Diverticulitis is een ontsteking van een of meer kleine uitstulpingen in de wand van de dikke darm. Die uitstulpingen heten divertikels. Ze komen heel vaak voor naarmate je ouder wordt en geven op zichzelf meestal geen klachten; dat heet diverticulose. Diverticulitis is iets anders: dan raakt een divertikel ontstoken, met buikpijn en soms een ernstiger infectie waarvoor medische zorg nodig is. De meeste gevallen zijn goed te behandelen, en de behandeling is de laatste jaren veel milder en persoonlijker geworden. Antibiotica zijn bijvoorbeeld meestal niet meer nodig. In dit artikel lees je wat diverticulitis is, welke symptomen erbij horen, waardoor je het krijgt, hoe de diagnose wordt gesteld, wat je wel en niet kunt eten, welke behandelingen er zijn en wat nieuw onderzoek laat zien.

Wat is diverticulitis?

Een divertikel is volgens Thuisarts een uitgerekt stukje wand in je dikke darm; het lijkt een soort zakje aan je darm. Divertikels ontstaan als het slijmvlies naar buiten drukt via zwakke plekken in de spierwand van de dikke darm, meestal in het sigmoïd: het S-vormige laatste deel van de dikke darm, links onder in de buik. Ze ontstaan in de loop van de jaren door druk in de darm en veranderingen in de darmwand met het ouder worden. Divertikels ontstaan zonder dat je het merkt, en de meeste mensen met divertikels hebben er nooit last van. Vaak worden ze toevallig gevonden bij een darmonderzoek of scan om een andere reden.

Diverticulitis is wat er gebeurt als een of meer van deze zakjes ontsteken. Thuisarts schrijft dat bij ongeveer 1 op de 5 mensen met divertikels een divertikel gaat ontsteken, en dat de meeste mensen met diverticulitis ouder zijn dan 50 jaar, al kunnen ook jongere mensen het krijgen. De meeste aanvallen zijn ongecompliceerd: de ontsteking blijft beperkt tot de darmwand. Een kleiner deel is gecompliceerd door een abces (ontstoken holte met pus), een perforatie (een gaatje in de darm), een fistel (een verbinding met een ander orgaan) of een afsluiting van de darm. Die vragen om nauwere controle en soms een zwaardere behandeling. Weten in welke groep een aanval valt, bepaalt de aanpak.

Wat is diverticulose sigmoïd?

Diverticulose van het sigmoïd betekent dat er divertikels zitten in het sigmoïd, het laatste S-vormige stuk van de dikke darm links onder in je buik. Het is de meest voorkomende plek voor divertikels. Zonder ontsteking is het meestal onschuldig en hoeft het niet behandeld te worden.

Diverticulitis symptomen: hoe voelt een aanval?

Het belangrijkste symptoom van diverticulitis is buikpijn, meestal links onderin je buik, waar het sigmoïd ligt. De pijn begint vaak plotseling of wordt geleidelijk erger, en de plek is vaak gevoelig als je erop drukt. Thuisarts noemt ook: je voelt je ziek, je bent misselijk, je hebt koorts, je buik wordt dikker en je poep is dun of juist hard. Deze klachten bouwen zich vaak in een dag of twee op en zijn meestal de reden om naar de huisarts te gaan.

De meeste aanvallen zijn ongecompliceerd, maar sommige klachten wijzen op een ernstiger, gecompliceerde vorm. Thuisarts adviseert om direct je huisarts of de huisartsenpost te bellen als je moet overgeven, als er bloed uit je anus komt, als je koorts krijgt van 38 graden of hoger, als de buikpijn steeds erger wordt of als je je steeds zieker voelt. Ook een harde, heel pijnlijke buik, niets kunnen binnenhouden, een snelle hartslag, verwardheid of duizeligheid zijn alarmsignalen. Een gesprongen abces of een perforatie kan buikvliesontsteking (peritonitis) veroorzaken, een levensgevaarlijke infectie. Wacht bij deze klachten dus niet af.

Hoe gevaarlijk is diverticulitis?

