In het kort

De ziekte van Chagas is een infectie met een parasiet die vooral door roofwantsen (kissing bugs) in Latijns-Amerika wordt overgedragen, en van moeder op kind. Vaak merk je jarenlang niets, terwijl de parasiet langzaam het hart of de darmen kan beschadigen. Een antistoftest, bevestigd met een tweede, andere test, toont het aan. Behandeling werkt beter naarmate ze eerder begint: heb je in Latijns-Amerika gewoond, bespreek de test dan met je huisarts.

Wat is de ziekte van Chagas?

  • Oorzaak: de parasiet Trypanosoma cruzi; een andere naam is Amerikaanse trypanosomiasis[1].
  • Hoe vaak: ongeveer 8 miljoen besmette mensen wereldwijd, vooral in 21 landen van Latijns-Amerika, met meer dan 10.000 doden per jaar[1].
  • Nederland: bij bloeddonors met een risicofactor ging het meestal om Suriname of Brazilië; de infectie werd in 2013 bij geen enkele geteste donor gevonden[13].
  • Belangrijkste testen: twee verschillende antistoftesten (IgG-antistoffen) bij een oude infectie; een bloeduitstrijkje of PCR bij een recente infectie; een ECG voor het hart[3][6].

Wat zijn de symptomen van de ziekte van Chagas?

Acute fase. Die duurt ongeveer twee maanden. Meestal zijn er geen of milde klachten, zoals bij een griepje[1].

  • Vaak Geen klachten, of koorts, moeheid, spierpijn en hoofdpijn[2].
  • Mogelijk Opgezette klieren, huiduitslag, weinig eetlust, diarree of braken[1][2].
  • Zeldzaam Een zwelling op de plek van de beet (chagoom) of een pijnloze, paarsige zwelling van de oogleden van één oog: het teken van Romaña[1].

Chronische fase. De meeste mensen houden geen klachten[2]. Maar 10 tot 30 jaar na de besmetting krijgt tot een derde hartproblemen en tot 1 op de 10 problemen met de spijsvertering, de zenuwen of allebei[1].

  • Vaak Hart: hartkloppingen, onregelmatige hartslag, flauwvallen, kortademigheid, dikke enkels. Het kan leiden tot een vergroot hart, hartfalen, ritmestoornissen en plotselinge dood[2][7].
  • Mogelijk Spijsvertering: een verwijde slokdarm of dikke darm, met slikproblemen of hardnekkige verstopping[2][11].
  • Zeldzaam Hersenen en zenuwen: een beroerte door een stolsel uit een verzwakt hart, en zenuwschade[7][9].

Wanneer moet ik naar de dokter?

Wanneer je een arts moet bellen

  • Spoed: bel 112 bij flauwvallen, pijn op de borst, ernstige benauwdheid, een heel snelle of onregelmatige hartslag, of plotseling een slappe arm of moeite met praten. Bij iemand met Chagas kunnen dat tekenen zijn van een gevaarlijke ritmestoornis of een beroerte[7].
  • Binnen 24 tot 48 uur (buiten kantooruren: de huisartsenpost) bij koorts met een gezwollen ooglid of een ontstoken beet na een verblijf op het platteland in Latijns-Amerika, of bij hartkloppingen, dikke enkels of toenemende kortademigheid na een positieve test[1][2].
  • Bij je volgende afspraak als je geboren bent of lang hebt gewoond in Mexico, Midden- of Zuid-Amerika (waaronder Suriname), als je moeder of een broer of zus Chagas heeft, of als je zwanger wilt worden met een van deze risico's: vraag om de test[6][13].

Hoe krijg je de ziekte van Chagas, en wie loopt risico?

Roofwantsen (triatomen) verstoppen zich in kieren van muren en daken en steken 's nachts, vaak in het gezicht. Ze laten hun ontlasting achter bij de beet; de parasiet komt binnen als je die bij het krabben in het wondje, de ogen of de mond wrijft[1]. De ziekte gaat niet van mens op mens over zoals een verkoudheid[2].

  • Vaak Ontlasting van wantsen: gewoond hebben op het platteland in Latijns-Amerika, vooral in huizen met scheuren in muren of dak[1].
  • Vaak Van moeder op kind: tijdens zwangerschap of bevalling; wereldwijd nu de belangrijkste route, met meer dan 10.000 besmette pasgeborenen per jaar[1].
  • Mogelijk Voedsel: drank of eten besmet met ontlasting van wantsen of buidelratten, wat lokale uitbraken geeft[1].
  • Zeldzaam Bloed en organen: transfusie of transplantatie van een besmette donor, of een laboratoriumongeluk[1].

Sanquin vroeg in 2013 alle donors naar risicofactoren: 1.426 van de 227.278 donors (0,6 %) meldden er een, meestal een verblijf in Suriname of Brazilië. Bij geen van de 1.333 geteste donors werden antistoffen gevonden[13].

