Het belangrijkste

De perimenopauze is de overgangsfase vóór je laatste menstruatie, waarin je hormonen op en neer schommelen. Ze begint meestal halverwege of eind veertig en duurt gemiddeld ongeveer 4 jaar, soms tot 10 jaar. Het eerste signaal is meestal een veranderende cyclus. Na je 45e is een bloedtest bijna nooit nodig om de perimenopauze vast te stellen, maar sommige bloedwaarden helpen andere oorzaken uit te sluiten. En zwanger worden kan nog steeds.

Wat is de perimenopauze, in het kort?

  • Wat het is: de jaren vóór de menopauze, je laatste menstruatie, die je pas achteraf kent: na 12 maanden achter elkaar zonder menstruatie. Het is een normale levensfase en geen ziekte. De overgang is het geheel van jaren rondom die laatste menstruatie[13].
  • Wanneer het begint: meestal halverwege of eind veertig, soms al halverwege of eind dertig[1].
  • Hoe lang het duurt: gemiddeld ongeveer 4 jaar, tot 10 jaar[1]. In Nederland zijn vrouwen gemiddeld 51 jaar bij hun laatste menstruatie[13].
  • Testen: volgens Thuisarts heeft het geen zin om je bloed te laten testen om te weten of je in de overgang bent[13]; je leeftijd, je klachten en je cyclus zeggen genoeg[1].

Wat zijn de eerste symptomen van de perimenopauze?

Het eerste signaal is meestal een verandering in je cyclus. Cycli worden eerst vaak iets korter; later verschilt de lengte 7 dagen of meer, sla je een menstruatie over en wordt het bloedverlies heftiger of juist minder[2]. Andere klachten:

  • Vaak opvliegers en nachtzweten, vooral in het latere deel van de overgang[3];
  • Vaak slecht slapen (zie slapeloosheid), prikkelbaarheid, angst en "brain fog" (vergeetachtigheid, moeite met concentreren);
  • Mogelijk een droge vagina, minder zin in seks, gevoelige borsten, hoofdpijn, pijnlijke gewrichten;
  • Mogelijk een depressie: de perimenopauze is een kwetsbare periode, vooral als je eerder een depressie hebt gehad[10].

In een groot Amerikaans onderzoek hielden regelmatige opvliegers in totaal gemiddeld (mediaan) 7,4 jaar aan, waarvan 4,5 jaar na de laatste menstruatie[4].

Wanneer ga je met perimenopauzeklachten naar de huisarts?

Wanneer naar de dokter?

  • Spoed: bel 112 bij heel heftig bloedverlies met duizeligheid of flauwvallen, plotselinge hevige pijn onder in je buik als je zwanger zou kunnen zijn, of gedachten om jezelf iets aan te doen. Buiten kantooruren bel je voor andere dringende klachten de huisartsenpost.
  • Binnen 24 tot 48 uur als je 2 tot 3 uur lang elk uur een maandverband of tampon doorweekt, grote stolsels verliest of langer dan 7 dagen bloedt[8].
  • Bij je volgende afspraak bij bloedverlies tussen de menstruaties of na het vrijen, heel heftige menstruaties, klachten die je slaap, werk of stemming verstoren, of overgangsklachten terwijl je jonger bent dan 40[13].

Hoe ontstaat de perimenopauze, en welke fases zijn er?

Met de jaren bevatten de eierstokken minder eiblaasjes (follikels), waardoor de eisprong onregelmatig wordt. De hypofyse maakt dan meer follikelstimulerend hormoon (FSH) aan om ze aan te sporen: FSH verandert als eerste, terwijl je cyclus nog regelmatig is. Daarna worden oestrogeen en progesteron grillig[5]. Het STRAW+10-systeem beschrijft de fases vooral aan de hand van je cyclus[3]:

Fases van de perimenopauze volgens STRAW+10
FaseJe cyclusBloedwaarden
Vroege overgangCycluslengte verschilt 7 dagen of meer, en dat komt binnen 10 cycli terugFSH hoger maar wisselend; AMH laag
Late overgang (1 tot 3 jaar)60 dagen of langer geen menstruatieFSH vaak boven 25 E/L; opvliegers waarschijnlijk
Menopauze12 maanden geen menstruatieFSH hoog, oestradiol laag

Het verwijderen van beide eierstokken, chemotherapie of bestraling van het bekken kan een plotselinge overgang geven. Na een baarmoederverwijdering waarbij de eierstokken blijven, gaat de overgang door, maar zonder menstruatie om te volgen.

