Soorten dementie: kenmerken, verschillen en behandelbare oorzaken

Alle soorten dementie hebben één ding gemeen: het geheugen, het denken of het oordeelsvermogen gaat blijvend achteruit, zo erg dat het dagelijks leven eronder lijdt. Maar de soorten verschillen in wat ze het eerst aantasten, hoe snel ze verlopen en wat helpt. Dementie is geen losse ziekte. Het is een verzamelnaam voor ruim 50 hersenziekten die hetzelfde beeld kunnen geven. Daarnaast zijn er een paar behandelbare problemen die dementie zo goed kunnen nabootsen dat ze bij een kort consult over het hoofd worden gezien.

In Nederland hebben ongeveer 300.000 mensen dementie, van wie zo’n 15.000 jonger dan 65 jaar, meldt Alzheimer Nederland. In dit artikel lees je hoe de belangrijkste soorten dementie van elkaar verschillen, hoe je gewoon ouder worden onderscheidt van lichte cognitieve stoornissen en van dementie, welke behandelbare oorzaken de huisarts wil uitsluiten, welke risicofactoren je kunt veranderen en wat behandelingen nu echt opleveren.

Wat dementie is, en wat het niet is

Dementie beschrijft een patroon, geen oorzaak. Een arts gebruikt het woord als iemand blijvend en meetbaar achteruitgaat op minstens twee gebieden van het denken: geheugen, taal, aandacht, ruimtelijk inzicht, plannen of sociaal oordeel. De achteruitgang is zo groot dat iemand niet meer zelfstandig kan leven zoals vroeger.

Zeggen dat iemand dementie heeft, is een beetje zoals zeggen dat iemand koorts heeft. Je beschrijft wat er gebeurt, maar niet waarom. Juist dat waarom bepaalt het vooruitzicht, de behandeling en, bij een kleine groep, of de klachten weer kunnen verdwijnen. Daarom is het zinvol om de soorten dementie van elkaar te onderscheiden.

Dementie hoort niet gewoon bij ouder worden

De meeste mensen boven de 80 hebben geen dementie. Leeftijd is de grootste risicofactor, maar ouder worden alleen veroorzaakt het niet. Wie dementie ziet als de prijs van een lang leven, stelt onderzoek onnodig uit.

Gewoon ouder worden, lichte cognitieve stoornis of dementie?

Gewone veranderingen door ouder worden zien er zo uit: je komt minder snel op een naam, maar hij schiet je later wel te binnen. Je legt weleens je sleutels kwijt. Je hebt een boodschappenlijstje nodig waar je dat vroeger niet had. Je blijft wel gewoon zelfstandig.

Een lichte cognitieve stoornis (in het Engels mild cognitive impairment, MCI) zit daartussen. Het denken is meetbaar achteruitgegaan, genoeg om een naaste op te vallen en om te zien in een test, maar je redt je nog zelf. Het is geen garantie dat je dementie krijgt. Sommige mensen blijven jarenlang stabiel, anderen gaan vooruit als een onderliggende oorzaak wordt behandeld, en een deel gaat verder achteruit.

De diagnose dementie volgt als de achteruitgang je zelfstandigheid aantast: rekeningen blijven liggen, medicijnen worden dubbel of niet genomen, bekende routes worden verwarrend, koken wordt onveilig. Het onderscheid tussen deze drie is een klinisch oordeel dat steunt op onderzoek, niet op één score.

Wanneer ga je naar de huisarts?

• Iemand die je goed kent merkt al maanden, niet dagen, dat je geheugen, taal of oordeel verandert.
• Dezelfde vraag komt in één gesprek twee keer terug, of het regelen van geld en medicijnen gaat mis.
• Het karakter of sociale gedrag is duidelijk veranderd, of je bent verdwaald op een bekende plek.
• De verwardheid is plotseling ontstaan, in uren of dagen. Bel dan snel je huisarts of, ’s avonds en in het weekend, de huisartsenpost. Plotselinge verwardheid is meestal een delier door een infectie, medicijnen of een stofwisselingsprobleem, en geen dementie.

In Nederland kun je met je zorgen gewoon bij je huisarts terecht. Thuisarts beschrijft dat je samen kunt kiezen of je wel of geen onderzoek naar dementie wilt laten doen. Onderzoek geeft duidelijkheid en opent de deur naar hulp, zoals een vaste begeleider: de casemanager dementie.

