Niet-reanimerenverklaring (DNR): wat het betekent en hoe je het regelt

Een niet-reanimerenverklaring zegt één ding: als je hart stopt met kloppen of je stopt met ademen, wil je niet dat er een reanimatie wordt gestart. In Engelstalige dossiers heet dat DNR, ‘do not resuscitate’; in Nederlandse ziekenhuisdossiers staat meestal ‘niet reanimeren’ of ‘NR’. Dat is alles wat het omvat. Het is geen opdracht om te stoppen met behandelen, en het betekent niet dat iemand minder aandacht, minder comfort of minder zorg krijgt.

Het verschil tussen wat ‘niet reanimeren’ zegt en wat mensen vrezen dat het zegt, is het grootste misverstand over deze afspraak. Het is de moeite waard om dat zorgvuldig recht te zetten. Zo’n besluit hoort bij de persoon die het neemt, en verdient het om genomen te worden met juiste informatie in plaats van een half herinnerde indruk.

In deze uitleg lees je wat ‘niet reanimeren’ wel en niet omvat, hoe het verschilt van een wilsverklaring en van ‘niet beademen’ (DNI), hoe je een niet-reanimerenverklaring of -penning regelt, wie beslist, hoe je je besluit op elk moment kunt veranderen, en wat recent onderzoek zegt over de uitkomsten van reanimatie en over deze gesprekken.

Wat betekent een niet-reanimerenverklaring precies?

Een niet-reanimerenverklaring is een schriftelijke wilsverklaring waarin je aangeeft dat je niet gereanimeerd wilt worden bij een hartstilstand. Volgens de Nederlandse Reanimatie Raad weiger je daarmee één bepaalde medische handeling: reanimatie. De afspraak geldt op één bepaald moment en op geen ander moment: als het hart stopt of de ademhaling stopt. Alleen dan zegt ze dat er geen reanimatiepoging wordt gedaan.

Wat reanimatie inhoudt

Reanimeren is een poging om het hart en de ademhaling weer op gang te krijgen bij een hartstilstand. Volgens de Nederlandse Reanimatie Raad gebeurt dat met hartmassage (borstcompressies), mond-op-mondbeademing en/of een stroomstoot met een AED. In het ziekenhuis horen daar ook medicijnen tijdens de hartstilstand bij, en vaak een beademingsbuis in de luchtweg. ‘Niet reanimeren’ geldt voor dit hele pakket aan handelingen.

Omdat reanimatie een reactie is op een gebeurtenis en geen doorlopende behandeling, ‘doet’ een niet-reanimerenafspraak niets zolang het hart blijft kloppen. Iemand kan jarenlang ‘niet reanimeren’ in zijn dossier hebben zonder dat het ooit van toepassing wordt.

Een verklaring en een afspraak in het dossier

In Nederland zijn er twee kanten. Je kunt zelf een schriftelijke niet-reanimerenverklaring opstellen, of een penning dragen. En in het ziekenhuis legt de arts een behandelbeperking ‘niet reanimeren’ vast in je dossier, na een gesprek met jou. Een verklaring in een la moet eerst gevonden, gelezen en begrepen worden. Een afspraak in het dossier of een herkenbare penning kunnen zorgverleners direct volgen. Daarom raden de Reanimatie Raad en Thuisarts.nl aan om je wens ook met je huisarts te bespreken en in je medisch dossier te laten opnemen.

Wat ‘niet reanimeren’ wel en niet betekent

De tabel hieronder is de kern van dit artikel. Als je één ding onthoudt, laat het dit zijn.

MedlinePlus, de patiëntinformatie van de Amerikaanse National Library of Medicine, zegt het rechtstreeks in de uitleg over de niet-reanimerenafspraak: de afspraak gaat alleen over reanimatie en zegt niets over andere behandelingen, zoals pijnstillers, andere medicijnen of voeding. Het naslagwerk StatPearls zegt het nog scherper: soms bestaat het idee dat ‘niet reanimeren’ gelijkstaat aan ‘niet behandelen’, en het is van het grootste belang dat iedereen begrijpt dat dat niet zo is.

