Maagzweer: symptomen, oorzaken en behandeling
Een maagzweer is een open wondje in het slijmvlies van de maag of van het eerste stukje dunne darm na de maag, de twaalfvingerige darm. Artsen noemen het een ulcus of ulcus pepticum. Een maagzweer ontstaat als maagzuur de beschermende laag beschadigt, meestal door een bacterie in de maag of door langdurig gebruik van gewone pijnstillers. Anders dan veel mensen denken, veroorzaken stress en pittig eten geen maagzweer, al kunnen ze de klachten wel erger maken. Een maagzweer is goed te behandelen zodra de oorzaak bekend is, en de meeste maagzweren genezen binnen enkele weken. In dit artikel lees je wat een maagzweer is, welke symptomen en alarmsignalen erbij horen, wat de echte oorzaken zijn, hoe de diagnose wordt gesteld, welke behandelingen helpen en wat nieuw onderzoek zegt over het opruimen van de maagbacterie achter veel maagzweren.
Wat is een maagzweer?
Een maagzweer is een wondje dat ontstaat waar maagzuur en het verteringsenzym pepsine de beschermende bekleding van het spijsverteringskanaal aantasten. Thuisarts beschrijft het als een wondje in je maag of in het eerste stukje darm na je maag. Zit het wondje in de maag zelf, dan heet het een maagzweer (ulcus ventriculi). Zit het in de twaalfvingerige darm, het eerste deel van de dunne darm, dan heet het een zweer in de twaalfvingerige darm (ulcus duodeni). Samen heten ze ulcus pepticum.
Een maagzweer ontstaat als het evenwicht tussen maagzuur en de natuurlijke bescherming van het slijmvlies verstoord raakt, zodat het zuur het weefsel eronder kan beschadigen. Opvallend is dat tot 70 procent van de mensen met een maagzweer helemaal geen klachten heeft. Een maagzweer wordt vaak pas ontdekt als die pijn of een complicatie geeft. Verreweg de meeste maagzweren genezen volledig met de juiste behandeling, meestal binnen enkele weken tot ongeveer twee maanden.
| Soort | Waar het ontstaat |
|---|---|
| Maagzweer (ulcus ventriculi) | In het slijmvlies van de maag |
| Zweer in de twaalfvingerige darm (ulcus duodeni) | In de twaalfvingerige darm, het eerste deel van de dunne darm |
Maagzweer symptomen: wat zijn de kenmerken?
Het meest voorkomende kenmerk van een maagzweer is een brandende of knagende pijn bovenin je buik, ergens tussen je borstbeen en je navel. Thuisarts schrijft dat de pijn na het eten en ’s nachts erger kan worden. De pijn kan dagen of weken komen en gaan. Andere klachten zijn een opgeblazen gevoel, boeren, brandend maagzuur achter je borstbeen, zure oprispingen, misselijkheid en snel vol zitten. Omdat veel maagzweren geen klachten geven, is een complicatie soms het eerste teken.
Sommige klachten zijn alarmsignalen voor een bloedende of doorgebroken maagzweer en vragen om snelle hulp. Bel direct je huisarts of de huisartsenpost, of bij ernstige klachten 112, als je bloed overgeeft of iets dat op koffiedik lijkt, als je zwarte, teerachtige ontlasting hebt (zwart, dus niet donkerbruin), als je plotseling hevige buikpijn krijgt, of als je tekenen van flink bloedverlies hebt, zoals duizeligheid of slapte. Langzaam, verborgen bloedverlies uit een maagzweer kan na verloop van tijd ook tot bloedarmoede door ijzertekort leiden, met moeheid en een bleke huid.
Wat zijn de symptomen van een gesprongen maagzweer?
Een gesprongen of doorgebroken maagzweer (maagperforatie) geeft plotseling heftige, scherpe buikpijn, vaak met een harde, gespannen buik en je ziek voelen. Thuisarts legt uit dat er dan maagzuur uit je maag in je buik lekt en dat je meteen naar het ziekenhuis moet. Bel bij zulke klachten 112.
