Maagontsteking (gastritis): symptomen, oorzaak en behandeling

Een maagontsteking (gastritis) zie je makkelijk aan voor gewone maagklachten: een brandende of knagende pijn hoog in je buik, snel vol zitten tijdens het eten, misselijkheid, of een onrustig gevoel in je maag dat komt en gaat. Bij gastritis is het slijmvlies aan de binnenkant van je maag ontstoken, en de oorzaak van die ontsteking is veel belangrijker dan het ongemak zelf. Soms komt het door een paar dagen ontstekingsremmende pijnstillers. Soms door een bacterie die al tientallen jaren ongemerkt in je maag zit. En soms door een afweerreactie die langzaam je ijzer en vitamine B12 laat zakken.

In dit artikel lees je welke symptomen aandacht verdienen, hoe een maagontsteking ontstaat, welke labtest welke vraag beantwoordt, hoe je je op die testen voorbereidt zodat je de uitslag kunt vertrouwen, en wanneer een kijkonderzoek van je maag de juiste volgende stap is. We volgen daarbij de Nederlandse aanpak van de huisarts, zoals die staat in de NHG-Standaard Maagklachten en op Thuisarts.

Wat een maagontsteking is, en wat niet

De binnenkant van je maag is bekleed met slijmvlies. Een dun laagje slijm en bicarbonaat beschermt dat slijmvlies tegen het zure maagsap. Als die bescherming het niet meer redt, komen er afweercellen op af en raakt het slijmvlies ontstoken. Dat is gastritis. Is het slijmvlies beschadigd met weinig ontsteking, dan spreken artsen van gastropathie. Van buitenaf zie je dat verschil niet. Daarom benadrukt het Amerikaanse NIDDK dat de bevestiging microscopisch is: in een stukje weefsel dat tijdens een kijkonderzoek wordt weggenomen.

Een maagontsteking is ook geen maagzweer. Een zweer is een duidelijk wondje dat dieper in de maagwand gaat; gastritis is een ontsteking die zich over het slijmvlies verspreidt. Ze hebben wel dezelfde oorzaken, en een maagontsteking die niet wordt behandeld kan overgaan in een zweer of een bloeding.

Acuut, chronisch, erosief en niet-erosief

Een acute maagontsteking begint plotseling en gaat meestal over zodra de aanleiding weg is. Volgens het MDL Fonds is een acute maagslijmvliesontsteking een korte en tijdelijke ontsteking, die meestal komt door een virus of een bacterie, en soms door alcohol of bepaalde pijnstillers. Een chronische maagontsteking bouwt zich ongemerkt op over maanden of jaren en veroorzaakt de meeste blijvende gevolgen. Bij een erosieve gastritis slijten er plekjes van het slijmvlies weg, en die kunnen bloeden; een niet-erosieve gastritis geeft ontsteking zonder die wondjes. Mensen kunnen van de ene vorm in de andere overgaan, dus een diagnose van jaren geleden zegt niet altijd iets over hoe je maag er nu uitziet.

Symptomen van een maagontsteking die je echt kunt merken

Veel mensen met een ontstoken maagslijmvlies merken helemaal niets. Een chronische infectie kan jaren duren zonder één klacht. Daarom wordt de aandoening vaak ontdekt via een bloeduitslag en niet via pijn.

Als er wel klachten zijn, zijn dit de meest voorkomende:

• een brandende, knagende of zeurende pijn midden bovenin je buik, soms erger met een lege maag en soms juist erger na het eten;
• misselijkheid, af en toe overgeven, of een zure smaak in je mond;
• een opgeblazen gevoel, boeren en al na een paar happen vol zitten;
• minder trek en, na verloop van tijd, afvallen zonder dat je dat wilt;
• moeheid en sneller buiten adem raken bij inspanning, wat meestal door bloedarmoede komt en niet door de maag zelf.