In de praktijk kan iemand met ‘niet reanimeren’ die een longontsteking krijgt, worden opgenomen, antibiotica en zuurstof krijgen, en met volle inzet van het team worden behandeld. Iemand met ‘niet reanimeren’ die een heup breekt, kan worden geopereerd. Iemand met ‘niet reanimeren’ die pijn heeft, krijgt pijnstilling. De afspraak zegt alleen wat er op één bepaald moment moet gebeuren, als dat moment komt.

Niet reanimeren, niet beademen en een wilsverklaring: de verschillen

Deze termen worden in gesprekken door elkaar gebruikt, en dat geeft echte verwarring. Het zijn verschillende dingen.

‘Niet reanimeren’ en ‘niet beademen’ worden vaak verward, maar ze zijn niet hetzelfde. ‘Niet reanimeren’ gaat over reanimatie als het hart stopt. ‘Niet beademen’ gaat over een beademingsbuis, die ook nodig kan zijn in situaties die niets met een hartstilstand te maken hebben, zoals een ernstige longontsteking. Je kunt er één hebben, allebei of geen van beide. Veel mensen bespreken naast ‘niet reanimeren’ ook een afspraak over niet intuberen (DNI).

In de Verenigde Staten bestaan daarnaast formulieren zoals POLST of MOLST, die met de patiënt meereizen. Die worden in Nederland niet gebruikt. Hier regel je het met een verklaring of penning, een aantekening bij je huisarts en de afspraken in het ziekenhuis.

Hoe regel je een niet-reanimerenverklaring of -penning?

Je kunt op drie manieren laten weten dat je niet gereanimeerd wilt worden: met een schriftelijke verklaring, een penning of een tatoeage. Volgens de Nederlandse Reanimatie Raad is elke niet-reanimerenverklaring die schriftelijk is en terug te voeren is op de persoon in principe rechtsgeldig, als je hem hebt opgesteld toen je wilsbekwaam was.

• Schriftelijke verklaring. Je schrijft op dat je niet gereanimeerd wilt worden, met je gegevens, de datum en je handtekening. Er bestaan voorbeeldformulieren, onder andere via Thuisarts.nl. Een handtekening van je huisarts is niet nodig, maar bespreek het wel met hem of haar.
• Niet-reanimerenpenning. Een penning die je om je hals draagt. Op een geldige penning staan volgens de Reanimatie Raad je volledige naam, geboortedatum, handtekening, een herkenbare pasfoto en je besluit om niet gereanimeerd te worden. Penningen die aan deze eisen voldoen, zijn rechtsgeldig. Je kunt er een aanvragen bij onder meer de NVVE, met een bestelpakket; ook de Hartstichting legt uit welke mogelijkheden er zijn.
• Tatoeage. Een duidelijke tatoeage met ‘niet reanimeren’ op de borst of een andere goed zichtbare plek. De Reanimatie Raad raadt aan om goed na te denken over de plek, omdat bij een reanimatie vaak wel de borst wordt ontbloot maar andere lichaamsdelen niet.

Wat zijn de regels voor een niet-reanimerenpenning?

De belangrijkste regel is dat de penning herkenbaar en te herleiden is tot jou: naam, geboortedatum, handtekening, pasfoto en je besluit, op de voor- en achterkant. Je moet wilsbekwaam zijn als je het besluit neemt. Volgens de NVVE mogen professionele zorgverleners je niet reanimeren als ze je penning zien. Vertel ook je naasten en je huisarts dat je een penning draagt.

Hoe schrijf je een wilsverklaring bij de huisarts?

Je schrijft de verklaring zelf, en bespreekt hem daarna met je huisarts. Thuisarts.nl raadt aan om je partner of familie en je huisarts te vertellen dat je niet gereanimeerd wilt worden. De Reanimatie Raad adviseert om te overleggen met iemand die je medische situatie goed kan beoordelen, zoals je huisarts of behandelend specialist, en je wilsverklaring in je medisch dossier te laten opnemen. Vertel huisgenoten, vrienden en artsen waar je de verklaring bewaart.