Hoe weet je of je in de perimenopauze zit? Bloedonderzoek en je uitslag lezen

Ben je 45 of ouder, dan is testen meestal niet nodig: een hoog FSH is dan een normaal teken van de perimenopauze. Hormoontests helpen onder de 40, vóór je 45e, of als de oorzaak van je klachten onduidelijk is[9]. De meeste bloedwaarden worden aangevraagd om een andere oorzaak uit te sluiten.

FSH en oestradiol: waarom één uitslag kan misleiden

Hormonen stijgen en dalen van cyclus tot cyclus[5]. Een FSH-bepaling kan de ene maand in het bereik van na de overgang liggen en de volgende maand normaal zijn, en oestradiol kan laag, normaal of zelfs hoog zijn, soms in hetzelfde bloedmonster als een hoog FSH. Daarom wordt de test soms op een bepaalde cyclusdag gedaan en herhaald[9]. LH voegt weinig toe. De pil en andere hormonale anticonceptie veranderen deze uitslagen.

AMH: een schatting van de tijd, geen diagnose

Anti-Müllerhormoon (AMH) weerspiegelt het aantal eiblaasjes dat over is. In een groot Amerikaans onderzoek betekende een AMH onder 10 pg/mL (met een gevoelige test) een kans van 51% tot 79% op de laatste menstruatie binnen 12 maanden, afhankelijk van de leeftijd; boven 100 pg/mL was de kans 90% tot 97% dat de laatste menstruatie níet binnen 12 maanden kwam. AMH voorspelde het moment beter dan FSH[6]. Nederlandse laboratoria geven AMH meestal in pmol/L: 10 pg/mL is ongeveer 0,07 pmol/L en 100 pg/mL ongeveer 0,7 pmol/L. AMH geeft geen datum en zegt niet of je nog zwanger kunt worden.

Bloedwaarden die naar een andere oorzaak zoeken

  • TSH: een schildklierprobleem geeft moeheid, hartkloppingen en veranderingen in stemming en cyclus, dus schildklieronderzoek hoort bij het onderzoek naar afwijkend bloedverlies[8].
  • Bloedbeeld en ferritine: heftige menstruaties kunnen bloedarmoede geven[8]; een laag ferritine laat een lege ijzervoorraad zien, vaak al voordat het hemoglobine daalt (zie ijzertekort).
  • hCG-zwangerschapstest: een uitgebleven menstruatie kan nog steeds een zwangerschap zijn[8]. Na je 40e kan de hypofyse een beetje hCG maken: bij niet-zwangere vrouwen van 41 tot 55 jaar werd tot 7,7 E/L gemeten, en een zwangerschap is onwaarschijnlijk bij een hCG tussen 5 en 14 E/L met een FSH boven 20 E/L[7]. Een zwak positieve uitslag beoordeelt je arts.
  • Prolactine wordt soms toegevoegd als het patroon van bloedverlies ongewoon is[8].
Fictief voorbeeld van een uitslag bij een vrouw van 47 met onregelmatige, heftige menstruaties (Nederlands formaat)
BepalingUitslagReferentieVlag
FSH38,2 E/LFolliculaire fase 3,5-12,5 E/LH
Oestradiol786 pmol/LFolliculaire fase 45-610 pmol/LH
TSH2,1 mU/L0,4-4,0 mU/L
Hemoglobine (Hb)6,8 mmol/L7,5-10,0 mmol/LL
Ferritine8 µg/L15-150 µg/LL
hCG, kwantitatief<2 E/LNiet zwanger: <5 E/L
  1. Hoog FSH en hoog oestradiol tegelijk: een typische schommeling van de perimenopauze, geen bewijs van de menopauze; het volgende bloedmonster kan er heel anders uitzien.
  2. Normaal TSH: de schildklier verklaart de klachten waarschijnlijk niet.
  3. Laag hemoglobine en ferritine: bloedarmoede door ijzertekort, waarschijnlijk door de heftige menstruaties. Dit is de regel waar iets mee moet gebeuren.
  4. hCG onder 5: niet zwanger; anticonceptie blijft nodig als je een zwangerschap wilt voorkomen.
  5. Referentie: de grenzen voor FSH en oestradiol hangen af van de cyclusfase; alleen de grenzen op je eigen uitslag gelden.

