Bloedkweek: uitslag lezen, hoe lang het duurt en wat positief betekent

In het kort
Een bloedkweek kijkt of er bacteriën of gisten groeien in je bloed, dat normaal steriel is. Het bloed gaat in flesjes die het lab tot 5 dagen of langer in de gaten houdt: de meeste echte infecties worden al de eerste dag zichtbaar, en „negatief na 5 dagen” is de gewone normale uitslag. Eén positief flesje is niet altijd een infectie: huidbacteriën kunnen het monster vervuilen, daarom kijkt je arts hoeveel sets groeien en welke bacterie het is.
Hoe lees je de uitslag van een bloedkweek?
De uitslag van een bloedkweek is opgebouwd uit „sets”. Een set is het bloed van één afname, verdeeld over twee flesjes: een met lucht (aeroob) en een zonder lucht (anaeroob). Meestal worden twee of meer sets afgenomen[2][10]. Hieronder zie je een fictieve uitslag van een vrouw van 67 met koorts, koude rillingen en een urineweginfectie.
| Bepaling | Uitslag | Referentie | Markering |
|---|---|---|---|
| Materiaal | Bloed, venapunctie. Set 1: linkerarm. Set 2: rechterarm | - | - |
| Bloedkweek aeroob/anaeroob (set 1) | positief na 14 uur, aerobe en anaerobe fles | negatief na 5 dagen | ! |
| Gramkleuring (positieve fles) | gramnegatieve staven | geen micro-organismen | ! |
| Bloedkweek aeroob/anaeroob (set 2) | positief na 16 uur, aerobe fles | negatief na 5 dagen | ! |
| Determinatie | Escherichia coli, beide sets | - | ! |
| Resistentiebepaling (gevoeligheid) | volgt | - | - |
- Positief na 14 uur: de sensor van het flesje zag na 14 uur groei. In een onderzoek in het Leids Universitair Medisch Centrum lag de mediane „tijd tot positiviteit” van echte infecties rond 16 uur[5].
- Gramkleuring: het lab bekijkt een druppel uit het positieve flesje onder de microscoop, vaak binnen 20 tot 30 minuten[8]; de arts-microbioloog belt een positieve uitslag door[10]. Onze uitleg over de gramkleuring verklaart woorden als „gramnegatieve staven”.
- Dezelfde bacterie in beide sets: groeit dezelfde verwekker in meerdere flesjes, dan is een echte bloedbaaninfectie veel waarschijnlijker dan vervuiling[6]. Hier past dat bij een nierbekkenontsteking die het bloed heeft bereikt.
- Resistentiebepaling: laat zien welke antibiotica tegen de bacterie werken[2].
Bloedkweek, leukocyten en CRP op dezelfde uitslag? BloodSense legt je hele labuitslag in gewone taal uit, zodat je weet welke vragen je kunt stellen.
Leg mijn labuitslag uitWaarvoor dient een bloedkweek?
Een bloedkweek zoekt naar levende bacteriën of schimmels en gisten in de bloedbaan. Bacteriën in het bloed heten bacteriëmie, schimmels of gisten in het bloed fungemie[1][4]. De test noemt de verwekker en laat zien welke antibiotica werken, zodat de behandeling gericht kan worden[2].
Artsen vragen hem aan als een infectie zich naar het bloed kan hebben verspreid, bijvoorbeeld bij:
- tekenen van sepsis: hoge koorts, koude rillingen, snelle ademhaling en hartslag, verwardheid of een lage bloeddruk[1];
- een ernstige infectie die naar het bloed kan uitzaaien, zoals een longontsteking, hersenvliesontsteking, nierbekkenontsteking of botontsteking;
- koorts na een reis, zoals bij tyfus, waarbij de bloedkweek in de eerste week de belangrijkste test is;
- koorts met een infuus of lijn, of een verzwakte afweer;
- onverklaarde koorts bij jonge kinderen[2].
De kweek wordt vaak samen afgenomen met bloedwaarden voor ontsteking, zoals CRP, procalcitonine en lactaat. Alleen de kweek kan de verwekker noemen.
Hoe lang duurt de uitslag van een bloedkweek, en wat is normaal?