Maagontsteking, moeheid en symptomen bij vrouwen

Veel mensen zoeken naar ‘maagontsteking symptomen vermoeidheid’. Die moeheid komt zelden rechtstreeks uit de maag. Meestal is het een teken dat er langzaam bloed verloren gaat of dat je vitamine B12 slecht opneemt, en beide kun je in je bloed meten. Bij vrouwen zijn de klachten van een maagontsteking niet anders dan bij mannen. Wel is bloedarmoede door ijzertekort bij vrouwen sowieso vaker, bijvoorbeeld door de menstruatie, en de auto-immuunvorm van gastritis komt samen voor met schildklierziekten die bij vrouwen vaker voorkomen. Moeheid met een lage ijzervoorraad verdient dus altijd de vraag waar het ijzer naartoe gaat.

Waarom de klachten zo weinig zeggen

Pijn bovenin je buik is een van de minst specifieke klachten in de geneeskunde. Zuurbranden en reflux, galblaasklachten, een ontstoken alvleesklier, bijwerkingen van medicijnen en een prikkelbare darm geven allemaal een vergelijkbaar beeld. Hoe erg de pijn is, zegt bovendien weinig over hoe ontstoken het slijmvlies is. Mensen met veel pijn kunnen een bijna normale maag hebben, terwijl mensen met een flink aangetast slijmvlies zich prima voelen. Door dat gat telt laboratoriumonderzoek hier zo zwaar.

Maagpijn ’s nachts, en hoe je dan slaapt

Pijn die je ’s nachts wakker maakt, past bij een lege maag waarin het zuur weinig te doen heeft. Het kan bij een maagontsteking horen, maar ook bij een maagzweer, en een nachtelijke brandende pijn achter het borstbeen past eerder bij reflux. Thuisarts noemt als dingen die maagklachten kunnen geven: roken, alcohol, frisdrank met prik, eten dat je slecht verdraagt, overgewicht en een reeks medicijnen. Praktisch helpt het vaak om ’s avonds niet laat en niet te veel te eten, en bij zuurbranden het hoofdeinde van je bed iets hoger te zetten. Ga naar de huisarts als de nachtelijke pijn terug blijft komen, en direct bij een van de alarmsignalen hieronder.

Alarmsignalen die het plan veranderen

Sommige klachten zijn een reden om niet af te wachten maar snel te laten kijken. De NHG-Standaard Maagklachten noemt als alarmsymptomen: bloed overgeven, zwarte poep, aanhoudend braken, moeite of pijn bij het doorslikken van eten, afvallen zonder dat je weet waarom en bloedarmoede. Thuisarts zegt: bel direct de huisarts of de huisartsenpost als je poep plakkerig en zwart is (dus niet donkerbruin) of als je bloed overgeeft. Overgeven van iets wat op koffiedik lijkt, betekent ook bloed. Bij heftige plotselinge buikpijn, flauwvallen of duizeligheid bel je 112. Felrood bloed op het toiletpapier wijst vaker op aambeien of een kloofje bij de anus, terwijl zwarte, teerachtige poep past bij een bloeding hoger in het spijsverteringskanaal.

Hoe ontstaat een maagontsteking?

De maagbacterie Helicobacter pylori

Helicobacter pylori is een spiraalvormige bacterie die in maagzuur kan overleven. Wereldwijd is het de belangrijkste oorzaak van een chronische maagontsteking. De meeste mensen krijgen de bacterie als kind binnen, via nauw contact in het gezin. Thuisarts noemt het daarom een reden voor een test als je in je kindertijd hebt gewoond in een gebied waar veel mensen de maagbacterie hebben. Niet iedereen krijgt er klachten van. Volgens Thuisarts kun je door de maagbacterie een maagzweer krijgen of last van je maag, en is je kans op maagkanker iets groter. Omdat de infectie te behandelen is en de gevolgen reëel zijn, is ‘heb ik de maagbacterie?’ bij de meeste mensen de eerste praktische vraag.

NSAID’s en andere medicijnen

Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s) zoals ibuprofen, naproxen en diclofenac, en ook acetylsalicylzuur, remmen de prostaglandinen die het beschermende slijmlaagje van je maag in stand houden. Regelmatig of hoog gebruik is de tweede grote oorzaak van een maagontsteking. Het effect loopt via je bloed en niet alleen via de maag zelf, dus de tablet bij het eten innemen haalt het risico niet weg. Het risico stijgt met de leeftijd, met een hogere dosis, als je twee ontstekingsremmers combineert, en als je daarnaast een bloedverdunner of prednison gebruikt. Thuisarts noemt naast pijnstillers nog meer medicijnen die maagklachten kunnen geven, zoals antibiotica, medicijnen tegen depressie, metformine, spironolacton en bloedverdunners (DOAC’s).

