Malaria begint meestal als een flinke griep. Daarom verdient koorts in de weken of maanden na een reis naar de tropen dezelfde dag medische aandacht, en niet een weekend afwachten. In Nederland kun je geen malaria krijgen, maar volgens het RIVM worden hier elk jaar zo’n 150 tot 300 gevallen gemeld, allemaal bij mensen die in het buitenland besmet zijn geraakt en na thuiskomst ziek werden. In dit artikel lees je welke malaria-symptomen het eerst komen, hoe snel ze erger worden, welke bloedtesten de diagnose bevestigen, wat de behandeling inhoudt en hoe je jezelf beschermt voor je volgende reis.

Waardoor krijg je malaria?

Je krijgt malaria door de steek van een besmette malariamug (de vrouwelijke Anopheles-mug), die eencellige parasieten van het geslacht Plasmodium in je bloed brengt. Malaria is een infectie van de rode bloedcellen. Volgens Thuisarts leeft deze mug in Afrika, Azië, Midden-Amerika en Zuid-Amerika. Malariamuggen zijn klein, je hoort ze meestal niet, en ze steken vanaf het begin van de avond tot de ochtend.

Volgens het RIVM is Nederland sinds 1970 officieel malariavrij: je kunt hier niet besmet raken. Wel kun je in het buitenland besmet raken en later in Nederland ziek worden. In Europa komt malaria bijna alleen voor bij mensen die de ziekte in het buitenland hebben opgelopen; sinds 2009 is er in één gebied in Griekenland weer plaatselijke verspreiding.

Hoe de parasiet in je rode bloedcellen komt

Na de steek reizen de parasieten naar de lever, waar ze zich dagenlang ongemerkt vermenigvuldigen. Daarna komen ze in het bloed en dringen ze rode bloedcellen binnen. Elke ronde van binnendringen, groeien en openbarsten vernietigt rode bloedcellen en zet stoffen vrij die koorts, rillingen en pijn geven. Die biologie verklaart waarom malaria in golven komt, en waarom de bevestigende test nog steeds betekent dat iemand een druppel van je bloed onder de microscoop bekijkt.

Malaria in Nederland en Europa

De meeste gevallen in Nederland komen voor bij reizigers, migranten en bezoekers die terugkomen uit gebieden waar malaria veel voorkomt. Mensen kunnen elkaar niet besmetten. De muggen die malaria kunnen overbrengen, zijn in Europa niet helemaal verdwenen. Daarom wordt er af en toe een plaatselijke besmetting gemeld, zoals in Griekenland en in 2023 ook in de Verenigde Staten. In Nederland zelf malaria oplopen is zeer onwaarschijnlijk.

Malaria symptomen: hoe merk je dat je malaria hebt?

Je merkt malaria meestal aan een grieperig gevoel met koorts, moeheid, hoofdpijn en spierpijn, en geen enkele klacht is op zichzelf kenmerkend. Dat is precies het probleem: het beeld lijkt bijna helemaal op griep, COVID-19, dengue en een gewone virusinfectie. Volgens het RIVM worden de meeste mensen tien tot veertien dagen na de steek van een besmette mug ziek. Sommige parasieten blijven eerst een tijd ‘slapend’ in de lever; dan kan het maanden of zelfs jaren duren voordat je ziek wordt. Veel mensen met malaria weten niet meer dat ze gestoken zijn.

De eerste klachten

In het begin heb je meestal een mix van deze klachten:

Koorts, vaak wisselend in plaats van steeds even hoog; volgens het LCR is de koorts niet altijd hoog
Koude rillingen, gevolgd door hevig zweten
Hoofdpijn, soms erg
Spier- en gewrichtspijn en je algemeen ziek voelen
Misselijkheid, overgeven, buikpijn of diarree
Een moeheid die niet in verhouding staat tot de ziekte
Hoesten en snel ademen of kortademigheid

Vooral darmklachten zetten mensen op het verkeerde been: een reiziger die terugkomt met overgeven en diarree hoort dat het voedselvergiftiging is, en de vraag naar malaria wordt nooit gesteld. Ben je in een gebied geweest waar malaria voorkomt, zeg dat dan aan de telefoon bij de huisarts, bij de huisartsenpost en nog eens tegen de arts zelf.

