Het belangrijkste

CVA is de medische afkorting voor cerebrovasculair accident: een beroerte. In een Engelstalig onderzoeksverslag betekent „CVA tenderness” iets anders: slagpijn boven de nieren. Het deel van het dossier laat zien welke betekenis bedoeld is.

Waar staat de afkorting CVA voor?

CVA = cerebrovasculair accident, de medische term voor een beroerte. Vrij vertaald: een ongeluk in de bloedvaten van de hersenen[10]. Een bloedvat in de hersenen is dicht of gescheurd[10][11]. Ongeveer 80% van de beroertes is een herseninfarct (een stolsel); de rest is een bloeding[1]. Internationale definities spreken nu van „stroke”[2], maar in Nederlandse brieven blijft CVA gewoon. Over de signalen en de behandeling lees je meer in onze uitleg beroerte herkennen.

Waar zie je CVA in je dossier staan?

Fictief voorbeeld uit brief en labaanvraag (Nederlands formaat)
OnderdeelVermeldingWat het betekent
Voorgeschiedenis (VG)HT, AF, CVA li. (2023), i.e. herseninfarctHoge bloeddruk, boezemfibrilleren, beroerte links in 2023 door een stolsel
Lichamelijk onderzoekBuik soepel. Geen slagpijn nierlogesGeen pijn bij kloppen op de onderrug boven de nieren
LabaanvraagBloedbeeld, trombocyten, glucose, PT/INR, lipidenspectrum, HbA1c. Vraagstelling: st. na CVAControle na een eerdere beroerte
  1. „St. na” betekent status na (dus eerder doorgemaakt); „i.e.” betekent ten gevolge van; „verdenking CVA” betekent dat een beroerte nog niet is bevestigd.
  2. Engelstalige verslagen schrijven „CVA tenderness”: daar is CVA de costovertebrale hoek, waar de onderste ribben de wervelkolom raken. Slagpijn daar past bij een nierinfectie[6].

Snap je een afkorting op je labuitslag niet? BloodSense legt elke regel van je uitslag in gewone taal uit.

Leg mijn uitslag uit

Met welke afkortingen wordt CVA verward?

  • CVA tenderness: slagpijn in de nierloge, bij een nierbekkenontsteking[6] of nierstenen. Niets met de hersenen.
  • TIA: transient ischaemic attack, een voorbijgaande afsluiting. De klachten zijn meestal binnen een uur weg en laten geen herseninfarct achter[3][4], maar het is een waarschuwing voor een latere beroerte[4]. De Hartstichting rekent de TIA zelf ook tot de beroertes[10].
  • CVD: cardiovascular disease, in het Nederlands hart- en vaatziekten; daaronder vallen ziekten van de hersenvaten en coronaire hartziekte[7].
  • ICH, SAB: intracerebrale bloeding en subarachnoïdale bloeding, twee soorten hersenbloeding[2].

Experts in patiëntveiligheid raden aan verwarrende afkortingen voluit te schrijven[8]. Twijfel je, vraag het dan.

Hoe heet een CVA in andere talen?

  • Engels: stroke of CVA
  • Frans en Roemeens: AVC (accident vasculaire cérébral / accident vascular cerebral)
  • Spaans: ACV of ictus in Spanje; EVC (evento vascular cerebral) in Mexico
  • Portugees (Brazilië): AVC, in de volksmond „derrame”
  • Italiaans: ictus of „stroke”
  • Duits: Schlaganfall, Apoplex of Insult
  • Chinees: 脑卒中 of 中风; Arabisch: السكتة الدماغية

Welk bloedonderzoek en welke ziekten horen bij een CVA?

In het ziekenhuis controleert bloedonderzoek de trombocyten, de bloedsuiker en de stolling[5]: een volledig bloedbeeld en de protrombinetijd met INR. Daarbij kan een CTA-scan van de bloedvaten horen[9]. De belangrijkste risicofactor is hoge bloeddruk (HTN), naast boezemfibrilleren, diabetes en een hoog cholesterol[9], te volgen met een lipidenspectrum en HbA1c. Een plotseling scheve mond, verwarde spraak of lamme arm is een noodgeval: bel direct 112[10][11].

Bronnen

  1. MedlinePlus. Stroke (CVA, cerebrovascular accident). National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 20 november 2026)
  2. Sacco RL, Kasner SE, Broderick JP, et al. An updated definition of stroke for the 21st century. Stroke. 2013;44(7):2064-2089. doi:10.1161/STR.0b013e318296aeca (geraadpleegd op 20 november 2026)
  3. Easton JD, Saver JL, Albers GW, et al. Definition and evaluation of transient ischemic attack. Stroke. 2009;40(6):2276-2293. doi:10.1161/STROKEAHA.108.192218 (geraadpleegd op 20 november 2026)
  4. MedlinePlus. Transient ischemic attack (TIA, mini-stroke). National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 20 november 2026)
  5. National Heart, Lung, and Blood Institute. Stroke: diagnosis. nhlbi.nih.gov (geraadpleegd op 20 november 2026)
  6. Pietrucha-Dilanchian P, Hooton TM. Diagnosis, treatment, and prevention of urinary tract infection. Microbiol Spectr. 2016;4(6). doi:10.1128/microbiolspec.UTI-0021-2015 (geraadpleegd op 20 november 2026)
  7. Wereldgezondheidsorganisatie. Cardiovascular diseases (CVDs). Factsheet, 31 juli 2025. who.int (geraadpleegd op 20 november 2026)
  8. Institute for Safe Medication Practices. List of error-prone abbreviations. ecri.org (geraadpleegd op 20 november 2026)
  9. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Stroke. National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 20 november 2026)
  10. Hartstichting. Beroerte. hartstichting.nl (geraadpleegd op 20 november 2026)
  11. Thuisarts.nl (NHG). Beroerte. thuisarts.nl (geraadpleegd op 20 november 2026)

Algemene informatie: dit vervangt het advies van je arts niet.