Geslachtsbepaling via bloedtest: vanaf hoeveel weken en hoe betrouwbaar

Het belangrijkste
Een bloedtest voor geslachtsbepaling zoekt in het bloed van de zwangere naar DNA van het Y-chromosoom, afkomstig van de placenta. „Y aangetoond” wijst op een jongen, „niet aangetoond” op een meisje, als er genoeg foetaal DNA was. Vanaf ongeveer 9 tot 10 weken klopt de test bij één kind in zo’n 99 % van de gevallen; de Nederlandse NIPT kijkt niet naar het geslacht.
Hoe lees je de uitslag van een bloedtest op het geslacht?
De uitslag noemt de zwangerschapsduur, een controle of er foetaal DNA is gevonden, en dan het resultaat voor het Y-chromosoom. Hieronder een fictief voorbeeld voor één kind.
| Bepaling | Uitslag | Referentie | Markering |
|---|---|---|---|
| Zwangerschapsduur bij afname | 9 weken en 3 dagen (volgens echo) | Vanaf 9 weken bij dit lab | - |
| Aantal kinderen (echo) | 1 | Eenling | - |
| Foetaal DNA (interne controle) | Aangetoond | Moet aangetoond zijn | - |
| Y-chromosoomsequenties (SRY, DYS14) | Aangetoond | Niet aangetoond bij een meisje | Y+ |
| Conclusie | Jongen waarschijnlijk | - | - |
- Zwangerschapsduur: geteld vanaf de eerste dag van je laatste menstruatie. Foetaal DNA neemt toe met de weken. Vóór 7 weken wordt ongeveer één op de vier jongens gemist[1]; Britse diensten testen vanaf ongeveer 9 weken[3].
- Aantal kinderen: de test kan niet zeggen van welk kind het Y-DNA komt; sommige diensten testen alleen eenlingzwangerschappen[3].
- Controle foetaal DNA: zonder deze controle kan „geen Y” ook „te weinig foetaal DNA” betekenen; het lab meldt dan een mislukte of onduidelijke test[3].
- Y-chromosoom: SRY en DYS14 zijn kenmerken van het Y-chromosoom[8]. „Y+” is geen afwijking: het geeft alleen aan dat er Y-DNA is.
- Conclusie: „waarschijnlijk” is belangrijk: de echo bevestigt het later[3].
Heb je bloedonderzoek uit je zwangerschap met deze uitslag? BloodSense legt elke regel van je volledige uitslag in gewone taal uit, vóór je volgende afspraak.
Leg mijn uitslag uitHoe kun je met een bloedtest het geslacht van de baby bepalen?
In de zwangerschap komen kleine stukjes DNA van de placenta in het bloed van de moeder. Dit celvrije foetale DNA (cfDNA) is vanaf ongeveer 4 weken zwangerschap te vinden[5]. Het lab zoekt naar DNA van het Y-chromosoom, dat een moeder niet heeft. Gevonden betekent waarschijnlijk een jongen; afwezig, terwijl foetaal DNA wel is aangetoond, waarschijnlijk een meisje[3].
Er zijn twee soorten tests:
- Een test alleen op het geslacht, meestal met PCR, een methode die heel kleine hoeveelheden DNA opspoort.
- Prenatale cfDNA-screening, vooral bedoeld voor chromosoomafwijkingen zoals downsyndroom, die in sommige landen ook de geslachtschromosomen meldt, vanaf ongeveer 10 weken[4]. In Nederland is dat de NIPT, en die kijkt niet naar het geslacht[12]. Ons artikel over downsyndroom en de screening legt dat deel uit.
Het is een gewone bloedafname uit de arm, zonder risico voor het kind[4], en los van de hCG-bloedtest, die de zwangerschap volgt maar niets over het geslacht zegt.
Vanaf hoeveel weken kun je het geslacht via bloed bepalen?
