Het belangrijkste

Van de acht gewone bloedgroepen is AB-negatief in Nederland de zeldzaamste: ongeveer 1 op de 200 mensen heeft hem. O-positief en A-positief komen het meest voor. Welke bloedgroep zeldzaam is, verschilt per land, omdat je bloedgroep erfelijk is. Echt zeldzame bloedgroepen, zoals Rh-null ("gouden bloed") of Bombay, missen een kenmerk dat bijna iedereen heeft. Dan is passend donorbloed heel moeilijk te vinden.

Wat is de zeldzaamste bloedgroep?

Dat hangt af van de lijst. Van de acht bloedgroepen die op een gewone uitslag staan, staat AB-negatief onderaan: 0,5% van de Nederlanders, gevolgd door B-negatief met 1,3%[1]. Sanquin noemt AB-negatief daarom "zeer zeldzaam"[14]. Ook bij donors in Engeland is AB-negatief de minst voorkomende van de acht, met ongeveer 1%[3].

Bloedbanken gebruiken een strengere maatstaf: je bloed is zeldzaam als je een kenmerk (antigeen) mist dat 99% van de mensen heeft, en extreem zeldzaam als 99,99% het heeft[2]. Volgens die maatstaf is AB-negatief helemaal niet zeldzaam. De zeldzaamste bekende bloedgroep is Rh-null: wereldwijd zijn er ongeveer 43 mensen mee beschreven[8].

ABO en rhesus zijn maar twee van de 49 bloedgroepsystemen die de International Society of Blood Transfusion erkent, met samen ongeveer 400 antigenen[6]. Een gewone bloedgroepbepaling kijkt maar naar een paar daarvan[11].

Hoe lees ik de bloedgroepregel op mijn uitslag?

Een fictieve uitslag met een van de minst voorkomende bloedgroepen:

Fictief voorbeeld van een bloedgroepuitslag (Nederlands formaat)
BepalingUitslagMogelijke uitslagenVlag
ABO-bloedgroepABA, B, AB of O-
Rhesus D (RhD)NegatiefPositief of negatief-
Bloedgroep (samengevat)AB RhD-negatief (AB-)Een van de 8 bloedgroepen-
Irregulaire antistoffen (screening)NegatiefNegatief of positief-
  1. ABO-bloedgroep AB: op je rode bloedcellen zitten zowel het A- als het B-kenmerk. Het laboratorium test dat op de cellen en nog eens op het vocht van je bloed (de tegenbepaling)[11].
  2. RhD-negatief: het RhD-eiwit ontbreekt op je cellen. Bij een bloedtransfusie krijg je dan altijd RhD-negatief bloed[13].
  3. AB-: de combinatie van beide regels. Weinig voorkomend, maar geen gezondheidsprobleem: er is geen "te hoog" of "te laag", dus er staat geen vlag.
  4. Irregulaire antistoffen negatief: er zijn vandaag geen onverwachte antistoffen tegen andere bloedgroepen gevonden. Juist deze test kan een zeldzame bloedgroep aan het licht brengen: wie een veelvoorkomend kenmerk mist, kan daar na een transfusie of zwangerschap antistoffen tegen maken[7].

Heb je een bloedgroepuitslag of een volledige labuitslag waar je niet uitkomt? BloodSense legt elke regel in gewone taal uit, zodat je weet wat je bij je volgende afspraak kunt vragen.

Laat mijn labuitslag uitleggen

Waarom maakt een zeldzame bloedgroep uit bij een transfusie?

Bloed van groep O kan aan mensen van elke ABO-groep worden gegeven, mensen met AB kunnen A, B, AB en O krijgen, en wie RhD-negatief is, krijgt RhD-negatief bloed[11][13]. Met AB-negatief mag je rode bloedcellen krijgen van AB-, B-, A- en O-negatief[14]. Donors met AB-negatief zijn universele plasmadonors: iedereen kan hun plasma krijgen[17].

