Het belangrijkste

Een groeihormoontest meet groeihormoon (GH), een hormoon uit de hypofyse dat kinderen laat groeien en bij volwassenen spieren, vet en botten helpt regelen. Groeihormoon komt in korte stootjes vrij, dus één losse meting zegt weinig. Artsen kijken daarom naar IGF-1 en gebruiken een stimulatietest bij een vermoeden van een tekort, en een remtest met suikerwater bij een vermoeden van te veel groeihormoon (acromegalie).

Hoe lees ik de uitslag van een groeihormoontest?

Fictief voorbeeld van een uitslag van een groeihormoonstimulatietest (Nederlands formaat, volwassene)
BepalingUitslagReferentiewaarde / grensVlag
Groeihormoon, t = 0 min0,3 µg/L0,0-10,0 µg/L-
Groeihormoon, t = 30 min1,8 µg/Lzie piek-
Groeihormoon, t = 60 min2,6 µg/Lzie piek-
Groeihormoon, piek2,6 µg/Lpiek boven 5 µg/L verwachtL
IGF-1 (somatomedine C)8,1 nmol/L11-30 nmol/L (voor leeftijd)L
  1. Beginwaarde (t = 0): een lage waarde in rust is normaal. Groeihormoon komt in stootjes vrij en is na 20 tot 25 minuten al voor de helft uit het bloed verdwenen[2].
  2. Afnames op vaste tijden: na een stimulerend middel hoort groeihormoon te stijgen. De hoogste waarde, de piek, is het getal dat telt[1].
  3. Grens: die hangt af van de gebruikte test, de leeftijd en het gewicht. Het is geen gewone referentiewaarde[5].
  4. IGF-1: de lever maakt het onder invloed van groeihormoon. Het blijft over de dag stabiel en wordt gelezen met grenzen per leeftijd. De getallen in dit voorbeeld zijn verzonnen; de grens van je eigen laboratorium geldt altijd.

Een stimulatietest, IGF-1 en andere hormonen op één uitslag zijn lastig te volgen. BloodSense legt elke regel van je volledige uitslag uit in gewone taal en helpt je je vragen voor de endocrinoloog voor te bereiden.

Mijn hormoonuitslag laten uitleggen

Waarvoor dient een groeihormoontest?

Groeihormoon heet ook somatotropine, GH of hGH. Het wordt gemaakt in de hypofyse, een klier zo groot als een erwt onder de hersenen[9]. De test wordt gebruikt om een tekort of een overmaat aan groeihormoon op te sporen en te volgen, en om de hypofyse te controleren[1].

  • Bij kinderen: langzame groei, een kleine lengte vergeleken met leeftijdgenoten, een late puberteit; of, zelden, te snelle groei met grote handen en voeten[1]. Er zijn ook andere oorzaken van een kleine lengte, zoals kleine ouders of een chronische ziekte[9].
  • Bij volwassenen: na een hypofyseoperatie, een hypofysetumor, hoofdletsel of bestraling, als vermoeidheid, minder spiermassa of zwakkere botten op een tekort wijzen[1][5]; of als gezicht, handen en voeten langzaam groter worden, wat bij acromegalie past[1]. Knellende ringen en schoenen, zweten, vermoeidheid en gewrichtspijn zijn bekende aanleidingen[9].

Er zijn drie manieren om groeihormoon te meten[1][2]:

  • Losse meting: één nuchtere bloedafname. Soms nuttig, maar alleen van beperkte waarde.
  • Stimulatietest: je krijgt een middel dat de hypofyse groeihormoon laat afgeven, en er wordt in ongeveer twee uur een paar keer bloed afgenomen. Deze test zoekt naar een tekort. In Nederland gebruiken ziekenhuizen bij kinderen vooral arginine (via een infuus) of clonidine (tabletten), soms arginine samen met GHRH[10].
  • Remtest (glucosetolerantietest): je drinkt suikerwater en er wordt twee uur lang elk half uur bloed afgenomen. Bij een gezond mens remt suiker het groeihormoon. Deze test zoekt naar een overmaat[1][9].

