In het kort

Purpura zijn rode, paarse of bruine vlekjes door bloed in de huid, 4 tot 10 mm groot, die niet wegdrukbaar zijn. Het is een teken, geen ziekte op zich: de oorzaak kan onschuldig zijn (dunne huid op oudere leeftijd) of spoed vragen (een ernstige infectie). Het eerste bloedonderzoek is het bloedbeeld, omdat het aantal bloedplaatjes de oorzaken in twee groepen verdeelt.

Wat is purpura? Een overzicht

  • Definitie: paarse vlekken en plekken op de huid of in de mond, doordat kleine bloedvaatjes bloed onder het oppervlak lekken[1].
  • Namen naar grootte: petechiën (puntbloedinkjes) zijn kleiner dan 4 mm, purpura meet 4 tot 10 mm, en ecchymosen (blauwe plekken) zijn groter dan 1 cm[1][2].
  • Twee grote groepen: purpura met te weinig bloedplaatjes (trombocytopenische purpura) en purpura met een normaal aantal[2].
  • Het belangrijkste getal: een normaal aantal trombocyten bij volwassenen is 150 tot 450 x10^9/l (150.000 tot 450.000 per microliter); daaronder is het te laag[3].

Hoe ziet purpura eruit en welke klachten horen erbij?

De vlekjes zijn eerst rood, dan paars en later bruinig, terwijl het bloed wordt opgeruimd. Het kenmerk: ze blijven zichtbaar als je erop drukt, anders dan de meeste vormen van huiduitslag, die bleek worden[2]. Dat kun je testen door de zijkant van een doorzichtig glas op de huid te drukken (glastest). Op een donkere huid kijk je naar lichtere plekken: handpalmen, voetzolen, binnenkant van de oogleden en het gehemelte[10].

Hoe de vlekjes eruitzien, geeft de arts een eerste aanwijzing:

  • Platte vlekjes met bloedend tandvlees, neusbloedingen, hevige menstruatie, bloed in urine of ontlasting: eerder een probleem met de bloedplaatjes[4].
  • Licht verheven vlekjes die je met een vingertop voelt (palpabele purpura), vooral op benen en billen: eerder een ontsteking van kleine bloedvaatjes (vasculitis). Bij kinderen komen er vaak gewrichts- of buikpijn bij[7].
  • Grote donkere blauwe plekken op handruggen en onderarmen van een oudere, na een klein stootje of zonder aanleiding: eerder een kwetsbare huid (seniele purpura)[12].

Wanneer is purpura spoed?

Wanneer naar de dokter

  • Spoed: bel 112 als vlekjes die niet wegdrukbaar zijn onder een glas samengaan met koorts, je erg ziek voelen, verwardheid, een stijve nek, of als ze zich snel uitbreiden: dit kan een meningokokkeninfectie zijn die direct behandeld moet worden[10]. Bel ook bij een bloeding die niet stopt als je drukt[4], of bij purpura met plotselinge verwardheid, krachtverlies of moeite met praten.
  • Binnen 24 tot 48 uur naar de huisarts als er zonder bekende oorzaak nieuwe vlekjes verschijnen en je je goed voelt, als een kind purpura op de benen heeft met gewrichts- of buikpijn, of als je een bloedverdunner gebruikt en de vlekken groter worden[11]. Buiten kantooruren: de huisartsenpost.
  • Bij je volgende afspraak voor oude, onveranderde blauwe plekken op onderarmen die veel zon hebben gehad, of een paar vlekjes die al weg zijn. Neem foto's en je medicijnlijst mee.

Geen koorts sluit een ernstige oorzaak niet uit, en de meeste mensen met hersenvliesontsteking krijgen helemaal geen vlekjes. In ons artikel over symptomen van meningitis staan alle alarmsignalen.

Wat zijn de oorzaken van purpura?

