De symptomen van parkinson komen meestal langzaam, vaak jaren nadat de veranderingen in de hersenen al zijn begonnen. En ze beginnen zelden met het trillen dat de meeste mensen verwachten. Een zachtere stem, kleiner handschrift, minder goed ruiken of een arm die bij het lopen niet meer meezwaait, kunnen allemaal eerst komen. De ziekte van Parkinson is een hersenziekte die steeds iets erger wordt, door het verlies van zenuwcellen die dopamine maken. De diagnose wordt nog steeds gesteld door een arts die je onderzoekt en volgt hoe je verandert.

In dit artikel lees je hoe de klachten met bewegen en de andere klachten meestal verlopen, wat de kans op parkinson vergroot, hoe een neuroloog tot de diagnose komt, welk bloedonderzoek wordt gebruikt om aandoeningen die erop lijken uit te sluiten, en wat het nieuwe onderzoek met alfa-synucleïne wel en niet betekent voor patiënten van nu.

Wat is parkinson?

Parkinson is een ziekte van de hersenen waarbij sommige hersencellen niet goed meer werken en kapotgaan, waardoor bewegen en veel andere dingen steeds moeilijker gaan. Volgens Thuisarts kunnen ook denken, plassen, slikken, schrijven, praten en slapen moeilijker worden. Parkinson hoort bij een groep aandoeningen die synucleïnopathieën heten. Daarbij vouwt een eiwit, alfa-synucleïne, verkeerd op en klontert samen in zenuwcellen. Zo ontstaan ophopingen die Lewy-lichaampjes heten. Die klontering beschadigt zenuwcellen in een klein hersengebied, de substantia nigra, dat dopamine maakt. Dopamine is de boodschapperstof die bewegen soepel en automatisch maakt.

Waarom de klachten pas laat komen

De hersenen vangen lang veel op. Volgens het Amerikaanse National Institute of Neurological Disorders and Stroke zijn de meeste mensen tegen de tijd dat de typische bewegingsklachten verschijnen al 60 tot 80 procent of meer van hun dopaminemakende cellen kwijt. Dat gat tussen het begin van de ziekte en het begin van de klachten is precies waarom onderzoekers nu zo geïnteresseerd zijn in vroegere markers.

Wie krijgt parkinson?

Parkinson komt vaker voor naarmate je ouder wordt. Volgens Thuisarts zijn de meeste mensen 65 jaar of ouder als de ziekte begint, al krijgt ongeveer één op de tien de diagnose eerder. Volgens de Parkinson Vereniging waren er in 2022 in Nederland ongeveer 67.000 mensen bij wie de huisarts de diagnose parkinsonisme had gesteld, 60% mannen en 40% vrouwen. Parkinson is niet besmettelijk, het komt niet door iets wat je hebt gedaan, en één familielid met de ziekte betekent niet dat jij het ook krijgt.

Parkinson symptomen: waar let je op?

Artsen verdelen de klachten in motorische symptomen, die het bewegen raken, en niet-motorische symptomen, die slaap, stemming, spijsvertering, bloeddruk en de zintuigen raken. Beide zijn belangrijk, en juist de niet-motorische klachten beperken vaak het meest.

Klachten met bewegen

Trillen in rust, klassiek een langzame heen-en-weerbeweging van duim en vingers die minder wordt als je de hand gebruikt. Volgens Thuisarts is het trillen het ergst als je handen rustig liggen, bijvoorbeeld op je schoot.
Bradykinesie, oftewel trager bewegen: knoopjes dichtdoen, met bestek eten en je omdraaien in bed duren langer.
Stijfheid (rigiditeit) in armen, benen of romp, die een arts voelt als hij het gewricht beweegt.
Minder evenwicht (houdingsinstabiliteit), dat meestal later komt en niet aan het begin.
Minder automatische bewegingen, zoals knipperen, lachen of het meezwaaien van één arm bij het lopen.
Zachter praten en een krap, steeds kleiner wordend handschrift (micrografie).
Langzamer lopen, de voeten minder optillen en schuifelen, en moeite met opstaan uit een stoel of op gang komen.

Een belangrijke aanwijzing is dat het aan één kant begint. Volgens Thuisarts beginnen de klachten meestal aan 1 kant van het lichaam, dus met 1 trillende hand of 1 stijf been, en blijft die kant jarenlang het ergst. Dat helpt parkinson te onderscheiden van veel andere oorzaken van trillen of stijfheid.

