Leukemie: symptomen, soorten, bloedwaarden en behandeling

Leukemie begint zelden dramatisch, en juist daardoor zijn de eerste symptomen lastig te duiden. Moeheid die niet overgaat, blauwe plekken zonder dat je je hebt gestoten, infecties die steeds terugkomen, nachtzweten: voor elk van die klachten bestaan veel vaker voorkomende verklaringen. Leukemie is een vorm van kanker van de bloedvormende cellen in het beenmerg. In de volksmond heet het ook bloedkanker. De meeste mensen die zich zorgen maken over leukemie, blijken uiteindelijk iets heel anders te hebben.

In dit artikel lees je wat leukemie is, hoe de vier belangrijkste soorten van elkaar verschillen, welke klachten een bezoek aan je huisarts rechtvaardigen, waarom een bloedtest de vraag oproept terwijl een beenmergonderzoek het antwoord geeft, en hoe de behandeling er nu uitziet. Ook lees je wat de Nederlandse cijfers over overleving wel en niet zeggen.

Leukemie: wat het is, in gewone woorden

Leukemie is kanker die begint in de cellen waarmee je beenmerg bloed aanmaakt. Het beenmerg is het zachte weefsel binnen in je grotere botten. Volgens patiëntenorganisatie Hematon zit het vooral in het borstbeen en het bekken. Het beenmerg maakt rode bloedcellen die zuurstof vervoeren, bloedplaatjes die bloedingen stoppen en witte bloedcellen die infecties bestrijden.

Bij leukemie krijgt een van die zich ontwikkelende cellijnen een genetische verandering en gaat zich zonder rem delen. Hematon beschrijft het zo: bij leukemie maakt het beenmerg te veel witte bloedcellen. Bij acute leukemie rijpen die cellen niet goed uit, bij chronische leukemie rijpen ze redelijk uit maar werken ze niet normaal en delen ze ongebreideld. De afwijkende cellen verdringen de gezonde cellen in het beenmerg en komen in de bloedbaan terecht zonder het werk te doen van een volgroeide bloedcel.

Omdat ze ruimte innemen, maakt het beenmerg minder normale cellen aan, en dat tekort verklaart het meeste van wat iemand voelt. Te weinig rode bloedcellen geven moeheid en kortademigheid, te weinig bloedplaatjes geven blauwe plekken en bloedingen, en te weinig goed werkende witte bloedcellen geven herhaalde infecties.

Is leukemie altijd kanker?

Ja. Leukemie is altijd een vorm van kanker, ook de chronische vormen die soms jarenlang geen klachten geven en niet direct behandeld hoeven te worden. KWF noemt leukemie kanker van de witte bloedcellen en een verzamelnaam voor verschillende soorten. Dat het woord kanker valt, zegt nog niets over hoe snel de ziekte verloopt: daarin verschillen de soorten enorm.

Hoe bloedcellen normaal ontstaan

Alle bloedcellen stammen af van één familie stamcellen in het beenmerg, en die familie splitst zich al vroeg in twee takken. De myeloïde tak maakt rode bloedcellen, bloedplaatjes en de meeste infectiebestrijdende witte bloedcellen, zoals neutrofielen. De lymfatische tak maakt lymfocyten, de cellen van het afweergeheugen. Welke tak ontspoort, is een van de twee vragen die de naam van de ziekte bepalen. Elke labuitslag waarop alle drie de celfamilies staan, hoort bij een volledig bloedbeeld.

Leukemie symptomen en wat ze meestal betekenen

Geen enkele klacht hoort alleen bij leukemie. Artsen kijken naar de combinatie, naar hoe lang de klachten al bestaan en naar wat er in het bloed te zien is. Chronische vormen geven vaak helemaal niets en worden bij toeval gevonden. Hematon schrijft dat leukemie soms wordt ontdekt via een bloedonderzoek dat de huisarts om een heel andere reden had aangevraagd.

