Het belangrijkste

Stinkende urine komt meestal door te weinig drinken, of door asperges, koffie of vitamine B6. Heb je ook een branderig gevoel, vaak aandrang, koorts of pijn in je rug, denk dan aan een blaasontsteking; heb je veel dorst en ruikt het zoet, denk dan aan een te hoge bloedsuiker. Een urineonderzoek, soms een urinekweek en een bloedsuikertest maken het verschil.

Wanneer is stinkende urine gevaarlijk?

Een sterke geur alleen is meestal geen reden tot zorg[1]. Wat erbij komt, bepaalt hoe snel je iets doet.

Wanneer naar de dokter?

  • Spoed: bel 112 als iemand met diabetes overgeeft, buikpijn heeft, moeilijk ademt, een fruitige adem heeft of in de war is: tekenen van ketoacidose[9]. Ook bij een pasgeboren baby met zoet ruikende plas die slecht drinkt, overgeeft of ongewoon slaperig is[11].
  • Dezelfde dag je huisarts of buiten kantooruren de huisartsenpost bellen bij koorts van 38 graden of hoger, koude rillingen, pijn in je zij, als je je ziek voelt of in de war bent[13]: dat kan op een nierbekkenontsteking wijzen[4]. Ook bij bloed in je plas[1], of als je zwanger bent en klachten van een blaasontsteking hebt[13].
  • Bij je volgende afspraak als de geur blijft terwijl je meer drinkt, of samengaat met vaak plassen of troebele urine[1]; ook bij nieuwe, extreme dorst[9] of een lichaamsgeur die naar vis ruikt[12].

Waarom stinkt mijn urine? Eerst de onschuldige oorzaken

Gewone urine is helder of lichtgeel en ruikt mild[1]. Deze oorzaken duren uren tot dagen, zonder pijn of koorts.

  • Vaak Te weinig drinken. Geconcentreerde, donkergele urine ruikt sterker[1][3]. Lees meer over tekenen van uitdroging.
  • Vaak Eten en drinken. Asperges, knoflook en koffie bevatten geurstoffen die in je plas terechtkomen[1]. In een onderzoek bij 6.909 volwassenen kon 58% van de mannen en 61,5% van de vrouwen de aspergegeur in urine niet ruiken[2].
  • Vaak Vitamines en medicijnen. Supplementen met vitamine B6 en sommige medicijnen veranderen de geur; de Britse NHS raadt aan niet meer dan 10 mg B6 per dag te nemen[1].
  • Mogelijk Vasten of een ketodieet. Verbrand je vet in plaats van glucose, dan maakt je lichaam ketonen die in de urine komen. Dat kan ook na lang en zwaar sporten of in de zwangerschap[9].

Is ook de kleur veranderd? Bekijk dan onze uitleg over de kleur van urine of over troebele of schuimende urine.

Waar kan sterk ruikende urine op duiden?

  • Vaak Blaasontsteking. Sterk ruikende, troebele of bloederige urine gaat dan samen met een branderig gevoel, vaak moeten plassen en pijn in je onderbuik[4]. De geur alleen zegt weinig: bij vrouwen met een branderig gevoel én vaak plassen, zonder afscheiding of irritatie van de vagina, is de kans op een infectie groter dan 90%[5]. Lees meer over klachten bij een blaasontsteking.
  • Mogelijk Nierbekkenontsteking. Een blaasontsteking die zich uitbreidt, geeft daarbij koorts, rillingen, misselijkheid en pijn in je rug of zij[4]. Zie symptomen van een nierbekkenontsteking.
  • Mogelijk Te hoge bloedsuiker. Diabetes is een minder vaak voorkomende oorzaak van stinkende urine[1]. Een fruitige geur, vooral van de adem, kan wijzen op diabetische ketoacidose[9][10]. Zie onze uitleg over diabetes en het onderzoek.
  • Mogelijk Nierstenen, ook een minder vaak voorkomende oorzaak[1]: zie klachten bij nierstenen.
  • Zeldzaam Trimethylaminurie (visgeursyndroom). Door een erfelijk enzymprobleem ruiken zweet, urine en adem naar rotte vis, wat het sociale leven zwaar kan maken[12].
  • Zeldzaam Ahornsiroopziekte (ongeveer 1 op de 185.000 pasgeborenen): zoet ruikende urine, slecht drinken, overgeven en sufheid; zonder behandeling volgen stuipen en coma[11].

