Het belangrijkste

De ziekte van Hashimoto is een auto-immuunziekte waarbij je afweer langzaam de schildklier beschadigt. Het is de meest voorkomende oorzaak van een te langzaam werkende schildklier en komt 4 tot 10 keer vaker voor bij vrouwen. De diagnose rust op het TSH, het vrij T4 en de schildklierantistoffen. Sommige mensen hebben alleen regelmatig bloedonderzoek nodig; wie een trage schildklier krijgt, slikt elke dag een tablet schildklierhormoon. Bel 112 bij verwardheid, extreme sufheid of moeite met ademen.

Wat is de ziekte van Hashimoto, in het kort?

De ziekte van Hashimoto heet ook chronische lymfocytaire thyreoïditis of auto-immuunthyreoïditis: een auto-immuunziekte van de schildklier[2]. Witte bloedcellen en antistoffen vallen de klier aan, die daardoor te weinig hormoon kan gaan maken[1]. Thuisarts.nl zegt het kort: meestal komt een te langzaam werkende schildklier door de ziekte van Hashimoto[5]. Meer over die toestand lees je bij hypothyreoïdie (traag werkende schildklier). Hoeveel mensen precies Hashimoto hebben, is niet bekend, maar schildklierantistoffen zijn heel gewoon: in een groot Amerikaans bevolkingsonderzoek had ongeveer 11% van de mensen vanaf 12 jaar TPO-antistoffen[13]. Volgens SchildklierNL komen ze zelfs bij 30 tot 50% van de gezonde vrouwen voor[12].

  • Wie: vooral vrouwen, vaak tussen 30 en 50 jaar, maar ook tieners, mannen en ouderen kunnen het krijgen[1].
  • Belangrijkste bloedonderzoek: TSH, vrij T4 en schildklierantistoffen (anti-TPO en anti-thyreoglobuline)[1][4].
  • Behandeling: geen zolang de schildklier normaal werkt; levothyroxine zodra de schildklier te traag wordt[2].

Wat zijn de symptomen van de ziekte van Hashimoto?

Veel mensen merken in het begin niets[1]. Het eerste teken kan een struma zijn: een pijnloze zwelling aan de voorkant van de hals[1].

Daalt het hormoon in je bloed, dan krijg je langzaam de klachten van een trage schildklier[1][5]:

  • Vaak Moe of sloom zijn, aankomen en het snel koud hebben[1][5].
  • Vaak Een droge huid, droog of dunner wordend haar, haaruitval en verstopping[1][5].
  • Vaak Pijn in gewrichten en spieren[1].
  • Mogelijk Hevige of onregelmatige menstruaties, of moeite om zwanger te worden[1].
  • Mogelijk Een tragere hartslag[1].
  • Zeldzaam In het begin een korte fase waarin de schildklier juist te snel werkt (hashitoxicose), met hartkloppingen of afvallen[1].

Deze klachten hebben veel andere oorzaken. Daarom bevestigt bloedonderzoek de diagnose.

Wanneer moet ik met Hashimoto naar de huisarts?

Wanneer naar de dokter?

  • Spoed: bel 112 bij verwardheid, extreme sufheid, een zeer lage lichaamstemperatuur, trage of moeilijke ademhaling of flauwvallen bij iemand met een bekende of vermoede trage schildklier. Een onbehandelde trage schildklier kan in zeldzame gevallen leiden tot myxoedeem, een levensgevaarlijke vertraging van de lichaamsfuncties[1].
  • Binnen 24 tot 48 uur bel je de huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenpost, als je levothyroxine slikt en een jagende of onregelmatige hartslag, pijn of druk op de borst, trillen of veel zweten krijgt: dat kan betekenen dat de dosis te hoog is[1][6]. Ben je net zwanger en heb je Hashimoto, maak dan meteen een afspraak bij je huisarts[7].
  • Bij je volgende afspraak bij aanhoudende moeheid, aankomen, het steeds koud hebben, een droge huid, een pijnloze zwelling in de hals, of een TSH met een H bij een routinecontrole.

Wat is de oorzaak van de ziekte van Hashimoto, en wie loopt risico?

De precieze oorzaak is onbekend. Waarschijnlijk werken erfelijke aanleg en omgevings- en epigenetische factoren samen[1][15].

