Het belangrijkste

De Quantiferon-test (QuantiFERON-TB Gold Plus) is een bloedtest (IGRA) die laat zien of je afweer de tuberculosebacterie ooit is tegengekomen. Positief wijst meestal op een tbc-infectie, vaak een latente die niet besmettelijk is en geen klachten geeft: je bent dan niet ziek. Een negatieve uitslag maakt een infectie onwaarschijnlijk; een onbepaalde uitslag geeft geen antwoord en wordt meestal herhaald.

Hoe lees je de uitslag van de Quantiferon-test?

De test mengt je bloed met tbc-eiwitten en meet hoeveel interferongamma je witte bloedcellen afgeven[1][13]. In dit fictieve voorbeeld leiden vier getallen tot één woord: positief, negatief of onbepaald.

Uitslag van een Quantiferon-test: fictief voorbeeld (Nederlandse opmaak)
BepalingUitslagReferentiewaardeVlag
Nulcontrole (Nil)0,08 IE/ml≤ 8,00 IE/ml-
TB1-antigeen min Nil0,52 IE/ml< 0,35 IE/mlH
TB2-antigeen min Nil0,61 IE/ml< 0,35 IE/mlH
Mitogeen min Nil7,85 IE/ml≥ 0,50 IE/ml-
M. tuberculosis T-celrespons (Quantiferon)PositiefNegatiefA
  1. Nulcontrole (Nil): het buisje zonder tbc-eiwit (de achtergrond). Het moet 8,0 IE/ml of lager zijn en wordt van de andere buisjes afgetrokken[6].
  2. TB1 min Nil: de reactie van CD4-helpercellen op tbc-eiwitten. TB2 min Nil: hetzelfde, plus CD8-cellen[6]. Een buisje telt als positief vanaf 0,35 IE/ml, als dat ook minstens 25% van de Nil-waarde is[5][13].
  3. Mitogeen min Nil: de positieve controle. Die laat zien dat je afweercellen kunnen reageren, en moet minstens 0,50 IE/ml zijn[6].
  4. Eindoordeel, vlag A (afwijkend): infectie met M. tuberculosis waarschijnlijk[5]. Met 0,52 en 0,61 is dit laag positief, vlak boven de grens; hoe zwaar dat weegt, hangt af van je kans op blootstelling.

Vier getallen en één woord dat niet zegt of je ziek bent? BloodSense legt elke regel van je uitslag uit en helpt je vragen voor je arts voor te bereiden.

Laat mijn Quantiferon-uitslag uitleggen

Waarvoor dient een Quantiferon-test?

De test beantwoordt één vraag: ben je ooit besmet geraakt met de tbc-bacterie? In Nederland vooral bij contactonderzoek door de GGD, bij periodieke screening van mensen met kans op blootstelling, na reizen naar landen met veel tbc en vóór medicijnen die de afweer onderdrukken[13]. Denk aan biologicals bij reumatoïde artritis of de ziekte van Crohn: een slapende infectie kan dan wakker worden.

De Nederlandse LCI-richtlijn beschrijft een aanpak in twee stappen: eerst de tuberculinehuidtest (Mantouxtest), en bij een reactie van 5 mm of meer een IGRA, waarvan de uitslag beslist. Na BCG-vaccinatie mag meteen alleen een IGRA. Bij hiv of afweeronderdrukkende medicijnen worden beide tests gedaan, en telt één positieve test al als infectie[13]. Ook de WHO accepteert de huidtest en de IGRA[4].

De test kan geen latente infectie van actieve ziekte onderscheiden, en ook niet laten zien of een behandeling werkt[6][13]. Over de ziekte zelf, de klachten en de behandeling lees je meer bij tuberculose: klachten en onderzoek.

Welke afkapwaarden gelden bij de Quantiferon-test?

Er is geen "normaalwaarde": de software van het lab past de regels van de fabrikant toe[6].

Beoordelingsregels van de QuantiFERON-TB Gold Plus (IE/ml)
WaardenUitslagBron
Nil ≤ 8,0, en TB1 of TB2 min Nil ≥ 0,35 en ≥ 25% van NilPositiefQIAGEN[5], LCI-richtlijn[13]
Nil ≤ 8,0, beide tbc-buisjes onder die grens, mitogeen min Nil ≥ 0,50NegatiefQIAGEN[5]
Nil ≤ 8,0, beide tbc-buisjes onder die grens, mitogeen min Nil < 0,50Onbepaald (mitogeen te laag)QIAGEN[5]
Nil > 8,0Onbepaald (Nil te hoog)Quest Diagnostics, laboratorium University of Iowa[6][7]
Tbc-reactie 0,15-0,35 of 0,35-0,70 (onderzoeksgroepen, niet op de uitslag)"Grensgebied" of "laag positief"Nederlands contactonderzoek[10]

In die Nederlandse studie waren de meeste grenswaarden en laag-positieve uitslagen een echte reactie op tbc en geen meetruis[10]. Een hoger getal betekent geen ergere infectie en geen grotere kans om ziek te worden[6]. Je eigen lab en je arts gaan voor.