Meestal is diverticulitis niet gevaarlijk: Thuisarts schrijft dat het meestal vanzelf overgaat. Heel soms kun je er heel ziek van worden, bijvoorbeeld als de ontsteking naar andere plekken in je buik gaat of als een divertikel gaat bloeden. De huisarts stuurt je dan met spoed naar het ziekenhuis.

Waardoor krijg je diverticulitis?

Het is volgens Thuisarts onbekend hoe divertikels precies ontstaan en waardoor ze gaan ontsteken. Artsen denken dat een ontsteking begint als een divertikel verstopt raakt of het slijmvlies beschadigd raakt, waardoor bacteriën zich kunnen vermenigvuldigen. Leeftijd is de grootste risicofactor, omdat divertikels met elk decennium vaker voorkomen. Thuisarts noemt situaties waarin de kans op een ontsteking groter is: je beweegt weinig, je hebt overgewicht, je rookt, of je eet veel rood en bewerkt vlees en suiker en te weinig vezels. Vezels zitten vooral in volkoren brood, aardappelen, volkoren pasta, zilvervliesrijst, bonen, erwten, linzen, groente en fruit. Ook regelmatig gebruik van ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's), prednison of opioïden hangt samen met een hoger risico, en diverticulitis in de familie wijst erop dat erfelijkheid meespeelt.

Het is goed om te weten dat diverticulitis een andere oorzaak heeft dan andere aandoeningen die vergelijkbare darmklachten geven. Diverticulitis komt niet door een verstoord afweersysteem zoals bij de darmontsteking bij de ziekte van Crohn of de ontsteking van de dikke darm bij colitis ulcerosa. Het komt vooral door veranderingen in de darmwand met de leeftijd, samen met voeding en leefstijl. Dat verschil is belangrijk voor de behandeling: diverticulitis gaat meestal over met rust, voedingsaanpassingen en soms antibiotica of drainage, en niet met de langdurige afweerremmende medicijnen die bij chronische darmontstekingen worden gebruikt.

Hoe wordt diverticulitis vastgesteld? Bloedonderzoek en scan

De huisarts vermoedt diverticulitis meestal op basis van je klachten en lichamelijk onderzoek van je buik, vaak aangevuld met bloedonderzoek. Om de diagnose zeker te stellen en complicaties te zien, wordt in het ziekenhuis een echo of een CT-scan van buik en bekken gemaakt. Een CT-scan met contrast geldt internationaal als de gouden standaard: die toont de ontsteking en laat zien of er een abces, perforatie of fistel is. De scan bepaalt of het om een ongecompliceerde of gecompliceerde vorm gaat, en daarmee de behandeling.

Onderzoek	Wat het laat zien
CT-scan van buik en bekken (met contrast) of echo	Bevestigt diverticulitis en laat complicaties zien zoals een abces, perforatie of fistel
Aantal witte bloedcellen (leukocyten)	Een hoog aantal past bij een infectie of ontsteking
CRP (C-reactief proteïne)	Stijgt bij ontsteking; een sterke stijging maakt een gecompliceerde vorm waarschijnlijker
Calprotectine in de ontlasting	Een ontstekingsmarker in de poep die wordt onderzocht om aanvallen en terugkeer op te sporen
Coloscopie (6 tot 8 weken later)	Bekijkt het slijmvlies van de dikke darm als de ontsteking voorbij is, om darmkanker of andere aandoeningen uit te sluiten

Twee bloedtesten horen er meestal bij. Kijken naar het aantal leukocyten in je bloed helpt een infectie te bevestigen en telt mee in de beslissing over antibiotica of opname. De CRP-waarde in je bloed laat zien hoeveel ontsteking er is: een sterke stijging maakt een gecompliceerde vorm zoals een abces waarschijnlijker, een kleinere stijging past bij een mildere ontsteking. Artsen onderzoeken ook de calprotectinetest in de ontlasting, een marker van darmontsteking, als manier om zonder ingreep aanvallen en de kans op terugkeer op te sporen. Die test wordt nog niet standaard bij diverticulitis gebruikt. Een coloscopie (darmonderzoek met een slangetje) 6 tot 8 weken nadat de klachten over zijn, bekijkt de darmwand om de mogelijkheid van darmkanker of andere aandoeningen uit te sluiten. Tijdens een actieve aanval wordt dat niet gedaan, omdat de kans op een perforatie dan groter is.