  • Vaak Vrouw zijn: de ziekte komt 4 tot 10 keer vaker voor bij vrouwen dan bij mannen[1].
  • Vaak Familieleden met een schildklierziekte[1][3].
  • Vaak Een andere auto-immuunziekte, zoals coeliakie, lupus (SLE), reumatoïde artritis, het syndroom van Sjögren of diabetes type 1[1].
  • Mogelijk Virussen zoals hepatitis C kunnen een rol spelen[1].
  • Zeldzaam Blootstelling aan gifstoffen zoals radioactieve straling[1].

Hoe stel je de ziekte van Hashimoto vast, en hoe lees je de bloedwaarden?

De huisarts vraagt naar je klachten, voelt aan je hals of er een struma is en laat bloed prikken[1][5]. Bij een te trage schildklier is het TSH te hoog en het vrij T4 te laag[5]. De diagnose Hashimoto past bij een hoog TSH, met of zonder laag vrij T4, en/of een struma, samen met positieve schildklierantistoffen als die gemeten zijn[2]. De meeste mensen met Hashimoto hebben verhoogde anti-TPO, anti-thyreoglobuline of allebei[4]. Een echo of biopsie is meestal niet nodig[3]; een echo kan helpen als Hashimoto wordt vermoed zonder antistoffen, of om knobbels te bekijken[1]. Hieronder zie je een fictieve uitslag met een typisch vroeg patroon.

Fictief voorbeeld van regels uit een schildklieruitslag (Nederlands formaat)
BepalingUitslagReferentiewaardeVlag
TSH7,8 mE/l0,4-4,0 mE/lH
Vrij T4 (FT4)14 pmol/l10-25 pmol/l
Anti-TPO (TPO-antistoffen)210 kU/l< 35 kU/lH
Anti-thyreoglobuline (anti-Tg)12 kU/l< 40 kU/l
  1. TSH: het signaal van de hypofyse aan de schildklier. Het stijgt zodra de klier te weinig hormoon maakt[5].
  2. Vrij T4: het niet-gebonden, werkzame deel van het belangrijkste schildklierhormoon, hier nog normaal. Een hoog TSH met een normaal vrij T4 heet subklinische (lichte) hypothyreoïdie; een hoog TSH met een laag vrij T4 is een duidelijke (manifeste) hypothyreoïdie[2].
  3. Anti-TPO en anti-thyreoglobuline: een positieve uitslag wijst op een auto-immuunoorzaak zoals Hashimoto[4]. Eén positieve antistof is genoeg. Voor deze antistoffen bestaan geen vaste normaalwaarden: de grens verschilt per laboratorium en meetmethode[9].

Staat er een H bij je TSH of je antistoffen? BloodSense legt elke regel van je volledige schildklieruitslag uit en helpt je vragen voor je volgende afspraak voor te bereiden.

Mijn schildklieruitslag laten uitleggen

De meeste Nederlandse laboratoria hanteren voor TSH 0,4 tot 4,0 mE/l[8]; het vrij T4 ligt bij volwassenen meestal tussen 10 en 25 pmol/l, afhankelijk van leeftijd en geslacht[10]. Elk laboratorium heeft eigen grenzen: alleen die op je eigen uitslag gelden. Positieve antistoffen met een normaal TSH betekenen auto-immuniteit zonder dat de schildklier tekortschiet. In een Engels bevolkingsonderzoek dat 20 jaar liep, hadden vrouwen met zowel een verhoogd TSH als positieve antistoffen een veel grotere kans om later een trage schildklier te krijgen dan vrouwen zonder een van beide[14].

Elke test heeft een eigen uitleg: schildklierwaarden in samenhang, het TSH in je bloed, het vrij T4, de FT3-waarde, wat een verhoogde anti-TPO-waarde betekent, en de TPO-antistoffentest in ons medisch woordenboek.

Hoe vaak moet je bloed laten prikken bij Hashimoto?

De controle hangt af van hoe goed je schildklier werkt:

  • Antistoffen bij een normaal werkende schildklier: behandeling is niet nodig; je arts volgt je klachten en schildklierwaarden in de loop van de tijd[1][2].
  • Na de start van levothyroxine: zolang de juiste dosis nog gezocht wordt, laat je elke 6 weken bloed prikken. Is de dosis goed, dan kom je 1 jaar lang elke 3 maanden bij de huisarts voor controle, en daarna nog 1 keer per jaar[6]. Amerikaanse richtlijnen noemen een vergelijkbaar schema: na 6 tot 8 weken, na 6 maanden en dan jaarlijks[1].
  • Antistoffen: ze steeds opnieuw meten is niet nodig; de behandeling richt zich op het TSH, niet op de hoogte van de antistoffen[2].
  • Zwangerschap: maak meteen een afspraak bij de huisarts zodra je zwanger bent. Je hebt dan meestal meer schildklierhormoon nodig; in de eerste helft van de zwangerschap krijg je elke 4 weken bloedonderzoek, daarna elke 6 weken[7][17].