Andere klachten

Sommige niet-motorische klachten kunnen tien jaar of langer vóór de bewegingsproblemen komen. Minder goed ruiken, langdurige verstopping, slaperigheid overdag en je dromen ‘uitvoeren’ in je slaap zijn het best onderzocht. Thuisarts noemt ook onrustige benen, opeens heel nodig moeten plassen, duizeligheid bij snel opstaan, snel moe zijn en erectieproblemen. Somberheid, angst, pijn en moeite met aandacht of plannen komen ook voor. Geen van deze klachten wijst op zichzelf op parkinson, en ze hebben allemaal veel vaker een andere verklaring.

Vroege signalen en wat ze nog meer kan verklaren

De tabel hieronder helpt bij het lezen, het is geen zelftest. Hij laat zien waarom één klacht zelden genoeg is om aan parkinson te denken.

Vroeg signaal	Andere veelvoorkomende verklaringen	Wat meestal leidt tot verwijzing naar de neuroloog
Trillende hand	Essentiële tremor, angst, cafeïne, een te snel werkende schildklier, sommige medicijnen	Trillen in rust, aan één kant, met traagheid of stijfheid
Minder goed ruiken	Allergie van de neus, bijholteontsteking, virusinfectie, ouder worden	Blijvend verlies samen met verstopping, slaapveranderingen of lichte traagheid
Dromen uitvoeren	Slaapapneu, alcohol, bepaalde antidepressiva	Herhaald heftig bewegen tijdens dromen, bevestigd door een partner
Verstopping	Weinig vezels, te weinig drinken, ijzertabletten, opioïden, schildklierproblemen	Langdurige verstopping samen met andere vroege kenmerken
Kleiner handschrift	Artrose, een handblessure, moeheid, slechter zien	Steeds kleiner schrijven samen met minder meezwaaien van een arm

Oorzaken en risicofactoren

Bij de meeste mensen is er niet één oorzaak te vinden. Parkinson is het best te begrijpen als het gevolg van erfelijke aanleg die over vele jaren samenkomt met omgevingsfactoren en ouder worden.

Erfelijke factoren

Volgens Thuisarts is er bij ongeveer 8 van de 100 mensen met parkinson een erfelijke oorzaak, vooral bij mensen die de ziekte krijgen voor hun 40e. Internationaal wordt een erfelijke bijdrage bij 10 tot 15 procent geschat. Varianten in genen zoals LRRK2 en GBA1 worden het vaakst gevonden. Wie zo’n variant heeft, heeft een grotere kans, maar krijgt de ziekte niet zeker; de meeste dragers krijgen haar nooit. Erfelijkheidsonderzoek wordt meestal aangeboden via gespecialiseerde poli’s en onderzoeksprogramma’s, niet als gewone zorg.

Omgeving en andere factoren

Langdurig werken met bepaalde bestrijdingsmiddelen, herhaald hoofdletsel en blootstelling aan sommige industriële oplosmiddelen zijn in bevolkingsonderzoek in verband gebracht met een grotere kans. Thuisarts noemt werken met landbouwgif, werken in de landbouw, wonen op het platteland en wonen in een gebied met vieze lucht, maar zegt erbij dat niet helemaal zeker is of dit de kans echt groter maakt. Leeftijd blijft de sterkste risicofactor. Opvallend is dat roken en regelmatig cafeïne steeds samengaan met minder parkinson, maar geen van beide wordt aangeraden als preventie, en waarom dit verband bestaat is nog niet duidelijk.

Hoe wordt parkinson vastgesteld?

Er is in de gewone zorg geen bloedtest, scan of vragenlijst die parkinson bevestigt; de diagnose wordt gesteld door een arts die je onderzoekt. Herken je de klachten, maak dan een afspraak bij je huisarts. Die vraagt hoe lang en wanneer je trilt, of je vaak valt en of je andere klachten hebt, kijkt hoe je trilt en loopt, en laat je soms een paar zinnen opschrijven. Denkt de huisarts aan parkinson, dan stuurt die je door naar een neuroloog. De neuroloog, vaak gespecialiseerd in bewegingsstoornissen, zoekt naar traag bewegen samen met trillen in rust of stijfheid, controleert of het aan één kant begon, bekijkt je medicijnen en volgt je in de tijd.