Welke soorten dementie zijn er?

De vier bekendste soorten dementie zijn de ziekte van Alzheimer, vasculaire dementie, Lewy body dementie en frontotemporale dementie (FTD). Volgens Alzheimer Nederland gaat het in 70 procent van de gevallen om alzheimer, en is vasculaire dementie daarna de meest voorkomende vorm. Het onderscheid is praktisch belangrijk. De soort bepaalt welke klachten later komen, welke medicijnen helpen en, bij één soort in het bijzonder, welke medicijnen juist schade kunnen doen. De tabel zet de vier meest voorkomende oorzaken naast elkaar, plus de gemengde vorm, die bij oudere mensen vaker voorkomt dan één ‘zuivere’ diagnose.

De ziekte van Alzheimer, de meest voorkomende vorm

De ziekte van Alzheimer is verantwoordelijk voor het grootste deel van de gevallen. Ze heeft een eigen biologie, eigen markers en nieuwere behandelingen, en verdient daarom een apart artikel. Wil je meer weten, lees dan ons uitgebreide artikel over alzheimer.

Waar de ziekte van Parkinson past

Lewy body dementie en de dementie die later bij de ziekte van Parkinson kan ontstaan, hebben dezelfde eiwitafzettingen en lijken sterk op elkaar. Het verschil zit in de volgorde. Als bewegingsproblemen duidelijk eerst komen en het denken pas een jaar of langer later verandert, spreek je van parkinsondementie. Gezinnen die naast denkproblemen ook trillen en stijfheid zien, lezen vaak ook ons overzicht van de ziekte van Parkinson.

Zeldzamere vormen die je moet kennen

Minder vaak ontstaat dementie na herhaald hersenletsel, door onbehandelde hiv-infectie, door syfilis in een laat stadium of door bepaalde auto-immuunontstekingen van de hersenen. Ook het syndroom van Korsakov, door een langdurig tekort aan vitamine B1 meestal bij overmatig alcoholgebruik, geeft ernstige geheugenproblemen. Een aantal van deze vormen is behandelbaar. Daarom gaat goed onderzoek niet automatisch uit van de meest voorkomende verklaring.

Welke vorm van dementie gaat het snelst achteruit?

Lewy body dementie verloopt meestal sneller dan de ziekte van Alzheimer, schrijft Alzheimer Nederland. Er bestaat geen ‘ergste’ vorm: elke soort raakt mensen anders, en het tempo verschilt sterk per persoon. Alzheimer Nederland noemt als gemiddelde levensverwachting na de diagnose vijf tot twaalf jaar bij Lewy body dementie en zeven tot dertien jaar bij FTD. Dat zijn gemiddelden, geen voorspelling voor één persoon.

Behandelbare oorzaken die de arts niet wil missen

Hier valt voor jou het meeste te winnen. Bij een deel van de mensen met geheugenklachten speelt iets mee dat te behandelen is. En zelfs als er wel een hersenziekte is, kan een onbehandeld schildklierprobleem of een sufmakend medicijn het erger laten lijken dan het is. Dat oplossen geneest dementie niet, maar levert wel echt functie terug.

Is bloedonderzoek nodig bij dementie?

In Nederland meestal niet als standaard. De NHG-Standaard Dementie raadt routinematig laboratoriumonderzoek af, omdat het bij de diagnose dementie geen toegevoegde waarde heeft. Thuisarts zegt het in gewone taal: bloedonderzoek is meestal niet nodig. Wijzen je klachten, je voorgeschiedenis of het lichamelijk onderzoek op een andere ziekte die meespeelt? Dan kan je huisarts wel bloed laten prikken. Het NHG noemt dan Hb, BSE of CRP, glucose, TSH, eGFR, vitamine B1, B6 en B12, foliumzuur, natrium, kalium en calcium.

Een TSH-test voor je schildklier komt dan vaak als eerste in beeld, omdat een te langzaam werkende schildklier traagheid en lusteloosheid geeft die sterk op beginnende dementie kan lijken. Meer daarover lees je in onze uitleg over een trage schildklier. Artsen bepalen vitamine B12 in je bloed vaak samen met foliumzuur, omdat een tekort zowel de zenuwen als het denken raakt en goed te behandelen is.