De klachten die het vaakst worden genoemd

• Aanhoudende moeheid en zwakte die niet overgaan met rust
• Bleekheid, kortademigheid, hartkloppingen of duizeligheid door bloedarmoede
• Koorts of koude rillingen zonder duidelijke infectie
• Infecties die vaak terugkomen, heftig zijn of traag genezen, bijvoorbeeld in mond of keel, luchtwegen of urinewegen
• Snel blauwe plekken, bloedend tandvlees of neusbloedingen zonder reden
• Puntvormige bloedinkjes in de huid (petechiën), vooral op de benen
• Hevig nachtzweten
• Onbedoeld afvallen
• Pijn in botten of gewrichten, vooral bij kinderen
• Vergrote lymfeklieren, of een vol gevoel links onder je ribben door een vergrote milt

KWF en Hematon noemen dezelfde reeks klachten. KWF voegt eraan toe dat de klachten bij acute leukemie vooral komen door te weinig gezonde bloedcellen, en dat chronische leukemie meestal niet meteen klachten geeft, soms zelfs helemaal niet.

Leukemie symptomen bij vrouwen

Volgens KWF zijn de symptomen van leukemie hetzelfde voor vrouwen en mannen. Eén klacht valt bij vrouwen wel extra op: veel bloedverlies bij de menstruatie, omdat bij een tekort aan bloedplaatjes wondjes sneller en langer bloeden. Ook dan geldt dat hevige menstruaties veel vaker andere oorzaken hebben, zoals vleesbomen of hormonale schommelingen.

Waarom deze klachten meestal iets anders zijn

Dit is het deel dat veel artikelen overslaan. Moeheid is een van de meest voorkomende redenen om naar de huisarts te gaan, en verreweg de meeste gevallen komen door slaaptekort, ijzertekort, schildklierproblemen, somberheid of virusinfecties. Blauwe plekken komen vaker voor naarmate je ouder wordt, bij gebruik van bloedverdunners en bij een lichte daling van de bloedplaatjes na een virus. Gezwollen lymfeklieren horen bij bijna elke keelontsteking, en nachtzweten is heel gewoon rond de overgang.

Dezelfde logica geldt voor een bloedtest. Een afwijkend aantal witte bloedcellen is een van de meest voorkomende bevindingen bij de huisarts, en infecties, ontstekingen, roken, lichamelijke stress, zwangerschap, prednison en allergie verklaren het overgrote deel. Staat er op je uitslag een verhoogde waarde, kijk dan ook naar het aantal neutrofielen. Het patroon over de verschillende celtypen heen vertelt een arts veel meer dan één los getal.

Wanneer een arts verder gaat kijken

Een hematoloog wordt alert als meerdere dingen samenkomen: een aantal witte bloedcellen dat heel hoog of heel laag is in plaats van een beetje afwijkend, een daling van twee of drie cellijnen tegelijk, onrijpe cellen onder de microscoop, klachten die al weken duren of een uitslag die bij een tweede test slechter is. Eén losse waarde buiten de referentiewaarden, bij iemand die zich goed voelt, is een zwak signaal.

De vier belangrijkste soorten leukemie

De naam van een leukemie volgt uit twee vragen: verloopt de ziekte snel of langzaam, en welke tak van de bloedaanmaak is betrokken? Die antwoorden geven de vier klassieke soorten, die zich zo verschillend gedragen dat het misleidend is om ze als één ziekte te behandelen. Hematon noemt daarnaast een aantal zeldzame vormen, zoals hairy-cellleukemie.

Acuut tegenover chronisch

Acute leukemie ontstaat uit heel onrijpe cellen, blasten genoemd, die zich snel delen. Klachten ontstaan in dagen tot weken en de behandeling begint snel. KWF schrijft dat je zonder behandeling snel ernstig ziek wordt. Chronische leukemie ontstaat uit rijpere cellen die zich langzaam opstapelen. Ze kan jarenlang rustig blijven en wordt soms eerst alleen gevolgd in plaats van behandeld.