Waarom labonderzoek toch belangrijk is

Bloedonderzoek stelt de diagnose parkinson niet, maar sluit aandoeningen uit die erop lijken of het erger maken. Thuisarts noemt dat trillende handen ook kunnen komen door medicijnen, een probleem met je schildklier of essentiële tremor. Een schildklier die te traag of te snel werkt, kan trillen, traagheid en moeheid geven, dus standaardonderzoek bevat meestal een TSH-bepaling. Veel mensen lezen ook onze uitleg over een te traag werkende schildklier als de uitslag afwijkt. Ook tekorten zijn belangrijk. Daarom meten artsen vaak vitamine B12 in het bloed bij iedereen met trillen, zenuwklachten of geheugenklachten.

Andere onderzoeken maken het plaatje compleet. Algemeen onderzoek bevat vaak een volledig bloedbeeld, en voordat je arts bepaalde medicijnen voorschrijft of aanpast, kan die kreatinine en je nierfunctie controleren. Begint parkinsonisme voor je 40e, dan zoeken specialisten naar zeldzamere oorzaken die te behandelen zijn, en vragen ze soms een koperbepaling in het bloed aan om de ziekte van Wilson op te sporen.

Beeldvorming en het effect van levodopa

Een MRI wordt vaak gemaakt om een beroerte, waterhoofd of andere afwijkingen uit te sluiten, niet om parkinson zelf te laten zien. Thuisarts beschrijft dat je bij onderzoek naar parkinson een hersenscan kunt krijgen. Een DaTscan brengt het dopaminesysteem in beeld en kan helpen als het onderzoek twijfelachtig is, maar kan parkinson niet onderscheiden van een aantal verwante aandoeningen. Een duidelijke en blijvende verbetering op levodopa blijft een van de nuttigste ondersteunende signalen.

Alfa-synucleïne testen: wat betekent het echt?

De belangrijkste verandering in het parkinsononderzoek van de afgelopen jaren is dat verkeerd gevouwen alfa-synucleïne nu bij levende mensen aangetoond kan worden. Een labmethode die ‘seed amplification assay’ heet, neemt een kleine hoeveelheid ruggenmergvocht, voegt normaal alfa-synucleïne toe en kijkt of verkeerd gevouwen ‘zaadjes’ in het monster het normale eiwit ook laten klonteren. Gebeurt dat, dan is de test positief.

Waarom onderzoekers enthousiast zijn

In 2024 stelde een internationale groep voor om parkinson en Lewy-body-dementie biologisch te definiëren, als ‘neuronale alfa-synucleïneziekte’, en mensen in te delen op basis van biologie in plaats van alleen klachten. Het idee is het ziekteproces te vinden voordat er beperkingen zijn, zodat studies naar behandelingen die de ziekte moeten afremmen de juiste mensen vroeg kunnen opnemen. Een huidbiopt dat zoekt naar gefosforyleerd alfa-synucleïne is op dezelfde manier onderzocht, en vond het eiwit bij de grote meerderheid van deelnemers die al voldeden aan de klinische criteria.

Waarom het geen gewone test is

Dit is belangrijk en vraagt eerlijke uitleg. Voor het onderzoek van ruggenmergvocht is een ruggenprik nodig, een gespecialiseerd laboratorium en zorgvuldige interpretatie. Het voorgestelde biologische stadiasysteem is uitdrukkelijk geschreven voor onderzoek, niet voor de zorg. Een positieve uitslag zegt niet wanneer of óf klachten beginnen, hoe snel de ziekte verloopt of welke behandeling je nodig hebt, en er is nog geen goedgekeurde behandeling die het verloop verandert op basis van die uitslag. Overzichten van deze testen benadrukken dat de toegang beperkt is en dat het gebruik in de zorg nog wordt uitgewerkt. Voor nu blijft parkinson een diagnose die een specialist stelt, en deze testen worden vooral gedaan in onderzoek of in gespecialiseerde centra in geselecteerde gevallen.

Behandeling van parkinson

Parkinson is niet te genezen, maar de behandeling kan de klachten vaak jarenlang goed onder controle houden en wordt steeds aangepast als de situatie verandert.