Het NHG noemt ook natrium, glucose en calcium in je bloed: als die ver buiten de referentiewaarden liggen, kan het denken verstoren. Daarnaast kijkt de arts naar de nierfunctie, met je kreatininewaarde en de eGFR (geschatte nierfunctie), en soms naar leverfuncties. Als organen niet goed werken, hopen zich stoffen op die het hoofd benevelen. Het bloedbeeld met Hb en MCV kan bloedarmoede laten zien, of de vergrote rode bloedcellen die passen bij een B12-tekort. Wijst je voorgeschiedenis daarop, dan volgt een bloedtest op syfilis of een hiv-test.

Bloedonderzoek stelt nooit zelf de diagnose bij een van de soorten dementie. Het helpt wel om andere oorzaken uit te sluiten wanneer daar een reden voor is. Een waarde buiten de referentiewaarden betekent niet meteen dat je ziek bent. Referentiewaarden verschillen per laboratorium. Je huisarts beoordeelt je uitslag samen met je klachten en voorgeschiedenis.

Depressie verdient een eigen plek

Een depressie op latere leeftijd geeft meetbare problemen met aandacht en onthouden. Vaak bestaat ze naast beginnende dementie, in plaats van de klachten helemaal te verklaren. Bij goed onderzoek kijkt de arts daarom altijd naar depressie en de lichamelijke klachten ervan, voordat hij concludeert dat de denkproblemen alleen door een hersenziekte komen.

Hoe stelt de huisarts dementie vast?

Er is geen enkele test die een van de soorten dementie aantoont. In Nederland doet de huisarts het onderzoek meestal zelf, vaak samen met de praktijkondersteuner (POH). Thuisarts beschrijft dat het onderzoek bestaat uit een paar gesprekken met jou, een apart gesprek met een naaste zoals je partner of kind, lichamelijk onderzoek en een geheugentest met vragen en opdrachten. Het verhaal van iemand die je goed kent, is vaak het belangrijkste: wat veranderde er, wanneer, in welke volgorde en hoe snel? Een plotseling begin wijst op iets anders. Stapsgewijze achteruitgang past bij vaatschade. Gedrag dat verandert vóór het geheugen, doet denken aan FTD.

Een korte geheugentest in de spreekkamer laat zien of er een probleem is en maakt het mogelijk om veranderingen te volgen. Is het beeld niet duidelijk, dan brengt uitgebreid neuropsychologisch onderzoek in kaart welke vaardigheden zijn aangetast. Dat zegt meestal meer dan één totaalscore.

Een hersenscan, meestal een MRI, zoekt naar beroertes, schade aan kleine bloedvaten, tumoren, bloedingen en hydrocefalus. Een scan is volgens Thuisarts meestal niet nodig. De huisarts verwijst je wel naar het ziekenhuis of een geheugenpolikliniek als je jonger bent dan ongeveer 65 jaar, als hij een bijzondere soort dementie vermoedt of als hij twijfelt over de oorzaak. Daar kunnen gespecialiseerde scans en hersenvochtonderzoek met een ruggenprik helpen om de soort vast te stellen. Dat zijn instrumenten voor specialisten, geen routine.

Risicofactoren die je wél kunt veranderen

Leeftijd, familiegeschiedenis en bepaalde erfelijke varianten liggen vast. Een verrassend groot deel van de rest niet. Een internationale commissie van experts beschreef in 2024 veertien risicofactoren die samen samenhangen met bijna de helft van alle gevallen van dementie wereldwijd. Dat betekent: als je ze in een hele bevolking zou wegnemen, zou dat deel in principe kunnen worden uitgesteld of voorkomen. Niemand krijgt een garantie, maar het bewijs wijst één kant op.

• Slechter horen en slechter zien zonder behandeling.
• Hoge bloeddruk op middelbare leeftijd, hoog LDL-cholesterol, diabetes en overgewicht.
• Roken, veel alcohol drinken en weinig bewegen.
• Depressie, sociaal isolement en weinig onderwijs op jonge leeftijd.
• Hersenletsel en luchtverontreiniging.
• In de praktijk: bewegen, een hoortoestel als je slechter hoort, sociale contacten, behandelde slaapapneu en weinig alcohol.