Maagzweer oorzaak: wat veroorzaakt een maagzweer?
Twee oorzaken zijn samen verantwoordelijk voor de meeste maagzweren. De eerste is een infectie met Helicobacter pylori, de maagbacterie die in het maagslijmvlies leeft. Thuisarts schrijft dat deze bacterie vaak al sinds je kindertijd in je maag zit, dat de meeste mensen er geen last van hebben en dat van de 10 mensen met de maagbacterie er 2 een maagzweer krijgen. De bacterie gaat van mens op mens over via speeksel, braaksel of ontlasting. De tweede oorzaak is regelmatig, langdurig gebruik van ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s), zoals ibuprofen, naproxen, diclofenac en acetylsalicylzuur (aspirine), die de beschermende slijmlaag van de maag verzwakken. Thuisarts noemt daarnaast sommige bloedverdunners (bloedplaatjesremmers), sommige medicijnen tegen botontkalking zoals alendroninezuur, medicijnen tegen angst en depressie (SSRI’s) en kaliumchloride.
Kan stress een maagzweer veroorzaken?
Nee, stress en pittig eten veroorzaken geen maagzweer, al kunnen ze de klachten van een bestaande maagzweer wel erger maken. Andere factoren die het risico vergroten zijn een leeftijd boven de 60, eerder een maagzweer gehad hebben, hoge doses of combinaties van NSAID’s, roken en alcohol. Omdat de oorzaken overlappen met andere maagklachten, wordt een maagzweer vaak besproken samen met de ontsteking van het maagslijmvlies bij maagontsteking en de zuurklachten bij brandend maagzuur.
Hoe wordt een maagzweer vastgesteld?
De meest directe manier om een maagzweer vast te stellen is een kijkonderzoek van maag en twaalfvingerige darm (gastroscopie). Daarbij gaat een dunne, buigzame slang met camera via je mond naar binnen, zodat de arts de zweer direct ziet en kleine stukjes weefsel (biopten) kan afnemen. Thuisarts schrijft dat met een kijkonderzoek te zien is dat je een maagzweer hebt en waar die precies zit. Met de biopten kan de arts de zweer bevestigen, op de maagbacterie testen en andere oorzaken uitsluiten. Een kijkonderzoek is vooral belangrijk bij ouderen en bij iedereen met alarmsignalen; je huisarts verwijst je daarvoor naar een maag-darm-leverarts.
Testen op de maagbacterie is een vast onderdeel van het onderzoek en kan vaak zonder kijkonderzoek. Een ademtest (ureumademtest) toont de bacterie aan in je uitgeademde lucht, en een ontlastingstest zoekt naar sporen (antigeen) van de bacterie in je ontlasting. In onze uitleg over het Helicobacter pylori-antigeen in je ontlasting lees je hoe deze test zonder slang werkt. Thuisarts schrijft dat je soms eerst een test krijgt om te kijken of je de maagbacterie hebt. Bloedonderzoek helpt complicaties te vinden: een bloedbeeld kan bloedarmoede door een langzaam bloedende maagzweer laten zien. In Nederland wordt hemoglobine (Hb) gemeten in mmol/L; volgens het NHG is er bij mannen bloedarmoede bij een Hb onder 8,5 mmol/L en bij vrouwen onder 7,5 mmol/L. Ook een test op verborgen bloed in je ontlasting kan een bloeding aantonen. Als je weet hoe je markeringen en referentiewaarden op je labuitslag leest, kun je deze uitslagen beter volgen.
