Het belangrijkste

Hand-voet-mondziekte is een veelvoorkomende virusinfectie met koorts, keelpijn, zweertjes in de mond en blaasjes op handen en voeten. Vooral kinderen onder de 10 jaar worden ziek, soms ook volwassenen. Meestal is het binnen 2 weken vanzelf over en helpen antibiotica niet[5][2]. De grootste risico's zijn uitdroging en, zelden, een koortsstuip of andere complicaties. De diagnose stelt de huisarts meestal op de klachten, dus bloedonderzoek is meestal niet nodig.

Wat is hand-voet-mondziekte, in het kort?

  • Oorzaak: een infectie met enterovirussen, vaak het coxsackievirus A16 of enterovirus 71[1][4][5].
  • Wie: vooral kinderen jonger dan 10 jaar; tieners en volwassenen soms[1][5].
  • Wanneer: in Nederland vooral in de zomer en de herfst[6].
  • Duur: de klachten gaan meestal binnen 2 weken over, de blaasjes na ongeveer een week[5][6].
  • Niet hetzelfde als mond-en-klauwzeer bij dieren: dat is een andere ziekte met een ander virus[5][6].

Wat zijn de symptomen en stadia van hand-voet-mondziekte?

De klachten beginnen meestal 3 tot 6 dagen na de besmetting[6]. Ze verlopen vaak in twee stappen[5]:

  • De eerste dagen: een beetje koorts, snotteren, keelpijn en hoesten, soms buikpijn, misselijkheid, diarree, hoofdpijn en geen zin om te eten[5].
  • Daarna: na 12 tot 36 uur komen er kleine rode vlekjes en blaasjes in de mond, die makkelijk stukgaan en pijnlijke zweertjes worden. Daarna volgen pijnlijke rode plekjes en blaasjes (2 tot 5 millimeter) op de handpalmen en voetzolen, soms ook op de billen of in het gezicht[5].
  • Later: soms verschijnen er lijntjes op de nagels of laten nagels los. Het duurt dan een paar maanden voor ze weer helemaal aangegroeid zijn[5].

Niet iedereen die het virus bij zich draagt wordt ziek[5][6]. Lijkt het toch op een andere uitslag, kijk dan ook naar waterpokken, mazelen of roodvonk.

Wanneer moet ik naar de huisarts?

Wanneer naar de dokter?

  • Spoed: bel 112 bij stuipen of een koortsstuip[1], of als een kind erg suf is, moeilijk wakker te maken is of moeite heeft met ademhalen.
  • Dezelfde dag of binnen 24 uur bel je de huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenpost, als je kind veel minder drinkt dan normaal (minder dan de helft), erg ziek is, suf wordt, kreunt of blijft huilen[5]. Tekenen van uitdroging zijn een droge huid en mond, weinig of donkere plas en prikkelbaarheid[1][2]. Ook bij hoge koorts die niet zakt of pijn in nek, armen of benen[1][2].
  • Binnen enkele dagen als de klachten na 2 weken niet beter zijn, of als je twijfelt of het echt hand-voet-mondziekte is[5]. Bel eerst, zodat de praktijk rekening kan houden met besmetting.

Wat veroorzaakt hand-voet-mondziekte en hoe raak je besmet?

De virussen gaan van de een naar de ander via vocht uit de blaasjes, speeksel en neusslijm (ook door hoesten en niezen) en ontlasting. Ook handen, speelgoed, telefoon of tablet kunnen het virus doorgeven[5][6]. Je kunt anderen al 3 tot 7 dagen voor de eerste klachten besmetten. Na herstel kan het virus nog weken tot maanden worden overgedragen[6]. Je kunt de ziekte vaker krijgen, omdat er meerdere virussen zijn[3].

  • Vaak Jonge kinderen, vooral op de kinderopvang en school, waar handen en speelgoed worden gedeeld[1][6].
  • Mogelijk Nauw contact met een ziek gezinslid[1]. De meeste volwassenen hebben de ziekte als kind al gehad en zijn daardoor vaak beschermd[5].
  • Zeldzaam Andere enterovirussen kunnen de ziekte geven, en sommige geven soms ernstige klachten van het zenuwstelsel[3].

Is bloedonderzoek nodig om hand-voet-mondziekte vast te stellen?

Meestal niet. De arts herkent de ziekte aan de klachten en aan de blaasjes op handen, voeten en in de mond[1]. Omdat het een virusziekte met een typisch beeld is, hoort bloedonderzoek niet bij de standaardaanpak. Als er toch bloed wordt geprikt, is dat meestal om een andere oorzaak of een complicatie als uitdroging te bekijken. Heb je zo'n uitslag? Onze uitleg over het volledig bloedbeeld en CRP helpt je de veelvoorkomende waarden te lezen.

Heb je uitslagen gekregen tijdens de ziekte van je kind? BloodSense loopt met je door elke regel en helpt je vragen voor de arts voor te bereiden.

Laat mijn uitslagen uitleggen

Wat helpt tegen hand-voet-mondziekte?

Er bestaan geen medicijnen tegen het virus[5]. Antibiotica werken niet, want het is een virusinfectie[1]. De behandeling is gericht op minder pijn en voldoende drinken. Hier staan geen doseringen; vraag het de huisarts of apotheker.