Alcohol en roken

Alcohol tast het slijmlaagje aan en maakt het slijmvlies doorlaatbaarder. Veel drinken in korte tijd kan binnen enkele uren een erosieve gastritis geven, en langdurig veel drinken houdt een lichte ontsteking in stand die langzaam herstelt. Alcohol versterkt ook de schade door ontstekingsremmers: de combinatie is zwaarder voor je maag dan elk van beide apart. Roken vertraagt het herstel van het slijmvlies.

Auto-immuungastritis

Bij een auto-immuun atrofische gastritis valt het afweersysteem de wandcellen (pariëtale cellen) in het lichaam van de maag aan. Die cellen maken zowel maagzuur als intrinsieke factor, het eiwit dat je nodig hebt om vitamine B12 op te nemen. Als ze verdwijnen, daalt de zuurproductie en lukt de opname van B12 niet meer. Ernstig B12-tekort op deze manier heet ook pernicieuze anemie. De aandoening komt vaak samen voor met een auto-immuunziekte van de schildklier of diabetes type 1, en wordt vaak ontdekt via onverklaarde bloedarmoede en niet via maagklachten.

Minder vaak voorkomende oorzaken

Terugstromen van gal na een maag- of galblaasoperatie, bestraling, zware lichamelijke stress bij ernstige ziekte, een slechtere doorbloeding van de maag, de ziekte van Crohn en coeliakie kunnen het slijmvlies ook ontsteken.

Labtesten bij een maagontsteking

Geen enkele bloedtest stelt de diagnose gastritis zelf. Wat het lab wel heel goed kan, is drie aparte vragen beantwoorden: zit de maagbacterie er, doet de ontsteking ergens anders meetbare schade, en speelt er een auto-immuunproces? Elke vraag heeft een eigen test.

Testen op de maagbacterie

De NHG-Standaard raadt een poeptest (fecestest) of een ureum-ademtest aan, omdat die een actieve infectie aantonen. Thuisarts zegt dat de meeste mensen een poeptest krijgen; de ademtest is niet overal beschikbaar. Bij de ademtest drink je een oplossing met ureum waarin een onschadelijke vorm van koolstof zit. Is de bacterie aanwezig, dan splitst haar enzym die ureum en verschijnt de gemerkte koolstof binnen enkele minuten in je adem. Bij de poeptest zoekt het lab naar eiwitten van de bacterie in je ontlasting. Meer daarover lees je in onze uitleg over de Helicobacter pylori-antigeentest in de ontlasting, die vaak deel is van een breder ontlastingsonderzoek.

Een bloedtest op antistoffen (serologie) werkt anders. Antistoffen blijven nog maanden tot jaren in je bloed nadat de bacterie weg is, dus een positieve uitslag kan een infectie van nu niet onderscheiden van een infectie die tien jaar geleden is behandeld. De NHG-Standaard raadt serologie daarom niet aan. Het kan alleen een plaats hebben als een adem- of poeptest niet beschikbaar is of als je echt niet kunt stoppen met je maagzuurremmer. Sneltests op bloed uit een vingerprik worden ontraden omdat ze minder betrouwbaar zijn.

De voorbereiding die vaak misgaat

Protonpompremmers (PPI’s) zoals omeprazol, esomeprazol en pantoprazol onderdrukken de bacterie zonder haar te doden. De aantallen zakken onder de meetgrens en de adem- of poeptest geeft een negatieve uitslag terwijl de infectie er nog is. Antibiotica doen hetzelfde. De NHG-Standaard en Thuisarts zijn hier duidelijk over: slik in de 4 weken voor de test geen antibiotica, stop 2 weken voor de test met een PPI, en stop 1 dag voor de test met een ander soort maagzuurremmer zoals famotidine of cimetidine. Middelen die het zuur alleen neutraliseren (antacida) hoeven niet te stoppen. Overleg altijd met je huisarts voordat je stopt; in de tussentijd kan een antacidum de klachten opvangen. Is een test toch gedaan terwijl je deze medicijnen slikte, dan sluit een negatieve uitslag de infectie niet uit en moet de test misschien opnieuw.