Het koortsritme dat vaak niet op schema komt

Studieboeken beschrijven een vast ritme: rillen en kou, een piek van hoge koorts, dan hevig zweten en weer normaal, steeds opnieuw. Volgens het RIVM krijg je bij malaria tertiana elke 48 uur een koortsaanval en bij malaria quartana elke 72 uur. Dat patroon bestaat, maar het is meestal pas te herkennen als de infectie al een tijd loopt, en bij een eerste infectie soms nooit. Afwachten of je koorts een netjes ritme volgt, is een van de gevaarlijkste vertragingen bij deze ziekte.

Signalen dat de infectie ernstig wordt

Sommige klachten laten zien dat de malaria niet meer mild is. Malaria tropica, veroorzaakt door Plasmodium falciparum, kan volgens het RIVM na enkele dagen ernstige problemen geven aan de hersenen, nieren of bloedsomloop, vooral bij mensen die nooit eerder malaria hadden. Waarschuwingssignalen zijn verwardheid of sufheid, stuipen, moeite met ademen, heel donkere urine, gele ogen of huid, niets binnen kunnen houden, weinig plassen en makkelijk bloeden. Thuisarts noemt ook shock: een snelle hartslag, snel ademen, bleek zien en misselijk zijn. Bij één van deze signalen bel je 112.

Verschillen per leeftijd en situatie

Bij jonge kinderen kan malaria alleen huilerigheid, slecht drinken, sufheid of snel ademen geven, zonder de heftige rillingen die volwassenen beschrijven. Zwangeren hebben een grotere kans op ernstige ziekte, een lage bloedsuiker en bloedarmoede, en het RIVM noemt ook een grotere kans op een miskraam. Ouderen, mensen zonder (goed werkende) milt, mensen met een minder goede afweer en mensen met sikkelcelziekte worden sneller ernstig ziek. In al deze groepen moet je juist sneller testen, niet later.

Koorts na een reis: wanneer is het spoed?

Koorts of een grieperig gevoel tijdens of na een reis naar een malariagebied is altijd reden om meteen een arts te bellen. Volgens het RIVM moet malaria worden aangetoond binnen 48 uur nadat je koorts krijgt. Thuisarts zegt: ben je nog in het buitenland, bel dan de alarmcentrale van je zorg- of reisverzekering (het nummer staat op je zorgpas); ben je weer thuis, bel dan je huisarts en vertel waar je bent geweest. Ook als je malariapillen hebt geslikt, kun je malaria krijgen. De tabel hieronder zet veelvoorkomende situaties om in een volgende stap.

Jouw situatie	Waarom het belangrijk is	Wat je doet
Koorts na een reis naar een malariagebied	Vroege malaria lijkt op een virus, en het aantal parasieten groeit snel	Dezelfde dag je huisarts bellen en een malariatest laten doen, ook als je je maar een beetje ziek voelt
Koorts met overgeven, diarree of buikpijn	Darmklachten komen vaak voor en worden vaak aangezien voor voedselvergiftiging	Dezelfde dag; vertel waar je bent geweest en vraag om een malariatest
Verwardheid, stuipen, benauwdheid, donkere urine of geelzucht	Dit wijst op ernstige malaria die hersenen, longen, nieren of rode bloedcellen raakt	Bel 112
Sneltest negatief maar nog steeds koorts en ziek	Eén negatieve uitslag sluit malaria niet uit	Vraag om herhaling van het bloeduitstrijkje in de komende 24 tot 48 uur
Zwanger, jong kind, oudere of geen milt	Deze groepen worden sneller ernstig ziek	Elke koorts na een reis als spoed behandelen, dezelfde dag

Het RIVM adviseert: ben je minder dan vier maanden geleden in een land geweest waar malaria voorkomt en krijg je klachten die op griep lijken, neem dan altijd contact op met je huisarts, ook als je malariapillen hebt geslikt. Omdat sommige soorten maanden later kunnen opduiken, blijft het verstandig om ook later nog te vertellen dat je in een malariagebied bent geweest.

Welke soorten malaria zijn er en wie loopt het meeste risico?