Het IGF-1 in je bloed wordt meestal eerst of tegelijk gemeten, omdat het de gemiddelde werking van groeihormoon weergeeft. Bij kinderen komt er soms IGFBP-3 bij, het eiwit dat IGF-1 vervoert[1].

Wat zijn normale waarden van groeihormoon?

Eén normaalwaarde bestaat niet: wat een uitslag betekent, hangt af van de test. In de internationale richtlijnen staan de grenzen in µg/L (gelijk aan ng/mL)[5][7]. Sommige Nederlandse bronnen gebruiken mU/L: volgens de NVKC geldt bij kinderen in Nederland een stimulatie tot minstens 20 mU/L, en daalt groeihormoon in de remtest bij gezonde mensen meestal tot onder 0,5 mU/L[9]. Reken niet zelf om tussen beide eenheden: vraag je laboratorium welke eenheid en grens het gebruikt.

Gebruikelijke grenzen voor groeihormoon per test (je laboratorium en arts kunnen andere grenzen hanteren)
TestGeruststellende uitslagUitslag die op een probleem wijstBron
Losse nuchtere meting (volwassene)0,0-10,0 µg/L (referentiewaarde van een groot Amerikaans laboratorium)Alleen niet genoeg voor een diagnoseLabcorp[2]
Stimulatietest, kindPiek van 10 µg/L of hoger (klassieke grens)Piek onder 10 µg/L, beoordeeld samen met de groeiPediatric Endocrine Society[3]
Stimulatietest, kind (Nederland)Piek van minstens 20 mU/LLagere piekNVKC[9]
Insulinetolerantietest, volwassenePiek boven 5 µg/LPiek van 5 µg/L of lagerAACE[5]
Glucagontest, volwassenePiek boven 3 µg/L (normaal gewicht) of boven 1 µg/L (obesitas)Op of onder deze waardenAACE[5]
Macimoreline-test (drankje), volwassenePiek boven 2,8 µg/LPiek van 2,8 µg/L of lagerGarcia e.a.[6]
Remtest met glucoseLaagste waarde onder 1 µg/LGroeihormoon blijft 1 µg/L of hogerEndocrine Society[7]

De referentiewaarden van je laboratorium en de beoordeling van je arts gaan voor. Meetmethoden voor groeihormoon verschillen, en recente richtlijnen vragen voorzichtigheid bij het vergelijken van uitslagen van verschillende methoden[5]. De NVKC zegt het ook: er bestaan geen algemene grenswaarden voor deze test[9].

Wat betekent een te hoog of te laag groeihormoon?

Te weinig stijging (mogelijk tekort)

  • Vaak Vals lage uitslag: overgewicht dempt de reactie van groeihormoon, daarom liggen de grenzen lager bij een hoog lichaamsgewicht[5]. Ook vóór de puberteit is een lage piek vaak te zien bij kinderen die gezond blijken. Daarom stelt de richtlijn voor om jongens vanaf 11 en meisjes vanaf 10 jaar die nog niet in de puberteit zijn eerst kort geslachtshormonen te geven ("priming")[3]. In Nederlandse ziekenhuisfolders heet dat een aparte voorbereiding met geslachtshormonen, die de kinderarts uitlegt[11].
  • Vaak Andere oorzaken van langzame groei: een traag werkende schildklier (TSH-waarde, vrij T4), te weinig voeding of een chronische ziekte verlagen IGF-1 en de groei zonder echt groeihormoontekort.
  • Mogelijk Schade aan de hypofyse bij volwassenen: door een tumor, operatie, bestraling of hoofdletsel. Mist een volwassene drie of meer andere hypofysehormonen en is het IGF-1 laag, dan is een groeihormoontekort zo waarschijnlijk dat een stimulatietest soms niet nodig is[4].
  • Zeldzaam Aangeboren of erfelijk groeihormoontekort bij kinderen, of ongevoeligheid voor groeihormoon (hoog groeihormoon met laag IGF-1).

