In het kort

Eén "vitaminetest" bestaat niet: bij een vermoeden van een vitaminetekort kiest de huisarts losse bloedtesten, op basis van je klachten, eetpatroon, medicijnen en aandoeningen. Vitamine D, vitamine B12 en foliumzuur worden het vaakst bepaald; de andere vitamines alleen als daar een duidelijke reden voor is. De meeste mensen die getest worden, hebben van geen enkele vitamine een tekort.

Het lab meet elke vitamine met een eigen methode, een eigen buisje en een eigen referentiewaarde. Hier zie je een uitslag met uitleg, welke vitamines je bij welke klachten laat testen, gebruikelijke waarden voor volwassenen met een bron per regel, en hoe je de uitslagen samen leest.

Wat laat een vitamine bloedtest zien? Een uitslag met uitleg

Een typisch gericht onderzoek: iemand van 58 slikt al jaren metformine en een maagzuurremmer, heeft tintelende voeten en komt weinig buiten. Medicijnen zoals metformine en protonpompremmers kunnen de vitamine B12-uitslag beïnvloeden[7], en weinig zonlicht vergroot de kans op een lage vitamine D[2].

Fictief voorbeeld van een labuitslag met vitamines (Nederlands formaat)
BepalingUitslagReferentiewaardeMarkering
Hemoglobine (Hb)8,0 mmol/l7,4–9,6 mmol/l
MCV (grootte rode bloedcellen)99 fl80–100 fl
Vitamine D (25-OH-vitamine D)42 nmol/l> 50 nmol/l↓
Vitamine B12193 pmol/l219–773 pmol/l↓
Foliumzuur (serum)25,8 nmol/l6,1–38,5 nmol/l
Methylmalonzuur (MMA)0,46 µmol/l0,07–0,27 µmol/l↑
  1. Elke vitamine is een aparte test: vitamine A, E, C of K staan er niet op, omdat niets op een tekort wees.
  2. Vitamine D met ↓: 42 nmol/l ligt onder de 50 nmol/l (20 ng/ml) die volgens de Amerikaanse National Academies genoeg is voor de botten van minstens 97,5 % van de mensen[3]. De waarde is dus laag, maar niet ernstig.
  3. B12 net onder de grens, MMA verhoogd: een waarde onder 219 pmol/l kan op een tekort wijzen, en een verhoogd methylmalonzuur bevestigt een echt B12-tekort[7]. Samen passen ze bij de tintelende voeten.
  4. Normaal bloedbeeld: een beginnend B12-tekort kan de zenuwen raken voordat het bloedbeeld verandert. Een normaal Hb sluit het dus niet uit[9].
  5. Foliumzuur normaal: daarmee valt de andere veelvoorkomende oorzaak van grote rode bloedcellen af.

Staan er op je uitslag meerdere vitamines met pijltjes en verschillende eenheden? BloodSense loopt je hele labuitslag regel voor regel met je door en zet de vragen voor je huisarts op een rij.

Leg mijn vitaminewaarden uit

Welke vitamines kun je in je bloed laten testen? Overzicht en normale waarden

Labs gebruiken verschillende methoden. De referentiewaarde op je eigen uitslag gaat dus altijd voor.

Veelgebruikte vitaminetesten in het bloed, wat ze meten en gebruikelijke waarden bij volwassenen
Vitamine (naam op de uitslag)Wat de waarde laat zienGebruikelijke waarde bij volwassenenUitgebreide uitleg
Vitamine D (25-OH-vitamine D)Vitamine D uit zon, voeding en supplementen; botten en spieren50 nmol/l (20 ng/ml) of meer is genoeg voor bijna iedereen[3]; veel labs en experts mikken op 75 tot 200 nmol/l[2]Vitamine D-tekort
Vitamine B12 (cobalamine)Zenuwen en aanmaak van rode bloedcellen219–773 pmol/l (299–1054 pg/ml)[7]Vitamine B12-waarde
Foliumzuur (vitamine B9), serumCeldeling en rode bloedcellen6,12–38,52 nmol/l (2,7–17,0 ng/ml)[8]Foliumzuurtekort
Vitamine B6 (pyridoxaal-5'-fosfaat, PLP)Actief B6, nuchter gemeten20–125 nmol/l[13]Vitamine B6 in bloed
Vitamine A (retinol)Zien, huid, afweer1,1–4,2 µmol/l (30–120 µg/dl)[10]Vitamine A-tekort
Vitamine E (alfa-tocoferol)Antioxidant die met de bloedvetten meereist5,5–18,0 mg/l (ongeveer 13–42 µmol/l) vanaf 13 jaar[11]Vitamine E-tekort
Vitamine C (ascorbinezuur), plasmaRecente inname en voorraad in de weefsels23–114 µmol/l; onder 11 µmol/l is een tekort[12]Vitamine C-tekort
Vitamine K (indirect, via de PT of INR)Bloedstolling; te weinig vitamine K is één oorzaak van een verlengde stollingstijd[14]Binnen de waarde van het labVitamine K-tekort