De parasietsoorten achter de ziekte

Vijf soorten Plasmodium kunnen mensen besmetten, en ze gedragen zich verschillend. Plasmodium falciparum veroorzaakt malaria tropica, de meeste ernstige ziekte en de meeste sterfgevallen, en komt vooral voor in Afrika ten zuiden van de Sahara. Plasmodium vivax en Plasmodium ovale beginnen milder, maar laten slapende vormen achter in de lever die weken of maanden later wakker worden; daarvoor is een tweede medicijn nodig. Plasmodium malariae verloopt langdurig en mild, en Plasmodium knowlesi, een apenparasiet in delen van Zuidoost-Azië, kan soms ernstig worden. Welke soort je hebt, verandert de behandeling. Dat is een reden waarom onderzoek onder de microscoop nog steeds belangrijk is.

Hoe groot is de kans dat je malaria oploopt?

De kans dat je malaria oploopt, hangt vooral af van je bestemming, het seizoen, hoe lang je blijft en hoe goed je je beschermt. Mensen die familie en vrienden bezoeken in hun land van herkomst, vormen een groot deel van de gevallen. Zulke reizen duren vaak langer, gaan vaker naar het platteland en er gaat minder vaak een bezoek aan een reizigersadviesbureau aan vooraf. Afweer die je als kind hebt opgebouwd, verdwijnt na jaren elders. Wie terugkeert, is dus niet beschermd door vroegere malaria. Andere factoren zijn te vroeg stoppen met malariapillen, slapen zonder klamboe of hor, en ’s avonds buiten zijn. Niet elke koorts na een reis is malaria; iemand die terugkomt uit een bosrijk gebied met koorts en een rode vlek kan ook de ziekte van Lyme hebben.

Hoe wordt malaria vastgesteld met bloedonderzoek?

Malaria wordt alleen vastgesteld met bloedonderzoek, omdat de klachten op zoveel andere ziekten lijken. Volgens Thuisarts onderzoeken ze in het ziekenhuis je bloed vaak eerst met een sneltest, zodat je snel weet of je malaria hebt. Is dat zo, dan volgt een tweede bloedtest die laat zien welke soort malaria je hebt. De Amerikaanse CDC zegt dat een eerste test binnen een paar uur beschikbaar moet zijn.

Het bloeduitstrijkje blijft de standaard

Een analist doet een druppel van je bloed op een glaasje, kleurt het en bekijkt het onder de microscoop. Twee preparaten werken samen: een dikke druppel, die het bloed concentreert en parasieten vindt als het er weinig zijn, en een dun uitstrijkje, waarin de cellen in één laag liggen zodat de soort kan worden benoemd en het deel van de besmette rode bloedcellen kan worden geschat. Dat deel heet parasitemie en bepaalt hoe dringend je wordt behandeld. Omdat parasieten in golven in het bloed komen, is één negatief uitstrijkje niet doorslaggevend. De richtlijn van de CDC voor onderzoek en diagnose adviseert om het uitstrijkje elke 12 tot 24 uur te herhalen, drie keer, voordat malaria wordt uitgesloten.

Sneltesten en moleculaire testen

Een sneltest zoekt naar eiwitten van de parasiet in een druppel bloed en geeft binnen ongeveer 15 tot 20 minuten een uitslag. Nadeel: hij is minder gevoelig dan een goede microscopist, kan de soort niet betrouwbaar onderscheiden en kan de parasitemie niet meten. Een positieve sneltest moet met de microscoop worden bevestigd, en een negatieve sneltest bij een zieke reiziger mag het onderzoek nooit afsluiten. PCR vindt genetisch materiaal van de parasiet en is gevoeliger en specifieker dan de microscoop, maar de uitslag komt vaak te laat voor de eerste behandelbeslissing. Daarom bevestigt of verfijnt PCR meestal de diagnose in plaats van die te stellen.

Wat de rest van je bloeduitslag laat zien

Malaria laat een vingerafdruk achter in gewoon bloedonderzoek, en daar stopt een arts vaak als eerste even. Bijna elk onderzoek bevat een volledig bloedbeeld. De infectie verlaagt vaak het aantal bloedplaatjes (trombocyten), en een reiziger met koorts en onverklaard lage bloedplaatjes wordt behandeld als malaria tot het tegendeel bewezen is. Het afbreken van rode bloedcellen verlaagt het hemoglobine (Hb), dat in Nederland in mmol/L op je uitslag staat, en verhoogt het bilirubine, de gele kleur die sommige mensen in hun ogen zien. Labs voegen vaak een LDH-bepaling toe, omdat dit enzym uit kapotte cellen lekt, en dezelfde afbraak verbruikt het haptoglobine. Bij ernstige ziekte duwt nierschade het kreatinine omhoog, meet de spoedeisende hulp het lactaat in het bloed, en controleert het team steeds de bloedsuiker (glucose), omdat een lage bloedsuiker zowel bij ernstige malaria hoort als een bijwerking van sommige medicijnen is. Geen enkele uitslag stelt de diagnose malaria; samen sturen ze een zorgvuldige arts naar het uitstrijkje.