Bloed is normaal steriel, dus de normale uitslag is „geen groei” of „negatief”[1]. Er is geen getal om mee te vergelijken, maar de tekst op de uitslag verandert in de loop van de dagen.
| Wanneer | Wat je kunt zien | Bron |
|---|---|---|
| Dag 1 tot 2 | Voorlopige uitslag „tot nu toe geen groei na 24 uur” of „na 48 uur”; in het Leidse onderzoek was 85% van de bacteriëmieën binnen 24 uur positief | Cohortonderzoek[5] |
| Minuten nadat een fles positief wordt | Gramkleuring, doorgebeld naar het behandelteam | Overzicht[8][10] |
| Uren later | Naam van de bacterie, met massaspectrometrie (MALDI-TOF) of een snel DNA-panel (ongeveer 3,5 tot 8 uur voor PCR) | Overzicht[8] |
| In totaal ongeveer 3 tot 4 dagen | Volledige uitslag met resistentiebepaling, met gewone methoden | Overzicht[8] |
| Dag 5 (soms 7) | Definitief „negatief na 5 dagen”: de gewone normale uitslag. Nederlandse labs noemen een doorlooptijd van 4 tot 7 dagen | Overzicht en labinformatie[3][10][11] |
Bleven de kweken 24 uur negatief, dan was de kans dat er later toch een bacteriëmie opdook in hetzelfde onderzoek maar 1,8%[5]. De kweekduur en de woorden van jouw lab gelden.
Wat betekent een positieve of negatieve bloedkweek?
Positief betekent dat er iets gegroeid is, niet altijd een infectie: je arts weegt de bacterie, het aantal positieve sets en je klachten[6].
Als de bloedkweek positief is
- Vaak Een echte infectie: bacteriën zoals E. coli of Staphylococcus aureus (ook MRSA), vaak vanuit de urinewegen, longen, huid of buik. S. aureus werd in ongeveer 90% van de gevallen al in de eerste kweek gevonden[4].
- Vaak Vervuiling (contaminatie): huidbacteriën die bij de afname in het flesje komen, meestal coagulase-negatieve stafylokokken, Corynebacterium, Cutibacterium, Micrococcus of Bacillus, in maar één van meerdere sets[6]. Afhankelijk van het onderzoek is 20 tot 56% van alle positieve bloedkweken vervuild[6].
- Mogelijk Gisten, vooral bij mensen in het ziekenhuis of met een centrale lijn: zie candida-infectie.
- Zeldzaam Langzaam of moeilijk groeiende bacteriën, die een langere kweek of andere tests nodig hebben[2].
Als de bloedkweek negatief is
- Vaak Geen bacteriën in het bloed: de koorts heeft een andere oorzaak, zoals een virus of een plaatselijke infectie[1].
- Mogelijk Er waren al antibiotica gegeven vóór de afname. Bij patiënten met sepsis vonden de kweken een verwekker bij 50,6% van wie nog geen antibiotica had, maar bij maar 27,7% van wie al behandeld werd[7].
- Mogelijk Te weinig bloed of te weinig sets. Eén kweek vond 73% van de bloedbaaninfecties, twee ongeveer 90%, drie 98% en vier meer dan 99%[4].
- Zeldzaam Een bacterie die niet groeit in de standaardflesjes, of een virus, waarvoor andere tests nodig zijn[2].
Bloedkweek afnemen: wat kan de uitslag beïnvloeden?
Je hoeft niet nuchter te zijn[1]. De kwaliteit van de afname telt het meest:
- Afgenomen vóór de eerste dosis antibiotica, als dat de spoedbehandeling niet vertraagt[7].
- Twee of meer sets. Internationale richtlijnen noemen aparte prikken, liefst uit verschillende aderen[2][3]; in een deel van de Nederlandse ziekenhuizen worden twee sets direct na elkaar uit één prik afgenomen[11]. Volg het protocol van je ziekenhuis.
- Genoeg bloed: flesjes voor volwassenen bevatten elk 8 tot 10 ml, ongeveer 20 tot 30 ml per set, en worden vaak te weinig gevuld[3][11].
- Huid ontsmet met een middel zoals chloorhexidine en laten drogen[1][6].
- Flesjes snel naar het lab: wachten en transport vertragen de uitslag[8].
Wachten op een koortspiek is niet nodig: bloed afnemen op het hoogtepunt van de koorts vond in een onderzoek in zeven ziekenhuizen niet meer infecties[3]. Ziekenhuizen streven naar hoogstens 3% vervuilde kweken; 1% is haalbaar[6]. De afname zelf is als elke bloedafname, met een kleine kans op een blauwe plek of je even slap voelen[1].
Wanneer naar de dokter?
- Spoed: bel 112 bij koorts met verwardheid, snelle ademhaling, koude of gevlekte huid, een heel lage bloeddruk of een stijve nek: dit kunnen tekenen zijn van sepsis of hersenvliesontsteking[12].
- Binnen 24 tot 48 uur als je naar huis bent gestuurd en het ziekenhuis belt over een positieve kweek, of als je koorts blijft stijgen; 's avonds, 's nachts en in het weekend bel je de huisartsen-spoedpost[12].
- Bij je volgende afspraak om de definitieve uitslag te bespreken, het gekozen antibioticum en of de kweken worden herhaald.
Vragen voor je arts
- Hoeveel sets zijn gegroeid, en denkt u aan een echte infectie of aan vervuiling?
- Waar is de infectie waarschijnlijk begonnen, en worden de kweken herhaald?
- Verandert mijn antibioticum als de resistentiebepaling binnen is?
