Het belangrijkste

Rodehond (rubella) is een virusziekte die meestal mild verloopt: een paar dagen roze vlekjes, lichte koorts en opgezette klieren achter de oren. Gevaarlijk is rodehond vroeg in de zwangerschap, omdat het virus de baby ernstig kan beschadigen (congenitaal rubellasyndroom). Een rubella IgG-test laat zien of je beschermd bent; de BMR-prik voorkomt de ziekte.

Wat is rodehond, in het kort?

  • Andere namen: rode hond of rubella. Rodehond wordt veroorzaakt door het rubellavirus, een ander virus dan dat van mazelen[5].
  • Hoe vaak: wereldwijd daalde het aantal gemelde gevallen tussen 2000 en 2022 met 97 %, tot 17.865 gevallen in 78 landen, maar nog altijd worden elk jaar ongeveer 100.000 baby's geboren met congenitaal rubellasyndroom[1]. In Nederland zijn er meestal minder dan vijf besmettingen per jaar[5].
  • Wie het krijgt: vooral kinderen en jonge volwassenen die niet zijn gevaccineerd[1]. In Nederland zijn er af en toe uitbraken in groepen die zich niet laten vaccineren[7].
  • Belangrijkste tests: rubella IgG (bescherming), rubella IgM en een keel- of neusuitstrijk met PCR (verse infectie)[6].

Wat zijn de symptomen van rodehond?

Je wordt 12 tot 23 dagen na de besmetting ziek, meestal na 14 tot 16 dagen, en ongeveer de helft van de mensen merkt er niets van[5]. Bij kinderen is de ziekte meestal mild[1]:

  • Vlekjes: kleine roze-rode vlekjes die in het gezicht en de hals beginnen en daarna over het lichaam naar beneden gaan. Ze komen voor bij 50 tot 80 % van de zieken en blijven 1 tot 3 dagen[1].
  • Opgezette klieren achter de oren en in de nek: het meest kenmerkende teken[1].
  • Lichte koorts (onder 39 °C), lichte oogontsteking en soms misselijkheid[1].
  • Bij tieners en volwassenen: koorts, hoofdpijn, moeheid en een loopneus kunnen vóór de vlekjes komen[2]. Volwassenen, vaker vrouwen, kunnen 3 tot 10 dagen pijnlijke of gezwollen gewrichten hebben[1].

Zeldzame complicaties zijn een tekort aan bloedplaatjes met blauwe plekken (purpura) en een hersenontsteking (encefalitis)[3]. Wie rodehond heeft gehad, kan niet nog een keer ziek worden[5].

Rodehond of mazelen: hoe zie je het verschil?

Beide geven vlekjes die in het gezicht beginnen, dus alleen een test kan rodehond bevestigen[6]. Rodehond is meestal milder: lichte koorts, kort durende vlekjes en klieren achter de oren. Bij mazelen komen meestal eerst enkele dagen hoge koorts, hoesten en rode ogen, en de ziekte verloopt vaker ernstig; lees meer in ons artikel over mazelen. Andere kinderziektes met vlekjes zijn roodvonk, de vijfde en zesde ziekte en waterpokken.

Wanneer moet ik met rodehond naar de huisarts?

Wanneer naar de dokter?

  • Spoed: bel 112 bij hevige hoofdpijn met een stijve nek, verwardheid, een stuip of ongewone sufheid tijdens of na rodehond (mogelijke hersenontsteking), of bij heftig bloedverlies[2][3].
  • Binnen 24 tot 48 uur als je zwanger bent en vlekjes met koorts krijgt, of contact hebt gehad met iemand met rodehond en niet zeker weet of je beschermd bent: overleg met je huisarts of verloskundige[5]. De datum van het contact bepaalt welke test wanneer zinvol is[6]. Ook bij onverklaarde blauwe plekken, oorpijn of problemen met zien[2]. Bel eerst, zodat de praktijk andere zwangeren kan beschermen; buiten kantoortijd bel je de huisartsenpost.
  • Bij je volgende afspraak als je zwanger wilt worden en niet weet of je tegen rodehond bent gevaccineerd, of als een uitslag "niet beschermd" of "dubieus" vermeldt[5].

Hoe krijg je rodehond, en wie loopt risico?

