na 3 dagen niet minder zijn.

Wat helpt thuis het snelst tegen oorpijn?

Paracetamol, in de juiste dosis voor de leeftijd, is de betrouwbaarste manier om de pijn te verlichten terwijl de ontsteking overgaat. Een warm kompres tegen het oor kan wat comfort geven. Huismiddeltjes vervangen geen beoordeling door de huisarts, zeker niet bij een jong kind.

Wat is het verschil tussen een middenoorontsteking en een gehoorgangontsteking?

Een middenoorontsteking zit achter het trommelvlies en ontstaat meestal na een verkoudheid die de buis van Eustachius verstopt. Een gehoorgangontsteking zit in de huid van de gehoorgang, door water, oordopjes of beschadiging, en doet meer pijn als je aan je oor trekt. De behandeling verschilt: pijnstilling en soms antibiotica als tablet tegenover oordruppels.

Is een oorontsteking besmettelijk?

Een oorontsteking zelf is niet besmettelijk. De verkoudheid of griep die er vaak aan voorafgaat, is dat wel. Daardoor kunnen kinderen op de kinderopvang wel na elkaar een oorontsteking krijgen.

Wanneer heeft een kind trommelvliesbuisjes nodig?

Buisjes worden overwogen bij heel vaak terugkerende middenoorontstekingen of bij vocht dat ongeveer drie maanden achter het trommelvlies blijft met gehoorverlies. De buisjes voeren vocht af en ventileren het middenoor, wat het gehoor en de spraakontwikkeling ondersteunt. Thuisarts heeft een keuzehulp die je samen met je huisarts kunt gebruiken.

Is het normaal dat er bloed uit het oor komt na het plaatsen van buisjes?

Een klein beetje bloederig vocht in de eerste dagen na het plaatsen van buisjes komt vaker voor en is meestal niet erg. Houdt het aan, wordt het meer of krijgt je kind koorts of veel pijn, neem dan contact op met de KNO-arts of huisarts.

Bronnen

• Thuisarts (NHG) — Mijn kind heeft een middenoorontsteking — Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
• Thuisarts (NHG) — Mijn gehoorgang is ontstoken — Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
• Centers for Disease Control and Prevention — About Ear Infections — CDC, 2024 (Engelstalig) — cdc.gov
• National Institute on Deafness and Other Communication Disorders — Ear Infections in Children — NIDCD, National Institutes of Health, 2022 (Engelstalig) — nidcd.nih.gov
• Mayo Clinic — Ear infections (acute otitis media) — Mayo Clinic, 2024 (Engelstalig) — mayoclinic.org
• Morin TL, Stein AB, El Feghaly RE, et al. — Interventions to Minimize Unnecessary Antibiotic Use for Acute Otitis Media: A Meta-Analysis — Children, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.3390/children12101408
• Kim MS, Sharma P, Irace A, Dedhia K — Long-term quality of life outcomes after tympanostomy tube by surgical indication — International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology, 2026 (Engelstalig) — doi.org/10.1016/j.ijporl.2026.112901
• Martin JM, Hoberman A, Lee MC, et al. — Assessment of Bacterial Pathogens in Young Children with Acute Otitis Media: A Prospective Cohort Study in Western Pennsylvania, 2019-2023 — Journal of the Pediatric Infectious Diseases Society, 2026 (Engelstalig) — doi.org/10.1093/jpids/piag059

Verder lezen

• Vergelijk met een verwante aandoening door verstopte afvoer in onze uitleg over symptomen en behandeling van een bijholteontsteking.
• Lees toekomstige uitslagen met meer vertrouwen met onze uitleg over referentiewaarden, markeringen en vervolgstappen op een labuitslag.

Begrijp je labuitslag met BloodSense

Een oorontsteking wordt vastgesteld door naar het trommelvlies te kijken, niet met een bloedtest. Toch komt bloedonderzoek soms in beeld, bijvoorbeeld als een kind heel ziek is of een infectie zich lijkt uit te breiden. Het aantal witte bloedcellen en de CRP-waarde zijn dan twee van de meest aangevraagde waarden. BloodSense zet een labuitslag vol getallen en referentiewaarden om in uitleg in gewone taal, of je nu uitslagen van de huisartsenpost probeert te begrijpen of gewoon meer grip wilt op een routineonderzoek. Je ziet wat een gemarkeerde waarde betekent en kunt die in de tijd volgen. Je krijgt ook een lijst met vragen om aan je huisarts te stellen.

Laat je labuitslag binnen enkele minuten uitleggen

De informatie op deze pagina is bedoeld als uitleg en vervangt geen consult bij je huisarts. Het BloodSense-rapport wordt gemaakt door kunstmatige intelligentie, alleen ter informatie. Het is geen diagnose en geen behandeladvies.