Diverticulitis behandeling: zijn antibiotica nodig?

De behandeling van diverticulitis hangt af van of het om een ongecompliceerde of gecompliceerde vorm gaat, en de aanpak is de laatste jaren veel terughoudender geworden. Volgens Thuisarts gaat diverticulitis meestal vanzelf over en zijn medicijnen tegen bacteriën (antibiotica) bijna nooit nodig. De NHG-Standaard Diverticulitis voor huisartsen gaat ook uit van deze terughoudende aanpak bij ongecompliceerde diverticulitis. Veel lichte aanvallen worden thuis behandeld met rust en pijnstilling.

Aanpak	Doel
Afwachten zonder antibiotica	Geschikt voor de meeste gezonde mensen met een lichte, ongecompliceerde diverticulitis
Rust en paracetamol	Verlichten de pijn; ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's) worden afgeraden
Antibiotica	Bij een gecompliceerde vorm of bij hoge koorts, ernstig ziek zijn of een verminderde afweer
Drainage of operatie	Draineert een groter abces of behandelt een perforatie, onbeheersbare infectie of afsluiting

Thuisarts adviseert extra rust als je pijn hebt of je ziek voelt, en paracetamol tegen de pijn. Neem geen pijnstillers zoals diclofenac, naproxen of ibuprofen, want van deze NSAID's kun je nog meer last van je darmen krijgen. Bij veel last van verstopping kan je huisarts medicijnen adviseren. Een gecompliceerde diverticulitis, of een aanval met hoge koorts, ernstig ziek zijn of een verminderde afweer, vraagt wel om antibiotica. Een groter abces moet soms via de huid worden gedraineerd met een naald onder geleide van een scan, en een buikvliesontsteking door een perforatie is een spoedoperatie. Na één ongecompliceerde aanval wordt een geplande operatie niet standaard aangeraden; dat gesprek is bedoeld voor herhaalde of gecompliceerde aanvallen.

Wat moet je niet eten bij diverticulitis?

Bij diverticulitis is een speciaal dieet niet nodig: eet en drink wat voor jou prettig voelt, schrijft Thuisarts. Je merkt vanzelf waar je last van krijgt. Het oude advies om noten, zaden, pitten en popcorn voorgoed te vermijden, klopt niet: modern onderzoek vond geen verband met meer aanvallen, en deze producten zijn juist goede vezelbronnen. Kies op lange termijn voor gezond eten met veel vezels. Is je poep hard, dan kunnen de adviezen bij verstopping helpen.

Leven met divertikels: diverticulitis ervaringen en vooruitzichten

De meeste mensen die herstellen van een aanval van diverticulitis kunnen daarna gewoon verder leven, zeker na een ongecompliceerde aanval. Hoe lang het herstel duurt, is volgens Thuisarts moeilijk te zeggen: bij de ene persoon is het binnen een week weg, bij de ander duurt het een paar weken. Met je huisarts spreek je af wanneer je weer op controle komt. Divertikels die je hebt, gaan niet meer weg, dus je kunt later opnieuw diverticulitis krijgen. Veel mensen krijgen echter nooit een tweede aanval. Gezonde gewoontes, zoals veel vezels eten, regelmatig bewegen, een gezond gewicht en niet roken, verkleinen de kans op een nieuwe aanval duidelijk.

Bij sommige mensen blijft de darm na de ontsteking nog een tijd gevoelig. Het komt vaker voor dat je nog last hebt van een opgeblazen gevoel, krampen of een wisselende ontlasting, die lijken op de aanhoudende klachten van het prikkelbaredarmsyndroom. Het is zinvol om met je huisarts een vezelplan te maken en klachten die niet overgaan opnieuw te bespreken. Na een gecompliceerde aanval of bij terugkerende aanvallen helpt een vaste controle om te bepalen of afwachten, voedingsaanpassingen of een gesprek over een operatie de beste weg is. Ook stress wordt vaak genoemd door mensen met diverticulitis; een direct verband met aanvallen is niet bewezen, maar ontspanning en een regelmatig leefpatroon zijn goed voor je darmen.