Groeihormoon dat niet daalt (mogelijk overmaat)

  • Vaak Stress, inspanning, slaap en vasten verhogen groeihormoon even; slecht geregelde diabetes, lever- of nierziekte kunnen het ook verhogen.
  • Zeldzaam Acromegalie bij volwassenen of gigantisme bij kinderen, bijna altijd door een goedaardige tumor van de hypofyse[1]. Bij iemand met de typische kenmerken bevestigt een IGF-1 boven 1,3 keer de bovengrens voor de leeftijd de diagnose; een losse groeihormoonmeting is daarvoor niet nodig[8].

Hoe bereid ik me voor op een groeihormoontest?

  • Kom nuchter, volgens de instructies: een losse meting gebeurt nuchter, na minstens 30 minuten rust[2]. Bij een stimulatietest voor kinderen mag je kind vaak vanaf middernacht niet meer eten; water of thee zonder suiker mag wel[10]. Bij jonge kinderen gelden soms andere tijden[11].
  • Vermijd zware inspanning vóór de test: lichamelijke inspanning verhoogt groeihormoon.
  • Vertel welke medicijnen je gebruikt, vooral oestrogeen of de pil, corticosteroïden, insuline en diabetesmedicijnen. Je arts beslist of een medicijn tijdelijk moet stoppen[10].
  • Reken op een dagdeel in het ziekenhuis: de tests voor kinderen duren ongeveer 3 uur, en een clonidinetest ongeveer 5 uur, omdat je kind daarna goed wakker moet zijn en een normale bloeddruk moet hebben[10]. Er blijft een slangetje in een ader zitten voor de afnames[1].
  • Bij een insulinetolerantietest word je goed in de gaten gehouden: de bloedsuiker wordt met opzet verlaagd, en de test is niet voor iedereen geschikt[5].
  • Neem de groeicurve en eerdere lengtemetingen van je kind mee als de test voor een kind is.

Wanneer moet ik naar de huisarts of het ziekenhuis?

Wanneer naar de dokter?

  • Spoed: bel 112 als jij of je kind tijdens of na een stimulatietest verward raakt, zweet en trilt zonder dat suiker helpt, een aanval krijgt of flauwvalt, of als een hypofysetumor plotseling hevige hoofdpijn met verlies van zicht geeft.
  • Binnen 24 tot 48 uur bel je de behandelend arts, of buiten kantooruren de huisartsenpost, als een bekende hypofyseaandoening samengaat met nieuwe, duidelijke vermoeidheid, braken of duizeligheid. Dat kan betekenen dat ook andere hypofysehormonen tekortschieten.
  • Bij je volgende afspraak bespreek je een kind dat langzamer groeit dan leeftijdgenoten, een volwassene bij wie het gezicht verandert of handen en voeten groter worden, of een afwijkende uitslag van groeihormoon of IGF-1.

Vragen om aan je arts te stellen

  1. Welke test is gebruikt, en welke grens geldt voor mijn leeftijd en gewicht?
  2. In welke eenheid staat mijn uitslag, µg/L of mU/L?
  3. Past mijn IGF-1 bij de uitslag van groeihormoon?
  4. Moeten andere hypofysehormonen worden gecontroleerd (schildklier, cortisol, geslachtshormonen)?
  5. Moet de test worden herhaald of bevestigd met een tweede stimulatietest, en is een MRI van de hypofyse nodig?

Veelgestelde vragen

Kan ik mijn groeihormoon met één bloedafname laten testen?

Maar ten dele. Eén waarde verandert van minuut tot minuut. IGF-1 geeft een beter beeld van de gemiddelde werking van groeihormoon, en voor een tekort of een overmaat zijn een stimulatie- of remtest nodig[2][9].