Behandeling van malaria

Malaria is goed te behandelen als het op tijd wordt ontdekt. Welke behandeling je krijgt, hangt af van de soort malaria, hoe ernstig het is en waar je besmet bent geraakt, omdat de resistentie per gebied verschilt. Jezelf behandelen met medicijnen die je in het buitenland hebt gekocht, loopt vaak slecht af.

Malaria zonder complicaties

De meeste mensen bij wie malaria vroeg wordt gevonden, krijgen volgens Thuisarts pillen. Een combinatiebehandeling met artemisinine, meestal artemether met lumefantrine, is internationaal de eerste keus bij malaria tropica, met atovaquon/proguanil als veelgebruikt alternatief; chloroquine werkt nog waar de parasiet er gevoelig voor is. De klachten worden meestal binnen een dag of twee minder, maar maak de kuur af, want te vroeg stoppen laat overlevende parasieten achter.

Ernstige malaria

Ernstige malaria wordt in het ziekenhuis behandeld met artesunaat via een infuus. Dat werkt sneller dan oudere middelen en wordt gevolgd door een volledige kuur met pillen zodra je kunt slikken. De zorg bestaat ook uit vocht, het corrigeren van een lage bloedsuiker, zuurstof of beademing, dialyse als de nieren falen, en een bloedtransfusie bij ernstige bloedarmoede. Daarom is een vroege diagnose zoveel waard: dezelfde infectie, twee dagen eerder gevonden, is meestal een kuur pillen thuis.

De slapende leverfase opruimen

Bij Plasmodium vivax of ovale is het bloed schoonmaken maar de helft van het werk, want slapende vormen in de lever (hypnozoïeten) kunnen weken of maanden later weer wakker worden. Volgens Thuisarts moet je soms na de behandeling nog een tijdje medicijnen blijven nemen, zodat je niet opnieuw ziek wordt. Een tweede middel, primaquine of tafenoquine, richt zich op die voorraad in de lever. Beide kunnen rode bloedcellen laten afbreken bij mensen met G6PD-deficiëntie, een erfelijk verschil in een enzym, dus eerst wordt G6PD getest. Sla deze vervolgkuur niet over omdat je je goed voelt; die voorkomt dat de malaria terugkomt.

Malaria voorkomen: voor, tijdens en na je reis

Malariapillen

Malariapillen (profylaxe) zijn de belangrijkste stap voor reizigers naar een gebied met veel malaria, en ze vragen planning. Atovaquon/proguanil, doxycycline en mefloquine zijn de bekendste middelen; welk middel past, hangt af van je bestemming, de duur van de reis, zwangerschap en andere medicijnen. Sommige begin je een paar dagen voor vertrek, andere weken eerder, en de meeste slik je na thuiskomst nog een tijd door, omdat er nog parasieten uit de lever kunnen komen. Het LCR (Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering) raadt aan een afspraak te maken bij een reizigersadvies- en vaccinatiebureau, bijvoorbeeld bij de GGD, voor persoonlijk advies. Plan dat ruim, liefst vier tot zes weken voor vertrek.

Gaat je reis naar een afgelegen gebied, dan kan je arts een noodbehandeling meegeven. Thuisarts beschrijft wanneer je die inneemt: je bent in een malariagebied (geweest), hebt al 2 dagen griepachtige klachten en het lukt niet om binnen 48 uur een arts te zien. Ga daarna zo snel mogelijk alsnog naar een arts.

Muggensteken voorkomen

Geen pil beschermt helemaal, dus muggensteken voorkomen blijft belangrijk. Malariamuggen steken vooral tussen zonsondergang en zonsopgang. Gebruik een antimuggenmiddel (bijvoorbeeld met DEET), slaap onder een geïmpregneerde klamboe of in een kamer met horren of airco, en draag ’s avonds kleding die je huid bedekt. Dezelfde gewoontes verlagen ook je kans op dengue en chikungunya.

Hoelang ben je ziek van malaria?

