In het kort

Bloedonderzoek voor het huwelijk is een set bloedtesten die een stel laat doen voordat het trouwt of kinderen plant. Meestal gaat het om erfelijke bloedziekten zoals sikkelcelziekte en thalassemie, en om infecties zoals hiv en hepatitis B en C. Saoedi-Arabië en enkele buurlanden maken het verplicht. In Nederland heet het meestal een dragerschapstest, en die vraag je bij een kinderwens aan via de huisarts.

Een dragerschapstest laat een stel weten, nog voor er kinderen komen, of beide partners drager zijn van dezelfde erfelijke bloedziekte. Bloedonderzoek voor het huwelijk kan daarnaast infecties opsporen die de ene partner aan de andere kan doorgeven. Hieronder: een uitslag met uitleg, de uitslag als stel en de regels per land. De meeste regels komen uit het volledig bloedbeeld en een paar antistoftesten.

Wat wordt er getest bij bloedonderzoek voor het huwelijk? Een uitslag met uitleg

Er bestaat geen vast internationaal pakket. Het Saoedische programma test op sikkelcelziekte, thalassemie, hepatitis B, hepatitis C en hiv[1]. Andere laboratoria voegen vaak de bloedgroep en de bescherming tegen rodehond toe.

Fictief voorbeeld van een uitslag van bloedonderzoek voor het huwelijk bij één partner (Nederlands formaat)
BepalingUitslagReferentiewaardeMarkering
Hemoglobine (Hb)7,0 mmol/L7,5-10,0 mmol/L↓
MCV (gemiddeld celvolume)64 fL80-100 fL↓
MCH (hemoglobine per cel)1,27 fmol1,70-2,10 fmol↓
HbA2 (HPLC)5,2%< 3,5%↑
HbSNiet aangetoondNiet aangetoond
Bloedgroep ABO en RhDO, RhD positief-
Rubella IgG42 IE/mL (immuun)Immuun: 10 IE/mL of meer
HBsAg (hepatitis B)NegatiefNegatief
Anti-HCV (hepatitis C)NegatiefNegatief
Hiv-1/2 antigeen/antistofNegatiefNegatief
  1. Kleine rode bloedcellen (lage MCV en MCH): de eerste aanwijzing. Bij een MCH onder 27 pg (ongeveer 1,7 fmol, de Nederlandse eenheid) zoeken screeningsprogramma's verder naar thalassemie[11]. IJzertekort kan hetzelfde beeld geven.
  2. HbA2 van 3,5% of meer: dit wijst op bèta-thalassemie[11]. Samen met kleine rode bloedcellen is dit het gebruikelijke patroon van een drager.
  3. HbS niet aangetoond: geen sikkelcelgen.
  4. Bloedgroep: die bepaalt nooit of twee mensen kunnen trouwen; de rhesusfactor telt pas bij een zwangerschap.
  5. Rubella IgG immuun: beschermd tegen rodehond, belangrijk vóór een zwangerschap.
  6. Infecties negatief: geen teken van hepatitis B, hepatitis C of hiv.

Heb je een uitslag vol indices, percentages en "negatief"? BloodSense leest elke regel met je door en zet de vragen voor je huisarts of erfelijkheidsarts op een rij.

Leg mijn uitslag uit

Welke bepalingen zitten in een dragerschapstest en wat meet elke test?

Gebruikelijke testen bij bloedonderzoek voor het huwelijk, wat ze zoeken en de verwachte uitslag
BepalingWat het zoektGebruikelijke uitslagVolledige gids
Bloedbeeld met indices van de rode bloedcellenBloedarmoede en kleine rode bloedcellen, het eerste teken van dragerschap van thalassemieMCV 80-100 fL; MCH 27 pg (ongeveer 1,7 fmol) of meer[11]MCV-waarde
Hemoglobine-elektroforese of HPLCAfwijkende hemoglobines (S, C, E) en een hoog HbA2Geen variant; HbA2 onder 3,5%[11]Sikkelcelziekte
HBsAgEen actieve hepatitis B-infectieNegatiefHBsAg-test
Anti-HCVHepatitis C, nu of vroegerNegatiefHepatitis C
Hiv antigeen/antistofHiv-infectieNegatiefHiv-test
Syfilistest (RPR, VDRL of antistoffen)Syfilis; bij sommige labs en landenNegatiefRPR-test
Bloedgroep ABO en RhDRhesus D-negatief, belangrijk bij een latere zwangerschapBloedgroep en RhD vermeldBloedgroep
Rubella IgGBescherming tegen rodehond vóór een zwangerschapImmuunTORCH-onderzoek