Artsen ordenen de oorzaken naar het aantal bloedplaatjes, daarna naar de stolling en de stevigheid van de vaatwand[1][2]. Eerst de vaak voorkomende:

  • Vaak Seniele (actinische) purpura: leeftijd en jaren zon maken de huid dun en de bloedvaatjes broos. Het is onschuldig en hoeft niet behandeld te worden, maar bloedverdunners en prednison maken het erger[12].
  • Vaak Medicijnen: middelen die op bloedplaatjes of stolling werken (acetylsalicylzuur, clopidogrel, acenocoumarol, warfarine en andere antistollingsmiddelen), langdurig prednison, en medicijnen die het aantal bloedplaatjes verlagen[1][12]. Stop nooit zelf met een bloedverdunner.
  • Mogelijk IgA-vasculitis (ziekte van Henoch-Schönlein): de meest voorkomende vasculitis bij kinderen, met 10 tot 20 gevallen per 100.000 kinderen per jaar, 90% tussen 2 en 10 jaar. Vaak na een verkoudheid[7][8].
  • Mogelijk Immuuntrombocytopenie (ITP): het afweersysteem breekt bloedplaatjes af. Bij kinderen gaat het vaak binnen weken of maanden over; de langdurige vorm treft vooral volwassenen, vrouwen twee tot drie keer vaker dan mannen[4].
  • Mogelijk Infecties en ziekten die bloedplaatjes verlagen: hiv, hepatitis C, andere virusinfecties, lupus en beenmergziekten[2].
  • Zelden Ernstige spoedsituaties: bloedvergiftiging door meningokokken en andere vormen van sepsis, diffuse intravasale stolling (DIS), leukemie en trombotische trombocytopenische purpura (TTP), waarbij overal in het lichaam piepkleine stolsels ontstaan[1][2][9].
  • Zelden Andere oorzaken in de vaten: tekort aan vitamine C (scheurbuik), amyloïdose en erfelijke bindweefselziekten zoals het syndroom van Ehlers-Danlos[1][2].

Hoe wordt purpura onderzocht? Het bloedonderzoek en hoe je het leest

De arts bekijkt de huid, vraagt naar medicijnen, recente infecties en bloedingen, en laat bloed en urine onderzoeken; soms is een huidbiopt nodig[1]. Bij vasculitis van de huid volgt vrijwel altijd uitgebreid bloedonderzoek, en een huidbiopt geeft vrijwel altijd een zekere diagnose[16]. Eerst komt het bloedbeeld, vaak met stollingstests. Een fictief voorbeeld van een uitslag:

Fictief voorbeeld van een labuitslag bij purpura, bloedbeeld en stolling (Nederlands formaat)
BepalingUitslagReferentiewaardeMarkering
Leukocyten6,8 x10^9/l4,0-10,0
Hemoglobine8,4 mmol/l7,5-10,0
Trombocyten18 x10^9/l150-400L
MPV11,2 fl7,5-11,5
PT12,4 s11,0-13,5
APTT31 s25-35
  1. De L: 18 x10^9/l betekent 18.000 bloedplaatjes per microliter, ver onder 150. Het bloedingsrisico stijgt onder ongeveer 20[5].
  2. De rest is normaal: alleen te weinig bloedplaatjes, met normale rode en witte bloedcellen, is het gebruikelijke beeld van ITP, die wordt vastgesteld na uitsluiten van andere oorzaken[5].
  3. PT en APTT normaal: de stollingsfactoren werken; het probleem ligt bij de bloedplaatjes, niet bij de stollingseiwitten.
  4. Geen diagnose: de waarde moet worden bevestigd, met een bloeduitstrijkje onder de microscoop[5]. Referentiewaarden verschillen per lab.

Trombocyten op de ene regel, stolling op een andere, de urine op weer een andere pagina? BloodSense legt elke regel van je volledige labuitslag uit in gewone woorden en helpt je je vragen voor de arts voor te bereiden.