Hoe wordt de ziekte van Hashimoto behandeld?

De behandeling vult het hormoon aan dat de schildklier niet meer maakt; niets houdt de auto-immuunaanval zelf tegen. Doses staan hier bewust niet: je arts stelt ze af op je TSH[2].

  • Levothyroxine is gelijk aan het T4 dat je schildklier zelf maakt en is de aanbevolen behandeling van een trage schildklier[1][16]. Je hebt er een recept voor nodig[11]. Thuisarts.nl adviseert om het 1 keer per dag met water in te nemen op een lege maag: een half uur voor het ontbijt, of vanaf 2 uur na het avondeten, elke dag op hetzelfde moment[6].
  • Subklinische (lichte) hypothyreoïdie hoeft niet altijd meteen met medicijnen behandeld te worden; dat hangt af van je TSH, je klachten, je leeftijd en een eventuele kinderwens[2].
  • De juiste dosis is belangrijk: te veel levothyroxine kan boezemfibrilleren of botontkalking (osteoporose) geven; daarom blijft het bloedonderzoek doorgaan[1]. Calcium en ijzer kunnen de opname verminderen. De apotheek adviseert levothyroxine minstens 2 uur vóór of 4 uur na calcium- of magnesiumproducten in te nemen, ijzer minstens 2 uur na levothyroxine, en het niet met melk in te nemen[11]. Vertel je arts en apotheker welke middelen je gebruikt[16].
  • Een nieuwe knobbel moet je laten nakijken: heel zelden ontstaat bij Hashimoto een lymfoom of kanker van de schildklier[3][15].

De meeste mensen met een duidelijke trage schildklier door Hashimoto hebben hun hele leven schildklierhormoon nodig[2][5]. Onbehandeld kan een trage schildklier het cholesterol verhogen en bijdragen aan hartziekten en hartfalen[1]; zie ook onze pagina's over een hoog cholesterol en hartfalen.

Helpen voeding of selenium bij Hashimoto, en hoe leef je ermee?

Een paar gewoontes helpen:

  • Slik levothyroxine elke dag op hetzelfde moment, zoals afgesproken, en stop er niet op eigen houtje mee[1][6].
  • Wees zuinig met veel jodium: zeewier en kelp, jodiumsupplementen en medicijnen met veel jodium, zoals sommige hoestdranken[1]. Thuisarts.nl noemt ook visoliecapsules en multivitamines met jodium[5]. Vraag je arts wat je beter kunt beperken.
  • Begin niet zonder advies aan jodium- of seleniumsupplementen. Selenium en vitamine D worden onderzocht, maar er is nog geen specifiek advies[1].
  • Bespreek een kinderwens met je huisarts: je hebt genoeg schildklierhormoon in je bloed nodig voordat je zwanger wordt[5].

Over selenium: een meta-analyse uit 2024 van 35 gerandomiseerde studies vond dat supplementen de TPO-antistoffen verlaagden en, bij mensen die geen schildklierhormoon slikten, het TSH een beetje, zonder verandering van het vrij T4[18]. Selenium vervangt levothyroxine niet; bespreek het met je arts. Op de pagina over seleniumtekort lees je hoe selenium in het bloed gemeten wordt.

Vragen om aan je arts te stellen

  1. Passen mijn TSH, vrij T4 en antistoffen bij de ziekte van Hashimoto?
  2. Werkt mijn schildklier nu nog normaal, of heb ik een trage schildklier?
  3. Heb ik nu behandeling nodig, of alleen regelmatig bloedonderzoek?
  4. Hoe vaak moet mijn TSH gecontroleerd worden, en slik ik mijn tablet vóór de bloedafname?
  5. Wat moet ik doen als ik zwanger wil worden?

Veelgestelde vragen

Is Hashimoto hetzelfde als een trage schildklier?

Nee. Een trage schildklier (hypothyreoïdie) betekent dat er te weinig schildklierhormoon is. Hashimoto is een ziekte die daar vaak, maar niet altijd, toe leidt. Sommige mensen hebben jarenlang antistoffen met een normaal werkende schildklier[2].