Veelgestelde vragen
Kan een bloedkweek een virus aantonen?
Nee. De standaardflesjes laten bacteriën en schimmels groeien; voor virussen zijn andere tests nodig, zoals PCR[2].
Kun je bacteriën in je bloed hebben zonder sepsis?
Ja. Bacteriëmie betekent bacteriën in het bloed; sepsis is de schadelijke reactie van het lichaam op een infectie, waarbij organen in de problemen komen. Een positieve kweek kan zonder sepsis voorkomen, en sepsis kan ook met negatieve kweken optreden[1][7].
Wat is het verschil tussen een bloedbeeld en een bloedkweek?
Een volledig bloedbeeld telt je eigen cellen, zoals de witte bloedcellen, binnen een paar uur. Een bloedkweek laat bacteriën uit het bloed groeien en duurt dagen. Veel witte bloedcellen wijzen op een ontsteking, maar noemen geen verwekker.
Waarom worden er meerdere sets afgenomen?
Meer bloed in meer flesjes vindt meer infecties, en het helpt een echte infectie, die in meerdere sets groeit, te onderscheiden van een huidbacterie in maar één set[4][6].
Verwante onderzoeken en pagina's
- SepsisAlarmsignalen, stadia en behandeling van de ziekte die bloedkweken helpen bevestigen.
- GramkleuringDe eerste aanwijzing die wordt doorgebeld als een flesje positief wordt.
- UrinekweekAantal kolonies en de antibioticatabel bij urine.
- ProcalcitonineEen bloedwaarde die binnen uren op een bacteriële infectie kan wijzen.
- BloedwaardenMeer bloedonderzoek eenvoudig uitgelegd.
Bronnen
- MedlinePlus. Blood culture. Medical Encyclopedia. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 21 november 2026)
- Testing.com. Blood Culture. testing.com (geraadpleegd op 21 november 2026)
- Lamy B, Dargère S, Arendrup MC, Parienti JJ, Tattevin P. How to optimize the use of blood cultures for the diagnosis of bloodstream infections? A state-of-the art. Front Microbiol. 2016;7:697. doi:10.3389/fmicb.2016.00697 (geraadpleegd op 21 november 2026)
- Lee A, Mirrett S, Reller LB, Weinstein MP. Detection of bloodstream infections in adults: how many blood cultures are needed? J Clin Microbiol. 2007;45(11):3546-3548. doi:10.1128/JCM.01555-07 (geraadpleegd op 21 november 2026)
- Lambregts MMC, Bernards AT, van der Beek MT, Visser LG, de Boer MG. Time to positivity of blood cultures supports early re-evaluation of empiric broad-spectrum antimicrobial therapy. PLoS One. 2019;14(1):e0208819. doi:10.1371/journal.pone.0208819 (geraadpleegd op 21 november 2026)
- Doern GV, Carroll KC, Diekema DJ, et al. Practical guidance for clinical microbiology laboratories: a comprehensive update on the problem of blood culture contamination and a discussion of methods for addressing the problem. Clin Microbiol Rev. 2019;33(1):e00009-19. doi:10.1128/CMR.00009-19 (geraadpleegd op 21 november 2026)
- Scheer CS, Fuchs C, Gründling M, et al. Impact of antibiotic administration on blood culture positivity at the beginning of sepsis: a prospective clinical cohort study. Clin Microbiol Infect. 2019;25(3):326-331. doi:10.1016/j.cmi.2018.05.016 (geraadpleegd op 21 november 2026)
- Idelevich EA, Reischl U, Becker K. New microbiological techniques in the diagnosis of bloodstream infections. Dtsch Arztebl Int. 2018;115(49):822-832. doi:10.3238/arztebl.2018.0822 (geraadpleegd op 21 november 2026)
- Miller JM, Binnicker MJ, Campbell S, et al. Guide to utilization of the microbiology laboratory for diagnosis of infectious diseases: 2024 update by the Infectious Diseases Society of America (IDSA) and the American Society for Microbiology (ASM). Clin Infect Dis. 2024. doi:10.1093/cid/ciae104 (geraadpleegd op 21 november 2026)
- Microbiologie.nl. Vademecum: Bloedkweek. microbiologie.nl (geraadpleegd op 21 november 2026)
- Franciscus Gasthuis & Vlietland. Bloedkweek volwassenen. Franciscus Verwijzers. verwijzers.franciscus.nl (geraadpleegd op 21 november 2026)
- Thuisarts.nl (NHG). Spoed: wie moet je bellen? thuisarts.nl (geraadpleegd op 21 november 2026)
- Rijksoverheid. Wanneer betaal ik een eigen risico voor mijn zorg? rijksoverheid.nl (geraadpleegd op 21 november 2026)
Deze pagina geeft algemene informatie over de bloedkweek. Ze vervangt niet het advies van het behandelteam dat je klachten, je behandeling en al je uitslagen kent.