Wie beslist over ‘niet reanimeren’?

Een arts legt de afspraak in het ziekenhuisdossier vast. Maar de beslissing erachter is niet aan de arts alleen, en in het gewone geval helemaal niet aan de arts.

Als je zelf kunt beslissen

Ben je wilsbekwaam, dan is de keuze aan jou. Je vertelt je arts wat je wilt, en hij of zij legt het zo vast. Je kunt reanimatie weigeren, en je kunt ook kiezen voor wél reanimeren. Wil je gereanimeerd worden, dan hoef je meestal niets te doen: zolang er niets anders is afgesproken, wordt een reanimatie gestart als dat medisch zinvol is.

Wilsbekwaam heeft hier een duidelijke betekenis: de informatie begrijpen, inzien wat de keuze betekent, en een besluit kunnen laten weten. Het wordt aan het bed beoordeeld, en het is niet hetzelfde als een diagnose. Iemand met beginnende dementie kan voor deze beslissing best wilsbekwaam zijn. Voor een uitgebreider gesprek over wilsbekwaamheid doen teams vaak eerst een korte controle van de oriëntatie.

Als je dat niet kunt

Kun je niet communiceren, dan gaat de beslissing naar iemand die je zelf hebt aangewezen, een zorgvertegenwoordiger. Heb je niemand aangewezen, dan is dat meestal je partner, een volwassen kind of een ouder. Juist daarom is het nuttig om vooraf iemand aan te wijzen, wat je ook zou kiezen: dan is degene die beslist de persoon die jij hebt gekozen.

Kan een arts beslissen dat je niet wordt gereanimeerd?

Ja. Volgens Thuisarts.nl kan een arts beslissen dat je niet wordt gereanimeerd als hij verwacht dat er heel weinig kans is dat je de reanimatie overleeft, en een grote kans dat je er ernstige klachten aan overhoudt. Je arts praat daar met je over als je ziek of oud bent. Zo’n medisch besluit is iets anders dan jouw eigen weigering, maar ook dan heb je recht op uitleg.

Je kunt je besluit altijd veranderen

Dit is het waard om duidelijk te zeggen, omdat mensen vaak anders denken. En die gedachte houdt hen soms tegen om het gesprek überhaupt te voeren.

Een niet-reanimerenverklaring is niet blijvend en niet bindend voor je toekomstige zelf. Ben je wilsbekwaam, dan kun je op elk moment van gedachten veranderen, om welke reden dan ook of zonder reden. Volgens Thuisarts.nl zeg je dat dan tegen je huisarts, je andere artsen en de mensen die belangrijk voor je zijn. Doe ook je penning af en vernietig oude verklaringen, zodat niemand per ongeluk naar verouderde papieren handelt.

Afspraken worden ook vaak opnieuw bekeken als de situatie verandert: bij opname in het ziekenhuis, als je toestand beter of slechter wordt, of voor een ingreep. Een operatie is een bekend voorbeeld. Omdat de narcose zelf het hart kan laten stoppen en dat meestal snel te herstellen is, wordt ‘niet reanimeren’ rond een operatie soms tijdelijk anders afgesproken. Dat hoort vooraf met je te worden besproken, niet zomaar te worden aangenomen.

Niet reanimeren buiten het ziekenhuis

Een afspraak in een ziekenhuisdossier is onzichtbaar voor de ambulance die bij je thuis komt, en voor een burgerhulpverlener die met een AED aankomt. Dit overvalt families regelmatig, en het is een van de meest praktische dingen om goed te regelen.

Buiten het ziekenhuis werkt vooral wat direct herkenbaar is: een penning, een tatoeage of een verklaring die meteen te vinden is. De Reanimatie Raad roept hulpverleners op om een duidelijke niet-reanimerenverklaring die aan alle voorwaarden voldoet in beginsel te respecteren. Zonder herkenbaar bewijs zullen hulpverleners meestal wél beginnen met reanimeren. Vertel dus je naasten wat je wilt, laat het je huisarts in je dossier zetten, en zorg dat je verklaring of penning vindbaar is.