  • Geef extra te drinken, bij pijn vaker kleine slokjes koud water. Zuigen op een waterijsje kan helpen. Eten is minder belangrijk[5].
  • Vermijd zure dranken zoals vruchtensap, want die doen pijn aan de wondjes[1][2][5]. Zachte, koude voeding zoals yoghurt of vla is vaak prettiger; liever geen hete, zoute of pittige kost[2].
  • Paracetamol kan zo nodig koorts en pijn verminderen[5]. Volgens de NHS kan ook ibuprofen. Geef kinderen en jongeren tot 18 jaar bij een virusziekte geen aspirine[1][2].
  • Een apotheker kan adviseren over gels, sprays of mondspoelingen tegen zweertjes die geschikt zijn voor kinderen[2].
  • Je kind hoeft niet in bed te blijven en mag gewoon naar buiten[5].

Een kind wordt binnen 2 weken vanzelf beter[5]. Mogelijke complicaties zijn uitdroging en koortsstuipen bij hoge koorts[1]. Zelden zijn sommige virussen verbonden met ernstiger klachten van het zenuwstelsel en, zeer zelden, met overlijden[3].

Mag mijn kind naar school of de kinderopvang?

Ja, als je kind zich goed genoeg voelt. Thuisblijven helpt niet om verspreiding te voorkomen, omdat de ziekte al besmettelijk is voordat de klachten beginnen[5][6]. Vertel het wel aan de pedagogisch medewerker of leerkracht; zij kunnen, in overleg met de GGD, andere ouders informeren[6]. Een volwassene die zich goed voelt, kan gewoon werken[6]. Soms zijn extra maatregelen nodig: vraag het na bij de school of de kinderopvang.

Hoe voorkom je dat hand-voet-mondziekte zich verspreidt?

  • Was je handen en die van je kind regelmatig met water en zeep, zeker na het toiletbezoek of het verschonen van een luier[5][6].
  • Hoest en nies in de elleboog of een zakdoek en gooi die snel weg[2][6].
  • Deel geen handdoeken, bekers of bestek[2].
  • Maak toiletten, kranen en speelgoed schoon[6].
  • Was bevuilde kleding en beddengoed op een hoge temperatuur[2].

In sommige landen zijn vaccins tegen de meest voorkomende oorzaken ontwikkeld, maar omdat meerdere virussen rondgaan beschermen ze niet tegen elk geval[3].

Wat betekent hand-voet-mondziekte voor zwangere vrouwen?

Volgens Thuisarts kan de ziekte geen kwaad tijdens of na de zwangerschap en is ze niet gevaarlijk voor een ongeboren of pasgeboren kind[5]. Heb je er toch vragen over, bijvoorbeeld vlak voor de bevalling, bel dan je verloskundige of huisarts. Bel eerst, zodat de praktijk rekening kan houden met besmetting.

Vragen om aan je arts te stellen

  1. Is dit hand-voet-mondziekte of een andere uitslagziekte?
  2. Hoe zie ik dat mijn kind uitdroogt?
  3. Welke pijnstilling is geschikt voor de leeftijd van mijn kind?
  4. Moet ik de school of kinderopvang inlichten?
  5. Ik ben zwanger: wat moet ik doen?

Veelgestelde vragen

Kunnen volwassenen hand-voet-mondziekte krijgen?

Ja, maar het komt vooral bij kinderen voor. De meeste volwassenen hebben de ziekte als kind gehad en zijn vaak beschermd[5]. De klachten zijn meestal hetzelfde[2].

Hoe lang is hand-voet-mondziekte besmettelijk?

Je kunt het 3 tot 7 dagen voor de eerste klachten al doorgeven. Na herstel kan het virus nog weken tot maanden worden overgedragen[6].

Kun je hand-voet-mondziekte vaker krijgen?

Ja, want meerdere virussen kunnen de ziekte geven[2][3].

Helpen antibiotica bij hand-voet-mondziekte?

Nee. Antibiotica werken tegen bacteriën, niet tegen virussen[1].

Is het hetzelfde als mond-en-klauwzeer?

Nee. Mond-en-klauwzeer komt alleen bij dieren voor en wordt door een ander virus veroorzaakt[5][6].

Gerelateerde artikelen

  1. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Hand-foot-mouth disease. Reviewed July 2025. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 23 oktober 2026)
  2. NHS. Hand, foot and mouth disease. Reviewed May 2024. nhs.uk (geraadpleegd op 23 oktober 2026)
  3. Esposito S, Principi N. Hand, foot and mouth disease: current knowledge on clinical manifestations, epidemiology, aetiology and prevention. Eur J Clin Microbiol Infect Dis. 2018;37(3):391-398. doi:10.1007/s10096-018-3206-x (geraadpleegd op 23 oktober 2026)
  4. Zhu P, Ji W, Li D, et al. Current status of hand-foot-and-mouth disease. J Biomed Sci. 2023;30(1):15. doi:10.1186/s12929-023-00908-4 (geraadpleegd op 23 oktober 2026)
  5. Thuisarts.nl (NHG). Mijn kind heeft hand-voet-mondziekte. Laatst gewijzigd 12 mei 2022. thuisarts.nl (geraadpleegd op 23 oktober 2026)
  6. RIVM. Hand-voet-mondziekte. Gewijzigd 26 maart 2025. rivm.nl (geraadpleegd op 23 oktober 2026)

Deze pagina geeft algemene informatie. Ze vervangt het advies van een arts niet; een arts beoordeelt je klachten samen met je voorgeschiedenis en onderzoek.