Maagzweer behandelen
De behandeling richt zich op zowel het wondje als de oorzaak. Minder maagzuur laat de zweer genezen, en daarvoor zijn protonpompremmers (maagzuurremmers zoals omeprazol) de basis. Thuisarts schrijft dat je meestal pillen tegen bacteriën en een maagzuurremmer krijgt, en dat een maagzweer daardoor vaak geneest. Is de maagbacterie aanwezig, dan is het opruimen ervan met een combinatie van antibiotica en een maagzuurremmer essentieel, zowel om de zweer te laten genezen als om te voorkomen dat die terugkomt. Bij een maagzweer door NSAID’s is het belangrijk het middel te stoppen of te vervangen, de dosis te verlagen of er blijvend een maagbeschermer bij te nemen, altijd in overleg met je arts.
| Aanpak | Rol |
|---|---|
| Maagzuurremmers | Protonpompremmers verlagen het maagzuur zodat de zweer kan genezen |
| Behandeling van de maagbacterie | Een combinatie van antibiotica en een maagzuurremmer om de infectie op te ruimen |
| Aanpassen van NSAID’s | Stoppen, vervangen of minder gebruiken, of een maagbeschermer toevoegen |
| Controle | Nagaan of de maagbacterie weg is en, bij een maagzweer, of die helemaal genezen is |
De meeste maagzweren genezen binnen enkele weken tot ongeveer twee maanden zodra de oorzaak is aangepakt. Controleren of de maagbacterie na de behandeling echt weg is, is belangrijk, omdat toenemende resistentie tegen antibiotica ervoor kan zorgen dat standaardkuren falen. Een nieuwere groep zuurremmers maakt bovendien meer behandelingen mogelijk voor de zweer en de bacterie, en onderzoek wijst erop dat die de genezingskans kan verbeteren.
Welk eten kalmeert de maag?
Er is geen speciaal dieet dat een maagzweer geneest, maar kleine, regelmatige maaltijden en het vermijden van eten en drinken dat je klachten verergert, zoals alcohol, koffie of vet eten, kunnen je maag rust geven. Let vooral op wat jij zelf slecht verdraagt; de medicijnen doen het eigenlijke werk.
Is een maagzweer gevaarlijk?
De meeste maagzweren genezen goed, maar zonder behandeling kan een maagzweer ernstige complicaties geven. Een bloeding komt het vaakst voor. Die kan langzaam gaan en bloedarmoede geven, of plotseling en hevig zijn, en dan is het een spoedgeval. Als je het tekort aan rode bloedcellen bij bloedarmoede begrijpt, snap je de moeheid die een langzaam bloedende maagzweer kan geven. Minder vaak kan een maagzweer een gaatje door de wand van de maag of darm maken (perforatie), of zwelling en littekens geven die de doorgang van voedsel blokkeren (obstructie); beide vragen om directe zorg.
Er is ook een belangrijke reden op lange termijn om de maagbacterie serieus te nemen: de infectie vergroot met de jaren de kans op maagkanker. Daarom is het opruimen ervan belangrijk, ook los van het genezen van één zweer. Dat verband is een van de redenen waarom artsen grondig op de bacterie testen en die behandelen, en het verbindt de maagzweer met de risicofactoren die in ons artikel over maagkanker staan.
Nieuw wetenschappelijk onderzoek naar maagzweer
Recent onderzoek draait om de grootste uitdaging bij het genezen van maagzweren door de maagbacterie: resistentie tegen antibiotica. Volgens onderzoek dat in PubMed is opgenomen, beschreef een overzicht uit 2026 in Gastroenterology hoe toenemende resistentie tegen de antibiotica die traditioneel tegen H. pylori worden gebruikt, de standaardbehandelingen ondermijnt. Daardoor verschuift de zorg naar nieuwere combinaties, en wordt er gewerkt aan vroege benaderingen zoals vaccins en andere nieuwe therapieën (Rokkas e.a., 2026). Wat betekent dit voor jou? De medicijnen om de maagbacterie op te ruimen veranderen. Daarom kiest je arts misschien een andere combinatie dan vroeger en controleert hij of de infectie na de behandeling weg is.