Controleren of de behandeling echt gewerkt heeft

Een behandeling tegen de maagbacterie lukt vaak genoeg niet om controle standaard te maken. In Nederland adviseert de NHG-Standaard altijd een controletest 2 weken na het stoppen van de PPI, met een poeptest of ademtest. Thuisarts zegt het zo: je krijgt 2 weken na de laatste pil van de maagzuurremmer een test om te zien of de maagbacterie weg is. De Amerikaanse richtlijn van het American College of Gastroenterology (2024) vraagt ook om een controletest bij iedereen die is behandeld. Een bloedtest op antistoffen is hiervoor niet geschikt: volgens de NHG pas na 4 tot 6 maanden, en alleen als er een eerdere waarde bekend is.

Bloedonderzoek: wat een maagontsteking met de rest van je lichaam doet

Een chronische maagontsteking laat twee sporen achter in je bloed: langzaam bloedverlies en een slechtere opname van voedingsstoffen. Beide zie je in gewoon bloedonderzoek, vaak lang voordat iemand aan de maag denkt.

IJzertekort door langzaam bloedverlies

Een aangetast slijmvlies kan elke dag kleine beetjes bloed verliezen zonder dat je iets aan je poep ziet, en na maanden raakt je ijzervoorraad op. De NHG-Standaard Maagklachten noemt een recente bloedarmoede door ijzertekort een aanwijzing voor bloedverlies in maag of darm. Je huisarts vraagt dan meestal een bloedbeeld aan, waarin twee getallen het meest tellen: het hemoglobine (Hb), dat daalt als je minder rode bloedcellen hebt, en het MCV, dat bij ijzertekort meestal daalt en bij B12-tekort stijgt. In Nederland wordt Hb gemeten in mmol/L; volgens de NHG is er bloedarmoede bij een Hb onder 8,5 mmol/L bij mannen en onder 7,5 mmol/L bij vrouwen. Om het ijzerbeeld te bevestigen is ferritine nodig, de beste losse maat voor je ijzervoorraad, vaak samen met het ijzergehalte in je bloed. Een laag ferritine met een laag Hb wijst duidelijk op bloedarmoede door ijzertekort.

Eén waarschuwing: ferritine stijgt ook bij ontsteking. Een actief ontstoken maag kan het ferritine daardoor in het ogenschijnlijk normale gebied duwen, terwijl je ijzervoorraad in werkelijkheid laag is. Lees de waarden daarom samen en niet één voor één.

Zoeken naar de bloeding zelf

Bij onverklaarde bloedarmoede vragen artsen vaak een test op onzichtbaar bloed in de ontlasting aan. Die test zegt niet waar het bloed vandaan komt, dus volgt er meestal onderzoek van zowel het bovenste als het onderste deel van het spijsverteringskanaal. Zichtbaar bloed in je poep wordt sneller onderzocht. In Nederland krijgt iedereen van 55 tot en met 75 jaar elke 2 jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek darmkanker, met een zelftest die bloed in de ontlasting opspoort. Heb je klachten, wacht dan niet op die uitnodiging maar ga naar je huisarts.

Vitamine B12 en het auto-immuunonderzoek

Als het lichaam van de maag slinkt (atrofie), verdwijnt de intrinsieke factor en lukt de opname van vitamine B12 niet meer. Meestal duurt het enkele jaren voordat de voorraad in je lever op is. Een B12-waarde in je bloed is het beginpunt. Zit die in het grijze gebied net boven de ondergrens, dan kan de arts methylmalonzuur (MMA) of homocysteïne laten bepalen; die stijgen als je lichaam echt B12 tekortkomt, ook als de B12-waarde zelf nog redelijk lijkt.

Bij een vermoeden van auto-immuungastritis volgen twee antistoftesten. Antistoffen tegen pariëtale cellen zijn de gevoeligste van de twee: de meeste mensen met de aandoening hebben ze, maar sommige gezonde ouderen ook, dus een positieve uitslag alleen is geen diagnose. Antistoffen tegen intrinsieke factor komen maar bij een deel van de patiënten voor, maar als ze er zijn, ondersteunen ze de diagnose sterk. Het gastrine in je bloed is vaak ook flink verhoogd, omdat de maag het gebrek aan zuur beantwoordt met meer van het hormoon dat zuurproductie aanzet.