Medicijnen

Levodopa, meestal gecombineerd met carbidopa of benserazide, is de werkzaamste behandeling van de klachten en vult het tekort aan de voorloper van dopamine aan.
Dopamineagonisten, die de dopaminereceptoren direct prikkelen en soms eerder worden gebruikt bij jongere patiënten.
MAO-B-remmers en COMT-remmers, die de afbraak van dopamine vertragen en schommelingen afvlakken.
Amantadine, vaak gebruikt bij onwillekeurige bewegingen door langdurig levodopagebruik.
Gerichte medicijnen voor niet-motorische problemen zoals verstopping, lage bloeddruk bij opstaan, stemmingsklachten of hallucinaties.

Langdurig gebruik van levodopa kan het homocysteïne in het bloed verhogen. Sommige artsen controleren dat samen met de B-vitamines.

Ingrepen en therapieën

Bij diepe hersenstimulatie (DBS) worden dunne elektroden in de bewegingsgebieden van de hersenen geplaatst. Bij zorgvuldig gekozen mensen kan dat trillen en schommelingen sterk verminderen. Pompbehandelingen geven medicijnen continu. Daarnaast zijn fysiotherapie, ergotherapie en logopedie voor spreken en slikken een vast onderdeel van de zorg, geen extraatje. In Nederland vind je via ParkinsonNet zorgverleners die zich in parkinson hebben gespecialiseerd.

Leven met parkinson en wanneer naar de huisarts

Dagelijkse gewoontes maken echt verschil in hoe je functioneert. Regelmatig bewegen, eiwitrijke maaltijden goed afstemmen op de levodopa-innames, vezels en genoeg drinken tegen verstopping, een goed slaapritme en contact met anderen helpen allemaal. Bij slecht slapen en onrustige benen meten artsen soms de ferritine en je ijzervoorraad. Omdat vallen en botbreuken een echt risico zijn, volgen veel artsen ook de vitamine D-waarde en kijken ze naar zwakke botten. Onze uitleg over botontkalking (osteoporose) beschrijft dat onderzoek.

Neem contact op met je huisarts als je een van deze dingen merkt:

Trillen, stijfheid of traagheid die een aantal weken blijft, vooral aan één kant van het lichaam.
Herhaald vallen, ‘bevriezen’ tijdens het lopen, of nieuwe moeite met opstaan uit een stoel.
Verslikken, hoesten tijdens het eten of onverklaard afvallen.
Nieuwe verwardheid, hallucinaties of een plotselinge verandering in alertheid. Dat kan ook wijzen op een infectie of een bijwerking; bel dan dezelfde dag.
Heftig bewegen tijdens dromen, gemeld door je partner. Dat verdient onderzoek van je slaap.
Klachten die tussen de doses medicijnen terugkomen, of nieuwe onwillekeurige bewegingen na een dosis.

Stop nooit plotseling met parkinsonmedicijnen. Plotseling stoppen kan een ernstige reactie geven, dus elke verandering plan je met de arts die ze voorschrijft.

Nieuwe wetenschappelijke inzichten

Het parkinsononderzoek gaat snel, vooral rond het meten van het ziekteproces zelf. Dit is wat recent werk vond en wat het in de praktijk betekent.

Een biologische definitie voor onderzoek

Een internationaal panel publiceerde in 2024 een kader dat parkinson en Lewy-body-dementie zou definiëren aan de hand van verkeerd gevouwen alfa-synucleïne in plaats van alleen klachten, met stadia van ‘alleen biologie’ tot beperkingen. Wat betekent dit voor jou: dit is een onderzoeksinstrument om behandelstudies preciezer te maken. Het verandert niet hoe je neuroloog nu de diagnose stelt, en niemand hoeft buiten een studie een onderzoek van ruggenmergvocht te zoeken.

Ruggenmergvocht laat zien hoeveel ziekte er is

Werk uit 2024 vergeleek de uitkomsten van de seed amplification assay met hersenweefsel dat na overlijden werd onderzocht. De test vond het afwijkende eiwit betrouwbaar zodra de Lewy-lichaampjes er duidelijk waren, maar was minder gevoelig in de allervroegste stadia. Wat betekent dit voor jou: een negatieve uitslag in een vroeg of ongewoon geval sluit de ziekte niet helemaal uit. Dat is een reden waarom artsen deze test niet als losstaand antwoord gebruiken. In die studie werden hersenweefsel en ruggenmergvocht vergeleken in een cohort, een groep mensen die volgens hetzelfde protocol werd gevolgd en onderzocht.

