Het belangrijkste

Bloed prikken duurt ongeveer tien minuten, de prik zelf maar een paar seconden. De prikassistent ontsmet de huid, legt een stuwband om je bovenarm, haalt bloed uit een ader in de elleboogholte en plakt een pleister op de plek. Je voelt meestal een korte prik en soms komt er een kleine blauwe plek. Vraag op je aanvraagformulier of je nuchter moet zijn, blijf water drinken en zeg het vooraf als je bang bent voor naalden of snel flauwvalt.

Hoe gaat bloed prikken stap voor stap?

Het heet in vaktaal een venapunctie. Het bloed komt meestal uit de elleboogholte, bij voorkeur van de niet-dominante arm[8], soms uit de bovenkant van de hand[1]. Het hele bezoek duurt ongeveer 10 minuten[2].

  1. Controle van je gegevens. De prikassistent (of analist) controleert je naam en je legitimatie en plakt etiketten op de buisjes.
  2. Stuwband. Een elastische band om je bovenarm laat de aderen vollopen[1].
  3. Ontsmetten. De prikplek wordt ontsmet[8].
  4. Naald en buisjes. De naald gaat in de ader en het bloed stroomt in één of meer buisjes. Je kunt een lichte pijn of een prik voelen[1].
  5. Losmaken en afdekken. De stuwband gaat af, de naald wordt verwijderd en er komt een pleister of een watje op[8]. Druk de plek daarna ongeveer 2 minuten stevig aan[9].

Bij baby's en jonge kinderen kan een prikje in het hieltje of de vinger de naald in de arm vervangen[1][8].

Hoe bereid ik me voor op bloed prikken?

Wat je moet doen hangt af van het onderzoek, en voor veel onderzoeken hoef je niets te doen[1].

  • Kijk op je aanvraagformulier of je nuchter moet zijn. Dan eet je vanaf een vooraf aangegeven tijdstip niets meer en drink je alleen water[8]. Of je nuchter moet, lees je in onze uitleg over nuchter bloedprikken.
  • Water drinken mag en is verstandig als je nuchter bent[2]. Op een nuchtere ochtend rook je niet en drink je de 24 uur ervoor geen alcohol[8].
  • Stop of wijzig je medicijnen niet zonder overleg met je huisarts of apotheker[1]. Sommige middelen, zoals bloedverdunners, moet je soms even laten staan[2].
  • Neem je aanvraagformulier en een geldig legitimatiebewijs mee[9].
  • Ben je gespannen? Zeg het de prikassistent[2], en overweeg iemand mee te nemen als steun[2].

Heb je al een uitslag van een eerdere bloedafname? BloodSense legt elke regel van je bloeduitslag uit en helpt je vragen voor je huisarts voor te bereiden.

Leg mijn bloeduitslag uit

Doet bloed prikken pijn en wat gebeurt er daarna?

Verwacht een snelle prik bij het inbrengen van de naald en daarna wat kloppen op de plek[1]. Een blauwe plek of zwelling kan voorkomen en verdwijnt meestal binnen een paar dagen[2].

Wanneer naar de dokter?

  • Spoed: bel 112 als je flauwvalt en niet snel bijkomt, of als je pijn op de borst of benauwdheid krijgt na het prikken.
  • Binnen 24 tot 48 uur contact met je huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenpost, als je arm steeds dikker, warmer, roder of pijnlijker wordt, als je arm of hand tintelt of gevoelloos wordt, of als je koorts krijgt.
  • Bij je volgende afspraak als je na een paar dagen nog een blauwe plek ziet[2] of als je je zorgen over naalden wilt bespreken.

Wat als ik bang ben voor naalden of snel flauwval?

Angst voor bloedafname komt vaak voor. Bij mensen met een bloed-injectie-letselfobie meldt 75% flauwvallen in hun voorgeschiedenis als ze met hun angst worden geconfronteerd[6]. Flauwvallen gebeurt doordat de bloeddruk of hartslag na een eerste stressreactie daalt[7].

  • Vaak Zeg het vooraf. Meld je angst of je neiging tot flauwvallen vóór de afname, dan kan de prikassistent daar rekening mee houden[8]. Je kunt vragen om te liggen tijdens het prikken[8].
  • Mogelijk Span je spieren aan. Als je je flauw voelt, helpt het volgens Thuisarts.nl om je spieren aan te spannen, bijvoorbeeld door je handen in elkaar te klemmen en uit elkaar te trekken[10]. Dit aanspannen van armen, benen en romp (applied tension) wordt ook in onderzoek voorgesteld tegen de bloeddrukdaling[7].
  • Mogelijk Rustig en gelijkmatig ademen. Ook ademhalingsoefeningen worden onderzocht[7].
  • Vaak Sta daarna langzaam op en wacht met lopen tot je je niet meer licht in je hoofd voelt[10].

Kan de manier van bloed afnemen mijn uitslag beïnvloeden?