Myeloïde tegenover lymfatische leukemie

Myeloïde leukemie ontstaat in de tak die rode bloedcellen, bloedplaatjes en neutrofielen maakt; lymfatische leukemie in de tak die lymfocyten maakt. Hematon legt uit dat de woekering bij de myeloïde vormen in het beenmerg blijft, terwijl die bij de lymfatische vormen doorgaat in de lymfeklieren en de milt. Wil je dat op je eigen uitslag plaatsen, kijk dan eerst naar het aantal lymfocyten.

Twee verwante vormen van bloedkanker worden vaak met leukemie verward. Kanker die in de lymfeklieren begint in plaats van in het beenmerg heet lymfoom of lymfeklierkanker, en kanker van de antistoffen makende plasmacellen in het beenmerg heet multipel myeloom. Het onderscheid doet ertoe, omdat onderzoek en behandeling al vroeg uiteenlopen.

Oorzaken en risicofactoren

Leukemie begint met een genetische verandering die een bloedvormende cel tijdens het leven oploopt, en in de meeste gevallen kan niemand zeggen waarom. Hematon stelt dat er geen duidelijke risicofactoren bekend zijn. Leukemie is niet besmettelijk, ontstaat niet door stress en komt niet door iets wat een ouder wel of niet heeft gedaan.

Factoren die samenhangen met een hoger risico

• Eerdere chemotherapie of bestraling voor een andere vorm van kanker
• Langdurige blootstelling aan benzeen of andere chemische stoffen op het werk
• Roken, vooral in verband met acute myeloïde leukemie
• Radioactieve straling
• Bepaalde aangeboren aandoeningen, waaronder het syndroom van Down
• Een eerstegraads familielid met chronische lymfatische leukemie
• Hogere leeftijd, de sterkste factor voor AML, CLL en CML

Dit zijn verbanden, geen schakelaars. Hematon formuleert het voorzichtig: van sommige factoren is aannemelijk dat ze bij een bestaande aanleg de ziekte kunnen uitlokken. Risicofactoren verschuiven de kans een beetje over hele bevolkingsgroepen en zeggen weinig over één persoon. De meeste mensen met een risicofactor krijgen nooit leukemie. Mobiele telefoons, magnetrons, haarverf, suiker en elektriciteitsleidingen in huis zijn allemaal onderzocht, en geen van die dingen veroorzaakt leukemie. Leukemie wordt niet overgedragen via een bloedtransfusie of via contact.

Hoe leukemie wordt vastgesteld

Het belangrijkste om te begrijpen over de diagnose is de taakverdeling tussen de onderzoeken. Bloedonderzoek roept de vraag op. Beenmergonderzoek geeft het antwoord. Niemand krijgt de diagnose leukemie op basis van alleen een bloedbeeld.

In Nederland begint het meestal bij de huisarts. Volgens Hematon verwijst de huisarts je door naar de internist als hij de afwijkingen in het bloed verdacht vindt. De internist of hematoloog laat opnieuw bloed onderzoeken, doet lichamelijk onderzoek en vraagt zo nodig een beenmergonderzoek aan om vast te stellen welke vorm van leukemie je hebt. Laboratoriumonderzoek dat je huisarts aanvraagt, gaat meestal van je eigen risico af.

Stap één: het volledige bloedbeeld

Een volledig bloedbeeld meet rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes. Bij leukemie is het meestal afwijkend, maar niet op een manier die alleen bij leukemie past. Wat de aandacht trekt, is een patroon: heel veel of heel weinig witte bloedcellen, samen met een daling van rode bloedcellen en bloedplaatjes. Is je rode bloedwaarde laag, kijk dan ook naar je hemoglobine (Hb, in mmol/L). IJzertekort, chronische ziekte en bloedverlies zijn de vele gewone oorzaken van bloedarmoede. Een dalend aantal bloedplaatjes zegt meer als er bij een eerdere test ook een trombocytengetal is gemeten, omdat het verloop zwaarder weegt dan één meting.