De betrouwbaarheid hangt vooral af van de week. Een overzicht van 57 studies (6.541 zwangerschappen) vond[1]:
| Moment van bloedafname | Jongens goed herkend (sensitiviteit) | Meisjes goed herkend (specificiteit) | Bron |
|---|---|---|---|
| Vóór 7 weken | 74,5 % | 99,1 % | Devaney 2011[1] |
| 7 tot 12 weken | 94,8 % | 98,9 % | Devaney 2011[1] |
| 13 tot 20 weken | 95,5 % | 99,1 % | Devaney 2011[1] |
| Na 20 weken | 99,0 % | 99,6 % | Devaney 2011[1] |
| Alle weken, studies tot 2015 | 98,9 % | 99,6 % | Mackie 2017[2] |
Het overzicht uit 2017 vond de test bij eenlingen nauwkeurig genoeg om voor het geslacht als diagnostisch te gelden[2]. Urinetests waren onbetrouwbaar[1]. Elk lab bepaalt zelf vanaf welke week het test.
Hoe betrouwbaar is een bloedtest op het geslacht?
Heel betrouwbaar bij één kind op het juiste moment, maar de twee antwoorden zijn niet even stevig. „Y niet aangetoond” is een afwezigheid, en alleen betrouwbaar als het lab aantoonde dat er genoeg foetaal DNA was. Daarom vragen Britse diensten om een nieuw monster als een vroege test „meisje” zegt, en bevestigen ze elk voorspeld meisje bij de 20 wekenecho[3].
In een Britse landelijke evaluatie klopte de uitslag in het eerste jaar bij 96,3 % van de zwangerschappen, en bij 99,5 % na strengere regels voor het melden[8]. Een verschil met de geslachtsdelen op de echo of bij de geboorte komt voor bij minstens 1 op de 1.500 tot 2.000 zwangerschappen[5].
Waarom kan een geslachtsbepaling via bloed fout zijn?
- Vaak Te vroeg, of te weinig foetaal DNA. Een jongen kan als meisje uitkomen; ook het gewicht van de moeder en sommige medicijnen verlagen het aandeel foetaal DNA[5].
- Vaak Een tweeling. Bij een eeneiige tweeling geldt de uitslag voor beide. Bij een twee-eiige tweeling betekent „Y aangetoond” minstens één jongen; „geen Y” betekent twee meisjes[10].
- Mogelijk Een verdwenen tweelingkind („vanishing twin”), vroeg verloren, waarvan het DNA nog in het bloed zit. In een studie met 206 zulke zwangerschappen klopte het geslacht in 10,2 % niet, tegen 0,05 % bij eenlingen, en minder vaak na 14 weken[6]. Ivf met meer dan één embryo verhoogt de kans ook[5].
- Zeldzaam Een transplantatie of bloedtransfusie. Een orgaan- of beenmergtransplantatie van een mannelijke donor kan ten onrechte „jongen” geven[5]; één laboratorium noemt ook een bloedtransfusie in de afgelopen 6 maanden als oorzaak van afwijkende uitslagen[10].
- Zeldzaam Een chromosoomvariant bij de moeder of in de placenta, of een verschil in geslachtsontwikkeling bij het kind. Van 33 afwijkende uitslagen in één Amerikaans lab waren 73 % meetfouten en 27 % echte verschillen in geslachtsontwikkeling[7].
Ook een verwisseld bloedmonster is mogelijk[5]. Als bloedtest en echo elkaar tegenspreken, volgt een beoordeling door een klinisch geneticus, vaak met een diagnostische test[7].
Wanneer is het geslacht van de baby medisch belangrijk?
Het geslacht vroeg weten kan de zorg veranderen:
- X-gebonden aandoeningen, die de moeder doorgeeft en die vooral jongens treffen, zoals hemofilie en de spierdystrofie van Duchenne. Voorspelt de test een meisje, dan is een vlokkentest of vruchtwaterpunctie vaak niet nodig[3]; in de Britse evaluatie kreeg maar 32,9 % van de geteste zwangerschappen zo’n ingreep[8].
- Congenitale bijnierhyperplasie (CAH), die de geslachtsdelen van een meisje vóór de geboorte kan vermannelijken. Behandeling met corticosteroïden vóór de geboorte is nog experimenteel; onderzoeksprotocollen gebruiken een bloedtest op Y-DNA om jongens niet te behandelen[9]. Na de geboorte wordt CAH gevolgd met de 17-OH-progesterontest.