Herstel van malaria zonder complicaties duurt meestal één tot twee weken, al kan moeheid langer blijven. Volgens Thuisarts zijn de meeste mensen die op tijd zijn behandeld na een paar weken weer helemaal beter. Controle-uitstrijkjes bevestigen dat de parasieten weg zijn, en vaak wordt het bloedbeeld herhaald, omdat de afbraak van rode bloedcellen veel mensen moe en bleek achterlaat. Bij latere controles blijkt niet zelden bloedarmoede die ijzer of gewoon tijd nodig heeft. Volgens Thuisarts heb je bloedarmoede bij een Hb lager dan 8,5 mmol/L (mannen) of 7,5 mmol/L (vrouwen). Meld het als de klachten in de maanden daarna terugkomen, vooral na vivax of ovale.

Nieuwe wetenschappelijke inzichten

Het onderzoek van de afgelopen drie jaar ging over praktische vragen: waar de infectie opduikt, hoe goed de testen werken en hoe de ernst bij teruggekeerde reizigers wordt beoordeeld.

Malaria dook kort op in de Verenigde Staten

Onderzoekers beschreven acht mensen in Florida en Texas die in 2023 malaria kregen van plaatselijke muggen zonder het land te verlaten, de eerste zulke gevallen in twintig jaar. Met één geval in Maryland en één in Arkansas kwam het totaal dat jaar op tien. Dit heten autochtone gevallen: infecties die zijn opgelopen waar iemand woont. Wat betekent dit voor jou: ook in Europa, zoals in Griekenland, komen zulke gevallen af en toe voor. Het risico blijft zeer klein, maar onverklaarde koorts na een vakantie in Zuid-Europa in de zomer is het melden waard, ook zonder tropische reis.

Een hoog aantal parasieten zegt niet alles

Een studie bij volwassenen die over tien jaar in twee Duitse universitaire ziekenhuizen werden behandeld voor geïmporteerde malaria tropica, keek of een hoog aantal parasieten alleen voorspelt wie op de intensive care belandt. Dat bleek maar een deel van het verhaal: tekenen van belasting van organen wogen even zwaar. Wat betekent dit voor jou: een matig aantal parasieten is op zichzelf geen geruststelling, en een hoog aantal betekent niet automatisch het slechtste. Hoe je nieren, ademhaling en alertheid zijn, telt net zo zwaar.

Ernstcriteria passen niet altijd bij reizigers

Artsen van een Europees centrum voor reisgeneeskunde bekeken bijna twintig jaar aan gevallen. Ze stelden dat de standaarddefinitie van ernstige malaria, opgesteld rond kinderen die wonen waar malaria altijd voorkomt, volwassen reizigers te snel als ernstig kan bestempelen. Ze testten een indeling die echt kritieke patiënten scheidt van matig zieken. Dit is een voorstel in discussie, geen nieuwe richtlijn. Wat betekent dit voor jou: het woord ‘ernstig’ is beangstigend, maar het is een breed label voor triage, en je behandelteam beoordeelt hoe het echt met je gaat.

Sommige parasieten verstoppen zich voor sneltesten

Een systematische review, die veel losse studies samenvoegt om het totaalbeeld te zien, verzamelde bewijs uit Ethiopië dat een flink deel van de plaatselijke falciparumparasieten het gen kwijt is voor het eiwit dat de meeste sneltesten opsporen. Dat kan een vals-negatieve uitslag geven. Wat betekent dit voor jou: wees voorzichtig met een negatieve sneltest. Houden de klachten na een reis aan, vraag dan of er ook onderzoek met de microscoop of een moleculaire test is gedaan, en of het uitstrijkje wordt herhaald.