Stap twee: het bloeduitstrijkje

Een druppel bloed wordt op een glaasje uitgestreken en onder de microscoop bekeken. Een getraind oog ziet daar wat een automatische teller niet ziet: blasten die het beenmerg nooit zouden moeten verlaten, of lymfocyten met een opvallend uiterlijk. Het uitstrijkje is snel en eenvoudig en vaak het moment waarop de vraag voor het eerst wordt gesteld. Hematologen gebruiken het glaasje ook om een blijvend verhoogd aantal monocyten te beoordelen.

Stap drie: beenmergpunctie en biopsie

Onder plaatselijke verdoving neemt een arts met een holle naald een klein beetje vloeibaar beenmerg en een klein pijpje bot af. Hematon schrijft dat dit meestal via de bekkenrand gebeurt en dat de plek vooraf wordt verdoofd. Het duurt ongeveer twintig minuten, en de meeste mensen beschrijven een korte drukkende pijn in plaats van langdurige pijn. Het monster laat zien welk deel van het beenmerg uit afwijkende cellen bestaat, en die bevinding bevestigt of sluit de diagnose uit.

Stap vier: immunofenotypering en genetisch onderzoek

Bij flowcytometrie gaan cellen één voor één langs een laser, die de eiwitkenmerken op hun oppervlak afleest. Zo wordt duidelijk uit welke tak ze komen en hoe rijp ze zijn. Chromosoomonderzoek en DNA-onderzoek zoeken daarna naar specifieke veranderingen, zoals het Philadelphia-chromosoom dat chronische myeloïde leukemie kenmerkt. Die uitslagen bepalen het subtype, het verwachte verloop en welke medicijnen zullen werken. Daarom duurt het antwoord dagen in plaats van minuten.

Aanvullend onderzoek

Artsen vragen vaak ook nier- en leverwaarden aan, stollingsonderzoek en een LDH-bepaling. LDH stijgt wanneer veel cellen worden afgebroken. Dat gebeurt bij snelgroeiende leukemie, maar ook bij tientallen onschuldige situaties. Hematon noemt daarnaast een CT-scan of PET-CT-scan om bijvoorbeeld lymfeklieren en milt in beeld te brengen.

Leukemie bloedwaarden: wat staat er op je uitslag?

Er bestaat geen enkele bloedwaarde die leukemie bewijst of uitsluit. Wat een arts op je uitslag bekijkt, is de samenhang. Een hoog of laag aantal leukocyten, een lage hemoglobine en een laag aantal trombocyten samen vormen een ander verhaal dan één van die waarden alleen. Afwijkende waarden zijn op de uitslag vaak gemarkeerd, bijvoorbeeld met een sterretje, vet of een H (hoog) of L (laag); dat verschilt per laboratorium. Gebruik altijd de referentiewaarden die op je eigen uitslag staan.

Wanneer naar de huisarts?

Verhoudingen zijn belangrijk: negeer klachten niet, maar behandel ook niet elke blauwe plek als noodgeval. Bij levensgevaar bel je 112, dag en nacht. Is het dringend maar niet levensbedreigend, bel dan overdag je huisarts en 's avonds, 's nachts en in het weekend de huisartsenpost, zoals Thuisarts uitlegt.

Dezelfde dag contact opnemen

• Een bloeding die niet stopt, uit tandvlees, neus of een wondje
• Koorts boven 38 °C tijdens een behandeling tegen kanker of bij een bekend laag aantal witte bloedcellen
• Plotselinge ernstige kortademigheid, verwardheid of snel uitbreidende donkere vlekjes op de huid

Binnen een week of twee een afspraak maken

• Moeheid die al langer dan een maand bestaat en erger wordt
• Onverklaarde blauwe plekken op ongewone plaatsen, zoals romp of rug
• Herhaalde infecties gedurende enkele maanden bij iemand die daar normaal geen last van heeft
• Onbedoeld meer dan 5 procent van je lichaamsgewicht afvallen
• Hevig nachtzweten dat al enkele weken aanhoudt
• Een pijnloze, stevige lymfeklier die langer dan twee weken groter wordt

Bespreken bij je volgende routineafspraak

• Eén licht afwijkend bloedbeeld bij iemand die zich goed voelt
• Af en toe moe zijn, wat beter wordt met rust
• Een blauwe plek die je kunt verklaren

Een herhaaltest over zes weken in plaats van een spoedverwijzing is een afweging op basis van het hele beeld, geen uitstel.