Een netwerkmeta-analyse uit 2026 in Frontiers in Physiology vergeleek nieuwere zuurremmende combinaties en vond dat kuren rond de kaliumcompetitieve zuurblokker vonoprazan de hoogste genezing van H. pylori gaven, ongeveer 90 procent, al kwam het meeste bewijs uit Aziatische landen (Mi e.a., 2026). Wat betekent dit voor jou? Een nieuwere groep zuurremmers verbetert de kans om de bacterie achter veel maagzweren op te ruimen. Een aparte analyse uit 2026 in het Journal of Gastroenterology and Hepatology vond dat een eenvoudigere kuur met twee middelen rond vonoprazan even goed werkte als een ingewikkelder viervoudige therapie, met minder bijwerkingen (Passos e.a., 2026). Wat betekent dit voor jou? De behandeling kan eenvoudiger en beter te verdragen worden, al moeten deze nieuwere aanpakken nog verder worden getest in Europese bevolkingsgroepen. Of vonoprazan in Nederland beschikbaar is, kun je met je arts bespreken.
Begrippen rond maagzweer
| Begrip | Uitleg |
|---|---|
| Ulcus pepticum | Een open wondje in het slijmvlies van de maag of het begin van de dunne darm. |
| Maagzweer (ulcus ventriculi) | Een zweer in de maag. |
| Ulcus duodeni | Een zweer in het eerste deel van de dunne darm, de twaalfvingerige darm. |
| Helicobacter pylori | De maagbacterie die de maag infecteert en veel maagzweren veroorzaakt. |
| NSAID’s | Veelgebruikte pijnstillers zoals ibuprofen die het maagslijmvlies kunnen beschadigen. |
| Protonpompremmer | Een medicijn dat het maagzuur sterk vermindert zodat de zweer kan genezen. |
| Perforatie | Een gaatje door de wand van de maag of darm, een medisch spoedgeval. |
Veelgestelde vragen over maagzweer
Wat is het verschil tussen een maagzweer en een zweer in de twaalfvingerige darm?
De begrippen overlappen. Ulcus pepticum omvat zweren in de maag en in het begin van de dunne darm, terwijl een maagzweer specifiek in de maag zit. Een zweer in de dunne darm heet een ulcus duodeni, of zweer in de twaalfvingerige darm. In het dagelijks taalgebruik heet allebei vaak ‘maagzweer’.
Waar komt Helicobacter pylori vandaan?
De maagbacterie zit volgens Thuisarts vaak al sinds je kindertijd in je maag. De bacterie gaat van mens op mens over via speeksel, braaksel of ontlasting. De meeste mensen met de bacterie hebben er geen last van; van de 10 mensen krijgen er 2 een maagzweer.
Wat zijn de symptomen van een maagzweer?
Het meest voorkomende symptoom is een brandende of knagende pijn bovenin je buik, vaak samenhangend met het eten en soms erger ’s nachts, met een opgeblazen gevoel, boeren, brandend maagzuur en misselijkheid. Veel maagzweren geven geen klachten. Alarmsignalen zoals bloed overgeven of zwarte ontlasting wijzen op een bloedende maagzweer en vragen om snelle hulp.
Hoe wordt een maagzweer vastgesteld?
Artsen gebruiken vaak een kijkonderzoek om de zweer direct te zien en biopten te nemen, en ze testen op de maagbacterie met een ademtest, een ontlastingstest of een biopt. Bloedonderzoek kan bloedarmoede door bloedverlies laten zien, en een test op verborgen bloed in de ontlasting kan een bloeding aantonen.
Gaat een maagzweer vanzelf over, en hoe lang duurt de behandeling?
Laat een maagzweer altijd behandelen; met de juiste behandeling genezen de meeste maagzweren binnen enkele weken tot ongeveer twee maanden. Dat betekent de maagbacterie opruimen met antibiotica en een maagzuurremmer, of stoppen met NSAID’s. Controleren of de maagbacterie weg is, helpt voorkomen dat de zweer terugkomt.