Hoe weet je of je moet reanimeren?

Bij een bewusteloos slachtoffer bel je volgens de Nederlandse Reanimatie Raad direct 112. Ademt iemand niet of niet normaal, dan begin je met borstcompressies en laat je een AED halen; de eerste minuten zijn cruciaal. Draagt het slachtoffer een duidelijke niet-reanimerenpenning of heeft hij een herkenbare verklaring, dan is het de bedoeling dat die wens wordt gerespecteerd. Twijfel je, volg dan de aanwijzingen van de meldkamer van 112.

Wat het gesprek meestal omvat

Gesprekken over reanimatie zijn geen examen, en er is geen goed antwoord dat je moet geven. Een goed gesprek gaat meestal over een paar dingen: wat je ziekte in de loop van de tijd waarschijnlijk doet, wat een reanimatie in jouw situatie realistisch zou inhouden en opleveren, en wat voor jou belangrijk is aan hoe je leeft.

Artsen vragen vaak net zo goed naar je functioneren als naar je diagnose: wat je nog kunt, en wat je onaanvaardbaar zou vinden om te verliezen. Teams kijken daarvoor vaak naar je algemene dagelijkse levensverrichtingen. Heb je eerder een hartstilstand gehad, dan volgt het team na afloop misschien ook een score op de Glasgow Coma Scale om het herstel van het bewustzijn te volgen.

Het helpt om een paar woorden te kennen die je zult horen. ‘Reanimatiebeleid’ of ‘behandelbeperkingen’ zijn de overkoepelende termen voor het plan. Tijdens een hartstilstand kijkt het team naar het ritme op de monitor, dat bijvoorbeeld polsloze elektrische activiteit kan laten zien, en het doel is terugkeer naar een normaal sinusritme. Elders in je dossier kan staan dat je niet in acute nood bent, of kan je anamnese zijn uitgeschreven, en een dringende aanvraag kan als cito zijn gemarkeerd. Niets daarvan zegt iets over je wensen rond reanimatie.

Je mag om bedenktijd vragen, iemand meenemen, en zeggen dat je er nog niet aan toe bent. Je mag ook beslissen en later van gedachten veranderen.

Wat zijn de gevolgen van reanimatie bij ouderen?

Bij ouderen is de kans dat een reanimatie lukt kleiner, en de kans op blijvende klachten groter. Thuisarts.nl noemt cijfers uit onderzoek bij mensen ouder dan 70 jaar: van de 100 mensen die buiten het ziekenhuis worden gereanimeerd, blijven er 12 leven en overlijden er 88. Van de 100 mensen die in het ziekenhuis worden gereanimeerd, blijven er 19 leven en overlijden er 81. Na een reanimatie kun je klachten houden, zoals een minder goed werkend geheugen, moeite met praten of een arm die je niet goed kunt bewegen; soms zijn de klachten ernstiger. Hoe eerder de reanimatie begint, hoe groter de kans dat iemand blijft leven. Voor iemand die jonger of gezonder is, zijn de kansen beter. Bespreek met je arts wat de kansen in jouw situatie zijn.

Nieuwste wetenschappelijke inzichten

Recent onderzoek richtte zich op twee vragen die hier belangrijk zijn: wat er echt gebeurt als er wordt gereanimeerd, en hoe deze gesprekken goed kunnen worden gevoerd. Niets hieronder is bedoeld om je een bepaalde kant op te sturen. Het staat hier omdat mensen steeds zeggen dat ze eerlijke cijfers willen, en een idee van hoe een goed gesprek eruitziet.

Overleving na een hartstilstand in het ziekenhuis

Een observationele studie in het Journal of the American College of Cardiology uit 2025 bekeek meer dan 77.000 Amerikaanse patiënten van 65 jaar en ouder die een hartstilstand kregen terwijl ze al in het ziekenhuis lagen, in 335 ziekenhuizen tussen 2013 en 2019. In het middelste ziekenhuis overleefde ongeveer 22 van de 100 patiënten tot ontslag uit het ziekenhuis. De cijfers verschilden flink tussen ziekenhuizen, van ongeveer 12 tot 36 van de 100.