Welk bloedonderzoek toont Chagas aan, en hoe lees ik de uitslag?

Dat hangt af van de fase. In de acute fase zitten er veel parasieten in het bloed, zichtbaar onder de microscoop[3]. In de chronische fase verstoppen ze zich in hart en darmen en zoekt het lab naar antistoffen[1][3]. Geen enkele antistoftest is alleen betrouwbaar genoeg: een positieve uitslag wordt bevestigd met een tweede test die andere antigenen gebruikt[3][6]. Hieronder een fictief voorbeeld.

Fictief voorbeeld van een labuitslag (Nederlands formaat)
BepalingUitslagReferentiewaardeMarkering
Trypanosoma cruzi IgG (EIA)Positief, index 4,2Negatief (index onder de afkapwaarde)*
T. cruzi-antistoffen, tweede test (IFT)Positief, 1:160Negatief*
T. cruzi PCR (bloed)Niet aangetoondNiet aangetoond
BNP240 ng/l< 100 ng/lH
  1. Eerste test, met sterretje: er zijn antistoffen tegen de parasiet gevonden. De index vergelijkt je monster met de afkapwaarde van het lab. Lees ook wat reactief betekent bij bloedonderzoek.
  2. Tweede test, ook positief: twee verschillende positieve testen bevestigen een chronische infectie[6]. Spreken ze elkaar tegen, dan volgt meestal een derde test, soms in een referentielab[6].
  3. PCR niet aangetoond: dat sluit een chronische infectie niet uit, want de parasiet zit maar af en toe in het bloed. In een grote studie bij hartpatiënten had maar 60,5 % een positieve PCR vóór de behandeling[10].
  4. BNP, gemarkeerd H: boven 100 ng/l (gelijk aan pg/ml) wijst op een belast hart[12]. De waarden zijn een voorbeeld; de referentiewaarde van jouw lab geldt.

Een positieve Chagas-test en een hoog BNP op dezelfde uitslag? BloodSense leest elke regel van je volledige labuitslag, laat zien welke waarden bij elkaar horen en helpt je je vragen voor de arts voor te bereiden.

Laat mijn uitslag uitleggen

Is de infectie bevestigd, dan krijgt iedereen een ECG. Typische vroege afwijkingen zijn een rechterbundeltakblok en een linker anterieur hemiblok[7]. Een echo van het hart, een Holter en BNP of NT-proBNP volgen als het ECG of de klachten op het hart wijzen[7].

Baby's van een besmette moeder worden in de eerste weken met PCR of microscoop onderzocht, en met 9 tot 12 maanden met een antistoftest, als de antistoffen van de moeder verdwenen zijn[6][8]. Chagas zit niet in het standaard TORCH-onderzoek; je arts moet het apart aanvragen.

Welke controles zijn nodig?

  • Zonder hartschade: een controle met ECG, meestal eens per jaar[7].
  • Met hartschade: controles bij de cardioloog met echo, Holter en natriuretische peptiden, afhankelijk van het stadium[7].
  • Tijdens de behandeling: een volledig bloedbeeld en leverwaarden, omdat de medicijnen de witte bloedcellen kunnen verlagen en de lever kunnen prikkelen[8].
  • Na de behandeling: antistoffen dalen heel langzaam. Bij volwassenen met een oude infectie blijft de test vaak jaren positief, zonder dat de behandeling mislukt is[8][9].

Hoe wordt de ziekte van Chagas behandeld?

Doseringen geven we hier niet: die bepaalt je behandelaar.

  • Twee middelen tegen de parasiet: benznidazol en nifurtimox, meestal ongeveer 60 dagen[1][4].
  • Wie er het meest aan heeft: vroeg gegeven, in de acute fase of bij een besmette baby, geneest de behandeling bijna iedereen[1][5]. Ze wordt sterk aangeraden bij kinderen en bij volwassenen tot 50 jaar zonder ver gevorderde hartziekte; daarboven wordt per persoon beslist[4]. Meisjes en vrouwen behandelen vóór een zwangerschap voorkomt besmetting van de baby[1].
  • Bijwerkingen: tot 40 % van de volwassenen krijgt ze, zoals huiduitslag, hoofdpijn, minder eetlust en gewichtsverlies, slaapproblemen of zenuwpijn[1][11]. Niet tijdens de zwangerschap en niet bij nier- of leverfalen[1].
  • Bestaande hartziekte: in de BENEFIT-studie (2854 patiënten) haalde benznidazol de parasiet vaker uit het bloed, maar remde het de hartziekte over ongeveer 5 jaar niet[10]. De zorg richt zich dan op het hart: medicijnen voor hartfalen, behandeling van een hartritmestoornis, pacemaker of ICD, antistolling en soms een transplantatie[7].

Hoe voorkom je Chagas, en hoe leef je ermee?

Er is geen vaccin[1].