Woordenlijst

Begrip	Uitleg
Plasmodium	Het geslacht van eencellige parasieten dat malaria veroorzaakt. Vijf soorten besmetten mensen; ze verschillen in ernst en in behandeling.
Anopheles	De groep muggen die malaria kan overbrengen. Ze steken vooral tussen zonsondergang en zonsopgang.
Malaria tropica	De ernstigste vorm van malaria, veroorzaakt door Plasmodium falciparum. Zonder snelle behandeling kan het binnen enkele dagen levensgevaarlijk worden.
Parasitemie	Het deel van je rode bloedcellen waarin parasieten zitten, geschat in een dun uitstrijkje. Helpt bepalen hoe dringend en hoe intensief de behandeling moet zijn.
Dikke druppel en dun uitstrijkje	Twee manieren om bloed op een glaasje te bekijken. De dikke druppel vindt parasieten als het er weinig zijn; het dunne uitstrijkje bepaalt de soort en meet de parasitemie.
Sneltest	Een test die binnen ongeveer 20 minuten eiwitten van de parasiet in een druppel bloed vindt. Snel, maar minder gevoelig dan de microscoop en zonder maat voor de ernst.
Hypnozoïet	Een slapende vorm van de parasiet die zich na een infectie met Plasmodium vivax of ovale in de lever verstopt en maanden later wakker kan worden.
Profylaxe	Malariapillen die je voor, tijdens en na een reis naar een malariagebied slikt om te voorkomen dat een infectie aanslaat.
Combinatiebehandeling met artemisinine	De standaardbehandeling met pillen voor malaria tropica zonder complicaties: een snelwerkend artemisininemiddel samen met een langer werkend middel.
G6PD-deficiëntie	Een erfelijk verschil in een enzym van de rode bloedcellen. Moet worden getest voordat je middelen krijgt die slapende parasieten in de lever opruimen.
Hemolyse	Het afbreken van rode bloedcellen. Bij malaria geeft dat bloedarmoede, een hoger bilirubine en een lager haptoglobine op je uitslag.

Veelgestelde vragen

Wanneer beginnen malaria-symptomen na een muggensteek?

De meeste mensen worden volgens het RIVM tien tot veertien dagen na de steek ziek. Thuisarts zegt dat sommige mensen een week na de steek ziek worden en anderen pas na een maand of langer. Plasmodium vivax en ovale laten slapende vormen in de lever achter die soms pas na maanden wakker worden. Malariapillen kunnen de tijd ook verlengen, zodat je soms pas ziek wordt als je de pillen al op hebt. De praktische regel: elke koorts na een reis naar een malariagebied verdient onderzoek, en in de eerste maanden dezelfde dag.

Kun je van malaria genezen?

Ja, als malaria op tijd en goed wordt behandeld, word je volgens het RIVM weer helemaal beter. Thuisarts meldt dat mensen bij hele ernstige vormen soms langere tijd klachten houden, maar dat dit niet vaak gebeurt. Je kunt wel opnieuw malaria krijgen bij een volgende reis.

Wat is de overlevingskans van iemand met malaria?

Bij snelle en goede behandeling overleeft de grote meerderheid van de reizigers malaria en wordt helemaal beter. Het risico stijgt sterk bij vertraging, bij malaria tropica, en bij zwangeren, jonge kinderen, ouderen en mensen zonder goed werkende milt. Thuisarts waarschuwt dat je aan malaria kunt doodgaan als het niet op tijd of goed wordt behandeld. De grootste factor die je zelf in de hand hebt, is hoe snel je je laat testen.

Kan malaria vanzelf overgaan?

Sommige mildere infecties lijken vanzelf over te gaan als koortsaanvallen komen en gaan, maar daar kun je niet op rekenen en het is geen genezing. Vooral onbehandelde malaria tropica kan snel leiden tot het falen van organen, en onbehandelde vivax en ovale laten slapende levervormen achter die later terugkomen. De behandeling is kort en werkt goed, dus er is geen reden om af te wachten. Worden de klachten beter voordat je bij een arts bent, laat je dan toch testen en maak elke voorgeschreven kuur af.

Kan malaria keelpijn en hoesten geven?

Ja, hoesten en snel ademen zijn bekende klachten, en sommige mensen hebben in het begin keelpijn of een verkouden gevoel. Die overlap met gewone luchtweginfecties is een belangrijke reden waarom de diagnose vertraagt. Keelpijn is nooit een argument tegen malaria bij iemand die net heeft gereisd. Snel ademen dat niet past bij de koorts, of benauwdheid in rust, wijst op ernstigere ziekte en is reden om 112 te bellen.

Is malaria besmettelijk?

Nee, mensen kunnen elkaar niet besmetten met malaria via gewoon contact, hoesten, samen eten of zorgen voor iemand die ziek is. Voor overdracht is een mug nodig die bloed heeft gezogen bij iemand met malaria en daarna iemand anders steekt. Er zijn zeldzame uitzonderingen: via een bloedtransfusie, een orgaantransplantatie, gedeelde naalden en van een zwangere op het ongeboren kind. Daarom mag je na malaria tijdelijk geen bloed geven. Gezinsleden van een teruggekeerde reiziger hebben geen behandeling nodig, tenzij ze zelf ook gereisd hebben.