Eenvoudig gezegd: als het hart van een oudere stopt terwijl hij al in het ziekenhuis ligt, gaat iets meer dan één op de vijf levend naar huis. Dat is minder dan televisie doet vermoeden, en tegelijk veel meer dan niets. Een groepsgemiddelde zegt ook niets over één persoon. De oorzaak van de hartstilstand, hoe snel die wordt opgemerkt en iemands gezondheid vooraf veranderen het beeld flink.

Even over het vakjargon: de studie geeft gecorrigeerde overlevingscijfers. Dat betekent dat ziekenhuizen met ziekere patiënten niet oneerlijk worden vergeleken met ziekenhuizen met gezondere patiënten. De onderzoekers zagen ook dat de overleving de laatste jaren niet meer stijgt, en dat ziekenhuizen met meer verpleegkundigen per patiënt zowel minder hartstilstanden als een betere overleving hadden.

Wat dit voor jou betekent: dit is een redelijk getal om met je arts te bespreken, die je dan kan vertellen in hoeverre het voor jouw situatie geldt. Let op: het gaat om Amerikaanse cijfers; de Nederlandse cijfers van Thuisarts.nl hierboven gaan over mensen ouder dan 70.

Hoe het gesprek wordt gevoerd, bepaalt hoe zeker mensen zich voelen

Een gerandomiseerde studie in NEJM Evidence uit 2025 omvatte 2.663 patiënten in zes Zwitserse opleidingsziekenhuizen. Artsen voerden het gesprek over reanimatiebeleid ofwel op hun gewone manier, ofwel volgens een vaste aanpak: training, een checklist, een keuzehulp en een uitdrukkelijk gesprek over hoe de uitkomsten van reanimatie er echt uitzien. Patiënten van artsen met de vaste aanpak waren duidelijk minder onzeker over hun besluit.

Die patiënten kozen ook vaker voor niet reanimeren: ongeveer 50 van de 100, tegenover ongeveer 37 van de 100. Dat resultaat vraagt om voorzichtig lezen. Het laat zien dat de manier waarop informatie wordt gebracht invloed heeft op wat mensen beslissen. Dat is een reden om te zorgen dat elk gesprek evenwichtig is, niet een reden om een van beide uitkomsten te verkiezen. De duidelijkere bevinding gaat over onzekerheid: mensen met een gestructureerd gesprek voelden zich zekerder over hun keuze, welke keuze dat ook was.

Even over het vakjargon: samen beslissen betekent dat arts en patiënt samen tot een besluit komen, in plaats van dat de een het aan de ander overhandigt. Een keuzehulp is een hulpmiddel in gewone taal dat de mogelijkheden en hun waarschijnlijke uitkomsten op een rij zet. Onzekerheid werd gemeten met een vragenlijst, de Decisional Conflict Scale. Een beperking: het ging om Zwitserse ziekenhuizen, en wetgeving, praktijk en cultuur verschillen per land.

Wat deze gesprekken goed maakt

Een systematische review uit 2025 in Age and Ageing verzamelde 25 kwalitatieve studies over hoe gesprekken over vroegtijdige zorgplanning verlopen tussen ouderen, hun naasten en zorgverleners. De terugkerende thema’s zijn niet verrassend, maar wel het hardop zeggen waard. Gesprekken gaan beter als de informatie is afgestemd op de persoon in plaats van algemeen, als er helder en meelevend wordt gecommuniceerd, en als er continuïteit is: bekende mensen, over langere tijd, in plaats van een onbekende die het één keer in een crisis ter sprake brengt.

Even over het vakjargon: een systematische review is een studie van andere studies, verzameld volgens een vaste zoekmethode, zodat de auteurs niet zelf de resultaten kunnen uitkiezen die ze willen. Het geeft een breder beeld dan één studie, maar is maar zo betrouwbaar als de studies eronder.

