De LDH-waarde in je bloed meet lactaatdehydrogenase, een enzym dat in bijna elke cel van je lichaam zit. Op Nederlandse uitslagen staat het ook vaak als ‘LD’. Omdat het enzym normaal in de cellen blijft, is veel LDH in je bloed een teken dat er ergens cellen beschadigd zijn en hun inhoud hebben gelekt. Wat de waarde op zichzelf níét vertelt, is welke cellen het zijn of waarom.

Die combinatie van gevoeligheid en vaagheid is precies wat mensen in verwarring brengt als ze hun eigen uitslag lezen. In dit artikel lees je wat het enzym doet, wat een verhoogde uitslag wel en niet kan betekenen, waarom de bloedafname zelf een vals hoge waarde kan geven, en wat recent onderzoek zegt over het gebruik van LDH om de vooruitzichten bij ernstige ziekte in te schatten.

Wat meet de LDH-bloedtest?

Lactaatdehydrogenase is een van de werkpaarden van de energiestofwisseling. Het zit op het punt waar je cellen suiker zonder zuurstof omzetten in bruikbare energie, en schakelt tussen twee stoffen, pyrodruivenzuur (pyruvaat) en melkzuur (lactaat), afhankelijk van wat de cel nodig heeft. Elk weefsel heeft het nodig, en daarom zit het in het hart, de lever, de spieren, de nieren, de rode bloedcellen, de longen en de lymfeklieren.

In een gezonde cel blijft het enzym zitten. De waarde in het bloed blijft daarom vrij laag en stabiel. Als cellen beschadigd, ontstoken, zuurstofarm of kapot zijn, gaat hun celwand stuk en stroomt het enzym naar buiten. De Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie (NVKC) schrijft dat een verhoogd LDH betekent dat er cellen van weefsel kapot zijn gegaan, en dat LDH ook na een inwendige bloeding verhoogd kan zijn. De waarde stijgt ongeveer in verhouding tot hoeveel weefsel is aangetast en hoe snel.

De test zelf is een gewone bloedafname uit een ader. Meestal hoef je niet nuchter te zijn, maar soms vraagt je arts dat wel als er tegelijk andere tests worden gedaan; volg de instructies op je aanvraagformulier. De uitslag wordt meestal gegeven in eenheden per liter, geschreven als U/L of IU/L.

De vijf iso-enzymen

Lactaatdehydrogenase bestaat niet in één vorm. Er zijn vijf iets verschillende versies, iso-enzymen genoemd en genummerd van LDH-1 tot LDH-5, die elk vooral in andere weefsels zitten. LDH-1 en LDH-2 overheersen in het hart en de rode bloedcellen, LDH-3 in de longen en het lymfeweefsel, LDH-4 en LDH-5 in de lever en de skeletspieren.

Laboratoria kunnen de afzonderlijke fracties meten, wat helpt om te bepalen waar het lek vandaan komt. In de praktijk gebeurt dat veel minder dan vroeger, omdat specifiekere tests het beter doen; ook de NVKC schrijft dat andere onderzoeken meestal sneller en gevoeliger informatie geven over welk weefsel is aangedaan. Gaat het om het hart, dan bespreekt onze uitleg over troponine in je bloed de marker die de iso-enzympatronen daarvoor heeft vervangen. Bij spierschade lees je onze uitleg over de CK-waarde (creatinekinase).

Waarom heeft je arts een LDH-test aangevraagd?

Omdat het enzym zo wijdverspreid is, wordt het meestal aangevraagd als algemeen signaal en niet om één precieze vraag te beantwoorden. Veelvoorkomende redenen zijn:

Nagaan of rode bloedcellen sneller dan normaal worden afgebroken, een proces dat hemolyse heet. De NHG-afspraken over laboratoriumdiagnostiek noemen verhoogde reticulocyten samen met een verhoogd LDH als aanwijzing voor een hemolytische bloedarmoede, waarna haptoglobine en een directe coombstest volgen.
Het volgen van bepaalde kankers, vooral lymfeklierkanker, melanoom, kiemceltumoren en leukemie, waarbij de waarde helpt het stadium te bepalen en het effect van de behandeling te volgen.
Onderzoek naar onverklaarde moeheid, geelzucht of gewichtsverlies, samen met andere tests.
Het inschatten van de ernst van een acute ziekte, zoals longontsteking, alvleesklierontsteking of sepsis.
Onderzoek van vocht rond de longen of in de buik, waarbij de LDH-waarde helpt om ontstekingsvocht te onderscheiden van vocht dat alleen door druk ontstaat.