FSH, oestradiol, TSH en ferritine op dezelfde uitslag? BloodSense legt elke regel van je volledige uitslag in gewone taal uit, zodat je ziet wat bij de perimenopauze past en wat je met je huisarts bespreekt.

Laat mijn uitslag uitleggen

FSH-zelftests op urine laten alleen zien of je FSH hoog is en zijn niet geschikt om te bepalen of je nog zwanger kunt worden[9].

Welke controle is nodig in de perimenopauze?

  • Hormonen: bij een gewone perimenopauze zijn herhaalde FSH- of oestradiolbepalingen niet nodig.
  • Bloedarmoede: na een ijzerkuur worden bloedbeeld en ferritine opnieuw gecontroleerd, en wordt gezocht naar de oorzaak van het heftige bloedverlies.
  • Hart en botten: een goed moment om je bloeddruk, een lipidenspectrum en je bloedsuiker te laten controleren, en je risico op osteoporose te bespreken.
  • Stemming: een korte vragenlijst helpt overgangsklachten te onderscheiden van een depressie[10].

Wat helpt tegen perimenopauzeklachten?

Behandeling is een keuze en richt zich op de klachten waar je last van hebt (overzicht, zonder doseringen):

  • Hormoontherapie: de best werkende behandeling tegen opvliegers en een droge vagina; onder de 60 of binnen 10 jaar na de menopauze, zonder redenen om het niet te gebruiken, wegen de voordelen meestal op tegen de risico's[11]. Hormonale anticonceptie is een andere mogelijkheid die ook een zwangerschap voorkomt.
  • Zonder hormonen: cognitieve gedragstherapie, klinische hypnose, antidepressiva van het type SSRI of SNRI, gabapentine, fezolinetant, oxybutynine; kruidensupplementen worden niet aangeraden[12].
  • Depressie: eerst antidepressiva en psychotherapie; oestrogeen kan de stemming helpen als je ook opvliegers hebt[10].
  • Heftige menstruaties: ijzer bij bloedarmoede, en behandeling van het bloedverlies.

Meer over behandelingen lees je in ons artikel over de overgang en overgangsklachten.

Kun je zwanger worden in de perimenopauze?

Ja: ook als je nog maar af en toe ongesteld bent, kan er een eisprong zijn[1][13]. Wil je niet zwanger worden, gebruik dan anticonceptie tot 1 jaar na je laatste menstruatie; vanaf je 52e kun je stoppen met voorbehoedmiddelen[14]. Een bloedtest kan je niet vertellen wanneer je kunt stoppen. In het dagelijks leven:

  • Houd een dagboek bij van je menstruaties, het bloedverlies, opvliegers en je slaap, voor je huisarts.
  • Kleed je in laagjes en houd de slaapkamer koel.
  • Blijf in beweging, ook met spierversterkende oefeningen; drink weinig alcohol en rook niet.
  • Zorg voor genoeg calcium en vitamine D, en eet ijzerrijk als je menstruaties heftig zijn.

Vragen om aan je huisarts te stellen

  1. Passen mijn veranderingen in de cyclus bij de perimenopauze, of zoeken we naar een andere oorzaak?
  2. Heb ik bloedonderzoek nodig, en op welke dag van mijn cyclus?
  3. Geven mijn heftige menstruaties bloedarmoede?
  4. Welke anticonceptie past nu bij mij, en wanneer kan ik stoppen?
  5. Is hormoontherapie of een behandeling zonder hormonen iets voor mij?

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen perimenopauze en premenopauze?

De woorden worden vaak door elkaar gebruikt. Artsen bedoelen met perimenopauze de jaren van wisselende cycli vóór de laatste menstruatie, tot een jaar erna[3]. Premenopauze betekent strikt genomen de hele vruchtbare periode ervoor, maar wordt in het dagelijks gebruik vaak voor dezelfde jaren gebruikt.