Zijn er stadia van Hashimoto?

Er is geen officiële indeling in stadia. Artsen beschrijven waar je staat aan de hand van de schildklierwerking: antistoffen met een normale werking, lichte (subklinische) hypothyreoïdie en dan duidelijke hypothyreoïdie. Bij elke stap is de behandeling anders[2].

Kan Hashimoto een te snel werkende schildklier geven?

Zelden, vroeg in de ziekte: de ontstoken klier laat dan opgeslagen hormoon vrij en werkt tijdelijk te snel[1]. Een blijvend te snelle schildklier heeft meestal een andere oorzaak, zoals de ziekte van Graves, de andere grote auto-immuunziekte van de schildklier. Lees ook over hyperthyreoïdie.

Moet ik glutenvrij eten?

Niet voor Hashimoto alleen: er is geen speciaal dieet voor[1]. Hashimoto komt wel vaker voor bij mensen met coeliakie, en coeliakie vraagt wel om een strikt glutenvrij dieet[1].

Gerelateerde artikelen

  1. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Hashimoto's Disease. National Institutes of Health. niddk.nih.gov (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  2. American Thyroid Association. Hashimoto's Thyroiditis. thyroid.org (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  3. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Chronic thyroiditis (Hashimoto disease). US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  4. MedlinePlus. Thyroid Antibody Tests. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  5. Thuisarts.nl (NHG). Mijn schildklier werkt te langzaam. Laatst gewijzigd 2 februari 2026. thuisarts.nl (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  6. Thuisarts.nl (NHG). Ik krijg een medicijn voor een te langzaam werkende schildklier. Laatst gewijzigd 2 februari 2026. thuisarts.nl (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  7. Thuisarts.nl (NHG). Mijn schildklier werkt te langzaam en ik ben zwanger. Laatst gewijzigd 2 februari 2026. thuisarts.nl (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  8. Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde (Alles over testen). TSH. allesovertesten.nl (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  9. Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde (Alles over testen). Anti-TPO. allesovertesten.nl (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  10. Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde (Alles over testen). T4 en FT4. allesovertesten.nl (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  11. Apotheek.nl (KNMP). Levothyroxine. Laatst bijgewerkt 16 juni 2026. apotheek.nl (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  12. SchildklierNL (Schildklier Organisatie Nederland). Ziekte van Hashimoto. schildklier.nl (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  13. Hollowell JG, Staehling NW, Flanders WD, et al. Serum TSH, T4, and thyroid antibodies in the United States population (1988 to 1994): National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES III). J Clin Endocrinol Metab. 2002;87(2):489-499. doi:10.1210/jcem.87.2.8182 (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  14. Vanderpump MP, Tunbridge WM, French JM, et al. The incidence of thyroid disorders in the community: a twenty-year follow-up of the Whickham Survey. Clin Endocrinol (Oxf). 1995;43(1):55-68. doi:10.1111/j.1365-2265.1995.tb01894.x (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  15. Ralli M, Angeletti D, Fiore M, et al. Hashimoto's thyroiditis: an update on pathogenic mechanisms, diagnostic protocols, therapeutic strategies, and potential malignant transformation. Autoimmun Rev. 2020;19(10):102649. doi:10.1016/j.autrev.2020.102649 (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  16. Jonklaas J, Bianco AC, Bauer AJ, et al. Guidelines for the treatment of hypothyroidism: prepared by the American Thyroid Association Task Force on Thyroid Hormone Replacement. Thyroid. 2014;24(12):1670-1751. doi:10.1089/thy.2014.0028 (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  17. Alexander EK, Pearce EN, Brent GA, et al. 2017 Guidelines of the American Thyroid Association for the diagnosis and management of thyroid disease during pregnancy and the postpartum. Thyroid. 2017;27(3):315-389. doi:10.1089/thy.2016.0457 (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  18. Huwiler VV, Maissen-Abgottspon S, Stanga Z, et al. Selenium supplementation in patients with Hashimoto thyroiditis: a systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Thyroid. 2024;34(3):295-313. doi:10.1089/thy.2023.0556 (geraadpleegd op 28 oktober 2026)

Deze pagina geeft algemene informatie. Ze vervangt het advies van een arts niet; een arts beoordeelt je uitslagen samen met je klachten, voorgeschiedenis en onderzoek.