De vaatfactoren bieden de duidelijkste winst, omdat ze meetbaar en behandelbaar zijn. Alzheimer Nederland noemt langdurig hoge bloeddruk, hartritmestoornissen, suikerziekte en TIA’s als oorzaken van schade aan de bloedvaten in de hersenen. Neem daarom de tijd voor uitleg over hoge bloeddruk en de behandeling: een goede bloeddruk op middelbare leeftijd beschermt de kleine bloedvaten die bij verschillende soorten dementie beschadigd raken. Sommige artsen meten ook homocysteïne in je bloed, dat stijgt als je te weinig B-vitamines hebt. Maar niet is aangetoond dat het verlagen daarvan dementie voorkomt.

Wat behandelingen nu wel en niet doen

Eerlijkheid is hier belangrijker dan optimisme. Geen enkele goedgekeurde behandeling brengt verloren denkvermogen terug, en geen enkele behandeling stopt een van de soorten dementie.

Medicijnen tegen de klachten

Cholinesteraseremmers (rivastigmine, galantamine, donepezil) en memantine geven bij een deel van de mensen een bescheiden verbetering van denken, functioneren of gedrag, vooral bij alzheimer en Lewy body dementie. Het effect is echt, maar klein. Bijwerkingen zoals misselijkheid, een trage hartslag of levendige dromen moeten in de gaten worden gehouden. Een proefperiode is het waard, en stoppen is verstandig als er niets verandert. Thuisarts noemt ook wat aantoonbaar niet helpt, zoals vitamine B12 zonder tekort, vitamine E, ginkgo biloba en omega-3-vetzuren.

Nieuwe antistoffen tegen amyloïd

Een nieuwere groep medicijnen bestaat uit antistoffen via een infuus. Ze ruimen amyloïd op en vertragen de achteruitgang bij vroege alzheimer een beetje. Ze werken niet bij vasculaire, Lewy body of frontotemporale dementie. Je moet bewezen amyloïdafzettingen hebben, en er zijn controlescans nodig omdat zwelling en kleine bloedingen in de hersenen kunnen optreden. Ze vertragen de ziekte, maar stoppen haar niet. Of en hoe ze in Nederland beschikbaar en vergoed worden, bespreek je met je specialist.

De oorzaak achter het syndroom behandelen

Bij vasculaire dementie is het goed regelen van bloeddruk, cholesterol, diabetes en boezemfibrilleren de behandeling. Bij schade door alcohol kunnen stoppen met drinken en vitamine B1 aanvullen tot echt herstel leiden. Bij normaledrukhydrocefalus helpt een drain (shunt) bij een deel van de patiënten. Dat is precies waarom het loont om vast te stellen welke soort dementie iemand heeft, in plaats van te stoppen bij het label.

Hulp zonder medicijnen

Een vaste dagstructuur, een overzichtelijke omgeving, bewegen, ergotherapie, muziek en training voor mantelzorgers werken vaak beter dan verwacht tegen onrust, slecht slapen en lusteloosheid. Zoek bij moeilijk gedrag naar de aanleiding: pijn, verstopping, een infectie, verveling of angst. Dat is veiliger en werkt beter dan kalmerende medicijnen.

Goed leven na de diagnose

Een diagnose betekent niet dat iemand niets meer te zeggen heeft. Veel mensen leven nog jaren een zinvol leven, en de manier waarop hun omgeving reageert, maakt daarbij veel uit.

Regelen, veiligheid en zelfstandigheid

Leg wensen vast zolang iemand die nog zelf kan uiten. Thuisarts verwijst naar een wilsverklaring om je wensen over zorg en behandeling op te schrijven. Veel mensen regelen ook wie later beslissingen mag nemen, bijvoorbeeld met een volmacht. Dit vroeg doen is een vorm van respect, geen pessimisme.

• Maak medicijnen eenvoudiger met een weekdoos, in plaats van de taak meteen over te nemen.
• Praat vroeg over autorijden. Bij dementie gelden regels van het CBR voor je rijbewijs, zodat de beslissing geen familieconflict hoeft te worden.
• Haal gevaren uit huis en houd een vast dagritme aan. Voorspelbaarheid vermindert angst beter dan welk herinneringssysteem ook.
• Laat iemand alles doen wat nog lukt, ook als het langzaam gaat. Te vroeg taken overnemen versnelt het verlies ervan.