Amerikaanse genetici raden aan iedereen met een kinderwens een bredere lijst van recessieve ziekten aan te bieden, ongeacht afkomst[10]; taaislijmziekte was de eerste ziekte die zo werd aangeboden[10]. In Nederland biedt Amsterdam UMC stellen met een kinderwens een test op 70 ernstige erfelijke ziekten aan, ook zonder deze ziekten in de familie[20].

Is bloedonderzoek voor het huwelijk verplicht? Regels per land

  • Vaak Saoedi-Arabië: het programma werd in december 2003 bij wet vastgelegd en begon in februari 2004[3]. Het test op sikkelcelziekte, thalassemie, hepatitis B, hepatitis C en hiv. Het ministerie van Volksgezondheid raadt aan minstens drie maanden voor de bruiloft te testen; het certificaat is zes maanden geldig en meer dan 300 centra bieden het aan[1].
  • Vaak Midden-Oosten: acht landen in de regio hebben verplichte screening en counseling vóór het huwelijk voor bèta-thalassemie[4].
  • Mogelijk Vrijwillige dragerschapstest: in Nederland loopt de weg via de huisarts bij een kinderwens. Is er meer kans op een erfelijke ziekte, bijvoorbeeld omdat je partner familie van je is of omdat jullie (voor)ouders uit een groep met meer erfelijke ziekten komen, dan stuurt de huisarts je meestal door naar de erfelijkheidsarts[18]. Je kunt het ook bespreken met je verloskundige[17]. Veel landen in Europa, Azië en Australië hebben preventieprogramma's voor thalassemie met dragerschapsonderzoek, counseling en prenatale diagnostiek[6].
  • Zelden Afgeschafte wetten: Frankrijk schafte het verplichte medische attest voor het huwelijk af met een wet van 20 december 2007; het onderzoek blijft beschikbaar voor wie het wil[7]. In de Amerikaanse staat Montana verdween de verplichte bloedtest voor het huwelijk in 2019[8].

Waarom vooral bloedziekten? Wereldwijd draagt ongeveer 7% van de zwangere vrouwen een belangrijk hemoglobinegen, en meer dan 1% van de stellen heeft kans op een kind met de ziekte[5]. In de eerste zes jaar van het Saoedische programma was 4,5% van de geteste mensen drager of patiënt van sikkelcelziekte, en 1,8% van bèta-thalassemie[3].

Hoe lees je de uitslag van een dragerschapstest als stel?

Lees beide uitslagen samen: dragerschap telt alleen in combinatie met de uitslag van je partner.

Eén partner is drager, de ander niet

Dit heet een "passende" uitslag. De ziekten op de lijst zijn recessief: een kind wordt alleen ziek als het van beide ouders een veranderd gen erft[14]. Kinderen kunnen wel zelf drager zijn. Blijkt één partner drager, dan hoort de ander een test aangeboden te krijgen[9].

Beide partners zijn drager

Dit is een uitslag "met verhoogd risico". Zijn beide ouders drager van het sikkelcelgen, dan heeft elk kind 1 kans op 4 op sikkelcelziekte, 1 kans op 2 om drager te zijn en 1 kans op 4 op geen van beide[13]. Die kans geldt bij elke zwangerschap opnieuw[13]. Het Saoedische programma telt ook een sikkelceldrager samen met een drager van bèta-thalassemie als stel met risico[3]. Dan volgt erfelijkheidsadvies[9]; in Saoedi-Arabië wordt het stel naar een counselingspoli verwezen[2]. De keuze om te trouwen blijft bij het stel: in het Saoedische programma werd het certificaat uitgereikt wat de uitslag ook was, en het advies opvolgen was vrijwillig[3].