LDH staat zelden alleen. Op je uitslag staat het meestal naast leverenzymen, het bloedbeeld en de nierfunctie, omdat die uitslagen bepalen hoe het getal moet worden gelezen. Bij een vermoeden van leverschade vergelijk je het met onze uitleg over het leverenzym ALAT en onze uitleg over de ASAT-waarde in je bloed.

Hoe hoog mag de LDH-waarde zijn?

Referentiewaarden verschillen duidelijk tussen laboratoria, omdat de meetmethode en de temperatuur waarbij de reactie wordt uitgevoerd allebei het getal beïnvloeden. Lees je waarde daarom altijd af tegen de grens op je eigen uitslag. Ter oriëntatie: het laboratorium van het OLVG in Amsterdam hanteert voor volwassenen een bovengrens van minder dan 247 IU/L bij vrouwen en minder dan 248 IU/L bij mannen (vanaf 10 jaar). Kinderen hebben hogere waarden: tot 540 IU/L in het eerste levensjaar en tot 370 IU/L tussen 2 en 10 jaar. Ook de NVKC schrijft dat leeftijd veel invloed heeft en dat kinderen meestal hogere waarden hebben.

Uitslagpatroon	Waar het meestal op wijst	Gebruikelijke volgende stap
Binnen de referentiewaarde van het lab	Op dit moment geen meetbare extra celafbraak	Geen actie alleen op basis van deze marker
Licht boven de grens	Komt veel voor en is vaak tijdelijk; zware inspanning, een lichte infectie of een moeizame bloedafname kunnen het veroorzaken	De test herhalen, klachten en andere uitslagen bekijken
Twee tot drie keer de bovengrens (bijvoorbeeld rond de 500)	Betekenisvolle weefselschade, hemolyse of een actieve ontsteking ergens	Gerichte tests om de bron te vinden
Zeer hoog, vele malen de grens	Uitgebreide celafbraak, ernstige hemolyse of een gevorderde kanker	Snelle beoordeling en beeldvorming
Onder de grens	Zelden van belang; heel soms een zeldzaam erfelijk enzymtekort of veel vitamine C	Meestal geen vervolg nodig

Eén getal zegt minder dan een verloop. Vooral in de kankerzorg is de nuttige vraag of de waarde tussen bezoeken stijgt, daalt of gelijk blijft, niet of één waarde een grens passeerde.

De valse uitslag die je moet kennen

Rode bloedcellen zitten vol met het enzym. Als een deel ervan tijdens de bloedafname of bij het verwerken van het monster openbarst, komt het enzym direct in het buisje terecht, en meet het lab schade die in het buisje is ontstaan in plaats van in je lichaam. Dat heet een gehemolyseerd monster, en het is de meest voorkomende reden voor een onverwacht hoge uitslag bij iemand die zich verder goed voelt.

Laboratoria vermelden hemolyse meestal op de uitslag, maar niet altijd. Is je uitslag hoog, voel je je goed en is de rest van de uitslag normaal, dan is opnieuw bloed laten afnemen een redelijke eerste stap voordat er verder onderzoek volgt.

LDH verhoogd: wat zijn de oorzaken?

De lijst is lang, juist omdat het enzym overal zit. Als je de oorzaken groepeert, is ze makkelijker te volgen.

Bloedaandoeningen: hemolytische bloedarmoede, een sikkelcelcrisis, vitamine B12-tekort en andere situaties waarin rode bloedcellen te vroeg worden afgebroken. Onze uitleg over bloedarmoede: klachten en behandeling geeft het bredere beeld.
Kanker: lymfeklierkanker, leukemie, melanoom, kiemceltumoren en gevorderde solide tumoren, waarbij de snelle celomzet het enzym voortdurend laat vrijkomen.
Orgaanschade: een hartinfarct, leverziekte, een nierinfarct, alvleesklierontsteking en ernstige longontsteking.
Spierschade: beknellingsletsel, langdurige epileptische aanvallen, extreme inspanning en rabdomyolyse.
Infecties en ontsteking: ernstige virale of bacteriële ziekte, sepsis, en ontstekingsziekten die meerdere organen aantasten.
Medicijnen en andere factoren: sommige narcosemiddelen, hoge doses aspirine, alcohol en zelfs een periode van intensieve inspanning de dag vóór de test.