Wat dit voor jou betekent: om tijd vragen, vragen om een gesprek met een arts die je kent (vaak je huisarts), en er later op terugkomen zijn allemaal redelijke verzoeken. Zeggen dat je je opgejaagd voelt, mag ook.

Wat er wordt vastgelegd, verschilt

Een studie uit 2024 bij 1.924 opnames voor een beroerte in één Australisch ziekenhuis vond dat bij minder dan vier op de tien patiënten überhaupt een afspraak over reanimatie was vastgelegd. Van degenen bij wie dat wel zo was, hadden vrouwen iets vaker dan mannen een afspraak om niet te reanimeren, net als mensen met een hersenbloeding.

De auteurs zeiden duidelijk dat ze niet konden verklaren waarom, en het ging om één ziekenhuis buiten Nederland. De resultaten moet je dus niet te breed trekken. Ze zijn om één praktische reden goed om te weten: wat er in een dossier komt te staan, is niet altijd het resultaat van een zorgvuldig persoonlijk gesprek. Heb je een voorkeur, welke dan ook? Zeg het hardop en vraag of het is vastgelegd.

Woordenlijst

Veelgestelde vragen

Betekent ‘niet reanimeren’ dat je geen behandeling meer krijgt?

Nee. Dit is het meest voorkomende misverstand, en het is goed om er duidelijk over te zijn. ‘Niet reanimeren’ geldt alleen voor reanimatie, en alleen op het moment dat hart of ademhaling stopt. Al het andere gaat door zoals jij dat wilt: pijnstilling, antibiotica, zuurstof, vocht, operaties, dialyse, kankerbehandeling, ziekenhuisopname en intensive care. MedlinePlus schrijft dat de afspraak helemaal niets zegt over andere behandelingen. Suggereert iemand dat er met ‘niet reanimeren’ zorg wordt weggenomen of verminderd? Zo werkt de afspraak niet, en het is redelijk om dat met het behandelteam te bespreken.

Kan ik mijn niet-reanimerenverklaring intrekken?

Ja, op elk moment. Ben je wilsbekwaam, dan kun je je verklaring intrekken wanneer je wilt, om welke reden ook, zonder uitleg. Vertel het je huisarts en andere artsen, en ook je familie en iedereen die thuis voor je zorgt. Doe je penning af en vernietig oude verklaringen, zodat niets verouderds per ongeluk wordt gevolgd. Afspraken worden ook vaak rond een operatie anders gemaakt, en opnieuw bekeken als je situatie verandert.

Wie kan om ‘niet reanimeren’ vragen?

Ben je wilsbekwaam, dan kun jij dat, door het met je arts te bespreken of zelf een verklaring op te stellen. De arts legt het vast; de beslissing is van jou. Kun je niet communiceren, dan kan je zorgvertegenwoordiger of, als je niemand hebt aangewezen, meestal je partner, kind of ouder het gesprek voeren, op basis van wat zij van jouw waarden weten. Begint een arts over het onderwerp, dan opent hij een gesprek; hij neemt niet zomaar een besluit.

Is een niet-reanimerenverklaring hetzelfde als een wilsverklaring?

Het is een bepaalde soort wilsverklaring. Een algemene wilsverklaring beschrijft wat je zou willen als je niet meer voor jezelf kunt spreken, over allerlei behandelingen. Een niet-reanimerenverklaring gaat alleen over reanimatie. Het verschil heeft praktische gevolgen: een verklaring thuis moet in een noodsituatie eerst gevonden en gelezen worden. Daarom is het goed om je wens ook bij je huisarts in het dossier te laten zetten, en eventueel een penning te dragen.

Word je met ‘niet reanimeren’ wel aan de beademing gelegd?

Misschien, afhankelijk van de situatie en van wat je verder hebt afgesproken. ‘Niet reanimeren’ geldt voor reanimatie na een hartstilstand, waar een beademingsbuis meestal bij hoort. Maar als je ademhaling slechter wordt door bijvoorbeeld een longontsteking terwijl je hart nog klopt, is dat een andere situatie, en daar zegt ‘niet reanimeren’ alleen niets over. Wil je dan geen beademing, dan is daar een aparte afspraak ‘niet beademen’ voor nodig. Veel mensen bespreken beide samen, maar het zijn losse beslissingen.