Een zeldzame bloedgroep weegt het zwaarst bij patiënten die steeds opnieuw bloed nodig hebben, zoals bij sikkelcelziekte of thalassemie. Voor hen moet het bloed ook op andere bloedgroepen dan ABO en rhesus passen[15][4]. In Engeland is een subtype dat Ro heet onmisbaar voor de zorg bij sikkelcelziekte, terwijl maar 3% van de vaste donors het heeft[4].

Hoe vaak komt elke bloedgroep voor in Nederland?

Er bestaat geen vast "normaal" percentage: het hangt af van de bevolking.

Aandeel van elke bloedgroep in drie bevolkingen (bron bij elke kolomkop)
BloedgroepNederland, bevolking (Sanquin)[1]Engeland, bloeddonors (februari 2026)[3]China, 3,8 miljoen volwassenen[5]
O-positief38,2%36%30,1%
O-negatief6,8%14%0,3%
A-positief36,6%28%30,2%
A-negatief6,4%8%0,4%
B-positief7,7%8%29,1%
B-negatief1,3%3%0,3%
AB-positief2,5%2%9,6%
AB-negatief0,5%1%0,1%

In Nederland is ongeveer 15% van de mensen rhesusnegatief[13]. De Engelse cijfers gaan over donors, niet over de hele bevolking, en zijn afgerond[3]. In China komt bloedgroep B bijna even vaak voor als A of O, en heeft maar ongeveer 1% van de mensen rhesusnegatief bloed[5].

Zeldzaam op papier is niet hetzelfde als een tekort in de bloedbank. Sanquin vraagt nu juist dringend om donors met A-negatief, een bloedgroep die 6,4% van de Nederlanders heeft: wie A-negatief is, kan zelf alleen A-negatief en O-negatief bloed krijgen[18].

Waarom verschilt de zeldzaamste bloedgroep per land?

Bloedgroepen zijn erfelijk, dus mensen met dezelfde afkomst hebben vaak vergelijkbare bloedgroepen[2][4]:

  • De meeste donors bij Sanquin hebben een Europese afkomst. Een patiënt met bijvoorbeeld een Surinaamse, Antilliaanse of Afrikaanse achtergrond krijgt vaak beter bloed van een donor met een vergelijkbare afkomst, omdat er anders meer kans is op antistoffen[15].
  • Binnen China zelf loopt het aandeel rhesusnegatief uiteen van 0,3% bij Mongolen tot 3,3% bij Oeigoeren[5].
  • Het Ro-subtype komt in Engeland ongeveer 10 keer vaker voor bij mensen met een zwarte achtergrond dan bij andere donors[4].

Daarom zoeken bloedbanken donors van elke afkomst: een goede match vind je het vaakst bij iemand met een vergelijkbare achtergrond[4][15].

Welke bloedgroepen zijn echt zeldzaam?

  • Vaak Een minder voorkomende gewone bloedgroep. AB-negatief, B-negatief of O-negatief: weinig voorkomend, maar de bloedbank heeft ze op voorraad[4].
  • Mogelijk Een weinig voorkomend subtype. Ro, of een ontbrekend kenmerk uit een ander bloedgroepsysteem, speelt vooral bij mensen die veel transfusies nodig hebben[4].
  • Zeldzaam Bloedgroep Bombay. De rode bloedcellen missen het H-antigeen, waardoor een gewone test ze als bloedgroep O kan lezen. Wie deze bloedgroep heeft, kan alleen veilig Bombay-bloed krijgen. Hij komt vooral voor in het westen en zuiden van India: één ziekenhuis in Puducherry vond 3 gevallen bij 35.497 geteste mensen[9].
  • Zeldzaam Rh-null. Alle rhesuskenmerken ontbreken. Dat geeft vaak een milde, blijvende afbraak van rode bloedcellen (hemolytische bloedarmoede). Zodra er antistoffen zijn, is alleen Rh-null-bloed veilig: van familieleden, uit ingevroren voorraden of via registers van zeldzame donors[7][8].