Wanneer een kijkonderzoek van je maag nodig is

Een kijkonderzoek van de maag (gastroscopie) is de enige manier om het slijmvlies direct te zien. Er gaat een slangetje met een camera door je keel naar je maag, en de arts neemt kleine stukjes weefsel (biopten). Daarmee bevestigt de MDL-arts een gastritis, beoordeelt hij hoeveel slijmvlies is geslonken en kijkt hij naar intestinale metaplasie: een verandering waarbij cellen van het maagslijmvlies op darmcellen gaan lijken, met een licht verhoogd risico op kanker.

Volgens de NHG-Standaard is een kijkonderzoek in elk geval nodig bij alarmsymptomen. Daarnaast komt het in beeld bij aanhoudende of terugkerende maagklachten zonder maagbacterie bij iemand met een verhoogd risico op maag- of slokdarmkanker, en, in overleg met de MDL-arts, bij maagklachten als een eerstegraads familielid maagkanker heeft gehad. Het risico op die kankers stijgt volgens de NHG vanaf ongeveer 50 jaar duidelijk. Thuisarts noemt als redenen voor een grotere kans ook roken en veel alcohol. Bij een vermoeden van auto-immuungastritis op basis van antistoffen ligt een kijkonderzoek ook voor de hand. Jongere volwassenen zonder alarmsignalen krijgen meestal eerst een test op de maagbacterie en een behandeling. Zo blijft de meeste mensen een onderzoek bespaard dat ze niet nodig hebben. Thuisarts zegt er eerlijk bij dat je met een kijkonderzoek meestal niet ziet waardoor je last hebt van je maag.

Maagontsteking behandeling en wat je zelf kunt doen

De behandeling volgt de oorzaak, niet het etiket. Heb je de maagbacterie, dan krijg je volgens de NHG-Standaard en Thuisarts 10 dagen lang 2 keer per dag drie middelen: twee antibiotica, meestal amoxicilline en claritromycine, en een maagzuurremmer, meestal esomeprazol. Ben je allergisch voor penicilline, dan vervangt metronidazol de amoxicilline. Daarna slik je de maagzuurremmer nog 4 weken 1 keer per dag, zodat een eventuele maagzweer kan genezen. Maak de kuur altijd helemaal af: een halve kuur bevordert resistentie en laat de bacterie zitten. Is de bacterie na de eerste kuur niet weg, dan overlegt de huisarts met een MDL-arts of arts-microbioloog, omdat resistentie per regio verschilt. In de Verenigde Staten adviseert de ACG-richtlijn een kuur van 14 dagen op basis van bismut, omdat claritromycine daar vaker niet meer werkt; de Nederlandse eerste keus is de kuur van 10 dagen hierboven.

Komen de klachten door ontstekingsremmende pijnstillers, dan kijk je samen met je huisarts of je het medicijn nog nodig hebt. Thuisarts adviseert: slik geen pijnstillers zoals ibuprofen en naproxen, en neem paracetamol als je af en toe een pijnstiller wilt. Moet je een NSAID of een bloedverdunner zoals acetylsalicylzuur blijven slikken, dan kan je huisarts er een maagzuurremmer bij geven. Komt het door alcohol, dan krijgt het slijmvlies de kans te herstellen als je minder of niet drinkt, vaak al binnen enkele weken. Bij auto-immuungastritis is er geen behandeling die het afweerproces terugdraait. De zorg richt zich dan op het aanvullen van vitamine B12, het herstellen van je ijzer en, waar nodig, controle met een kijkonderzoek.

Een maagzuurremmer zonder maagbacterie slik je zo kort mogelijk. Thuisarts zegt: niet langer dan 4 weken. Zie je na 4 weken een maagzuurremmer geen verbetering, dan is dat volgens Thuisarts een reden om terug te gaan naar de huisarts. Is er bij een kijkonderzoek een ontsteking van de maag gevonden, dan krijg je volgens Thuisarts 4 weken een maagzuurremmer.