Welk onderzoek doet de huisarts bij stinkende urine?

Meestal is een potje verse plas genoeg[13].

Onderzoeken die vaak worden gedaan bij sterk ruikende urine
OnderzoekWaar het antwoord op geeftMeer lezen
Urineonderzoek (teststrook en microscoop)Infectie, bloed, suiker, ketonen, hoe geconcentreerd?uitslag van een urineonderzoek, soortelijk gewicht
Urinekweek met resistentiebepalingWelke bacterie groeit er, en welke antibiotica werken?uitslag van de urinekweek
Bloedglucose, soms HbA1cIs de bloedsuiker te hoog?tabel met bloedsuikerwaarden
Ketonen in urine of bloedBegint er een ketoacidose?ketonen in urine
Kreatinine en andere nierwaardenDoen de nieren mee?kreatinine in het bloed
Echo of CT-scanZit er een steen of afsluiting achter steeds terugkerende infecties?klachten bij nierstenen

Staat er een afwijking op je urineonderzoek of kweek? BloodSense legt elke regel van je uitslag in gewone taal uit, zodat je met duidelijke vragen naar je huisarts gaat.

Laat mijn uitslagen uitleggen

Hoe lees je de uitslag?

Op een uitslag staat geen regel voor geur; deze regels verklaren hem wel.

Fictief voorbeeld van een uitslag urineonderzoek (Nederlandse opmaak)
BepalingUitslagReferentieVlag
Glucose (urine)negatiefnegatief
Ketonen (urine)negatiefnegatief
NitrietpositiefnegatiefA
Leukocyten (esterase)2+negatiefA
  1. Uitslag: negatief, positief of een hoeveelheid (1+ tot 3+).
  2. Referentie: glucose, ketonen en nitriet horen normaal niet in urine voor te komen[7].
  3. Vlag: "A" betekent afwijkend. Nitriet samen met leukocyten is het klassieke patroon van een infectie.

Nitriet en leukocyten: de regels voor infectie

Een positief nitriet wijst op bacteriën, en leukocytenesterase op witte bloedcellen die ze bestrijden; normaal is geen van beide aanwezig[7]. Met klachten maakt dat een infectie waarschijnlijk, maar bij duidelijke klachten sluit een negatieve teststrook een infectie niet betrouwbaar uit[5].

Urinekweek: welke bacterie, als die er is

Het lab heeft 24 tot 48 uur nodig[8]; via de huisarts krijg je de uitslag meestal na ongeveer een week[13]. Geen groei of normale flora betekent geen infectie; een positieve kweek noemt de bacterie en de antibiotica die werken[8]. Richtlijnen spreken van betekenisvolle groei bij minstens 100.000 kolonievormende eenheden (kve) per ml[6].

Bacteriën zonder klachten: vaak niet behandelen

Bacteriën in de urine zonder plasklachten (asymptomatische bacteriurie) vind je bij 1 tot 5% van de gezonde vrouwen vóór de overgang en bij 2,8 tot 8,6% na de overgang[6]. De Amerikaanse richtlijn raadt af om dit op te sporen of te behandelen bij gezonde, niet-zwangere vrouwen, mensen met diabetes en ouderen; alleen in de zwangerschap wel[6]. Een geur plus een positieve kweek is dus op zich geen reden voor antibiotica. Zie bacteriën in urine.

Glucose en ketonen: de regels voor suiker

Wat ketonen in de urine kunnen normaal zijn; hoge waarden kunnen op ketoacidose wijzen[9]. Artsen stellen diabetische ketoacidose vast als drie dingen samen voorkomen: een bloedglucose van minstens 11,1 mmol/L of bekende diabetes, ketonen (in urine 2+ of meer, of bèta-hydroxybutyraat in het bloed van minstens 3,0 mmol/L) en verzuurd bloed (pH onder 7,30 of bicarbonaat onder 18 mmol/L)[10]. Zie glucose in urine.