- Onduidelijke geslachtsdelen op de echo[4].
Met dezelfde techniek kan de resusfactor van het kind uit het bloed van de moeder worden bepaald[2]: zie je bloedgroep en resusfactor lezen en de coombstest.
Krijg je in Nederland het geslacht te horen bij de NIPT?
Nee. De laboratoria die de NIPT uitvoeren hebben van de overheid geen vergunning om de geslachtschromosomen te onderzoeken[12]. Bij de 13 wekenecho kijkt de echoscopist niet of het een jongen of meisje is. Bij de 20 wekenecho kan de echoscopist dat meestal wel zien, maar je hoort het alleen als je er zelf om vraagt[13]. Een bloedtest alleen op het geslacht valt dus buiten de landelijke prenatale screening; bespreek met je verloskundige wat zo’n uitslag wel en niet zegt.
Elders gelden andere regels. De Amerikaanse beroepsvereniging van gynaecologen is tegen geslachtskeuze om persoonlijke redenen, maar steunt die om ernstige geslachtsgebonden ziekten te voorkomen[11]. Sommige landen beperken of verbieden geslachtsbepaling zonder medische reden[9].
Wat moet je regelen vóór een bloedtest op het geslacht?
Nuchter zijn of andere voorbereiding is niet nodig[4]. Controleer vóór de afname dat:
- een echo de zwangerschapsduur en het aantal kinderen heeft vastgesteld[3].
- je de minimale week van het lab hebt bereikt; een uitslag „meisje” vóór 9 weken wordt meestal herhaald[3].
- je een tweeling, een verloren tweelingkind of ivf met meer dan één embryo hebt gemeld[6].
- je een transplantatie, beenmergtransplantatie of recente bloedtransfusie hebt gemeld[5][10].
- je bloedverdunners zoals heparine-injecties hebt genoemd, die de test kunnen verstoren[10].
Wanneer naar de verloskundige of arts?
- Spoed: bel 112 bij hevig vaginaal bloedverlies, hevige pijn aan één kant van je buik of flauwvallen in de vroege zwangerschap (mogelijk een buitenbaarmoederlijke zwangerschap).
- Binnen 24 tot 48 uur (verloskundige, huisarts of buiten kantooruren de huisartsenpost) bij licht bloedverlies of krampen, of als je draagster bent van een X-gebonden aandoening en de uitslag „Y aangetoond” is.
- Bij je volgende controle bij een onduidelijke uitslag of een uitslag die niet past bij de echo.
Vragen voor je verloskundige of arts
- Was ik ver genoeg voor een betrouwbare uitslag, en heeft het lab foetaal DNA aangetoond?
- Moet het geslacht met een echo worden bevestigd, en bij welke echo?
- Heb ik door mijn familiegeschiedenis erfelijkheidsadvies of een diagnostische test nodig?
Veelgestelde vragen
Kan een uitslag „meisje” toch een jongen blijken?
Ja, vaker dan andersom: bij te weinig foetaal DNA kan een jongen worden gemist, daarom wordt een voorspeld meisje met een echo bevestigd[3].
Wat gebeurt er na een onduidelijke uitslag?
Er wordt opnieuw bloed afgenomen, meestal een à twee weken later, als er meer foetaal DNA is. Eén laboratorium meldt bij ongeveer 5 % van de tests een onduidelijke uitslag[10]; ook Britse diensten nemen vaak een tweede monster[3].
Hoe lang duurt het voor je de uitslag hebt?
Dat hangt af van het lab en de methode: ongeveer 2 werkdagen labwerk bij één test alleen op het geslacht[10], ongeveer 2 weken bij een Britse openbare dienst[3].
Verwante tests en pagina’s
- hCG-waarde in het bloedHet zwangerschapshormoon, week na week.
- Downsyndroom en de NIPTWaar de screening in Nederland wél naar kijkt.
- HemofilieEen X-gebonden aandoening waarbij het geslacht ertoe doet.