Kleine rode bloedcellen maar een normaal HbA2

Screeningsprogramma's lezen dit patroon als mogelijk ijzertekort of dragerschap van alfa-thalassemie[11]. Een ferritinebepaling meet je ijzervoorraad; zie ook onze gids over ijzertekort. Is het ijzer normaal, dan kan DNA-onderzoek volgen. Meer over de eenheid fmol in de gids over de MCH-waarde.

Een positieve infectietest

Een afwijkende screeningsuitslag is op zichzelf geen diagnose: meestal volgt een tweede, bevestigende test. Onze pagina over reactieve en niet-reactieve uitslagen legt deze woorden uit. Voor een bredere controle, zie onze gids over de soa-test.

Verschillende bloedgroepen of een rhesusnegatieve partner

Bloedgroepen maken een stel nooit "onverenigbaar". De rhesusfactor telt alleen in de zwangerschap: is de moeder rhesusnegatief en de baby rhesuspositief, dan voorkomen injecties met anti-D-immunoglobuline problemen[15]. De Coombstest is de antistoftest die tijdens de zwangerschap wordt gedaan.

Hoe bereid je je voor op bloedonderzoek voor het huwelijk?

  • Test op tijd: in Saoedi-Arabië minstens drie maanden voor de bruiloft[1]; in Nederland bij voorkeur voordat je zwanger probeert te worden, samen met je partner bij de huisarts[18].
  • Niet nuchter voor hemoglobinetesten[12] of antistoftesten. Komen er andere bepalingen bij, zie dan onze pagina over nuchter bloedprikken.
  • Meld een recente bloedtransfusie: een transfusie in de afgelopen 12 weken kan de uitslag van hemoglobinetesten veranderen[12].
  • Neem je vaccinatiebewijs mee: een vastgelegde vaccinatie tegen rodehond telt als bewijs van bescherming[16].
  • Vertel over je familie: een familielid met sikkelcelziekte of thalassemie, of een relatie tussen familieleden.

Wanneer ga je met de uitslag naar de huisarts?

Wanneer naar de dokter

  • Spoed: bel 112 als iemand met sikkelcelziekte pijn op de borst heeft, benauwd is, tekenen van een beroerte heeft zoals plotseling krachtsverlies of moeite met praten, of hoge koorts.
  • Binnen 24 tot 48 uur als een test op hiv, hepatitis B of hepatitis C afwijkend is, om bevestiging en zorg te regelen. Buiten kantooruren bel je de huisartsenpost.
  • Bij je volgende afspraak bij dragerschap, als jullie allebei drager zijn, bij kleine rode bloedcellen met een normaal HbA2 of als je niet beschermd bent tegen rodehond.

Vragen voor je huisarts

  1. Ben ik drager van sikkelcelziekte of thalassemie, en van welke vorm?
  2. Moet mijn partner ook getest worden, en met welke testen?
  3. Kunnen mijn kleine rode bloedcellen door ijzertekort komen in plaats van dragerschap?
  4. Zijn we allebei drager: wat zijn onze mogelijkheden, en kunnen we naar een erfelijkheidsarts?
  5. Ben ik beschermd tegen rodehond, of moet ik vóór een zwangerschap gevaccineerd worden?

Veelgestelde vragen

Kunnen twee mensen met dezelfde bloedgroep, zoals O+ en O+, met elkaar trouwen?

Ja. Bloedgroepen bepalen niet of twee mensen kunnen trouwen of gezonde kinderen krijgen. Het enige bloedgroepprobleem in de zwangerschap is een rhesusnegatieve moeder met een rhesuspositieve baby, en dat is te voorkomen[15].

Test bloedonderzoek voor het huwelijk ook de vruchtbaarheid?

Nee. Het gebruikelijke pakket kijkt naar erfelijke bloedziekten en infecties[1]. Vruchtbaarheidsonderzoek is iets anders en hoort er niet bij.

Is een drager van sikkelcelziekte of thalassemie ziek?

Meestal niet. De meeste mensen met sikkelceldragerschap hebben geen gezondheidsproblemen[12], en mensen met één gen voor bèta-thalassemie hebben meestal geen klachten of een lichte bloedarmoede[14]. Dragerschap telt vooral voor toekomstige kinderen.

Heeft een dragerschapstest nog zin als we al getrouwd zijn?

Ja, vóór een zwangerschap kan het nog steeds nuttig zijn. Onderzoekers die de programma's in het Midden-Oosten bekeken, raden aan ook stellen te testen die trouwden voordat de programma's begonnen[4].