Omdat die lijst bijna elk orgaan omvat, is een verhoogde uitslag een reden om verder te kijken en geen bevinding die op zichzelf staat. Een arts beoordeelt hem met je klachten, het lichamelijk onderzoek en de rest van je uitslag, waaronder ontstekingswaarden zoals de CRP-waarde in je bloed en de zuurstofstofwisseling die de lactaatwaarde in je bloed laat zien.

Wanneer ga je met je LDH-uitslag naar de dokter?

Het getal zelf is geen noodgeval; de situatie eromheen kan dat wel zijn. Gebruik deze aanwijzingen voor de urgentie.

Zoek spoedzorg als een hoge uitslag samengaat met pijn op de borst, ernstige kortademigheid, verwardheid, zeer donkere urine, geel worden van ogen of huid, of hevige buikpijn. Bij levensgevaar bel je 112.
Neem binnen een paar dagen contact op met je huisarts bij een blijvend verhoogde waarde samen met onverklaarde moeheid, koorts, nachtzweten, snel blauwe plekken of ongewild gewichtsverlies.
Maak een gewone afspraak bij een licht verhoogde losse waarde zonder klachten, het liefst met een nieuw monster om hemolyse in het buisje uit te sluiten.

Word je al behandeld voor een kanker die met deze marker wordt gevolgd, dan vertelt je behandelteam welke veranderingen ertoe doen. Eén schommeling verandert zelden een behandelplan; een aanhoudende stijging over meerdere metingen leidt meestal tot beeldvorming.

Nieuwste wetenschappelijke inzichten

Het meeste recente onderzoek naar lactaatdehydrogenase ging niet over het vaststellen van ziekten, maar over het gebruik van de waarde om in te schatten hoe het iemand waarschijnlijk zal vergaan, vooral bij kanker. Dit vonden de afgelopen drie jaar, vertaald naar gewone taal.

LDH lezen naast albumine

Een systematische review uit 2025 verzamelde negentien studies met ongeveer elfduizend mensen met kanker en keek naar de verhouding tussen lactaatdehydrogenase en albumine, een eiwit dat de lever maakt. Een hoge verhouding vóór de behandeling ging samen met een slechtere overleving, vooral bij solide tumoren en kankers van het spijsverteringskanaal. Voor jou betekent dit simpelweg: in de kankerzorg wordt het enzym steeds vaker naast andere gewone uitslagen gelezen in plaats van alleen, en er is nog geen afgesproken grens, dus de verhouding is een onderzoeksinstrument en niet iets om zelf uit te rekenen. Onze uitleg over de albuminewaarde in je bloed legt de andere helft van die combinatie uit.

Een aanwijzing voor hoe goed immunotherapie kan werken

Twee systematische reviews uit 2025 wezen dezelfde kant op. De ene voegde zeventien studies samen bij mensen met maagkanker die immunotherapie kregen, de andere keek naar gevorderde kleincellige longkanker. In beide gevallen deden mensen die met een verhoogde waarde aan de behandeling begonnen het meestal minder goed dan mensen met een normale waarde. Immunotherapie is een behandeling die het afweersysteem helpt kankercellen aan te vallen. Voor een patiënt betekent dit niet dat een hoge uitslag de behandeling uitsluit. Het betekent dat artsen het getal gebruiken als een van verschillende goedkope, gewoon beschikbare signalen als ze het mogelijke voordeel bespreken, en dat het nooit op zichzelf een behandelplan bepaalt.

Samen bevestigt het onderzoek wat artsen al wisten: dit enzym is een algemene maat voor hoeveel celomzet er in het lichaam plaatsvindt. Het is uitstekend in het vertellen dát er iets aan de hand is, en slecht in het vertellen wát.