Hoe leukemie nu wordt behandeld

De behandeling hangt bijna helemaal af van het subtype, en de verschillen zijn groot. In Nederland gebeurt de behandeling door een internist-hematoloog, vaak in overleg met een gespecialiseerd centrum.

Acute leukemie

De behandeling begint meestal binnen enkele dagen. Inductiechemotherapie haalt de leukemiecellen uit het beenmerg en herstelt de normale bloedaanmaak, gevolgd door consolidatie om terugkeer te voorkomen. Bij acute lymfatische leukemie hoort daar van oudsher twee tot drie jaar onderhoudsbehandeling bij. Doelgerichte medicijnen en immuuntherapie met antistoffen vervangen steeds vaker een deel van de chemotherapie, en een stamceltransplantatie is voorbehouden aan situaties met een hoger risico.

Chronische leukemie

Chronische myeloïde leukemie wordt behandeld met dagelijkse tabletten, tyrosinekinaseremmers, die het afwijkende eiwit blokkeren dat de ziekte aandrijft. Chronische lymfatische leukemie wordt bij de diagnose vaak niet behandeld. Veel mensen worden jarenlang gevolgd, en de behandeling begint pas als de ziekte klachten geeft. Dit heet ook wel wait-and-see. Doelgerichte tabletten en combinaties met antistoffen hebben de oudere chemotherapie dan grotendeels vervangen.

Ondersteunende zorg

Patiënten krijgen ook bloedtransfusies, antibiotica, middelen ter voorkoming van schimmelinfecties, medicijnen tegen misselijkheid en voedingsondersteuning. Dit deel van de zorg verklaart een flink deel van de betere overleving van de afgelopen twintig jaar.

Leven met leukemie en de vooruitzichten

De vooruitzichten verschillen binnen leukemie meer dan tussen veel afzonderlijke ziekten. Leeftijd, subtype, genetisch profiel en hoe volledig het beenmerg na de eerste behandeling schoon is, bepalen samen het beeld. KWF geeft voor volwassenen in Nederland deze cijfers:

Volgens KWF gelden deze cijfers alleen voor volwassenen; bij kinderen is de overleving anders. Acute lymfatische leukemie bij kinderen heeft nu een van de hoogste genezingskansen binnen de oncologie, en chronische myeloïde leukemie, ooit altijd dodelijk, is voor veel mensen een ziekte die ze met een dagelijkse tablet onder controle houden.

Een gesprek met je hematoloog is nuttiger dan elk gepubliceerd gemiddelde, omdat die cijfers groepen beschrijven die jaren geleden zijn behandeld en niet de persoon die tegenover de arts zit. In het dagelijks leven blijven mensen in behandeling rustig in beweging, letten ze extra op voedselhygiëne als hun afweer laag is, volgen ze het vaccinatieadvies van hun behandelteam en melden ze koorts direct. Moeheid duurt vaak maanden langer dan de behandeling, en dat is te verwachten, geen teken van terugkeer. Hematon biedt lotgenotencontact en informatie voor naasten.

Nieuwste wetenschappelijke inzichten

Dit is wat er de afgelopen jaren echt is veranderd, in gewone taal.

Chronische myeloïde leukemie is een beheersbare langdurige aandoening geworden

Een overzichtsartikel uit 2025 in JAMA beschreef hoe doelgerichte tabletten deze ziekte hebben veranderd. Vroeger overleed elk jaar een flink deel van de patiënten; nu leven mensen die hun medicijnen trouw innemen ongeveer even lang als leeftijdsgenoten zonder de ziekte. Wat dit voor jou betekent: deze diagnose is heel anders dan oudere informatie op internet doet vermoeden, en de tablet trouw innemen is het belangrijkste wat je zelf kunt doen.