Omdat geen enkel land genoeg van deze bloedgroepen heeft, delen nationale programma's donorgegevens via het International Rare Donor Panel van de WHO, en kan bloed naar het buitenland worden gestuurd als een patiënt het nodig heeft[10][4].

Wat betekent een rhesusnegatieve of zeldzame bloedgroep bij zwangerschap?

In Nederland bepaalt het laboratorium bij elke zwangere je ABO-bloedgroep, je rhesus D- en rhesus c-bloedgroep, en of je antistoffen tegen bloedgroepen hebt. Van alle vrouwen is 15% rhesus D-negatief en 18% rhesus c-negatief; zij krijgen extra aandacht[16].

Ben je rhesus D-negatief en is je kind rhesus D-positief, dan kan je lichaam antistoffen maken tegen de rode bloedcellen van het kind. Bij een volgende zwangerschap kunnen die antistoffen de bloedcellen van het kind afbreken, met bloedarmoede, een hoog bilirubine en geelzucht als gevolg[12][13]. De rhesusprik, die je rond week 30 en na de geboorte krijgt, voorkomt dit meestal[13]. Bij vrouwen met Rh-null of een andere heel zeldzame bloedgroep wordt de zorg vroeg gepland met een gespecialiseerde bloedbank[7].

Hoe kom ik erachter of mijn bloedgroep zeldzaam is?

  • Kijk in je gegevens: de bloedgroep wordt bepaald bij elke zwangerschap en vóór een transfusie of transplantatie[16][11].
  • Vraag je huisarts of je bloedgroep (ABO en rhesus) bekend is of bepaald moet worden. Het is een gewone bloedafname zonder speciale voorbereiding[11].
  • Word bloeddonor. Sanquin bepaalt je bloedgroep na je aanmelding, bij je eerste afspraak; de uitslag volgt later[1]. Bloedbanken onderzoeken donaties verder en laten het je weten als je bloed zeldzaam is[4].
  • Bewaar elke brief of kaart over een zeldzame bloedgroep of een antistof tegen rode bloedcellen, en laat die zien vóór een operatie of transfusie.
  • Vertel het ziekenhuis over eerdere transfusies, zwangerschappen en een beenmerg- of stamceltransplantatie: die kunnen veranderen wat de bloedbank moet testen.
  • Onthoud dat de gewone test de meeste kleinere bloedgroepkenmerken niet bekijkt[11].

Wanneer moet ik naar de dokter?

Wanneer naar de dokter?

  • Spoed: bel 112 bij hevig bloedverlies, flauwvallen, ernstige benauwdheid, of bij koorts, koude rillingen, rugpijn of donkere urine tijdens of kort na een bloedtransfusie.
  • Binnen 24 tot 48 uur neem je contact op met je verloskundige, huisarts of (buiten kantooruren) de huisartsenpost als je rhesus D-negatief en zwanger bent en vaginaal bloedverlies hebt, bent gevallen of een klap op je buik kreeg, of als je een zeldzame bloedgroep hebt en er een operatie wordt gepland.
  • Bij je volgende afspraak om je bloedgroep te laten bevestigen of een positieve antistoffenscreening te bespreken.

Vragen voor je arts

  1. Is mijn bloedgroep bevestigd met twee aparte bloedmonsters?
  2. Is er een screening op irregulaire antistoffen gedaan, en wat was de uitslag?
  3. Heb ik tijdens deze zwangerschap een rhesusprik nodig?
  4. Moet de bloedbank vóór mijn operatie al bloed klaarzetten?
  5. Zou mijn bloed nuttig zijn voor een register van zeldzame donors?

Veelgestelde vragen

Is AB-positief een zeldzame bloedgroep?