Leg mijn uitslag uit
Onderzoeken die vaak worden aangevraagd bij purpura en wat een afwijkende uitslag betekent
OnderzoekWaaromUitslag die het beeld verandert
Trombocyten en MPVVerdeelt de oorzaken in twee groepen[2]Te laag (L): trombocytopenische purpura. Normaal: kijk naar de vaten of de stolling
BloeduitstrijkjeBekijkt de cellen onder de microscoop[5]Klontjes bloedplaatjes: vals te lage waarde; kapotte rode bloedcellen (fragmentocyten): wijzen op TTP[9]
PT, INR en APTTControleren de stollingsfactoren (zie onze uitleg over stollingstests)Verlengde tijden (H): bloedverdunner, leverprobleem, tekort aan een factor of DIS
Urineonderzoek en kreatinineZoeken naar nierbetrokkenheid bij IgA-vasculitis[8]Bloed of eiwit in de urine, of stijgend kreatinine (H): nauwere controle
LDH, haptoglobine en ADAMTS13-activiteitBij verdenking op TTP[9]Hoog LDH (H), laag haptoglobine (L) en ADAMTS13 onder 10%: TTP, een spoedsituatie[9]
Test op hiv en hepatitis CBij verdenking op ITP en een risico[4]Een positieve uitslag verklaart de lage bloedplaatjes
Vitamine CBij eenzijdig eten en bloedend tandvleesHeel laag (L): wijst op scheurbuik

Een valkuil op de uitslag: bij sommige mensen laat het antistollingsmiddel in het gewone paarse buisje (EDTA) de bloedplaatjes in het buisje samenklonteren. Het apparaat meldt dan een vals te lage waarde (pseudotrombocytopenie). Een uitstrijkje of een nieuwe afname in een citraat- of heparinebuis geeft de echte waarde[13]. Een heel lage waarde zonder bloedingen en zonder vlekjes verdient deze controle.

Bij kinderen wordt IgA-vasculitis ingedeeld op basis van purpura of petechiën vooral op de benen, plus minstens één van: buikpijn, gewrichtsontsteking of -pijn, nierbetrokkenheid, of IgA-neerslag in een biopt[14]. Als oorzaak in de vaten verlaagt het de bloedplaatjes niet[2].

Hoe wordt purpura gevolgd?

  • ITP: herhaalde trombocytentellingen. Boven 20 x10^9/l is behandeling zonder bloedingen zelden nodig[5].
  • IgA-vasculitis: urinecontroles en bloeddrukmetingen gedurende 6 tot 12 maanden, omdat de nieren ook na de vlekjes betrokken kunnen raken[11]. De ziekte duurt gemiddeld ongeveer 4 weken[7].
  • Seniele purpura: geen onderzoek nodig als de diagnose duidelijk is. Nieuwe blauwe plekken verdwijnen in dagen; de bruine verkleuring kan weken tot maanden blijven[12].

Hoe wordt purpura behandeld?

De behandeling richt zich op de oorzaak; soms is er geen nodig[2]. Doseringen staan hier niet.

  • Purpura door medicijnen: de arts kan het middel wisselen of aanpassen.
  • ITP: afwachten met controles, prednison, immunoglobulinen via het infuus, anti-D, trombopoëtinereceptoragonisten, rituximab of verwijderen van de milt, samen met de patiënt gekozen[6].
  • IgA-vasculitis: vooral rust en pijnstilling; prednison en nierbehandeling alleen in bepaalde gevallen[7][8].
  • TTP: snelle behandeling in het ziekenhuis, gestuurd door de ADAMTS13-test[9].
  • Seniele purpura: geen behandeling versnelt het herstel of is nodig[12].

Hoe kun je purpura voorkomen en ermee leven?

  • Bescherm onderarmen en handen tegen zon en stoten als je huid dun is[12].
  • Houd een actuele lijst bij van al je medicijnen en supplementen, en vraag het eerst voordat je acetylsalicylzuur of ibuprofen neemt als je bloedplaatjes laag zijn.
  • Fotografeer nieuwe vlekjes met een muntje ernaast en noteer de datum.
  • Vraag welke vaccinaties tegen meningokokken passen bij je leeftijd en situatie.
  • Ga na een IgA-vasculitis naar elke urine- en bloeddrukcontrole, ook als de vlekjes weg zijn[11].

Vragen voor je arts

  1. Zijn mijn trombocyten te laag, en heeft een uitstrijkje klontering in het buisje uitgesloten?
  2. Zijn mijn PT en APTT normaal?
  3. Kan een van mijn medicijnen of supplementen deze vlekjes veroorzaken?
  4. Heb ik urine- en bloeddrukcontroles nodig, en hoe lang?
  5. Bij welke signalen moet ik meteen 112 bellen?