Vitamine D in ng/ml keer 2,5 geeft nmol/l (20 ng/ml = 50 nmol/l)[3]; vitamine B12 in pg/ml keer ongeveer 0,74 geeft pmol/l. Hoe referentiewaarden, pijltjes en eenheden werken op elke uitslag, lees je in onze uitleg over je bloeduitslag lezen.

Welke vitamines moet je laten testen bij een vitaminetekort?

De nuttige vraag is: welk tekort zou je klachten of je risico kunnen verklaren? In een groot Amerikaans onderzoek had bijna 80 % van de mensen van 6 jaar en ouder bij geen van de zeven onderzochte vitamines (A, B6, B12, C, D, E en foliumzuur) kans op een tekort[6]. Testen is dus gericht op mensen met een reden.

  • Vaak Vitamine B12 en foliumzuur samen als het bloedbeeld wijst op megaloblastaire bloedarmoede (grote rode bloedcellen)[7], bij tintelingen in handen en voeten, of een moe en zwak gevoel. Thuisarts noemt als risico: alleen plantaardig eten (veganistisch), een maag- of darmziekte, elke dag te veel alcohol, maagzuurremmers zoals omeprazol, metformine en vaak veel lachgas gebruiken[16]. In de Verenigde Staten heeft naar schatting 15 tot 20 % van de ouderen te weinig B12[9].
  • Vaak Vitamine D als je botontkalking hebt en daarvoor medicijnen krijgt[17], na een maagverkleining, bij een aandoening die de opname remt zoals de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa of coeliakie, of bij medicijnen zoals fenytoïne[2].
  • Mogelijk Vitamine B6 bij jeukende uitslag, kloofjes in de mondhoeken, schilferige lippen of een gezwollen tong[1]; vitamine A en E als vet slecht wordt opgenomen (bijvoorbeeld bij een chronische darm- of leverziekte); vitamine K via de stollingstijd als je snel blauwe plekken krijgt of bloedt.
  • Zelden Een pakket met "alle vitamines" zonder klachten: in de Verenigde Staten, waar veel voeding verrijkt is, is een tekort aan B-vitamines weinig gebruikelijk[1] en een tekort aan vitamine A ongewoon[10].

Zelfs vitamine D, de test waar het vaakst om gevraagd wordt, is geen test voor iedereen. Thuisarts schrijft dat bloedonderzoek naar vitamine D bijna nooit nodig is. Wie een donkere huid heeft, weinig buiten komt, de huid buiten altijd bedekt, zwanger is, een vrouw van 50 jaar of ouder is of 70 jaar of ouder is, krijgt gewoon het advies extra vitamine D te nemen, zonder bloedtest[17]. Internationaal vond de US Preventive Services Task Force te weinig bewijs voor screening van volwassenen zonder klachten[5], en de richtlijn van de Endocrine Society uit 2024 raadt routinematig meten zonder duidelijke reden af[4]. Stijgt je waarde niet met supplementen, lees dan over vitamine D en magnesium. Vitamines horen ook niet standaard bij algemeen bloedonderzoek.

Zelftests en online vitaminetesten: veel testen die je zelf kunt kopen, zijn niet goed onderzocht, je betaalt ze meestal zelf, en het is niet bekend of ze goed zijn; testen via de huisarts zijn wel betrouwbaar[18].

Hoe lees je vitamine-uitslagen samen?

Lage of twijfelachtige B12 met een verhoogd methylmalonzuur

Een B12-waarde net onder of net boven de ondergrens is een grijs gebied. Methylmalonzuur (MMA) stijgt als het lichaam echt B12 tekortkomt en wordt niet beïnvloed door de andere B-vitamines. Het is daarom de specifiekere bevestigingstest; een verminderde nierfunctie kan MMA wel ook verhogen[9]. Sommige labs meten ook holotranscobalamine, het "actieve B12"[9]. De grenswaarden staan in onze uitleg over de methylmalonzuur-waarde.