- TORCH-onderzoek in de zwangerschapNog een vroege bloedtest, op infecties.
- BloedwaardenAl onze uitleg over bloedonderzoek.
Bronnen
- Devaney SA, Palomaki GE, Scott JA, Bianchi DW. Noninvasive fetal sex determination using cell-free fetal DNA: a systematic review and meta-analysis. JAMA. 2011;306(6):627-636. doi:10.1001/jama.2011.1114 (geraadpleegd op 15 november 2026)
- Mackie FL, Hemming K, Allen S, Morris RK, Kilby MD. The accuracy of cell-free fetal DNA-based non-invasive prenatal testing in singleton pregnancies: a systematic review and bivariate meta-analysis. BJOG. 2017;124(1):32-46. doi:10.1111/1471-0528.14050 (geraadpleegd op 15 november 2026)
- NHS Lothian Clinical Genetic Service. Predicting your baby's sex using non-invasive prenatal testing (NIPT). Folder 042, januari 2025. nhslothian.scot (geraadpleegd op 15 november 2026)
- MedlinePlus. Prenatal Cell-Free DNA Screening. Medical Tests. US National Library of Medicine. medlineplus.gov (geraadpleegd op 15 november 2026)
- Witchel SF, Rajkovic A, Yatsenko SA. Discrepancies between sex prediction and fetal sex after prenatal noninvasive cell-free DNA screening. J Endocr Soc. 2025;9(2):bvaf007. doi:10.1210/jendso/bvaf007 (geraadpleegd op 15 november 2026)
- Balaguer N, Mateu-Brull E, Serra V, Simón C, Milán M. Should vanishing twin pregnancies be systematically excluded from cell-free fetal DNA testing? Prenat Diagn. 2021;41(10):1241-1248. doi:10.1002/pd.5817 (geraadpleegd op 15 november 2026)
- Ding Q, Hoppman NL, Thorland EC, et al. Artifacts, not differences in sex development, are the predominant cause of phenotypic sex discordance with prenatal cell-free DNA screening: a review of 33 cases. Prenat Diagn. 2025;45(5):602-607. doi:10.1002/pd.6793 (geraadpleegd op 15 november 2026)
- Hill M, Finning K, Martin P, et al. Non-invasive prenatal determination of fetal sex: translating research into clinical practice. Clin Genet. 2011;80(1):68-75. doi:10.1111/j.1399-0004.2010.01533.x (geraadpleegd op 15 november 2026)
- Speiser PW, Arlt W, Auchus RJ, et al. Congenital adrenal hyperplasia due to steroid 21-hydroxylase deficiency: an Endocrine Society clinical practice guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2018;103(11):4043-4088. doi:10.1210/jc.2018-01865 (geraadpleegd op 15 november 2026)
- Diagnósticos do Brasil. SEXFE: Sexagem fetal. Gids voor laboratoriumonderzoek. diagnosticosdobrasil.com.br (geraadpleegd op 15 november 2026)
- American College of Obstetricians and Gynecologists, Committee on Ethics. ACOG Committee Opinion No. 360: Sex selection. Obstet Gynecol. 2007;109(2 Pt 1):475-478. doi:10.1097/00006250-200702000-00063 (geraadpleegd op 15 november 2026)
- RIVM, Prenatale screening (pns.nl). Veelgestelde vragen over de NIPT: Krijg ik met de NIPT ook het geslacht van mijn kind te horen? pns.nl (geraadpleegd op 15 november 2026)
- RIVM, Prenatale screening (pns.nl). Folder De NIPT, 13 wekenecho en 20 wekenecho, november 2026. pns.nl (geraadpleegd op 15 november 2026)
- RIVM, Prenatale screening (pns.nl). Kosten van de NIPT en vervolgonderzoek. Wijzigingsdatum 13 maart 2025. pns.nl (geraadpleegd op 15 november 2026)
Dit artikel is algemene informatie over bloedtests op het geslacht van de baby. Het vervangt niet het advies van je verloskundige, gynaecoloog of klinisch geneticus, die je zwangerschap en je familiegeschiedenis kennen.