Voor acute myeloïde leukemie zijn er nu meer dan tien goedgekeurde medicijnen

Twee overzichtsartikelen uit 2025 beschrijven hoe er, na tientallen jaren met één chemotherapie-basis, sinds 2017 ongeveer een dozijn nieuwe middelen is goedgekeurd. De meeste zijn doelgerichte therapieën: medicijnen die op een specifieke genetische fout in de leukemiecel mikken in plaats van op alle delende cellen. Wat dit voor jou betekent: genetisch onderzoek bij de diagnose bepaalt welke van deze medicijnen in aanmerking komen, en daarom begint de behandeling niet altijd dezelfde dag.

Immuuntherapie verandert de behandeling van acute lymfatische leukemie bij volwassenen

Een overzichtsartikel uit 2025 in JAMA Oncology meldde dat het combineren van immuuntherapie met antistoffen en doelgerichte tabletten, in plaats van een deel van de klassieke chemotherapie, de vierjaarsoverleving bij verschillende subtypen bij volwassenen heeft verhoogd tot ongeveer vier op de vijf patiënten. Dat niveau werd bij volwassenen nog niet eerder gezien. De resultaten komen uit gespecialiseerde centra en de aanpak wordt nog verfijnd. Wat dit voor jou betekent: als volwassene met deze diagnose heb je goede redenen om te vragen naar een gespecialiseerd centrum of een wetenschappelijke studie.

De leukemie meten die een microscoop niet ziet

Overzichtsartikelen uit 2024 en 2025 bespraken meetbare restziekte (MRD): een manier om de paar leukemiecellen op te sporen die na de behandeling overblijven, ver onder wat een microscoop kan zien, met flowcytometrie of DNA-onderzoek. Patiënten bij wie ook deze diepere test schoon is, doen het steeds beter. Wat dit voor jou betekent: een herhaald beenmergonderzoek na de behandeling is de manier waarop het team beslist om te stoppen, door te gaan of te intensiveren, en geen teken dat er iets mis is gegaan.

De behandeling van chronische lymfatische leukemie wordt korter

Een overzichtsartikel uit 2025 meldde dat combinaties van doelgerichte tabletten nu een behandeling met een vaste duur mogelijk maken: een afgebakende kuur in plaats van medicijnen die je onbeperkt blijft gebruiken. De remissies zijn diep en langdurig en patiënten krijgen behandelvrije tijd, al is niet bekend of dit genezing is. Wat dit voor jou betekent: het is redelijk om te vragen of een behandeling met vaste duur voor jou in aanmerking komt.

Waar de vooruitgang traag blijft

Een overzichtsartikel uit 2025 benadrukte dat acute myeloïde leukemie met een verandering in het TP53-gen nog steeds slecht reageert, ongeacht leeftijd of conditie. Niets hiervan verandert het basisadvies: klachten worden beoordeeld door een arts die het hele beeld ziet, en de diagnose wordt in het beenmerg bevestigd. Het Amerikaanse National Cancer Institute houdt een regelmatig bijgewerkte informatiepagina over leukemie bij (Engelstalig).

Woordenlijst

Veelgestelde vragen

Wat zijn de eerste symptomen van leukemie?

De eerste tekenen zijn meestal weinig opvallend: moeheid, lichte kortademigheid bij inspanning, vaker infecties dan normaal, blauwe plekken zonder oorzaak of een lichte koorts die blijft hangen. Chronische vormen geven vaak geen klachten en worden gevonden bij een bloedtest die om een andere reden is gedaan. Omdat deze klachten overlappen met heel gewone aandoeningen, is de nuttige vraag niet of je er een hebt, maar of ze aanhouden, erger worden en samengaan met een afwijkend bloedbeeld.

Is leukemie te genezen?