Communicatie en de gezondheid van de mantelzorger

Korte zinnen, één vraag tegelijk en rustige pauzes werken beter dan iets luider herhalen. Een feitelijke fout verbeteren helpt zelden. Reageren op het gevoel eronder meestal wel. Praat nooit over iemand in de derde persoon als hij of zij erbij is.

Uitputting, depressie en ziekte van de mantelzorger zijn voorspelbaar. Ze zijn de meest voorkomende reden dat iemand eerder dan nodig naar een verpleeghuis verhuist. Volgens Alzheimer Nederland woont 75% van de mensen met dementie thuis. Respijtzorg, een Alzheimer Café of gespreksgroep en de casemanager dementie zijn daarom geen luxe maar goede dementiezorg. Neem ook je eigen gezondheid als mantelzorger serieus.

Nieuwste wetenschappelijke inzichten

Het onderzoek naar de soorten dementie gaat snel, maar de meeste vooruitgang zit in preventie, niet in genezing. Dit voegt recent onderzoek toe, in gewone taal.

Bijna de helft van het risico is mogelijk te beïnvloeden

Een grote internationale expertcommissie breidde in 2024 de lijst met risicofactoren uit tot veertien, met nieuw onbehandeld slechter zien en hoog LDL-cholesterol. Wat betekent dit voor jou? De gewone dingen waar je huisarts al op hamert, zoals bloeddruk, cholesterol, een hoortoestel, een oogcontrole, bewegen en niet roken, zijn de best onderbouwde bescherming voor je hersenen. Dit zijn berekeningen voor een hele bevolking, geen persoonlijke garantie.

Een tekort aan vitamine B12 komt vaak voor bij ouderen en wordt makkelijk gemist

Een overzichtsartikel uit 2025 concludeerde dat een tekort aan vitamine B12 bij ouderen vaak voorkomt en vaak niet wordt ontdekt. Het hangt samen met achteruitgang van het denken, somberheid, onzeker lopen en vallen, en de gewone bloedtest is alleen niet altijd gevoelig genoeg. Na behandeling was de verbetering het duidelijkst bij vroege gevallen. Wat betekent dit voor jou? Wijzen de klachten van een familielid op een tekort, bespreek dan met de huisarts of B12 gemeten moet worden, en kijk bij een twijfelachtige uitslag nog eens goed. Dit was een overzicht van bestaande studies, geen nieuw onderzoek.

Schade aan kleine bloedvaten zit achter meer dementie dan je denkt

Een overzicht uit 2023 over ziekte van de kleine hersenvaten (langzame schade aan de kleine slagaders diep in de hersenen) meldde dat deze schade bij hersenonderzoek na overlijden wordt gevonden bij meer dan de helft van de mensen van 65 jaar en ouder. Ze verklaart het grootste deel van de vasculaire bijdrage aan dementie, en hoge bloeddruk is de belangrijkste oorzaak die je kunt beïnvloeden. Wat betekent dit voor jou? Je bloeddruk behandelen op middelbare leeftijd is ook behandeling van je hersenen. Deze schade bouwt zich jarenlang stil op voordat er klachten zijn.

Alcohol verhoogt het risico, en een deel van de schade kan herstellen

Een overzicht uit 2024 van tientallen jaren onderzoek concludeerde dat langdurig zwaar drinken de veroudering van de hersenen versnelt en het risico op dementie in het algemeen verhoogt, al niet specifiek op alzheimer. Het wees ook op een hoopvol verschil: een deel van de hersenschade door alcohol herstelt gedeeltelijk als je blijvend stopt. Bij een hersenziekte als alzheimer is dat niet zo. Wat betekent dit voor jou? Minderen loont op elke leeftijd. Dit was een overzicht dat patronen beschrijft, geen bewijs van oorzaak en gevolg.

Woordenlijst

Veelgestelde vragen

Wat zijn de eerste kenmerken van dementie?

De eerste kenmerken hangen af van de soort. Bij alzheimer is het meestal moeite met nieuwe informatie vasthouden: dezelfde vraag twee keer in één gesprek, afspraken vergeten ondanks herinneringen, recente gebeurtenissen kwijt terwijl oude herinneringen helder blijven. Thuisarts noemt ook verdwalen in een bekende omgeving, niet meer weten welke dag het is en moeite met praten. Bij vasculaire dementie is het vaak traag denken en moeite met plannen. Bij FTD verandert eerst het gedrag, zoals ongewone botheid, minder inlevingsvermogen of impulsief geld uitgeven, of verdwijnen geleidelijk woorden. Een handige vuistregel: een verandering die anderen maandenlang steeds zien, is belangrijker dan een losse vergissing die je zelf opmerkt.