Gerelateerde testen en gidsen

Bronnen

  1. Saudi Ministry of Health. Premarital screening (health awareness). moh.gov.sa (geraadpleegd op 9 november 2026)
  2. Saudi Ministry of Health. E-services: premarital screening service. moh.gov.sa (geraadpleegd op 9 november 2026)
  3. Memish ZA, Saeedi MY. Six-year outcome of the national premarital screening and genetic counseling program for sickle cell disease and β-thalassemia in Saudi Arabia. Ann Saudi Med. 2011;31(3):229-235. doi:10.4103/0256-4947.81527 (geraadpleegd op 9 november 2026)
  4. Saffi M, Howard N. Exploring the effectiveness of mandatory premarital screening and genetic counselling programmes for β-thalassaemia in the Middle East: a scoping review. Public Health Genomics. 2015;18(4):193-203. doi:10.1159/000430837 (geraadpleegd op 9 november 2026)
  5. Modell B, Darlison M. Global epidemiology of haemoglobin disorders and derived service indicators. Bull World Health Organ. 2008;86(6):480-487. doi:10.2471/blt.06.036673 (geraadpleegd op 9 november 2026)
  6. Cao A, Kan YW. The prevention of thalassemia. Cold Spring Harb Perspect Med. 2013;3(2):a011775. doi:10.1101/cshperspect.a011775 (geraadpleegd op 9 november 2026)
  7. Assemblée nationale (Frankrijk). Schriftelijke vraag nr. 14989 over het medisch attest vóór het huwelijk, antwoord van de minister van 10 juni 2008. assemblee-nationale.fr (geraadpleegd op 9 november 2026)
  8. Montana Legislature. Montana Code Annotated 2025, section 40-1-206 (repealed, Ch. 43, L. 2019). legmt.gov (geraadpleegd op 9 november 2026)
  9. American College of Obstetricians and Gynecologists. Committee Opinion No. 691: carrier screening for genetic conditions. Obstet Gynecol. 2017;129(3):e41-e55. doi:10.1097/AOG.0000000000001952 (geraadpleegd op 9 november 2026)
  10. Gregg AR, Aarabi M, Klugman S, et al. Screening for autosomal recessive and X-linked conditions during pregnancy and preconception: a practice resource of the American College of Medical Genetics and Genomics (ACMG). Genet Med. 2021;23(10):1793-1806. doi:10.1038/s41436-021-01203-z (geraadpleegd op 9 november 2026)
  11. NHS Sickle Cell and Thalassaemia Screening Programme. Handbook for antenatal laboratories: interpretation and reporting of antenatal screening results. 2024. gov.uk (geraadpleegd op 9 november 2026)
  12. MedlinePlus. Hemoglobin electrophoresis. medlineplus.gov (geraadpleegd op 9 november 2026)
  13. National Heart, Lung, and Blood Institute. Sickle cell disease: causes and risk factors. nhlbi.nih.gov (geraadpleegd op 9 november 2026)
  14. MedlinePlus Genetics. Beta thalassemia. medlineplus.gov (geraadpleegd op 9 november 2026)
  15. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Rh incompatibility. medlineplus.gov (geraadpleegd op 9 november 2026)
  16. Centers for Disease Control and Prevention. Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases (Pink Book): rubella. cdc.gov (geraadpleegd op 9 november 2026)
  17. Erfelijkheid.nl. Ben ik drager? erfelijkheid.nl (geraadpleegd op 9 november 2026)
  18. Thuisarts.nl (NHG). Ik denk na over kinderen krijgen. Heb ik kans om een erfelijke ziekte door te geven? thuisarts.nl (geraadpleegd op 9 november 2026)
  19. Amsterdam UMC. Dragerschapstesten: risicogroepen. amsterdamumc.nl (geraadpleegd op 9 november 2026)
  20. Amsterdam UMC. Dragerschapstesten. amsterdamumc.nl (geraadpleegd op 9 november 2026)

Dit artikel is algemene gezondheidsinformatie. Het vervangt geen onderzoek, diagnose of erfelijkheidsadvies. Bespreek dragerschap of een afwijkende infectietest altijd met een zorgverlener.