Sommige vormen wel. Acute lymfatische leukemie bij kinderen heeft een van de hoogste genezingskansen van alle vormen van kanker, en een groeiend deel van de volwassenen met acute leukemie bereikt langdurige remissie, zeker met nieuwere doelgerichte behandelingen en immuuntherapie. Chronische myeloïde leukemie heet meestal niet genezen, maar dagelijkse tabletten houden de ziekte zo goed onder controle dat veel mensen een normale levensduur hebben. Chronische lymfatische leukemie gaat volgens KWF bijna nooit weg, maar is vaak goed te onderdrukken. Het eerlijke antwoord hangt af van subtype, genetica en leeftijd; stel deze vraag aan je hematoloog die alle uitslagen kent.

Hoe lang kan iemand met leukemie nog leven?

Dat verschilt sterk per soort. KWF noemt voor volwassenen een 5-jaarsoverleving van 58 van de 100 bij acute lymfatische leukemie en gemiddeld 30 van de 100 bij acute myeloïde leukemie, en 90 procent bij chronische lymfatische en 84 procent bij chronische myeloïde leukemie. Dit zijn gemiddelden over groepen; je eigen vooruitzicht hangt af van je leeftijd, je genetisch profiel en hoe je op de behandeling reageert.

Kun je oud worden met leukemie?

Bij de chronische vormen vaak wel. Veel mensen met chronische lymfatische leukemie leven jarenlang zonder behandeling, en mensen met chronische myeloïde leukemie die hun tabletten trouw innemen, leven volgens recent onderzoek ongeveer even lang als leeftijdsgenoten. Bij acute leukemie hangt het sterk af van leeftijd en subtype.

Zijn er huidtekenen van leukemie?

Huidveranderingen kunnen voorkomen. Petechiën, de puntvormige rode vlekjes door weinig bloedplaatjes, worden het vaakst beschreven, samen met snel blauwe plekken en een bleke huid door weinig rode bloedcellen. Zelden verzamelen leukemiecellen zich in de huid en vormen ze stevige roodachtige of paarse plekken. De meeste uitslag, vlekjes en blauwe plekken die je in het dagelijks leven ziet, hebben echter totaal andere oorzaken, van een kleine stoot tot een virus of een dunnere huid op oudere leeftijd. Laat huidveranderingen zien aan je huisarts, zeker als ze zich snel uitbreiden, maar ze zijn op zichzelf geen diagnose.

Betekent een hoog aantal witte bloedcellen leukemie?

Bijna nooit. Een verhoogd aantal leukocyten is een van de meest voorkomende labbevindingen, en infecties, ontstekingen, lichamelijke stress, roken, zwangerschap, allergie en prednison verklaren het overgrote deel. Wat een arts zorgen baart, is een aantal dat extreem hoog of extreem laag is, dat samengaat met dalende rode bloedcellen of bloedplaatjes, waarbij onrijpe cellen onder de microscoop te zien zijn, of dat bij herhaalde tests blijft stijgen.

Is leukemie erfelijk?

In de overgrote meerderheid van de gevallen niet. De genetische verandering ontstaat in één bloedvormende cel tijdens het leven en wordt niet aan kinderen doorgegeven. Hematon schrijft dat leukemie in bepaalde families vaker lijkt voor te komen, maar meestal niet erfelijk is; bij een klein aantal mensen met AML kan wel een erfelijke factor meespelen. Chronische lymfatische leukemie komt iets vaker in families voor, maar ook dan krijgen de meeste familieleden het nooit. Een standaard genetisch onderzoek voor familieleden wordt niet geadviseerd.

Hoe lang duurt het voor je een diagnose hebt?

Een bloedbeeld is meestal binnen een dag bekend. Roepen de uitslag en het uitstrijkje de vraag op, dan volgt meestal binnen enkele dagen een beenmergonderzoek, en de eerste beoordeling van het beenmerg kan snel klaar zijn. Het volledige beeld, met flowcytometrie en genetisch onderzoek, duurt meestal nog enkele dagen tot een paar weken. Dat wachten is vervelend, maar heeft een doel: het precieze subtype bepaalt de behandeling.