Eten en gewoontes

Eten veroorzaakt een gewone maagontsteking niet en geen enkel dieet geneest haar, maar wat je eet bepaalt wel hoe comfortabel je je voelt terwijl het slijmvlies herstelt. De meeste mensen hebben baat bij kleinere maaltijden, vaker verdeeld over de dag, minder alcohol, minder koffie op een lege maag, en tijdens een opvlamming minder erg gekruid, vet of zuur eten. Thuisarts geeft als voorbeelden van dingen waar je last van kunt krijgen: alcohol, gekruid eten, zuur fruit en rode ui. Stoppen met roken helpt direct; je huisarts of de praktijkondersteuner kan je daarbij helpen. Een eten-en-klachtendagboek van twee weken zegt meer dan welk lijstje dan ook, want wat klachten geeft, verschilt sterk van persoon tot persoon.

Huismiddeltjes: wat wel en niet

Veel mensen proberen eerst tips van thuis: melk, kamillethee, een beschuitje. Een kleine maaltijd of een warm drankje kan prettig voelen, maar er is geen bewijs dat zulke middeltjes de ontsteking genezen of de maagbacterie opruimen. De NHG raadt Iberogast (een vloeistof met alcohol en kruidenextracten) en Ziverel niet aan, omdat niet is vastgesteld dat ze werken, en Thuisarts zegt: slik geen middel met alcohol en kruiden. Houden de klachten aan, dan is een test zinvoller dan steeds een nieuw huismiddel.

Nieuwste wetenschappelijke inzichten

De onderzoeken hieronder staan in PubMed en zijn in de afgelopen drie jaar gepubliceerd. Je vindt ze allemaal terug bij de bronnen.

Behandelen van de infectie verlaagt het risico op maagkanker

Een grote samenvattende analyse uit 2025 in Gastroenterology combineerde gerandomiseerde studies en observationeel onderzoek. Behandeling van Helicobacter pylori verlaagde het latere optreden van maagkanker met ongeveer een derde vergeleken met geen behandeling, met een kleinere maar echte daling van het aantal sterfgevallen. Wat betekent dit voor jou: een aangetoonde infectie behandelen gaat niet alleen over minder klachten. Het verlaagt een risico op lange termijn, en dat is het sterkste argument om te testen.

Sommige voorstadia kunnen na behandeling verbeteren

Een samenvattende analyse uit 2023 in het tijdschrift Helicobacter keek naar wat er met voorstadia in het slijmvlies gebeurt nadat de bacterie is opgeruimd. De behandeling remde de verdere ontwikkeling en gaf bij lichtere vormen gedeeltelijk herstel. Verder gevorderde veranderingen zoals dysplasie, waarbij cellen er al afwijkend uitzien, verbeterden niet. Wat betekent dit voor jou: hoe eerder de behandeling, hoe meer er te winnen valt, en bij gevorderde veranderingen blijft controle daarna nodig.

Negatief blijven is net zo belangrijk als de infectie opruimen

Een samenvattende analyse uit 2024 in Clinical and Translational Gastroenterology volgde mensen na een behandeling tegen de maagbacterie. Wie de bacterie hield of opnieuw besmet raakte, had later een duidelijk hoger risico op kanker dan wie negatief bleef. Wat betekent dit voor jou: dit is het bewijs achter de controletest. Een korte test na de kuur beschermt de winst van de behandeling die je al hebt gedaan. Volgens de NHG is de kans op een nieuwe besmetting na een geslaagde behandeling klein, minder dan 1,5% per jaar, dus de test steeds herhalen is niet nodig.

Welke test je kunt vertrouwen, zeker op latere leeftijd

Een systematische review uit 2023 in Frontiers in Medicine vergeleek de drie testen zonder kijkonderzoek bij mensen boven de 60. De ademtest deed het het best, de poeptest deed het goed, en de bloedtest op antistoffen was het zwakst, omdat die bij veel mensen alarm sloeg die geen actieve infectie hadden. Wat betekent dit voor jou: ben je ouder en is een bloedtest op antistoffen positief, dan is meestal eerst een adem- of poeptest nodig voordat je met antibiotica begint. Dat sluit aan bij het Nederlandse advies om geen serologie te gebruiken.