Wat betekent een positieve Quantiferon-uitslag?

Een positieve test wijst meestal op een tbc-infectie[1]. De volgende stap is uitsluiten dat er actieve tuberculose is, met een longfoto en zo nodig sputumonderzoek[1][2]. Mogelijke verklaringen:

  • Vaak Latente tbc-infectie: de bacterie slaapt, je voelt je goed, de longfoto is normaal en je kunt niemand besmetten[11]. Na een infectie wordt ongeveer 10% van de mensen ooit ziek, 60% daarvan in de eerste 2 jaar[13]. Preventieve behandeling duurt 3 tot 6 maanden, afhankelijk van het middel[13], en is ongeveer 90% effectief[11].
  • Mogelijk Een vals-positieve uitslag vlak boven de grens: in studies met herhaalde testen werd 20 tot 60% van de positieve uitslagen later negatief[9]. Werd je getest met weinig kans op besmetting, bijvoorbeeld voor werk, dan raadt een Amerikaanse richtlijn een tweede test aan: pas als beide positief zijn, geldt de infectie als bewezen[3].
  • Mogelijk Actieve tuberculose: waarschijnlijker bij klachten zoals lang hoesten, koorts, nachtzweten of afvallen[12].
  • Zeldzaam Verwante bacteriën: een infectie met M. kansasii, M. szulgai of M. marinum kan de test ook positief maken[7].

De BCG-vaccinatie maakt de Quantiferon-test normaal niet positief[9][13]. En houd het in verhouding: in vervolgstudies kreeg meer dan 95% van de mensen met een positieve IGRA of huidtest geen tuberculose[9].

Wat betekent een negatieve Quantiferon-uitslag?

Een tbc-infectie is dan onwaarschijnlijk, maar niet uitgesloten[1]. Een negatieve test kan vals geruststellen[7][13]:

  • Vaak Recent contact: het bloed is afgenomen voordat de afweerreactie op gang kwam. Daarom doet de GGD bij contactonderzoek vaak twee testrondes, met 8 weken ertussen[13].
  • Mogelijk Verminderde afweer: een hiv-infectie, afweeronderdrukkende medicijnen of andere ziekten die de T-cellen remmen.
  • Mogelijk Verwerking van het monster: te lang wachten voor de buisjes in de broedstoof gaan.
  • Zeldzaam Ernstige actieve tuberculose zelf, die de reactie kan afzwakken[13].

Bij klachten, hiv of recent contact kan er toch meer onderzoek volgen[2].

Wat betekent een onbepaalde Quantiferon-uitslag?

Onbepaald (ook "niet te beoordelen") is geen verborgen positieve uitslag: de controlebuisjes lieten geen conclusie toe[1][5]. Vaak staat erbij welke controle niet klopte:

  • Vaak Problemen met de buisjes: niet op tijd in de broedstoof, te weinig of te hard geschud, of bij de verkeerde temperatuur bewaard[6].
  • Mogelijk Mitogeen te laag: weinig lymfocyten in je bloed of lymfocyten die slecht reageren[7], bijvoorbeeld door hoge doses prednison of andere afweerremmers[6]. Bij mensen met hiv was in samengevoegde studies ongeveer 8% van de Quantiferon-uitslagen onbepaald[9].
  • Zeldzaam Nil te hoog: heterofiele antistoffen of interferon dat al in het bloed zit, zoals bij sommige ontstekingsziekten[7].

Meestal volgt een nieuwe test met vers bloed, of een huidtest[1][7]. Laat je volledig bloedbeeld te weinig lymfocyten zien, meld dat dan.

Wat kan de uitslag van de Quantiferon-test beïnvloeden?

Nuchter zijn of je voorbereiden is niet nodig[8]. Problemen ontstaan vooral in de buisjes:

  • Elk van de vier buisjes wordt gevuld tot tussen de zwarte streepjes (0,8 tot 1,2 ml) en daarna goed gemengd[15].
  • De buisjes blijven op kamertemperatuur en moeten volgens de LCI-richtlijn binnen 16 uur in de broedstoof van het lab staan[13].
  • Vertel wie de test aanvraagt over prednison, biologicals, chemotherapie of een recente ziekte of vaccinatie[6].
  • Meld een BCG-vaccinatie of een eerdere positieve tbc-test, en bewaar een positieve uitslag op papier[2].
  • Na recent contact: vraag of er later een herhaaltest komt[13].

Over de afname: lees wat je kunt verwachten bij bloedprikken.

Wanneer naar de huisarts met je Quantiferon-uitslag?

Wanneer hulp zoeken?