Ja. Hemolyse, het kapotgaan van rode bloedcellen in het buisje, is een belangrijke oorzaak van fouten in het laboratorium nog voordat het monster is onderzocht[3]. Overzichten brengen het in verband met een stuwband die langer dan een minuut blijft zitten, buisjes die niet half gevuld zijn en afnames die niet uit de elleboogholte komen[3]. In een simulatie kon het aanleggen van de stuwband vóór het vinden van de ader, en hem laten zitten tot de buisjes vol zijn, hemolyse tot tienmaal zo vaak laten voorkomen[4].

Ziet een uitslag er vreemd uit, vraag dan of het monster gehemolyseerd was. Lees ook onze uitleg over fouten in de bloeduitslag en echte spoedgevallen.

Nuchter zijn is voor sommige onderzoeken minder belangrijk dan veel mensen denken. Europese experts adviseren niet-nuchtere monsters voor routinematig cholesteronderzoek; nuchter prikken komt in aanmerking als de triglyceriden erg hoog zijn (boven 5 mmol/L)[5]. Sanquin noemt dat je voor cholesterol niet nuchter hoeft te zijn[8]. Zie de uitslag van het lipidenspectrum.

Welke onderzoeken gebeuren vaak bij dezelfde bloedafname?

Met één keer prikken kun je meerdere buisjes vullen. Veelvoorkomend zijn het volledig bloedbeeld met hemoglobine, het nierfunctieonderzoek en het uitgebreide bloedonderzoek. Uitslagen zijn vaak binnen een paar dagen binnen en meestal binnen een paar weken[2]. Hoe je ze leest, staat in hoe je een bloeduitslag leest.

Veelgestelde vragen

Hoelang duurt bloed prikken?

Het hele bezoek duurt ongeveer 10 minuten[2]. De prik zelf duurt maar een paar minuten, maar het laboratorium kan druk zijn[9].

Wat mag je niet doen voor bloed prikken?

Alleen als je nuchter moet zijn: niets eten na het aangegeven tijdstip, niet roken die ochtend en 24 uur geen alcohol[8]. Water mag[2].

Kan ik zomaar een bloedonderzoek laten doen?

Meestal vraagt een huisarts of medisch specialist de afname aan[8]; in de praktijk heb je dus een aanvraagformulier nodig[9].

Waarom leggen ze een stuwband om mijn arm?

Zo is de ader beter te zien en gaat het afnemen makkelijker[2][8]. Langer dan een minuut verhoogt de kans op hemolyse[3].

Mag ik die ochtend mijn medicijnen innemen?

Stop of wijzig je medicijnen niet zonder overleg[1]. Bij nuchter prikken mogen medicijnen volgens Sanquin meestal, tenzij anders voorgeschreven[8]. Sommige middelen, zoals bloedverdunners, moeten soms even wachten[2].

Gerelateerde onderzoeken en uitleg

Bronnen

  1. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Venipuncture. medlineplus.gov (geraadpleegd 22 oktober 2026)
  2. NHS. Blood tests. nhs.uk (geraadpleegd 22 oktober 2026)
  3. McCaughey EJ, et al. Key factors influencing the incidence of hemolysis: a critical appraisal of current evidence. Crit Rev Clin Lab Sci. 2017;54(1):59-72. doi:10.1080/10408363.2016.1250247 (geraadpleegd 22 oktober 2026)
  4. Reed S, Remenyte-Prescott R, Rees B. Effect of venepuncture process design on efficiency and failure rates: a simulation model study for secondary care. Int J Nurs Stud. 2017;68:73-82. doi:10.1016/j.ijnurstu.2016.12.010 (geraadpleegd 22 oktober 2026)
  5. Nordestgaard BG, et al. Fasting is not routinely required for determination of a lipid profile (EAS and EFLM joint consensus statement). Eur Heart J. 2016;37(25):1944-58. doi:10.1093/eurheartj/ehw152 (geraadpleegd 22 oktober 2026)
  6. Ducasse D, et al. Blood-injection-injury phobia: psychophysiological and therapeutic specificities. Encephale. 2013;39(5):326-31. doi:10.1016/j.encep.2012.06.031 (geraadpleegd 22 oktober 2026)
  7. Ritz T, Meuret AE, Ayala ES. The psychophysiology of blood-injection-injury phobia: looking beyond the diphasic response paradigm. Int J Psychophysiol. 2010;78(1):50-67. doi:10.1016/j.ijpsycho.2010.05.007 (geraadpleegd 22 oktober 2026)
  8. Sanquin. Bloed prikken, hoe gaat dat? sanquin.nl (geraadpleegd 22 oktober 2026)
  9. Catharina Ziekenhuis. Bloedprikken. catharinaziekenhuis.nl (geraadpleegd 22 oktober 2026)
  10. Thuisarts.nl (NHG). Ik ben flauwgevallen. thuisarts.nl (geraadpleegd 22 oktober 2026)
  11. Rijksoverheid. Wat is het eigen risico van mijn zorgverzekering? rijksoverheid.nl (geraadpleegd 22 oktober 2026)

Dit artikel geeft algemene informatie over gezondheid. Het vervangt geen onderzoek, diagnose of behandeling door een arts. Val je flauw, heb je hevige pijn of zie je tekenen van een ontsteking na het bloed prikken? Wacht dan niet en neem contact op met je huisarts, de huisartsenpost of 112.