Het virus zit in de keel. Bij hoesten, niezen, zoenen of hard praten komen er druppeltjes in de lucht; ook handen, deurklinken en speelgoed kunnen het virus doorgeven[5]. Je bent al besmettelijk 10 dagen vóór de vlekjes en tot 7 dagen erna[5].

  • Vaak Nooit gevaccineerd en nooit ziek geweest: kinderen en volwassenen zonder BMR-prik[5].
  • Vaak Wonen in of reizen naar een land waar rodehond nog rondgaat; begin 2025 was wereldwijd 73 % van de kinderen gevaccineerd[1].
  • Mogelijk Nauw contact met een baby met aangeboren rodehond, die het virus een jaar of langer kan uitscheiden[1].
  • Zeldzaam Een nieuwe besmetting bij iemand die al antistoffen heeft; die geeft zelden klachten[6].

Rubella IgG positief of negatief: hoe lees je de uitslag?

Twee vragen, twee verschillende tests:

  • Ben ik beschermd? Rubella IgG. Een waarde van 10 IE/ml of meer is de gebruikelijke grens voor bescherming[8]. Een positief IgG betekent dus meestal: beschermd door vaccinatie of een oude infectie. Laboratoria kiezen soms een hoge afkapwaarde, dus een negatieve of dubieuze uitslag wordt het best met de arts-microbioloog besproken[6]. Meer over deze antistof lees je bij IgG in het bloed.
  • Heb ik nu rodehond? Rubella IgM, plus een keel- of neusuitstrijk met PCR. IgM verschijnt ongeveer 4 dagen na het begin van de vlekjes; bloed afnemen heeft dus pas zin vanaf dag 4. Een viervoudige stijging van IgG tussen twee bloedmonsters met 10 tot 14 dagen ertussen bevestigt ook een recente infectie[6]. Zie ook ons artikel over IgM in het bloed.

Een fictieve uitslag, aangevraagd door de huisarts bij een kinderwens:

Fictief voorbeeld van een uitslag rubella-serologie (Nederlands formaat)
BepalingUitslagReferentiewaardeOpmerking
Rubellavirus IgG6,8 IE/mlnegatief: < 5,0; dubieus: 5,0-9,9; positief: ≥ 10,0?
Rubellavirus IgMnegatiefnegatief
  1. Eenheid en grenzen: IE/ml (internationale eenheden), met een komma als decimaalteken. Elk laboratorium drukt eigen grenzen af; alleen die op jouw uitslag gelden.
  2. IgG 6,8, dubieus: geen zekere bescherming in het bloed. Ben je ooit gevaccineerd (zie je vaccinatiebewijs), dan geldt je volgens de Nederlandse richtlijn toch als beschermd. Ben je nooit gevaccineerd, dan is een BMR-prik vóór de zwangerschap het advies[5][6].
  3. IgM negatief: geen teken van een verse infectie. IgM wordt alleen bepaald na contact of bij klachten[6].
  4. Niet op deze uitslag: een IgG van 10 IE/ml of meer zou "beschermd" betekenen[8].

Rubella IgG tussen je andere bloedwaarden, elk met eigen eenheden en grenzen? BloodSense legt je hele uitslag regel voor regel uit in gewone taal en helpt je vragen voor te bereiden voor je volgende afspraak.

Leg mijn rubella-uitslag uit

Een positief IgM is vaak vals alarm. Waar rodehond zeldzaam is, kan IgM positief zijn zonder recente infectie, bijvoorbeeld na het parvovirus B19 (vijfde ziekte), de ziekte van Pfeiffer of bij reumafactor[6]. In een Frans referentielaboratorium werd bij maar 46 van de 4.104 zwangeren met een positief IgM of stijgend IgG een rodehondinfectie bevestigd; bij de anderen werd die uitgesloten met extra tests zoals de IgG-aviditeit[9]. Wat woorden als "reactief" betekenen, lees je in ons artikel over reactief en niet-reactief bloedonderzoek.

Rodehond in de zwangerschap: wat betekent het?