De test zegt iets over de toekomst, maar nog niet genoeg

Een analyse uit 2025 van een grote, langlopende observationele studie keek of de sterkte van het signaal bij het begin voorspelde hoe mensen de jaren daarna verliepen. Het signaal gaf wat informatie, maar niet genoeg om het verloop van één persoon te voorspellen. Wat betekent dit voor jou: geen enkele beschikbare test kan nu zeggen hoe snel jouw klachten veranderen. Een dienst die iets anders belooft, overdrijft het bewijs.

Een huidbiopt als minder belastende optie

Een studie in meerdere centra uit 2024 vond gefosforyleerd alfa-synucleïne in de huid bij de grote meerderheid van deelnemers die al een klinische diagnose synucleïnopathie hadden, en maar bij een klein deel van de controlepersonen. Wat betekent dit voor jou: huidonderzoek is veelbelovend en minder belastend dan een ruggenprik. Maar de studie nam mensen op bij wie de diagnose al vaststond, dus de waarde bij vroege of onzekere klachten moet nog bevestigd worden.

Bewegen blijft een van de best onderbouwde behandelingen

Een systematische review uit 2024 die meer dan 150 gerandomiseerde studies samenvoegde, concludeerde dat de meeste vormen van lichaamsbeweging de bewegingsklachten en de kwaliteit van leven verbeteren ten opzichte van niet bewegen. Dans en training van lopen, evenwicht en dagelijkse handelingen sprongen eruit, en er was weinig bewijs dat één soort duidelijk beter is. Wat betekent dit voor jou: de beweging die je leuk vindt en volhoudt, is waarschijnlijk de juiste. Vraag je huisarts of een fysiotherapeut van ParkinsonNet je te helpen veilig te beginnen.

Waar het veld naartoe gaat

Onderzoek naar markers wordt nu gebruikt bij het opzetten van studies, met als doel behandelingen te testen die de ziekte kunnen afremmen bij mensen die worden gevonden voordat er grote beperkingen zijn. Dat werk is nog voorlopig en moet bevestigd worden, en het heeft nog geen goedgekeurde behandeling opgeleverd die het verloop verandert. De realistische boodschap is gestage, geloofwaardige vooruitgang, geen genezing die om de hoek ligt.

Woordenlijst

Begrip	Uitleg
Alfa-synucleïne	Een eiwit in zenuwcellen. Bij parkinson vouwt het verkeerd op en klontert samen tot ophopingen die Lewy-lichaampjes heten.
Bradykinesie	Trager bewegen. Het kernkenmerk dat nodig is voor de diagnose parkinson.
Substantia nigra	Een klein gebied diep in de hersenen dat dopamine maakt. Het verlies van deze cellen veroorzaakt de bewegingsklachten bij parkinson.
Dopamine	Een boodschapperstof die bewegen soepel en automatisch maakt en ook motivatie en stemming beïnvloedt.
Seed amplification assay	Een labmethode die kleine hoeveelheden verkeerd gevouwen eiwit vindt door normaal eiwit in de buis op dezelfde manier te laten klonteren.
Synucleïnopathie	Verzamelnaam voor ziekten door ophopingen van alfa-synucleïne, waaronder parkinson en Lewy-body-dementie.
DaTscan	Een scan van de dopaminetransporter. Laat zien hoe goed het dopaminesysteem in de hersenen werkt.
Levodopa	Een medicijn dat in de hersenen wordt omgezet in dopamine. De werkzaamste behandeling van de bewegingsklachten bij parkinson.
Micrografie	Een handschrift dat klein en krap wordt, en vaak verder krimpt naarmate je een regel schrijft.
Prodromale fase	De periode voordat de bewegingsklachten verschijnen, waarin al vage signalen zoals minder ruiken of dromen uitvoeren aanwezig kunnen zijn.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de eerste symptomen van parkinson?

De eerste symptomen van parkinson zijn vaak vaag en niet-motorisch: minder goed ruiken, langdurige verstopping, slecht slapen met heftig dromen of somberheid, soms jaren voor er iets aan het bewegen verandert. Als het bewegen wordt geraakt, zijn de vroegste signalen meestal aan één kant: licht trillen van één hand in rust, minder meezwaaien van één arm, een stijve schouder, zachter praten of kleiner schrijven. Al deze dingen hebben veel gewone verklaringen, dus het patroon zegt meer dan één klacht. Een combinatie die blijft en aan één kant zit, is reden om naar je huisarts te gaan.

Hoe lang kun je leven met parkinson?