Hoog homocysteïne: B12, foliumzuur of allebei

Homocysteïne hangt af van B12 én foliumzuur, MMA alleen van B12[9]. Een hoog homocysteïne met een hoog MMA wijst op B12; een hoog homocysteïne met een normaal MMA en een laag foliumzuur wijst op foliumzuur. Zie de uitleg over homocysteïne in het bloed.

Grote rode bloedcellen in het bloedbeeld

Een hoog MCV of een megaloblastaire bloedarmoede is de klassieke reden om B12 en foliumzuur te bepalen[7][8]. Kleine rode bloedcellen wijzen eerder op ijzer: zie ijzertekort en bloedonderzoek. Een volledig bloedbeeld meet zelf geen enkele vitamine.

Een verlengde stollingstijd

Een verlengde PT (hogere INR) kan komen door te weinig vitamine K, maar ook door een leverziekte of bloedverdunners[14]. De oorzaak volgt uit je medicijnen en leverwaarden, niet uit de stollingstijd alleen.

Normale uitslagen, maar de klachten blijven

Dan zijn meestal andere onderzoeken nodig. Ontsteking en sommige medicijnen kunnen vitaminewaarden ook verschuiven[1], en hogere vitamine D-waarden gaan niet steeds samen met meer gezondheidswinst[3].

Hoe bereid je je voor op een vitaminetest?

De voorbereiding verschilt per vitamine. Stop nooit zonder overleg met een voorgeschreven medicijn.

  • Nuchter of niet hangt af van de test: meestal niet voor vitamine D[2]; ongeveer 6 tot 8 uur voor B12[7] en 6 uur voor foliumzuur[8]; een nacht nuchter voor B6, omdat bloed na het eten vooral je laatste maaltijd laat zien[13]; bij sommige labs 12 uur, en 24 uur geen alcohol, voor vitamine E[11]. Lees meer over nuchter bloedprikken.
  • Supplementen: voor een foliumzuurtest kan gevraagd worden te stoppen met foliumzuurtabletten[8]. Vraag of je bloed laat prikken vóór je met een nieuw supplement begint, zodat de uitslag je echte beginwaarde laat zien.
  • Biotine (vaak in middelen voor haar, huid en nagels) kan sommige labtesten verstoren en onopgemerkt een verkeerde uitslag geven[15]: meld het bij de prikpost als je het slikt.
  • Noem je medicijnen: metformine, protonpompremmers, H2-blokkers en fenytoïne kunnen de B12-uitslag beïnvloeden[7]; de pil, methotrexaat, sommige antibiotica en alcohol kunnen foliumzuur verlagen[8].
  • Sommige buisjes zijn kwetsbaar: bloed voor vitamine C moet uit het licht en ingevroren worden[12], dus de uitslag kan langer duren.
  • Laat een controle bij hetzelfde lab doen als dat kan: methoden en referentiewaarden verschillen.

Wanneer ga je met je vitamine-uitslag naar de huisarts?

Wanneer naar de dokter

  • Spoed: bel 112 bij pijn op de borst, ernstige benauwdheid, flauwvallen, plotselinge verwardheid of een bloeding die niet stopt.
  • Binnen 24 tot 48 uur (buiten kantoortijden de huisartsenpost) als een doof gevoel of tintelingen zich uitbreiden, lopen of je evenwicht moeilijk wordt, je snel blauwe plekken krijgt of bloedt, of het lab je belt over een dringende uitslag.
  • Bij je volgende afspraak voor een lage vitamine D, een twijfelachtige B12 of een waarde net buiten de grens.

Vragen voor je huisarts

  1. Welke vitamines zijn de moeite waard om te testen bij mijn klachten, eetpatroon en medicijnen, en welke niet?
  2. Moet ik nuchter komen, en moet ik een supplement stoppen voor het bloedprikken?
  3. Mijn B12 is twijfelachtig: moet methylmalonzuur of homocysteïne worden bepaald?
  4. Welke vitamine D-waarde vindt u voor mij goed, en waarom?
  5. Kan een van mijn medicijnen een vitamine verlagen?
  6. Wanneer moet de test opnieuw na het starten van een supplement?

Veelgestelde vragen

Laat een volledig bloedbeeld een vitaminetekort zien?

Niet direct. Het bloedbeeld kan alleen een aanwijzing geven, bijvoorbeeld grote rode bloedcellen, waarna B12 en foliumzuur worden bepaald[7].

Waarom test de huisarts niet gewoon alle vitamines?

Omdat de meeste mensen geen tekort hebben[6] en screenen zonder klachten geen voordeel heeft laten zien[4]. Er wordt getest bij klachten en risicofactoren.