Hoe gevaarlijk is een onbehandelde maagzweer?
Een onbehandelde maagzweer kan ernstige complicaties geven, zoals een bloeding, een gaatje door de wand van maag of darm en een afsluiting van het spijsverteringskanaal. Die kunnen levensbedreigend zijn. Daarnaast vergroot een langdurige infectie met de maagbacterie de kans op maagkanker, dus een goede diagnose en behandeling zijn belangrijk.
Bronnen
- Thuisarts (NHG) — Ik heb een maagzweer — Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
- Thuisarts (NHG) — Ik heb last van mijn maag — Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
- NHG — NHG-Standaard Anemie — richtlijnen.nhg.org, geraadpleegd 2026 — richtlijnen.nhg.org
- Thuisarts (NHG) — Spoed: wie bel je? — Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases — Peptic Ulcers (Stomach Ulcers) — NIDDK, 2024 (Engelstalig) — niddk.nih.gov
- Mayo Clinic Staff — Peptic Ulcer: Symptoms and Causes — Mayo Clinic, 2024 (Engelstalig) — mayoclinic.org
- Cleveland Clinic — Peptic Ulcer Disease — Cleveland Clinic Health Library, 2023 (Engelstalig) — my.clevelandclinic.org
- Rokkas T, Graham DY, e.a. — The Unfinished Agenda in Helicobacter pylori Treatment: Resistance, Microbiome Effects, and Future Directions — Gastroenterology, 2026 (Engelstalig) — doi.org/10.1053/j.gastro.2026.02.041
- Mi C, Zhou K, Shi Y, e.a. — Comparing potassium-competitive acid blocker-based therapies for Helicobacter pylori infection: A Bayesian network meta-analysis — Frontiers in Physiology, 2026 (Engelstalig) — doi.org/10.3389/fphys.2026.1843686
- Passos PRC, Filho VOC, Noronha MM, e.a. — Vonoprazan-Amoxicillin Dual Therapy as an Alternative for Bismuth-Based Quadruple Therapy: A Systematic Review and Noninferiority Meta-Analysis — Journal of Gastroenterology and Hepatology, 2026 (Engelstalig) — doi.org/10.1111/jgh.70565
Verder lezen
- Lees over een verwante maagaandoening in ons artikel over de ontsteking van het maagslijmvlies bij maagontsteking.
- Vergelijk maagzweerpijn met een veelvoorkomend zuurprobleem in ons artikel over de symptomen en behandeling van brandend maagzuur.
- Lees hoe de bacterie achter veel maagzweren wordt opgespoord in onze uitleg over de Helicobacter pylori-test in je ontlasting.
- Lees over een gevolg van een bloedende maagzweer in ons artikel over de oorzaken en symptomen van bloedarmoede.
- Leer je uitslag zelf lezen met onze gids over referentiewaarden, markeringen en vervolgstappen op je labuitslag.
Begrijp je labuitslag met BloodSense
Bij een maagzweer komen verschillende onderdelen van het labonderzoek kijken, van de ontlastingstest die de maagbacterie aantoont tot het bloedbeeld dat bloedarmoede door een langzaam bloedende maagzweer laat zien (hemoglobine in mmol/L) en ferritine voor je ijzervoorraad. Als je ziet waar elke waarde staat ten opzichte van de referentiewaarden van je lab, begrijp je beter wat je onderzoeken laten zien en wat de volgende stap is.
BloodSense zet een volledige labuitslag om in begrijpelijke taal. Je ziet wat elke marker betekent en hoe waarden veranderen, in plaats van één regel los te lezen, met een lijst met vragen om aan je huisarts te stellen. Het BloodSense-rapport wordt gemaakt door kunstmatige intelligentie, alleen ter informatie. Het is geen diagnose en vervangt het oordeel van je huisarts niet.