Wat noteer je voor je afspraak bij de huisarts?

  • Sinds wanneer je plas stinkt, en hoe het ruikt (ammoniak, zoet, vis)
  • Hoeveel je drinkt, asperges, koffie, supplementen, nieuwe medicijnen
  • Branderig plassen, aandrang, troebele of bloederige plas, koorts, rugpijn
  • Dorst, afvallen, diabetes, een ketodieet of vasten
  • Zwangerschap, vaginale afscheiding, eerdere blaasontstekingen

Veelgestelde vragen

Waarom ruikt de een de geur van asperges in urine wel en de ander niet?

Dat hangt deels af van genen in de buurt van geurreceptoren op chromosoom 1; de meeste deelnemers aan het onderzoek roken het niet[2].

Mijn oudere vader of moeder heeft sterk ruikende urine en is in de war. Is het een blaasontsteking?

Niet per se. Bij verwardheid zonder koorts en zonder plasklachten adviseren richtlijnen om naar andere oorzaken te zoeken en de persoon goed in de gaten te houden in plaats van meteen antibiotica te geven[6]. Verwardheid met koorts vraagt dezelfde dag om zorg[13]; zie tekenen van sepsis.

Ik ben zwanger en mijn urine ruikt sterker. Moet ik me laten testen?

Vertel het je verloskundige of huisarts. In de zwangerschap worden bacteriën ook zonder klachten opgespoord en behandeld[6], en ketonen kunnen in de zwangerschap stijgen[9].

Verwante onderzoeken en artikelen

Bronnen

  1. NHS. Smelly urine. nhs.uk (geraadpleegd 26 oktober 2026)
  2. Markt SC, Nuttall E, Turman C, et al. Sniffing out significant "Pee values": genome wide association study of asparagus anosmia. BMJ. 2016;355:i6071. doi:10.1136/bmj.i6071 (geraadpleegd 26 oktober 2026)
  3. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Dehydration. medlineplus.gov (geraadpleegd 26 oktober 2026)
  4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Symptoms & causes of bladder infection in adults. niddk.nih.gov (geraadpleegd 26 oktober 2026)
  5. Bent S, Nallamothu BK, Simel DL, et al. Does this woman have an acute uncomplicated urinary tract infection? JAMA. 2002;287(20):2701-2710. doi:10.1001/jama.287.20.2701 (geraadpleegd 26 oktober 2026)
  6. Nicolle LE, Gupta K, Bradley SF, et al. Clinical practice guideline for the management of asymptomatic bacteriuria: 2019 update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis. 2019;68(10):e83-e110. doi:10.1093/cid/ciy1121 (geraadpleegd 26 oktober 2026)
  7. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Urinalysis. medlineplus.gov (geraadpleegd 26 oktober 2026)
  8. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Urine culture. medlineplus.gov (geraadpleegd 26 oktober 2026)
  9. MedlinePlus Lab Tests. Ketones in urine. medlineplus.gov (geraadpleegd 26 oktober 2026)
  10. Umpierrez GE, Davis GM, ElSayed NA, et al. Hyperglycemic crises in adults with diabetes: a consensus report. Diabetes Care. 2024;47(8):1257-1275. doi:10.2337/dci24-0032 (geraadpleegd 26 oktober 2026)
  11. MedlinePlus Genetics. Maple syrup urine disease. medlineplus.gov (geraadpleegd 26 oktober 2026)
  12. MedlinePlus Genetics. Trimethylaminuria. medlineplus.gov (geraadpleegd 26 oktober 2026)
  13. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb een blaasontsteking. thuisarts.nl (geraadpleegd 26 oktober 2026)
  14. Rijksoverheid. Wat is het eigen risico van mijn zorgverzekering? rijksoverheid.nl (geraadpleegd 26 oktober 2026)

Dit artikel geeft algemene informatie over gezondheid. Het vervangt geen onderzoek, diagnose of behandeling door een arts. Gaat stinkende urine samen met koorts, rugpijn of verwardheid? Wacht dan niet en neem contact op met je huisarts, de huisartsenpost of 112.