  • Spoed: bel 112 als je veel bloed ophoest, of bij ernstige benauwdheid of pijn op de borst.
  • Binnen 1 tot 2 dagen naar de huisarts (buiten kantooruren de huisartsenpost) bij een hoest van 3 weken of langer, slijm met bloedstreepjes, koorts, nachtzweten of onbedoeld afvallen, wat je uitslag ook is[12].
  • Maak een afspraak bij een positieve uitslag zonder klachten, om de longfoto en een eventuele behandeling te bespreken, of bij een onbepaalde uitslag.

Vragen voor je arts

  1. Is mijn uitslag duidelijk positief, of ligt hij vlak bij de grens van 0,35?
  2. Moet de test, gezien mijn kans op besmetting, herhaald of met een andere test bevestigd worden?
  3. Heb ik een longfoto nodig, en wanneer?
  4. Als ik een latente tbc-infectie heb: welke behandeling raadt u aan?

Veelgestelde vragen

Kan de BCG-vaccinatie mijn Quantiferon positief maken?

Nee. De tbc-eiwitten van de test komen niet voor in BCG, daarom heeft de bloedtest na BCG de voorkeur[7][13].

Hoe lang duurt het voor de Quantiferon-uitslag binnen is?

Soms binnen een werkdag, maar sommige labs zetten de bepaling maar enkele dagen per week in[1][15].

Blijft mijn Quantiferon positief na de behandeling?

Vaak wel. Ook een behandelde infectie geeft meestal een positieve test, en de test is niet geschikt om de behandeling te volgen[13]. Bewaar daarom je uitslag. Tijdens de behandeling kan je arts je leverwaarden (ALAT, ASAT) controleren.

Wat is het verschil tussen de Mantouxtest en de Quantiferon-test?

De Mantouxtest is een prikje in de huid dat na 2 à 3 dagen wordt afgelezen en na BCG ook zonder infectie kan reageren; de Quantiferon is één bloedafname zonder tweede bezoek en reageert niet op BCG[13].

Verwante onderzoeken en artikelen

Bronnen

  1. Centers for Disease Control and Prevention. Interferon Gamma Release Assay. cdc.gov (geraadpleegd 10 november 2026)
  2. Centers for Disease Control and Prevention. Testing for Tuberculosis: Blood Test. cdc.gov (geraadpleegd 10 november 2026)
  3. Lewinsohn DM, Leonard MK, LoBue PA, et al. ATS/IDSA/CDC Clinical Practice Guidelines: Diagnosis of Tuberculosis in Adults and Children. Clin Infect Dis. 2017;64(2):e1-e33. doi:10.1093/cid/ciw694 (geraadpleegd 10 november 2026)
  4. World Health Organization. WHO consolidated guidelines on tuberculosis. Module 3: diagnosis. Tests for tuberculosis infection. 2022. who.int (geraadpleegd 10 november 2026)
  5. QIAGEN. QuantiFERON-TB Gold Plus test result interpretation. qiagen.com (geraadpleegd 10 november 2026)
  6. Quest Diagnostics. QuantiFERON TB Gold Plus: frequently asked questions (FAQ204). questdiagnostics.com (geraadpleegd 10 november 2026)
  7. University of Iowa Health Care. Laboratory Handbook: QuantiFERON TB Gold. healthcare.uiowa.edu (geraadpleegd 10 november 2026)
  8. Children's Minnesota Laboratory. QuantiFERON-TB Gold Plus. childrensmn.org (geraadpleegd 10 november 2026)
  9. Pai M, Denkinger CM, Kik SV, et al. Gamma interferon release assays for detection of Mycobacterium tuberculosis infection. Clin Microbiol Rev. 2014;27(1):3-20. doi:10.1128/CMR.00034-13 (geraadpleegd 10 november 2026)
  10. Uzorka JW, Bossink AWJ, Franken WPJ, et al. Borderline QuantiFERON results and the distinction between specific responses and test variability. Tuberculosis (Edinb). 2018;111:102-108. doi:10.1016/j.tube.2018.06.002 (geraadpleegd 10 november 2026)
  11. Centers for Disease Control and Prevention. Clinical Overview of Latent Tuberculosis Infection. cdc.gov (geraadpleegd 10 november 2026)
  12. Centers for Disease Control and Prevention. Signs and Symptoms of Tuberculosis. cdc.gov (geraadpleegd 10 november 2026)
  13. RIVM, Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding. LCI-richtlijn Tuberculose. lci.rivm.nl (geraadpleegd 10 november 2026)
  14. RIVM. Tuberculosebestrijding in Nederland. rivm.nl (geraadpleegd 10 november 2026)
  15. UMC Utrecht, Bepalingenwijzer. Mycobacterium tuberculosis T-cel respons (Quantiferon). umcutrecht.nl (geraadpleegd 10 november 2026)
  16. Rijksoverheid. Wanneer betaal ik een eigen risico voor mijn zorg? rijksoverheid.nl (geraadpleegd 10 november 2026)

Deze tekst is algemene informatie en vervangt geen consult. Je arts beoordeelt je uitslag samen met je blootstelling, klachten, onderzoek en longfoto.