Hij komt weinig voor, maar is niet zeldzaam in de zin van de bloedbank: 2,5% van de Nederlanders heeft AB-positief[1]. Mensen met AB-positief kunnen rode bloedcellen van elke bloedgroep krijgen[17].

Waarom is er vaak een tekort aan O-negatief, als het niet zeldzaam is?

O-negatief is niet de zeldzaamste: in Nederland heeft 6,8% van de mensen O-negatief[1]. Hij voelt schaars omdat ziekenhuizen hem zo vaak gebruiken in noodgevallen, als er geen tijd is om de bloedgroep van de patiënt te testen[2][4].

Waarom heet Rh-null "gouden bloed"?

Het is een populaire manier om te zeggen hoe zeldzaam het is. Het betekent niet dat het bloed zuiverder of voor iedereen veiliger is[8].

Heeft een zeldzame bloedgroep invloed op mijn gezondheid?

De acht gewone bloedgroepen maken je niet ziek. Rh-null is een uitzondering: het gaat vaak samen met een milde, langdurige afbraak van rode bloedcellen, die je kunt volgen met een volledig bloedbeeld en een reticulocytentelling[7].

Gerelateerde artikelen

Bronnen

  1. Sanquin. Welke bloedgroepen zijn er en hoe vaak komen ze voor? sanquin.nl (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  2. American Red Cross. Blood types explained: A, B, AB and O. redcrossblood.org (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  3. NHS Blood and Transplant. Blood types (data accurate at February 2026). blood.co.uk (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  4. NHS Blood and Transplant. Rare blood types. blood.co.uk (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  5. Liu J, Zhang S, Wang Q, Shen H, Zhang Y, Liu M. Frequencies and ethnic distribution of ABO and RhD blood groups in China: a population-based cross-sectional study. BMJ Open. 2017;7(12):e018476. doi:10.1136/bmjopen-2017-018476 (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  6. International Society of Blood Transfusion. Red Cell Immunogenetics and Blood Group Terminology Working Party (registry updated September 24, 2026). isbtweb.org (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  7. Shahverdi E, Moghaddam M. Rhnull phenotype: molecular basis, serologic features, clinical manifestations, and transfusion challenges. A scoping review of published cases. Immunohematology. 2026;42(2):42-47. doi:10.2478/immunohematology-2026-008 (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  8. Cleveland Clinic Health Essentials. What is "golden blood"? And why is it so rare? health.clevelandclinic.org (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  9. Mallick S, Kotasthane DS, Chowdhury PS, Sarkar S. Bombay blood group: is prevalence decreasing with urbanization and the decreasing rate of consanguineous marriage. Asian J Transfus Sci. 2015;9(2):129-132. doi:10.4103/0973-6247.162695 (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  10. Nance S, Scharberg EA, Thornton N, Yahalom V, Sareneva I, Lomas-Francis C. International rare donor panels: a review. Vox Sang. 2016;110(3):209-218. doi:10.1111/vox.12357 (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  11. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Blood typing. Reviewed January 29, 2026. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  12. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Rh incompatibility. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  13. Sanquin. Wat is Rhesus D-bloedgroep? sanquin.nl (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  14. Sanquin. Bloedgroep AB-negatief. sanquin.nl (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  15. Sanquin. Bloed is kieskeurig. sanquin.nl (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  16. Bevolkingsonderzoek Nederland, Prenatale screening (RIVM). Onderzoek naar bloedgroepen en bloedgroepantistoffen. pns.nl (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  17. Stanford Blood Center. Blood types. stanfordbloodcenter.org (geraadpleegd op 25 oktober 2026)
  18. Sanquin. Bloedverwanten gezocht: dringend donors met bloedgroep A-negatief nodig. sanquin.nl (geraadpleegd op 25 oktober 2026)

Deze pagina geeft algemene informatie. Ze vervangt het advies van een arts of de bloedbank niet; zij beoordelen je bloedgroep samen met je voorgeschiedenis, zwangerschappen en eerdere transfusies.