Wat is het verschil tussen groeihormoon en IGF-1?

Groeihormoon is het signaal van de hypofyse; IGF-1 is het antwoord van de lever op dat signaal. Groeihormoon schommelt de hele dag, IGF-1 blijft redelijk stabiel. Daarom wordt IGF-1 gebruikt om op te sporen en te volgen.

Daalt groeihormoon met de leeftijd?

Ja, de aanmaak van groeihormoon en het IGF-1 dalen vanzelf met de jaren. Daarom wordt IGF-1 gelezen met grenzen per leeftijd. Een lagere waarde bij een oudere volwassene is te verwachten en is op zich geen reden voor behandeling.

Kunnen sport of supplementen de uitslag veranderen?

Zware inspanning en slaap verhogen groeihormoon kort. Groeihormoon dat buiten medische zorg wordt gespoten, kan zowel groeihormoon als IGF-1 verhogen, en is in de sport verboden. Vertel je arts welke hormoonproducten je gebruikt.

Verwante artikelen

  1. MedlinePlus. Growth hormone tests. Updated September 24, 2024. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 27 oktober 2026)
  2. Labcorp. Growth hormone (test 004275): limitations, reference interval and patient preparation. labcorp.com (geraadpleegd op 27 oktober 2026)
  3. Grimberg A, DiVall SA, Polychronakos C, et al. Guidelines for growth hormone and insulin-like growth factor-I treatment in children and adolescents: growth hormone deficiency, idiopathic short stature, and primary insulin-like growth factor-I deficiency. Horm Res Paediatr. 2016;86(6):361-397. doi:10.1159/000452150 (geraadpleegd op 27 oktober 2026)
  4. Molitch ME, Clemmons DR, Malozowski S, et al. Evaluation and treatment of adult growth hormone deficiency: an Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2011;96(6):1587-1609. doi:10.1210/jc.2011-0179 (geraadpleegd op 27 oktober 2026)
  5. Yuen KCJ, Biller BMK, Radovick S, et al. American Association of Clinical Endocrinologists and American College of Endocrinology guidelines for management of growth hormone deficiency in adults and patients transitioning from pediatric to adult care. Endocr Pract. 2019;25(11):1191-1232. doi:10.4158/GL-2019-0405 (geraadpleegd op 27 oktober 2026)
  6. Garcia JM, Biller BMK, Korbonits M, et al. Macimorelin as a diagnostic test for adult GH deficiency. J Clin Endocrinol Metab. 2018;103(8):3083-3093. doi:10.1210/jc.2018-00665 (geraadpleegd op 27 oktober 2026)
  7. Katznelson L, Laws ER Jr, Melmed S, et al. Acromegaly: an Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2014;99(11):3933-3951. doi:10.1210/jc.2014-2700 (geraadpleegd op 27 oktober 2026)
  8. Giustina A, Biermasz N, Casanueva FF, et al. Consensus on criteria for acromegaly diagnosis and remission. Pituitary. 2024;27(1):7-22. doi:10.1007/s11102-023-01360-1 (geraadpleegd op 27 oktober 2026)
  9. Allesovertesten.nl (NVKC). Groeihormoon. allesovertesten.nl (geraadpleegd op 27 oktober 2026)
  10. Radboudumc. Waarom een groeihormoontest? Groeihormoontest bij kinderen. radboudumc.nl (geraadpleegd op 27 oktober 2026)
  11. HagaZiekenhuis. Groeihormoontest: arginine tolerantie/belastingtest (folder 5229). 2025. hagaziekenhuis.nl (geraadpleegd op 27 oktober 2026)
  12. Rijksoverheid. Eigen risico zorgverzekering. rijksoverheid.nl (geraadpleegd op 27 oktober 2026)

Deze pagina geeft algemene informatie. Ze vervangt het advies van een arts niet; een arts beoordeelt groeihormoontests samen met de groei, andere hormonen, beeldvorming en lichamelijk onderzoek.