Veelgestelde vragen

Is purpura hetzelfde als een blauwe plek?

Beide zijn bloed onder de huid. Artsen noemen plekken groter dan 1 cm een ecchymose (blauwe plek) en vlekjes van 4 tot 10 mm purpura[1]. Het belangrijkste is of ze zonder aanleiding ontstaan.

Kan purpura op leukemie wijzen?

Zelden. Leukemie is een mogelijke oorzaak, maar verandert meestal ook andere regels van het bloedbeeld, zoals leukocyten of hemoglobine[2]. Een normaal bloedbeeld maakt het veel minder waarschijnlijk.

Hoe lang duurt purpura?

Dat hangt af van de oorzaak: dagen tot weken bij seniele purpura[12], ongeveer 4 weken bij IgA-vasculitis[7], langer als de bloedplaatjes laag blijven.

Kun je purpura hebben met normale bloedplaatjes?

Ja. Vasculitis, een kwetsbare huid, prednison, vitamine C-tekort en problemen met stollingsfactoren geven purpura bij een normaal aantal bloedplaatjes[1].

Gerelateerde artikelen

  1. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Purpura. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  2. Cleveland Clinic. Purpura. clevelandclinic.org (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  3. National Heart, Lung, and Blood Institute. Thrombocytopenia. nhlbi.nih.gov (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  4. National Heart, Lung, and Blood Institute. Immune thrombocytopenia (ITP). nhlbi.nih.gov (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  5. Provan D, Arnold DM, Bussel JB, et al. Updated international consensus report on the investigation and management of primary immune thrombocytopenia. Blood Adv. 2019;3(22):3780-3817. doi:10.1182/bloodadvances.2019000812 (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  6. Neunert C, Terrell DR, Arnold DM, et al. American Society of Hematology 2019 guidelines for immune thrombocytopenia. Blood Adv. 2019;3(23):3829-3866. doi:10.1182/bloodadvances.2019000966 (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  7. Leung AKC, Barankin B, Leong KF. Henoch-Schönlein purpura in children: an updated review. Curr Pediatr Rev. 2020;16(4):265-276. doi:10.2174/1573396316666200508104708 (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  8. Ozen S, Marks SD, Brogan P, et al. European consensus-based recommendations for diagnosis and treatment of immunoglobulin A vasculitis: the SHARE initiative. Rheumatology (Oxford). 2019;58(9):1607-1616. doi:10.1093/rheumatology/kez041 (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  9. Zheng XL, Vesely SK, Cataland SR, et al. ISTH guidelines for the diagnosis of thrombotic thrombocytopenic purpura. J Thromb Haemost. 2020;18(10):2486-2495. doi:10.1111/jth.15006 (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  10. NHS. Meningitis. nhs.uk (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  11. NHS. Henoch-Schönlein purpura (HSP). nhs.uk (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  12. MSD Manual Professional Version. Senile purpura. msdmanuals.com (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  13. Yan L, Xu S, Yang X, et al. Decision-making error in platelet transfusion caused by EDTA-dependent pseudothrombocytopenia: a case report and literature review. Clin Lab. 2024;70(1). doi:10.7754/Clin.Lab.2023.230703 (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  14. Ozen S, Pistorio A, Iusan SM, et al. EULAR/PRINTO/PRES criteria for Henoch-Schönlein purpura, childhood polyarteritis nodosa, childhood Wegener granulomatosis and childhood Takayasu arteritis: Ankara 2008. Part II: final classification criteria. Ann Rheum Dis. 2010;69(5):798-806. doi:10.1136/ard.2009.116657 (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  15. MedlinePlus. Complete blood count (CBC). US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 30 oktober 2026)
  16. Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV). Vasculitis van de huid. nvdv.nl (geraadpleegd op 30 oktober 2026)

Deze pagina geeft algemene informatie. Ze vervangt niet het advies van een arts, die je uitslagen beoordeelt samen met je klachten, voorgeschiedenis, medicijnen en lichamelijk onderzoek.