Veel mensen leven nog tientallen jaren na de diagnose, met een behandeling die de klachten goed onder controle houdt. Het verloop verschilt sterk per persoon, en gemiddelden zeggen weinig over één persoon. Vooral als trillen op de voorgrond staat en het denken goed blijft, verloopt de ziekte vaak langzaam. Anderen gaan sneller achteruit, vooral als evenwichtsproblemen of veranderingen in het denken vroeg komen. Vallen, verslikken en infecties zijn in latere fasen de belangrijkste risico’s.

Kun je oud worden met parkinson?

Ja, veel mensen met parkinson worden oud. Omdat de ziekte meestal pas na je 65e begint en vaak langzaam verloopt, leven veel mensen nog lang met parkinson. Regelmatige controle bij de neuroloog, blijven bewegen en snel aandacht voor vallen, slikken en stemming maken meer verschil voor het verloop dan het label van een stadium.

Wat zijn de vijf fasen van parkinson?

Artsen gebruiken vaak een indeling in vijf stadia, van klachten aan één kant van het lichaam (stadium 1), via klachten aan beide kanten (2) en evenwichtsproblemen (3), tot veel hulp nodig hebben bij lopen en dagelijkse dingen (4) en rolstoel- of bedgebonden zijn (5). Niet iedereen doorloopt alle stadia, en de snelheid verschilt enorm. De indeling zegt weinig over hoe het met jou zal gaan.

Hoe snel gaat parkinson achteruit?

De snelheid verschilt enorm per persoon. Geen enkele test van nu, ook niet de nieuwe onderzoekstesten met alfa-synucleïne, kan het verloop van één persoon voorspellen. Regelmatige controle bij een neuroloog, blijven bewegen en snel aandacht voor vallen, slikken en stemming maken het meeste verschil.

Kan bloedonderzoek parkinson aantonen?

Op dit moment niet. Er is geen gewone bloedtest die parkinson bevestigt of uitsluit. Bloedonderzoek blijft wel belangrijk, omdat het aandoeningen vindt die op parkinson lijken of de klachten erger maken, zoals schildklierproblemen of een tekort aan vitamine B12, en omdat het de werking van organen controleert voordat bepaalde medicijnen worden voorgeschreven. Onderzoekstesten die verkeerd gevouwen alfa-synucleïne vinden, gebruiken nu ruggenmergvocht of huid, geen gewoon bloed, en worden vooral in studies en gespecialiseerde centra gebruikt. Biedt een commerciële dienst een bloedtest aan die parkinson zou aantonen, bespreek dat dan eerst met een neuroloog.

Is parkinson erfelijk?

Meestal niet op een directe manier. Volgens Thuisarts heeft ongeveer 8 van de 100 mensen met parkinson een erfelijke oorzaak, vooral als de ziekte voor het 40e jaar begint. Een ouder, broer of zus met parkinson verhoogt je eigen kans een beetje, maar de grote meerderheid van mensen met een familielid met de ziekte krijgt haar nooit, en de meeste mensen met de diagnose hebben geen familieleden met parkinson. Erfelijkheidsonderzoek wordt meestal aangeboden via gespecialiseerde poli’s of onderzoek, met begeleiding, omdat een positieve uitslag nu nog geen gevolgen heeft voor de behandeling.

Is parkinson te genezen?

Er is geen genezing en nog geen behandeling waarvan bewezen is dat die het verlies van zenuwcellen stopt of terugdraait. De behandeling van de klachten werkt wel echt, en veel mensen functioneren lang goed. Wees voorzichtig met beloftes van herstel, ontgiftingskuren of supplementen die als genezing worden verkocht, en stop nooit met voorgeschreven medicijnen op basis van zulke beloftes, want plotseling stoppen kan gevaarlijk zijn.

Wat moet je niet doen bij parkinson?

Bij parkinson moet je niet plotseling stoppen met je medicijnen, en je doses niet overslaan of verschuiven zonder overleg. Neem grote eiwitrijke maaltijden niet tegelijk met levodopa in, omdat er dan minder van het medicijn de hersenen bereikt. Gebruik geen medicijnen die dopamine blokkeren, zoals sommige middelen tegen misselijkheid en antipsychotica (bijvoorbeeld haloperidol), zonder overleg met je arts. En stop niet met bewegen: stilzitten maakt stijfheid en evenwicht juist slechter.