Nieuwste wetenschappelijke inzichten over diverticulitis

Volgens onderzoek dat in PubMed is opgenomen, liet een verbeterproject uit 2025 op een Amerikaanse spoedeisende hulp zien dat een vast zorgpad en scholing van artsen het gebruik van antibiotica bij ongecompliceerde diverticulitis (bevestigd met een scan) verminderde. Er was geen verschil in terugkomst op de spoedeisende hulp binnen 90 dagen, ziekenhuisopnames, drainage of spoedoperaties tussen de groep met en zonder antibiotica (Lee et al., 2025). Wat betekent dit voor jou? Gegevens uit de praktijk bevestigen nu wat eerdere studies al lieten zien: veel goed geselecteerde, gezonde mensen met ongecompliceerde diverticulitis kunnen onder begeleiding van een arts veilig zonder antibiotica.

Een systematische review en meta-analyse uit 2026 met meer dan 7.000 mensen bij wie een abces bij diverticulitis eerst zonder operatie verbeterde, vond dat een geplande darmoperatie daarna de kans op een nieuwe aanval verkleinde, maar de kans op een stoma bijna verdubbelde vergeleken met afwachten (Akbarpoor et al., 2026). Wat betekent dit voor jou? Een deel van de darm laten verwijderen na een abces is een echte afweging tussen minder nieuwe aanvallen en een grotere kans op een stoma. Die keuze hoort persoonlijk te zijn, niet standaard. Een studie uit 2025 met meer dan 600 mensen op de spoedeisende hulp met acute diverticulitis vond dat zowel CRP als de neutrofiel-lymfocytratio, berekend uit een gewoon bloedbeeld, voorspelden wie een operatie of drainage nodig zou hebben (Ho et al., 2025). Wat betekent dit voor jou? CRP, een goedkope en overal beschikbare bloedtest, blijft een goede manier om in te schatten hoe ernstig een aanval is.

Woordenlijst bij diverticulitis

Begrip	Betekenis
Divertikels	Kleine zakjes die via zwakke plekken in de wand van de dikke darm naar buiten uitstulpen.
Diverticulose	Divertikels hebben zonder ontsteking of infectie; geeft meestal geen klachten.
Diverticulitis	Een ontsteking of infectie van een of meer divertikels.
Ongecompliceerde diverticulitis	Een ontsteking die beperkt blijft tot de darmwand, zonder abces, perforatie of andere complicatie.
Gecompliceerde diverticulitis	Diverticulitis met een abces, perforatie, fistel of afsluiting van de darm.
Sigmoïd	Het S-vormige laatste deel van de dikke darm, links onder in de buik, waar divertikels het vaakst ontstaan.
Drainage via de huid	Een ingreep met een naald, onder geleide van een scan, die een abces leegmaakt zonder open operatie.

Veelgestelde vragen over diverticulitis

Wat is het verschil tussen diverticulose en diverticulitis?

Bij diverticulose heb je kleine zakjes (divertikels) in de wand van de dikke darm. Dat komt vaak voor na je vijftigste en geeft meestal geen klachten. Diverticulitis is een ontsteking van een of meer van die zakjes, met buikpijn, koorts en andere klachten waarvoor je naar de huisarts gaat.

Is er een behandeling voor divertikels?

Divertikels zonder klachten hoeven niet behandeld te worden en gaan niet meer weg. Wel kun je de kans op ontsteking verkleinen met veel vezels, genoeg bewegen, een gezond gewicht en niet roken. Bij een ontsteking (diverticulitis) helpen rust en paracetamol, en soms antibiotica of een ingreep.

Welk bloedonderzoek en welke scan worden gebruikt bij diverticulitis?

Een CRP en het aantal witte bloedcellen laten zien hoeveel ontsteking er is; een sterk verhoogd CRP maakt een gecompliceerde vorm waarschijnlijker. Een echo of CT-scan van de buik bevestigt de diagnose en laat complicaties zien. Een coloscopie volgt pas 6 tot 8 weken na de aanval.