Wat is het verschil tussen frontotemporale dementie en alzheimer?

Bij FTD verandert meestal eerst het gedrag, het karakter of de taal, terwijl het geheugen in het begin vaak nog goed lijkt. Bij alzheimer staat juist het geheugen voor nieuwe dingen voorop. FTD begint ook vaker op jongere leeftijd: volgens Alzheimer Nederland is het grootste deel van de mensen die het krijgen tussen de 40 en 70 jaar, en is FTD na alzheimer de vaakst voorkomende soort dementie op jonge leeftijd. FTD kan erfelijk zijn.

Hoe lang leef je met frontotemporale dementie?

Alzheimer Nederland noemt een gemiddelde levensverwachting van zeven tot dertien jaar na de diagnose. Dat is een gemiddelde over veel mensen. Hoe het bij één persoon verloopt, hangt af van de leeftijd, de variant en andere ziekten.

Kan dementie weer overgaan?

De gewone soorten dementie die door een hersenziekte komen, kunnen op dit moment niet worden teruggedraaid. Wel heeft een deel van de mensen met geheugenklachten een aandoening die meespeelt en die te behandelen is. Na behandeling kan het denken dan flink verbeteren. Schildklierziekte, een tekort aan vitamine B12, depressie, sufmakende medicijnen, slaapapneu, veel alcohol en normaledrukhydrocefalus horen bij die groep. Daarom is goed onderzoek de moeite waard. Bloedonderzoek hoort daar in Nederland bij als je huisarts aanwijzingen ziet voor zo’n andere oorzaak.

Wat zijn de fasen van dementie?

Zorgverleners spreken meestal over een vroege, middelste en late fase, niet over een vaste genummerde schaal. De bekende schema’s met zeven fasen beschrijven vooral alzheimer en passen minder goed bij de andere soorten. In de vroege fase ben je grotendeels zelfstandig, met hulp bij ingewikkelde taken. In de middelste fase heb je hulp nodig bij dagelijkse dingen zoals aankleden en wassen. In de late fase heb je bij bijna alle persoonlijke verzorging veel hulp nodig. Het tempo verschilt sterk per persoon en per soort. Een fase zegt dus waar iemand nu staat, niet hoe lang hij daar blijft.

Waarom worden de klachten soms plotseling erger?

Dementie zelf verandert in maanden en jaren, niet van de ene op de andere dag. Een plotselinge verslechtering in uren of dagen wijst bijna altijd op iets anders: een blaas- of longontsteking, uitdroging, verstopping, pijn, een nieuw medicijn of een beroerte. Dat heet een delier. Het is een medisch noodgeval en verbetert meestal als de oorzaak wordt behandeld. Neem dan snel contact op met je huisarts of de huisartsenpost. Bij levensgevaar bel je 112. Meer onrust en verwardheid aan het eind van de middag en ’s avonds is iets anders: dat volgt een dagelijks patroon en ontstaat niet plotseling.

Welke lichamelijke klachten kan dementie geven?

Dementie gaat niet alleen over denken. Afhankelijk van de soort kunnen mensen wankel of schuifelend gaan lopen, stijf en traag bewegen, moeilijk slikken, afvallen, slecht slapen en dromen uitbeelden, incontinent worden en vaker vallen. Problemen met evenwicht en lopen komen vroeg bij vasculaire en Lewy body dementie, en bij alzheimer meestal later. Elke nieuwe lichamelijke klacht verdient eigen aandacht en moet niet automatisch aan de dementie worden toegeschreven.

Is dementie erfelijk?

Voor de meeste mensen geldt: dementie in de familie verhoogt het risico een beetje, maar bepaalt de uitkomst niet. Echt erfelijke vormen, waarbij één gen de ziekte direct doorgeeft, zijn zeldzaam en geven meestal klachten op ongewoon jonge leeftijd, vaak voor het 65e jaar. FTD heeft een sterkere erfelijke component dan de andere soorten. Kregen meerdere naaste familieleden jong dementie, vraag dan je huisarts naar erfelijkheidsadvies. Anders kun je je aandacht beter richten op de risicofactoren die je wel kunt veranderen.