Wat maakt de klachten van dag tot dag erger?

Infecties, te weinig drinken, slecht slapen, stress, verstopping en gemiste of verkeerd getimede medicijndoses maken klachten vaak erger. Sommige medicijnen, waaronder bepaalde middelen tegen misselijkheid en antipsychotica, blokkeren dopamine en kunnen het bewegen duidelijk slechter maken. Worden de klachten in uren of dagen snel slechter in plaats van in maanden, zie dat dan als signaal om medisch advies te vragen, niet als het gewone verloop.

Hoe voelt iemand met parkinson zich?

Veel mensen met parkinson voelen zich stijf, traag en sneller moe, alsof bewegen meer moeite kost dan vroeger. Daarnaast kunnen somberheid, angst, slecht slapen, pijn en moeite met concentreren een grote rol spelen, soms meer dan het trillen. Thuisarts heeft aparte informatie over slaapproblemen, denken en onthouden, en depressie bij parkinson. Praat erover met je huisarts of neuroloog; voor veel van deze klachten is hulp mogelijk.

Bronnen

Thuisarts (NHG) — Ik ben bang dat ik de ziekte van Parkinson heb — Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
Thuisarts (NHG) — Ik heb de ziekte van Parkinson — Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
Parkinson Vereniging — Wat is parkinson — parkinson-vereniging.nl, geraadpleegd 2026 — parkinson-vereniging.nl
ParkinsonNet — Wat is de ziekte van Parkinson? — parkinsonnet.nl, geraadpleegd 2026 — parkinsonnet.nl
National Institute of Neurological Disorders and Stroke — Parkinson’s Disease, National Institutes of Health, 2025 (Engelstalig) — ninds.nih.gov
Mayo Clinic — Parkinson’s disease: Symptoms and causes, 2025 (Engelstalig) — mayoclinic.org
Cleveland Clinic — Parkinson’s Disease: An Overview, 2025 (Engelstalig) — my.clevelandclinic.org
Simuni T, Chahine LM, Poston K, et al. — A biological definition of neuronal alpha-synuclein disease: towards an integrated staging system for research — The Lancet Neurology, 2024 (Engelstalig) — doi.org/10.1016/S1474-4422(23)00405-2
Agin-Liebes J, Lodge M, Reddy P, et al. — Alpha-synuclein biomarker assays: bridging research and patient care — The Lancet Neurology, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1016/S1474-4422(25)00194-2
Bentivenga GM, Mammana A, Baiardi S, et al. — Performance of a seed amplification assay for misfolded alpha-synuclein in cerebrospinal fluid and brain tissue in relation to Lewy body disease stage and pathology burden — Acta Neuropathologica, 2024 (Engelstalig) — doi.org/10.1007/s00401-023-02663-0
Schumacher J, Zhang J, Macklin EA, et al. — Baseline alpha-synuclein seeding activity and disease progression in sporadic and genetic Parkinson’s disease in the PPMI cohort — EBioMedicine, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1016/j.ebiom.2025.105866
Gibbons CH, Levine T, Adler C, et al. — Skin biopsy detection of phosphorylated alpha-synuclein in patients with synucleinopathies — JAMA, 2024 (Engelstalig) — doi.org/10.1001/jama.2024.0792
Ernst M, Folkerts AK, Gollan R, et al. — Physical exercise for people with Parkinson’s disease: a systematic review and network meta-analysis — Cochrane Database of Systematic Reviews, 2024 (Engelstalig) — doi.org/10.1002/14651858.CD013856.pub3

Verder lezen

Begrijp je labuitslag met BloodSense

Een neurologische diagnose hangt zelden af van één getal, maar het labonderzoek dat onderweg wordt gedaan, wordt vaak niet uitgelegd. Ben je met je huisarts bezig met trillen, stijfheid of moeheid, dan staan TSH, vitamine B12, een volledig bloedbeeld, de nierfunctie en vitamine D vaak op dezelfde uitslag. BloodSense leest die labuitslag en legt in gewone taal en binnen enkele minuten uit wat elke marker meet en hoe je waarden zich verhouden tot de referentiewaarden, met een lijst met vragen om aan je huisarts te stellen. Het BloodSense-rapport wordt gemaakt door kunstmatige intelligentie, alleen ter informatie. Het stelt geen diagnose parkinson en vervangt het oordeel van je arts niet.

Laat je labuitslag binnen enkele minuten uitleggen