Kan de perimenopauze op je 35e beginnen?

Sommige vrouwen merken halverwege of eind dertig al veranderingen[1], maar dan wordt eerst naar andere oorzaken gekeken. Stopt je menstruatie vóór je 40e, dan zoekt de arts met herhaalde FSH-bepalingen naar primaire ovariële insufficiëntie (POI).

Kan een bloedtest zeggen wanneer mijn laatste menstruatie komt?

Niet precies. AMH schat het best of de laatste menstruatie binnen een jaar of twee waarschijnlijk is, maar geeft geen datum[6].

Is de perimenopauze hetzelfde als PCOS of een schildklierprobleem?

Nee, maar ze kunnen op elkaar lijken. PCOS geeft ook onregelmatige menstruaties, en een te traag werkende schildklier geeft moeheid en stemmingswisselingen; TSH en het totale beeld helpen ze te onderscheiden.

Verbergt de pil de perimenopauze?

Ja. De combinatiepil geeft regelmatige bloedingen en verandert FSH en oestradiol, dus je cyclus en een hormoontest laten niet zien waar je in de overgang staat.

Gerelateerde artikelen

  1. Office on Women's Health, US Department of Health and Human Services. Menopause basics. Updated October 19, 2026. womenshealth.gov (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  2. The Menopause Society. Perimenopause. menopause.org (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  3. Harlow SD, Gass M, Hall JE, et al. Executive summary of the Stages of Reproductive Aging Workshop + 10: addressing the unfinished agenda of staging reproductive aging. J Clin Endocrinol Metab. 2012;97(4):1159-1168. doi:10.1210/jc.2011-3362 (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  4. Avis NE, Crawford SL, Greendale G, et al. Duration of menopausal vasomotor symptoms over the menopause transition. JAMA Intern Med. 2015;175(4):531-539. doi:10.1001/jamainternmed.2014.8063 (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  5. Hale GE, Burger HG. Hormonal changes and biomarkers in late reproductive age, menopausal transition and menopause. Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol. 2009;23(1):7-23. doi:10.1016/j.bpobgyn.2008.10.001 (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  6. Finkelstein JS, Lee H, Karlamangla A, et al. Antimullerian hormone and impending menopause in late reproductive age: the Study of Women's Health Across the Nation. J Clin Endocrinol Metab. 2020;105(4):e1862-e1871. doi:10.1210/clinem/dgz283 (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  7. Snyder JA, Haymond S, Parvin CA, Gronowski AM, Grenache DG. Diagnostic considerations in the measurement of human chorionic gonadotropin in aging women. Clin Chem. 2005;51(10):1830-1835. doi:10.1373/clinchem.2005.053595 (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  8. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Abnormal uterine bleeding. Reviewed October 15, 2024. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  9. MedlinePlus. Follicle-stimulating hormone (FSH) levels test. Updated December 4, 2023. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  10. Maki PM, Kornstein SG, Joffe H, et al. Guidelines for the evaluation and treatment of perimenopausal depression: summary and recommendations. Menopause. 2018;25(10):1069-1085. doi:10.1097/GME.0000000000001174 (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  11. The 2022 hormone therapy position statement of The North American Menopause Society. Menopause. 2022;29(7):767-794. doi:10.1097/GME.0000000000002028 (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  12. The 2023 nonhormone therapy position statement of The North American Menopause Society. Menopause. 2023;30(6):573-590. doi:10.1097/GME.0000000000002200 (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  13. Thuisarts.nl (NHG). Ik ben in de overgang. Gewijzigd 17 augustus 2026. thuisarts.nl (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  14. Thuisarts.nl (NHG). Ik ben in de overgang. Wanneer kan ik stoppen met voorbehoedmiddelen? Gewijzigd 21 oktober 2025. thuisarts.nl (geraadpleegd op 28 oktober 2026)
  15. Rijksoverheid. Eigen risico zorgverzekering (vraag en antwoord). rijksoverheid.nl (geraadpleegd op 28 oktober 2026)

Deze pagina geeft algemene informatie. Ze vervangt het advies van een arts niet; een arts beoordeelt je hormoonwaarden samen met je leeftijd, cyclus en klachten en beslist over onderzoek en behandeling.