Als een vrouw vroeg in de zwangerschap besmet raakt, bereikt het virus de baby in tot 90 % van de gevallen[1]. Het risico hangt af van de zwangerschapsduur. In een onderzoek met meer dan 1.000 bevestigde infecties bij moeders[4]:

Risico voor de baby na rodehond met vlekjes, per zwangerschapsweek
ZwangerschapsweekBaby besmetAfwijkingen bij besmette baby's
Eerste 12 wekenmeer dan 80 %alle baby's besmet vóór week 11[4]
Week 13 tot 1654 % in week 13-1435 % (alleen slechthorendheid)[4]
Na week 1625 % aan het eind van het tweede trimester, meer in de laatste maandgeen bij 63 kinderen[4]

Rodehond vroeg in de zwangerschap kan ook een miskraam of doodgeboorte geven[1]. Het congenitaal rubellasyndroom (CRS) combineert meestal staar, slechthorendheid en hartafwijkingen, soms met geelzucht, purpura, een vergrote lever en milt of een klein hoofd[3]. Bij de epidemie van 2004/2005 onder niet-gevaccineerde schoolkinderen raakten in Nederland 32 zwangeren besmet; dat leidde tot 2 miskramen en 11 kinderen met aangeboren afwijkingen[7].

Rubella zit niet in het landelijke bloedonderzoek voor zwangeren: naast je bloedgroep zoekt dat naar hepatitis B, hiv en syfilis[10]. Veel zwangeren worden toch op rubella-antistoffen getest, maar dat is geen formeel programma en volgens de richtlijn meestal niet nodig[6]. Hoe rubella samen met andere infecties op één uitslag staat, lees je bij het TORCH-onderzoek in de zwangerschap. Dezelfde antistoffen lees je anders bij cytomegalovirus (CMV) en toxoplasmose.

Welke controles zijn nodig, en hoe vaak?

  • Zwanger, niet beschermd en contact gehad: de arts kijkt naar de duur van het contact (minder dan 15 minuten in dezelfde ruimte geeft geen actie), de zwangerschapsduur (na 20 weken is geen actie nodig) en je vaccinaties. Daarna volgen zo nodig een PCR op een keeluitstrijk 10 dagen na het contact en bloedonderzoek tot minstens 3 weken erna[6].
  • Bevestigde infectie in de zwangerschap: een specialist bespreekt het risico voor de baby aan de hand van de zwangerschapsweek[4].
  • Baby's met mogelijk aangeboren rodehond: test op rubella IgM en virus, daarna controles van gehoor, ogen, hart en ontwikkeling[3]. Zolang ze het virus uitscheiden, blijven ze uit de buurt van mensen die niet beschermd zijn[1].
  • Na vaccinatie: een nieuwe bloedtest is niet nodig; wie ooit is gevaccineerd, geldt als beschermd[6].

Hoe wordt rodehond behandeld?

Er zijn geen medicijnen tegen rodehond; de ziekte gaat vanzelf over[5]. Rust, genoeg drinken en zo nodig paracetamol tegen koorts of gewrichtspijn zijn meestal genoeg; doseringen noemen we hier niet, vraag het je apotheek of huisarts. Omdat je al besmettelijk bent vóór de vlekjes, heeft thuisblijven weinig zin: een kind dat zich goed voelt, mag naar school of de opvang. Vertel het wel aan de leerkracht, zodat andere ouders en zwangeren gewaarschuwd kunnen worden. Werk je in de zorg of met kleine kinderen, overleg dan eerst met de GGD[5]. Problemen door congenitaal rubellasyndroom (gehoor, ogen, hart) worden door specialisten behandeld[2].

Hoe voorkom je rodehond? De BMR-prik in het kort

  • Het vaccin bevat verzwakt levend virus en wordt gegeven samen met mazelen en bof: de BMR-prik. Eén prik geeft meer dan 95 % van de mensen langdurige bescherming[1].
  • Alle kinderen in Nederland kunnen sinds 1987 tegen rodehond worden ingeënt via het Rijksvaccinatieprogramma[5]. Of jij of je kind nog een prik mist, kun je navragen bij de GGD of je huisarts.
  • Kinderwens: check eerst je bescherming. Laat je minstens een maand vóór de zwangerschap vaccineren; je kunt ook bij de huisarts laten testen of je al beschermd bent[5]. Een bloedonderzoek vóór het huwelijk of een zwangerschap bevat vaak rubella IgG.
  • Het vaccin wordt niet gegeven tijdens de zwangerschap of bij een sterk verzwakte afweer[2]. Na vaccinatie tijdens een zwangerschap zijn geen gevallen van CRS beschreven[6].
  • Bijwerkingen zijn meestal mild: een pijnlijke arm, lichte koorts, uitslag of spierpijn[1].