Begrippenlijst

Begrip	Uitleg
Lactaatdehydrogenase	Een enzym in bijna alle cellen dat helpt suiker in energie om te zetten. Afgekort als LDH of LD.
Enzym	Een eiwit dat een bepaalde chemische reactie in het lichaam versnelt.
Iso-enzym	Een van de nauw verwante vormen van hetzelfde enzym, die elk vaker in bepaalde weefsels voorkomen.
Hemolyse	De afbraak van rode bloedcellen, in het lichaam of per ongeluk in een buisje.
U/L (IU/L)	(Internationale) eenheden per liter, de maat voor enzymactiviteit in het bloed.
Rabdomyolyse	Snelle afbraak van skeletspieren, waarbij de inhoud in het bloed komt en de nieren kan schaden.
Systematische review	Een studie die al het beschikbare onderzoek over een vraag verzamelt en de resultaten samen analyseert.
Prognostische marker	Een meting die helpt in te schatten hoe een aandoening waarschijnlijk verloopt, in plaats van haar vast te stellen.
Albumine	Het belangrijkste eiwit in het bloed, gemaakt door de lever, vaak gebruikt als algemene maat voor voeding en ziekte.

Veelgestelde vragen

Wat betekent LDH (of LD) op een bloeduitslag?

Het is de hoeveelheid lactaatdehydrogenase, een enzym dat in je cellen zit en ze helpt energie te maken. Omdat het normaal in de cellen blijft, betekent een verhoogde waarde in het bloed dat er ergens cellen beschadigd zijn en hun inhoud hebben afgegeven. Omdat bijna elk weefsel het enzym bevat, laat de uitslag zien dát er iets gebeurt zonder te zeggen waar. Daarom wordt hij bijna altijd gelezen met je klachten en de rest van je uitslag.

Wat is een normale LDH-waarde?

Bij volwassenen ligt de bovengrens meestal rond de 250 U/L; het OLVG-lab in Amsterdam gebruikt bijvoorbeeld minder dan 247 IU/L bij vrouwen en minder dan 248 IU/L bij mannen. De precieze getallen verschillen meer dan bij de meeste tests, omdat verschillende meetmethoden verschillende getallen geven. Lees je waarde af tegen de grens op je eigen uitslag. Kinderen en tieners hebben normaal hogere waarden dan volwassenen, omdat groeiend weefsel sneller vernieuwt.

Wat betekent een verhoogd LDH?

Een verhoogd LDH betekent dat er ergens cellen worden afgebroken, maar de oorzaak kan een gescheurde spier, een longinfectie, afbraak van rode bloedcellen, leverschade of een kanker zijn. Lichte verhogingen komen vaak voor en zijn vaak tijdelijk, soms door niets meer dan een zware inspanning de dag ervoor. Blijvend hoge waarden, of hoge waarden samen met klachten zoals koorts, nachtzweten of gewichtsverlies, worden met specifiekere tests verder uitgezocht.

Is LDH een tumormarker?

LDH is geen specifieke tumormarker, maar wordt wel als algemene tumormarker gebruikt; het OLVG-lab noemt het zo naast de diagnostiek van hemolytische bloedarmoede en leveraandoeningen. Bij sommige kankers, zoals lymfeklierkanker, melanoom en kiemceltumoren, weerspiegelt de waarde hoeveel tumorweefsel wordt omgezet, en helpt ze bij het bepalen van het stadium en het volgen van de behandeling. Een normale LDH sluit kanker niet uit, en een hoge LDH bewijst geen kanker.

Kan een te hoge leverwaarde of LDH een teken van kanker zijn?

Soms, maar meestal niet. Verhoogde leverwaarden en een verhoogd LDH hebben veel vaker een goedaardige oorzaak, zoals een ontsteking, leververvetting, medicijnen, alcohol, inspanning of een gehemolyseerd monster. Bij een blijvende verhoging zonder duidelijke verklaring, of samen met klachten zoals gewichtsverlies, nachtzweten of geelzucht, zoekt je huisarts verder, soms met een echo. Lees de waarde dus altijd in samenhang.

Welke leverfuncties worden in het lab gemeten?

Bij leverfunctieonderzoek worden volgens het MDL Fonds onder meer ALAT, ASAT, gamma-GT, alkalische fosfatase en bilirubine gemeten, soms aangevuld met albumine. LDH hoort er niet altijd bij, maar wordt bij leveronderzoek wel eens meegemeten. ALAT en ASAT zeggen iets over schade aan levercellen, gamma-GT en alkalische fosfatase over de galwegen, en bilirubine over de afvoer van afvalstoffen.