Is een pakket met alle 13 vitamines zinvol?

Zelden. B1, B2, B3 en B5 kunnen gemeten worden[1], maar een lang pakket levert vooral twijfelachtige pijltjes op. Een kort onderzoek dat bij jouw situatie past, beantwoordt de vraag beter.

Kun je te veel van een vitamine hebben?

Ja. Te veel vitamine D, meestal door supplementen, kan het calcium in je bloed verhogen en de nieren beschadigen[2], en grote hoeveelheden B-vitamines kunnen ook problemen geven[1]. Laat een waarde boven de grens zien aan je huisarts, samen met een lijstje van je supplementen.

Verder lezen

Bronnen

  1. MedlinePlus. Vitamin B test. US National Library of Medicine (Engelstalig). medlineplus.gov (geraadpleegd op 16 november 2026)
  2. MedlinePlus Medical Encyclopedia. 25-hydroxy vitamin D test. medlineplus.gov (geraadpleegd op 16 november 2026)
  3. Ross AC, Manson JE, Abrams SA, et al. The 2011 report on dietary reference intakes for calcium and vitamin D from the Institute of Medicine: what clinicians need to know. J Clin Endocrinol Metab. 2011;96(1):53-58. doi:10.1210/jc.2010-2704 (geraadpleegd op 16 november 2026)
  4. Demay MB, Pittas AG, Bikle DD, et al. Vitamin D for the prevention of disease: an Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2024;109(8):1907-1947. doi:10.1210/clinem/dgae290 (geraadpleegd op 16 november 2026)
  5. US Preventive Services Task Force. Screening for vitamin D deficiency in adults: recommendation statement. JAMA. 2021;325(14):1436-1442. doi:10.1001/jama.2021.3069 (geraadpleegd op 16 november 2026)
  6. Pfeiffer CM, Sternberg MR, Schleicher RL, et al. The CDC's Second National Report on Biochemical Indicators of Diet and Nutrition in the U.S. Population is a valuable tool for researchers and policy makers. J Nutr. 2013;143(6):938S-947S. doi:10.3945/jn.112.172858 (geraadpleegd op 16 november 2026)
  7. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Vitamin B12 level. medlineplus.gov (geraadpleegd op 16 november 2026)
  8. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Folic acid - test. medlineplus.gov (geraadpleegd op 16 november 2026)
  9. Hannibal L, Lysne V, Bjørke-Monsen AL, et al. Biomarkers and algorithms for the diagnosis of vitamin B12 deficiency. Front Mol Biosci. 2016;3:27. doi:10.3389/fmolb.2016.00027 (geraadpleegd op 16 november 2026)
  10. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Vitamin A blood test. medlineplus.gov (geraadpleegd op 16 november 2026)
  11. ARUP Laboratories. Vitamin E, serum or plasma (test 0080521). ltd.aruplab.com (geraadpleegd op 16 november 2026)
  12. ARUP Laboratories. Vitamin C (ascorbic acid), plasma (test 0080380). ltd.aruplab.com (geraadpleegd op 16 november 2026)
  13. ARUP Laboratories. Vitamin B6 (pyridoxal 5-phosphate) (test 0080111). ltd.aruplab.com (geraadpleegd op 16 november 2026)
  14. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Prothrombin time (PT). medlineplus.gov (geraadpleegd op 16 november 2026)
  15. US Food and Drug Administration. Biotin interference with troponin lab tests: assays subject to biotin interference. fda.gov (geraadpleegd op 16 november 2026)
  16. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb misschien te weinig vitamine B12. Laatst gewijzigd 20 februari 2026. thuisarts.nl (geraadpleegd op 16 november 2026)
  17. Thuisarts.nl (NHG). Heb ik extra vitamine D nodig? Laatst gewijzigd 9 juli 2026. thuisarts.nl (geraadpleegd op 16 november 2026)
  18. Thuisarts.nl (NHG). Ik wil misschien laten onderzoeken of ik wel gezond ben. Laatst gewijzigd 27 maart 2025. thuisarts.nl (geraadpleegd op 16 november 2026)
  19. Rijksoverheid. Wanneer betaal ik een eigen risico voor mijn zorg? rijksoverheid.nl (geraadpleegd op 16 november 2026)

Deze pagina geeft algemene informatie over gezondheid. Ze vervangt geen onderzoek, diagnose of behandeling door een arts. Begin, stop of verander een supplement of medicijn niet op basis van één uitslag zonder overleg met je huisarts.