Vragen voor je arts

  1. Betekent mijn rubella IgG dat ik beschermd ben, en welke grens gebruikt dit laboratorium?
  2. Mijn uitslag is dubieus of negatief: tel ik als beschermd omdat ik ooit ben gevaccineerd, of heb ik vóór de zwangerschap een BMR-prik nodig?
  3. Ik heb contact gehad met iemand met vlekjes: welke test heb ik nodig, en wanneer?
  4. Mijn IgM is positief: is een aviditeitstest of een tweede methode nodig voordat er iets besloten wordt?

Veelgestelde vragen

Kun je twee keer rodehond krijgen?

Ziek worden gebeurt bijna niet: wie rodehond heeft gehad, kan niet nog een keer ziek worden[5]. Een nieuwe besmetting zonder klachten komt soms voor, te zien aan een flinke stijging van het IgG[6].

Hoe weet ik of ik tegen rodehond ben gevaccineerd?

Kijk in je vaccinatiebewijs of vraag het na bij de GGD. Ben je ooit gevaccineerd, dan geldt je als beschermd, ook als je IgG laag is[6].

Mag ik borstvoeding geven na de BMR-prik?

Ja. Van het vaccineren van vrouwen die borstvoeding geven zijn geen nadelige effecten bekend, dus de prik kan na de bevalling[6].

Wat betekent een positieve rubella IgG-test?

Meestal goed nieuws: je hebt antistoffen door vaccinatie of een oude infectie en bent beschermd. Alleen na contact met rodehond of bij klachten bepaalt het laboratorium ook IgM, om een verse infectie uit te sluiten[6].

Gerelateerde artikelen

  1. World Health Organization. Rubella: fact sheet. who.int (geraadpleegd op 11 november 2026)
  2. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Rubella. Reviewed January 1, 2025. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 11 november 2026)
  3. Winter AK, Moss WJ. Rubella. Lancet. 2022;399(10332):1336-1346. doi:10.1016/S0140-6736(21)02691-X (geraadpleegd op 11 november 2026)
  4. Miller E, Cradock-Watson JE, Pollock TM. Consequences of confirmed maternal rubella at successive stages of pregnancy. Lancet. 1982;2(8302):781-784. doi:10.1016/S0140-6736(82)92677-0 (geraadpleegd op 11 november 2026)
  5. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Rodehond. rivm.nl (geraadpleegd op 11 november 2026)
  6. RIVM, Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding. LCI-richtlijn Rodehond (rubella), vastgesteld in 2015, hoofdstuk Diagnostiek vastgesteld op 8 juli 2026. lci.rivm.nl (geraadpleegd op 11 november 2026)
  7. Rijksvaccinatieprogramma.nl (RIVM). Rodehond. Gewijzigd 3 januari 2025. rijksvaccinatieprogramma.nl (geraadpleegd op 11 november 2026)
  8. Skendzel LP. Rubella immunity: defining the level of protective antibody. Am J Clin Pathol. 1996;106(2):170-174. doi:10.1093/ajcp/106.2.170 (geraadpleegd op 11 november 2026)
  9. Bouthry E, Perillaud-Dubois C, Lebraud P, Soutière MP, Grangeot-Keros L, Vauloup-Fellous C. Positive predictive value of seroconversion or positive rubella IgM in diagnosis of maternal rubella infection: seven-years review of French National Reference Laboratory for Rubella. J Clin Virol. 2021;134:104708. doi:10.1016/j.jcv.2020.104708 (geraadpleegd op 11 november 2026)
  10. RIVM, Pre- en neonatale screeningen. Bloedonderzoek zwangeren: onderzoek infectieziekten. pns.nl (geraadpleegd op 11 november 2026)
  11. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Antibody titer blood test. Reviewed January 20, 2026. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 11 november 2026)

Deze pagina geeft algemene informatie. Ze vervangt het advies van een arts niet; een arts beoordeelt je uitslagen samen met je klachten, vaccinaties, zwangerschapsduur en onderzoek.