Kan de bloedafname zelf een hoge uitslag geven?

Ja, en dat is het meest voorkomende vals alarm bij deze test. Rode bloedcellen zitten vol met het enzym, dus als er tijdens het afnemen of verwerken een paar openbarsten, lekt het enzym in het monster en meet het lab schade die in het buisje is ontstaan. Laboratoria vermelden dit vaak als hemolyse op de uitslag. Voel je je goed en is de rest normaal, dan is een nieuw monster een verstandige eerste stap.

Moet ik me zorgen maken over een te lage LDH?

Meestal niet. Een lage waarde heeft weinig medische betekenis en leidt zelden tot onderzoek. Heel soms past ze bij een zeldzaam erfelijk tekort aan het enzym, dat meestal spierklachten bij inspanning geeft, of bij veel vitamine C, dat de meting verstoort. Je arts zoekt alleen verder als daar een specifieke reden voor is.

Bronnen

NVKC — LDH (lactaat dehydrogenase) — Allesovertesten.nl, geraadpleegd 2026 — allesovertesten.nl
OLVG Lab — Chemie - Bloed - LDH: referentiewaarden — Olvglab.nl, geraadpleegd 2026 — olvglab.nl
NHG — Landelijke Eerstelijns Samenwerkingsafspraak Laboratoriumdiagnostiek — NHG-Richtlijnen, geraadpleegd 2026 (Engelstalig) — richtlijnen.nhg.org
MDL Fonds — Leverfunctieonderzoek — Mdlfonds.nl, geraadpleegd 2026 — mdlfonds.nl
MedlinePlus, National Library of Medicine — Lactate Dehydrogenase (LDH) Test — MedlinePlus Medical Test, herzien 2023 (Engelstalig) — medlineplus.gov
Cleveland Clinic — LDH (Lactate Dehydrogenase) Test: What It Is and Results — Cleveland Clinic Health Library, herzien 2022 (Engelstalig) — my.clevelandclinic.org
Johns Hopkins Medicine — Testicular Cancer Tumor Markers — Johns Hopkins Conditions and Diseases, herzien 2024 (Engelstalig) — hopkinsmedicine.org
Dwi Purwati D, Utami MDT, et al — Deciphering the Potential of the Lactate Dehydrogenase-to-Albumin Ratio as a Prognostic Biomarker in Malignancy: A Systematic Review and Meta-Analysis — Postgraduate Medicine, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1080/00325481.2025.2537619
Zhu L, Ruan J, et al — LDH and Glycolytic Activity as Predictors of Immunotherapy Response in Gastric Cancer: A Systematic Review and Meta-Analysis — Frontiers in Immunology, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.3389/fimmu.2025.1605976
Zhou C, Hu Q, et al — Prognostic Value of Baseline LIPI, LDH and dNLR in ES-SCLC Patients Receiving Immune Checkpoint Inhibitors: A Systematic Review and Meta-Analysis — Frontiers in Immunology, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.3389/fimmu.2025.1640066

Verder lezen

Onderzoek stijgingen van spierenzymen met onze uitleg over de CK-waarde in je bloed.
Bekijk de marker die specifiek is voor schade aan de hartspier in onze uitleg over troponine en je uitslag.
Controleer of rode bloedcellen te vroeg worden afgebroken met onze uitleg over het bloedbeeld en je uitslag.
Lees over de leverenzymen die meestal naast LDH staan in onze uitleg over ASAT in je bloed.
Begrijp het pigment dat stijgt als rode bloedcellen worden afgebroken in onze uitleg over totaal bilirubine.

Begrijp je labuitslag met BloodSense

Eén enzymwaarde betekent zelden veel op zichzelf. BloodSense leest je hele labuitslag en legt in begrijpelijke taal uit hoe lactaatdehydrogenase samenhangt met je bloedbeeld, je leverenzymen en je ontstekingswaarden, zodat een gemarkeerd getal geen raadsel meer is. Zo begrijp je wat de uitslagen beschrijven en waar je bij je volgende afspraak naar kunt vragen. Het BloodSense-rapport stelt geen diagnose en vervangt je huisarts niet.

Laat je labuitslag in enkele minuten uitleggen