Wanneer vraagt het ziekenhuis naar reanimatie?

Vaak bij opname, als gewone vraag aan iedereen. Dat kan schrikken zijn als je het niet verwacht, maar het is standaard en zegt niets over je vooruitzichten. Het onderwerp komt ook terug voor een grote operatie, als je toestand flink verandert, of bij de zorg voor een ernstige ziekte. Je mag zeggen dat je bedenktijd wilt, vragen wat reanimatie in jouw geval realistisch zou betekenen, of vragen om het gesprek te voeren met een arts die je kent.

Bronnen

• National Library of Medicine — Afspraak om niet te reanimeren (Do-not-resuscitate order) — MedlinePlus Medical Encyclopedia, National Institutes of Health, 2024 — medlineplus.gov
• National Institute on Aging — Vooruit plannen: wilsverklaringen voor de zorg (Advance Care Planning) — NIA, National Institutes of Health, 2022 — nia.nih.gov
• Vranick J, Sanghavi DK, Torp KD, Stanton M — Niet reanimeren (Do Not Resuscitate) — StatPearls, NCBI Bookshelf, 2022 — ncbi.nlm.nih.gov
• Mayo Clinic Staff — Wilsverklaringen voor medische beslissingen (Living wills and advance directives) — Mayo Clinic, 2025 — mayoclinic.org
• Nathani R, Li Q, Chan PS e.a. — Verband tussen het aantal hartstilstanden in het ziekenhuis en overleving bij oudere patiënten — Journal of the American College of Cardiology, 2025 — doi.org
• Becker C, Gross S, Beck K e.a. — Een gerandomiseerde studie naar samen beslissen in gesprekken over reanimatiebeleid — NEJM Evidence, 2025 — doi.org
• Spencer E, Griffiths S, Nair P e.a. — Communicatie tussen zorgverleners, ouderen en mantelzorgers in gesprekken over vroegtijdige zorgplanning: systematische review — Age and Ageing, 2025 — doi.org
• Goh R, Bacchi S, Ovenden CD e.a. — Reanimatieafspraken verschillen naar geslacht, soort beroerte en behandeling — Journal of Stroke and Cerebrovascular Diseases, 2024 — doi.org
• Nederlandse Reanimatie Raad — Niet-reanimeren verklaring — Nederlandse Reanimatie Raad, 2026 — reanimatieraad.nl
• Nederlandse Reanimatie Raad — Wat is reanimeren? — Nederlandse Reanimatie Raad, 2026 — reanimatieraad.nl
• Thuisarts.nl (NHG) — Ik denk na of ik gereanimeerd wil worden — Thuisarts.nl, 2026 — thuisarts.nl
• NVVE — Niet-reanimerenpenning — Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde, 2026 — nvve.nl
• Hartstichting — Niet-reanimerenwens — Hartstichting, 2026 — hartstichting.nl

Verder lezen

• DNI: niet intuberen en niet beademen
• Polsloze elektrische activiteit (PEA)
• De Glasgow Coma Scale (EMV-score)
• ADL: algemene dagelijkse levensverrichtingen
• Sinusritme: een normaal hartritme

Begrijp je labuitslag met BloodSense

Laat je labuitslag binnen enkele minuten uitleggen

Beslissingen als deze rusten op begrip van je eigen situatie, en veel daarvan staat in je medisch dossier. Labuitslagen horen daarbij: de nierfunctie, het bloedbeeld of de leverwaarden kunnen allemaal meewegen als een arts beschrijft hoe een ziekte waarschijnlijk verloopt. Als je die getallen in gewone taal kunt lezen, wordt het makkelijker om de vragen te stellen die voor jou belangrijk zijn. BloodSense helpt je je resultaten te begrijpen. Het stelt geen diagnose en vervangt je huisarts of specialist niet.