Bronnen

• Nederlands Huisartsen Genootschap — NHG-Standaard Dementie — richtlijnen.nhg.org, 2020 — richtlijnen.nhg.org
• Thuisarts (NHG) — Ik heb dementie — Thuisarts.nl, 2025 — thuisarts.nl
• Thuisarts (NHG) — Ik ben bang dat ik dementie krijg — Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
• Thuisarts (NHG) — Ik heb dementie: wat kan ik doen en wie helpt me daarbij? — Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
• Alzheimer Nederland — Soorten dementie: alle vormen op een rij — Alzheimer Nederland, geraadpleegd 2026 — alzheimer-nederland.nl
• Alzheimer Nederland — Feiten en cijfers over dementie in Nederland — Alzheimer Nederland, geraadpleegd 2026 — alzheimer-nederland.nl
• Alzheimer Nederland — Frontotemporale dementie (FTD) — Alzheimer Nederland, geraadpleegd 2026 — alzheimer-nederland.nl
• Alzheimer Nederland — Lewy body dementie — Alzheimer Nederland, geraadpleegd 2026 — alzheimer-nederland.nl
• Alzheimer Nederland — Vasculaire dementie — Alzheimer Nederland, geraadpleegd 2026 — alzheimer-nederland.nl
• Centers for Disease Control and Prevention — About Dementia — CDC, 2025 (Engelstalig) — cdc.gov
• Mayo Clinic — Dementia: symptoms and causes — Mayo Foundation for Medical Education and Research, 2025 (Engelstalig) — mayoclinic.org
• MedlinePlus, National Library of Medicine — Dementia — National Institutes of Health, 2025 (Engelstalig) — medlineplus.gov
• Livingston G, Huntley J, Liu KY, et al. — Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission — The Lancet, 2024 (Engelstalig) — doi.org/10.1016/S0140-6736(24)01296-0
• Papazachariou A, Papakitsou I, Malikides V, Filippatos TD — Vitamin B12 deficiency among older adults and its associations with geriatric syndromes — Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1097/MCO.0000000000001171
• Hainsworth AH, Markus HS, Schneider JA — Cerebral small vessel disease, hypertension, and vascular contributions to cognitive impairment and dementia — Hypertension, 2023 (Engelstalig) — doi.org/10.1161/HYPERTENSIONAHA.123.19943
• Zahr NM — Alcohol use disorder and dementia: a review — Alcohol Research: Current Reviews, 2024 (Engelstalig) — doi.org/10.35946/arcr.v44.1.03

Verder lezen

• Lees hoe suikerziekte je bloedvaten en hersenen raakt in ons artikel over diabetes.
• Begrijp de cholesterolwaarden die je vaatrisico bepalen in ons artikel over hoog cholesterol.
• Ontdek waarom een laag Hb je moe en traag kan maken in ons artikel over bloedarmoede.
• Lees wat een verlaagde eGFR betekent in ons artikel over chronische nierschade.
• Bekijk hoe je de uitslag van een hiv-test leest in onze uitleg over de hiv-test.

Begrijp je labuitslag met BloodSense

Heeft je huisarts bij geheugenklachten bloed laten prikken, bijvoorbeeld omdat er aanwijzingen zijn voor een andere oorzaak? Dan krijg je vaak een rij waarden terug: schildklierfunctie, vitamine B12 en foliumzuur, het bloedbeeld, calcium en natrium, nierfunctie en leverfuncties. Die uitslag spreekt zelden voor zich. BloodSense legt je labuitslag in gewone taal uit, laat zien welke waarden buiten de referentiewaarden van je lab vallen en wat dat in het algemeen betekent. Je krijgt ook een lijst met vragen om aan je huisarts te stellen, zodat je goed voorbereid naar je afspraak gaat.

Laat je labuitslag binnen enkele minuten uitleggen

De informatie op deze pagina is bedoeld als uitleg en vervangt geen consult bij je huisarts. Het BloodSense-rapport wordt gemaakt door kunstmatige intelligentie, alleen ter informatie. Het is geen diagnose en geen behandeladvies, en het vervangt het oordeel van je huisarts niet.