Bronnen

• KWF Kankerbestrijding — Leukemie — KWF.nl, 2026 — kwf.nl
• Hematon — Leukemie: de ziekte — Hematon.nl, 2026 — hematon.nl
• Hematon — Leukemie: symptomen — Hematon.nl, 2026 — hematon.nl
• Hematon — Leukemie: diagnose — Hematon.nl, 2026 — hematon.nl
• Thuisarts (NHG) — Spoed: wie bel je? — Thuisarts.nl, 2026 — thuisarts.nl
• Rijksoverheid — Misverstanden over de zorgverzekering — Rijksoverheid.nl, 2026 — rijksoverheid.nl
• National Library of Medicine, MedlinePlus — Leukemia, 2025 (Engelstalig) — medlineplus.gov
• Mayo Clinic — Leukemia: symptoms and causes, 2024 (Engelstalig) — mayoclinic.org
• Cleveland Clinic — Leukemia: types, diagnosis and treatment, 2024 (Engelstalig) — my.clevelandclinic.org
• Shimony S, Stahl M, Stone RM — Acute Myeloid Leukemia: 2025 Update on Diagnosis, Risk-Stratification, and Management — American Journal of Hematology, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1002/ajh.27625
• Kantarjian HM, DiNardo CD, Kadia TM, et al. — Acute myeloid leukemia management and research in 2025 — CA: A Cancer Journal for Clinicians, 2024 (Engelstalig) — doi.org/10.3322/caac.21873
• Jabbour E, Kantarjian H — Chronic Myeloid Leukemia: A Review — JAMA, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1001/jama.2025.0220
• Kantarjian H, Aldoss I, Jabbour E — Management of Adult Acute Lymphoblastic Leukemia: A Review — JAMA Oncology, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1001/jamaoncol.2025.0613
• Hallek M — Chronic Lymphocytic Leukemia: 2025 Update on the Epidemiology, Pathogenesis, Diagnosis, and Therapy — American Journal of Hematology, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1002/ajh.27546
• Ally F, Chen X — Acute Myeloid Leukemia: Diagnosis and Evaluation by Flow Cytometry — Cancers, 2024 (Engelstalig) — doi.org/10.3390/cancers16223855
• Sallman DA, Stahl M — TP53-mutated acute myeloid leukemia: how can we improve outcomes? — Blood, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1182/blood.2024024245
• Pölönen P, Mullighan CG, Teachey DT — Classification and risk stratification in T-lineage acute lymphoblastic leukemia — Blood, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1182/blood.2023022920

Verder lezen

• Wie allergische patronen in de witte bloedcellen vergelijkt, kijkt vaak naar de eosinofielen in je bloed.
• Veel lezers bekijken ook de uitslag van basofielen.
• Volg je je bloedplaatjes in de tijd, lees dan ook over het gemiddelde trombocytenvolume (MPV).
• Laboratoria rapporteren vaak de verdelingsbreedte van bloedplaatjes (PDW).
• Ook in urine wordt een afweermarker gemeten: lees over witte bloedcellen in je urine.

Begrijp je labuitslag met BloodSense

De meeste mensen komen deze vragen voor het eerst tegen met een labuitslag in hun hand die ze niet kunnen lezen. BloodSense leest die uitslag met je mee, in gewone taal, en legt uit wat een aantal witte bloedcellen, een hemoglobinewaarde, een trombocytengetal of een LDH-uitslag betekent in samenhang met de rest van je uitslag. Zo begrijp je je uitslag beter en kun je betere vragen voorbereiden voor je afspraak. BloodSense stelt geen diagnose van leukemie of een andere aandoening en vervangt je huisarts niet.

Laat je labuitslag binnen enkele minuten uitleggen

De informatie op deze pagina is bedoeld als uitleg en vervangt geen consult bij je huisarts. Bespreek je uitslag altijd met je huisarts. Het BloodSense-rapport wordt gemaakt door kunstmatige intelligentie, alleen ter informatie. Het is geen diagnose en geen behandeladvies, en het vervangt het oordeel van je huisarts niet.