Kan malaria maanden of jaren na de behandeling terugkomen?

Ja, en de reden hangt af van de soort. Plasmodium vivax en ovale kunnen terugkomen vanuit slapende levervormen, tenzij een tweede medicijn die opruimt; daarom zijn een G6PD-test en een vervolgkuur belangrijk. Plasmodium malariae kan jarenlang op een heel laag niveau aanwezig blijven en later terugkomen. Malaria tropica heeft geen slapende leverfase, dus een latere episode betekent meestal een onvolledige behandeling of een nieuwe infectie. Meld elke nieuwe onverklaarde koorts en vertel dat je eerder malaria hebt gehad.

Bronnen

Thuisarts (NHG) — Ik denk dat ik malaria heb — Thuisarts.nl, 2025 — thuisarts.nl
RIVM — Malaria — rivm.nl, geraadpleegd 2026 — rivm.nl
LCR, Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering — Malaria — lcr.nl, 2026 — lcr.nl
Thuisarts (NHG) — Ik heb bloedarmoede — Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
Centers for Disease Control and Prevention — Clinical Guidance: Malaria Diagnosis and Treatment in the United States — CDC, 2025 (Engelstalig) — cdc.gov
Centers for Disease Control and Prevention — Clinical Guidance: Evaluation and Diagnosis of Malaria — CDC (Engelstalig) — cdc.gov
MedlinePlus, National Library of Medicine — Malaria health topic — National Institutes of Health, 2025 (Engelstalig) — medlineplus.gov
Mayo Clinic — Malaria: symptoms and causes — Mayo Foundation for Medical Education and Research, 2025 (Engelstalig) — mayoclinic.org
Blackburn D, Drennon M, Broussard K, et al. — Outbreak of Locally Acquired Mosquito-Transmitted (Autochthonous) Malaria, Florida and Texas, May to July 2023 — MMWR Morbidity and Mortality Weekly Report, 2023 (Engelstalig) — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37676839
Courtney AP, Boyanton BL, Strebeck PV, et al. — Locally Acquired (Autochthonous) Mosquito-Transmitted Plasmodium vivax Malaria, Saline County, Arkansas, September 2023 — MMWR Morbidity and Mortality Weekly Report, 2024 (Engelstalig) — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39446670
Duwell M, DeVita T, Torpey D, et al. — Notes from the Field: Locally Acquired Mosquito-Transmitted (Autochthonous) Plasmodium falciparum Malaria, National Capital Region, Maryland, August 2023 — MMWR Morbidity and Mortality Weekly Report, 2023 (Engelstalig) — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37824424
Lingscheid T, Jochum J, Tober-Lau P, et al. — Severe imported Plasmodium falciparum malaria with hyperparasitaemia: evaluation of determinants of critical disease in adult returning travellers — Journal of Travel Medicine, 2025 (Engelstalig) — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40445171
Balerdi-Sarasola L, Muñoz J, Fleitas P, et al. — Not all severe malaria cases are severe: is it time to redefine severity criteria for malaria in non-endemic regions? — Travel Medicine and Infectious Disease, 2024 (Engelstalig) — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39002737
Gebrie H, Abere A, Gashaw A, et al. — High prevalence of HRP2/3 gene deletions in Ethiopia: implications for malaria diagnosis and treatment, a systematic review and meta-analysis — Canadian Journal of Infectious Diseases and Medical Microbiology, 2025 (Engelstalig) — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41141431

Verder lezen

Begrijp je labuitslag met BloodSense

Onderzoek naar malaria geeft zelden één helder antwoord. Meestal krijg je een bladzijde met getallen: een bloedbeeld met weinig bloedplaatjes, een Hb dat gedaald is, een verhoogd bilirubine of LDH, een kreatinine waar je arts op let. BloodSense leest die labuitslag met je mee en legt in gewone taal uit wat elke marker meet en waarom die veranderd kan zijn, met een lijst met vragen om aan je huisarts te stellen. Het BloodSense-rapport wordt gemaakt door kunstmatige intelligentie, alleen ter informatie. Het is geen diagnose, het vervangt het oordeel van je arts niet, en het vervangt nooit de spoedzorg die je nodig hebt bij koorts na een reis.

Laat je labuitslag binnen enkele minuten uitleggen