  • Slaap op het platteland in Latijns-Amerika onder een klamboe, zeker in huizen met scheuren in muren of dak[1].
  • Let op hygiëne bij eten en drinken waar uitbraken voorkomen[1].
  • Met een positieve test geef je geen bloed, en meld je het vóór een orgaandonatie[1][14].
  • Laat je kinderen, moeder, broers en zussen testen[6].
  • Houd je jaarlijkse ECG aan, ook als je je goed voelt[7].

De meeste mensen met een chronische infectie krijgen nooit schade aan hart of darmen[2].

Vragen voor je arts

  1. Moet ik, gezien waar ik heb gewoond, getest worden op Chagas?
  2. Is mijn positieve uitslag bevestigd met een tweede test?
  3. Laat mijn ECG afwijkingen door de ziekte zien?
  4. Heb ik op mijn leeftijd nog iets aan een behandeling?
  5. Welke bloedwaarden worden tijdens de behandeling gecontroleerd?
  6. Moeten mijn kinderen, moeder of broers en zussen getest worden?

Veelgestelde vragen

Is de ziekte van Chagas te genezen?

Ja, bij vroege behandeling: benznidazol en nifurtimox genezen bijna alle acute en aangeboren infecties. Hoe ouder de infectie, hoe kleiner de kans op genezing, maar bij sommige volwassenen kan de behandeling de ziekte nog afremmen[1][5].

Is Chagas besmettelijk?

Niet via gewoon contact. Het kan wel van moeder op baby overgaan, en via bloed of organen van een besmette donor[2].

Mag ik borstvoeding geven als ik Chagas heb?

Overleg dat met je arts. Wel bekend is dat de behandeling wordt uitgesteld tot na de borstvoeding, omdat de veiligheid voor de baby via de moedermelk niet is aangetoond[4].

Gerelateerde artikelen

  1. World Health Organization. Chagas disease (also known as American trypanosomiasis). Fact sheet, 8 april 2026. who.int (geraadpleegd op 12 november 2026)
  2. Centers for Disease Control and Prevention. About Chagas disease. 4 september 2024. cdc.gov (geraadpleegd op 12 november 2026)
  3. Centers for Disease Control and Prevention. Clinical testing and diagnosis for Chagas disease. cdc.gov (geraadpleegd op 12 november 2026)
  4. Centers for Disease Control and Prevention. Clinical care of Chagas disease. 2 februari 2024. cdc.gov (geraadpleegd op 12 november 2026)
  5. Pan American Health Organization. Chagas disease. paho.org (geraadpleegd op 12 november 2026)
  6. Forsyth CJ, Manne-Goehler J, Bern C, et al. Recommendations for screening and diagnosis of Chagas disease in the United States. J Infect Dis. 2022;225(9):1601-1610. doi:10.1093/infdis/jiab513 (geraadpleegd op 12 november 2026)
  7. Nunes MCP, Beaton A, Acquatella H, et al. Chagas cardiomyopathy: an update of current clinical knowledge and management. Circulation. 2018;138(12):e169-e209. doi:10.1161/CIR.0000000000000599 (geraadpleegd op 12 november 2026)
  8. Bern C. Chagas' disease. N Engl J Med. 2015;373(5):456-466. doi:10.1056/NEJMra1410150 (geraadpleegd op 12 november 2026)
  9. Pérez-Molina JA, Molina I. Chagas disease. Lancet. 2018;391(10115):82-94. doi:10.1016/S0140-6736(17)31612-4 (geraadpleegd op 12 november 2026)
  10. Morillo CA, Marin-Neto JA, Avezum A, et al. Randomized trial of benznidazole for chronic Chagas' cardiomyopathy. N Engl J Med. 2015;373(14):1295-1306. doi:10.1056/NEJMoa1507574 (geraadpleegd op 12 november 2026)
  11. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Chagas disease. Herzien op 10 november 2024. medlineplus.gov (geraadpleegd op 12 november 2026)
  12. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Natriuretic peptide tests (BNP, NT-proBNP). Herzien op 14 juli 2024. medlineplus.gov (geraadpleegd op 12 november 2026)
  13. Slot E, Hogema BM, Molier M, Bart A, Zaaijer HL. Risk factors and screening for Trypanosoma cruzi infection of Dutch blood donors. PLoS One. 2016;11(3):e0151038. doi:10.1371/journal.pone.0151038 (geraadpleegd op 12 november 2026)
  14. Europese Commissie. Richtlijn 2004/33/EG van 22 maart 2004 tot uitvoering van Richtlijn 2002/98/EG wat betreft bepaalde technische voorschriften voor bloed en bloedbestanddelen, bijlage III. eur-lex.europa.eu (geraadpleegd op 12 november 2026)

Deze pagina geeft algemene informatie. Ze vervangt niet het advies van een arts, die je uitslagen beoordeelt samen met je voorgeschiedenis, de landen waar je hebt gewoond en het lichamelijk onderzoek.