Kan diverticulitis vanzelf overgaan zonder antibiotica?

Ja. Volgens Thuisarts gaat diverticulitis meestal vanzelf over en zijn antibiotica bijna nooit nodig. Bij een gecompliceerde vorm, hoge koorts of als je heel ziek bent, zijn antibiotica wel nodig.

Wanneer is diverticulitis een spoedgeval?

Bel direct je huisarts of de huisartsenpost als je moet overgeven, bloed uit je anus verliest, koorts krijgt van 38 graden of hoger, de buikpijn steeds erger wordt of je je steeds zieker voelt. Dit kan wijzen op een complicatie zoals een perforatie of uitbreidende infectie.

Is een operatie nodig bij diverticulitis?

De meeste mensen hebben nooit een operatie nodig. Een spoedoperatie is bedoeld voor levensbedreigende complicaties, zoals een perforatie met buikvliesontsteking of een darmafsluiting die niet vanzelf overgaat. Een geplande operatie wordt overwogen bij herhaalde gecompliceerde aanvallen, maar niet meer standaard na één ongecompliceerde aanval.

Bronnen

Thuisarts (NHG) — Ik heb diverticulitis, wat kan ik doen? — Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
Nederlands Huisartsen Genootschap — NHG-Standaard Diverticulitis — richtlijnen.nhg.org, 2025 — richtlijnen.nhg.org
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases — Symptoms & Causes of Diverticular Disease — NIDDK, 2021 (Engelstalig) — niddk.nih.gov
Mayo Clinic — Diverticulitis — Mayo Clinic, 2023 (Engelstalig) — mayoclinic.org
Cleveland Clinic — Diverticulitis — Cleveland Clinic Health Library, 2024 (Engelstalig) — my.clevelandclinic.org
Lee JS, Carmichael H, Bellen BA, et al. — Outpatient Management of Acute Sigmoid Diverticulitis: Education and a Clinical Pathway Reduced Antibiotic Use Without Compromise in Clinical Outcomes — Diseases of the Colon & Rectum, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1097/DCR.0000000000004006
Akbarpoor F, Delgado LM, Aakef K, et al. — Elective Colectomy Versus Observation Following Initial Nonoperative Success in Hinchey Ib/II Diverticulitis: A Systematic Review and Meta-Analysis — The American Surgeon, 2026 (Engelstalig) — doi.org/10.1177/00031348261423926
Ho YT, Perera OM, Ayeni FE, et al. — A Retrospective Study on Use of Neutrophil-Lymphocyte Ratio as a Prognostic Measurement to Assess Acute Diverticulitis — ANZ Journal of Surgery, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1111/ans.70220

Verder lezen

Lees meer over een gevoeligere marker van verborgen ontsteking in onze uitleg over de hs-CRP-test voor stille ontsteking.
Bekijk hoe artsen zoeken naar verborgen bloed in onze uitleg over de test op occult bloed in de ontlasting.
Lees je uitslag met meer vertrouwen met onze uitleg over referentiewaarden, markeringen en vervolgstappen op een labuitslag.

Begrijp je labuitslag met BloodSense

De zorg bij diverticulitis hangt niet alleen af van een scan. Het aantal witte bloedcellen, het CRP en nieuwere markers zoals calprotectine in de ontlasting helpen je arts inschatten hoe ernstig een aanval is en of afwachten kan of een actievere behandeling nodig is. Zien waar elke waarde staat ten opzichte van de referentiewaarden, en hoe die verandert van de ene test naar de volgende, maakt je uitslag makkelijker te bespreken met je huisarts. BloodSense zet een volledige labuitslag om in gewone taal, laat zien wat elke waarde betekent en helpt je veranderingen in de tijd te volgen. Je krijgt ook een lijst met vragen om aan je huisarts te stellen.

Laat je labuitslag binnen enkele minuten uitleggen

De informatie op deze pagina is bedoeld als uitleg en vervangt geen consult bij je huisarts. Het BloodSense-rapport wordt gemaakt door kunstmatige intelligentie, alleen ter informatie. Het is geen diagnose en geen behandeladvies.