Poepmonsters kunnen straks misschien meer dan genezing bevestigen

Een studie uit 2023 in het United European Gastroenterology Journal onderzocht of gewone poepmonsters zowel konden bevestigen dat de behandeling had gewerkt als resistentie tegen claritromycine konden aantonen, een van de gebruikte antibiotica. Het bevestigen van genezing werkte goed; het opsporen van resistentie lukte alleen bij droge monsters. Wat betekent dit voor jou: veelbelovend, maar nog vroeg en nog geen gewone praktijk.

Auto-immuungastritis beter herkennen

Een overzichtsartikel uit 2024 in de Turkish Journal of Gastroenterology beschreef hoe auto-immuungastritis vaak pas wordt gevonden als iemand zich meldt met onverklaard ijzer- of B12-tekort, en bevestigde dat de diagnose nog altijd op biopten rust en niet op antistoffen alleen. Een studie uit 2025 in Diabetes & Metabolism onderzocht volwassenen met diabetes type 1 die antistoffen tegen pariëtale cellen hadden. Een verhoogd gastrine wees de meeste mensen met een echt geslonken maagslijmvlies aan. Wat betekent dit voor jou: heb je een auto-immuunziekte en blijven je ijzer of B12 laag, dan is het redelijk om te vragen of je maag is onderzocht. Gastrine lijkt nuttig om te bepalen wie een kijkonderzoek nodig heeft, al moet één studie in één groep nog worden bevestigd.

Woordenlijst

Veelgestelde vragen

Hoe stel je een maagontsteking vast als bloedonderzoek de maag niet ziet?

De gastritis zelf wordt bevestigd in een stukje weefsel uit een kijkonderzoek, omdat de ontsteking microscopisch is. Laboratoriumonderzoek doet het werk eromheen: een poep- of ademtest laat zien of de maagbacterie er zit, een bloedbeeld en ferritine laten zien of het slijmvlies langzaam bloedt, en vitamine B12 met antistoffen tegen pariëtale cellen of intrinsieke factor wijst op een auto-immuunoorzaak. In de praktijk beginnen de meeste mensen zonder alarmsignalen met een test op de maagbacterie, en volgt een kijkonderzoek alleen als de uitslag of de klachten daar reden voor geven.

Gaat een maagontsteking vanzelf over?

Een acute maagontsteking vaak wel, als de aanleiding weg is. Stop je met ontstekingsremmers of alcohol, dan herstelt het slijmvlies zich in dagen tot weken. Een chronische maagontsteking is anders: een onbehandelde infectie met de maagbacterie verdwijnt niet vanzelf, en een auto-immuungastritis ook niet. Daarom verdienen aanhoudende klachten een test, en geen eindeloze reeks middeltjes van de drogist.

Is de maagbacterie besmettelijk?

De bacterie kan van mens op mens overgaan, meestal binnen het gezin en vooral in de kindertijd, via speeksel, braaksel of besmet eten en water. Volwassenen die met iemand met de bacterie samenwonen, lopen geen groot risico om haar op te lopen, en gewoon contact is geen probleem. Thuisarts noemt als reden voor een test onder meer dat je als kind hebt gewoond in een gebied waar de maagbacterie veel voorkomt. Of gezinsleden zich moeten laten testen, bespreek je met je huisarts.

Hoe lang duurt de behandeling, en hoe weet ik dat ze gewerkt heeft?

In Nederland duurt de kuur tegen de maagbacterie 10 dagen, gevolgd door 4 weken een maagzuurremmer. De klachten worden vaak in de eerste week al minder, maar dat bewijst niet dat de bacterie weg is. Alleen een poep- of ademtest 2 weken na de laatste pil van de maagzuurremmer geeft zekerheid. In de 4 weken ervoor mag je geen antibiotica hebben gebruikt.

Welk eten kun je beter laten staan bij een maagontsteking?

Er is geen lijst die voor iedereen geldt. Alcohol en, voor veel mensen, veel koffie op een lege maag kun je tijdens een opvlamming beter beperken, en erg gekruid, erg vet of sterk zuur eten verergert de klachten vaak. Thuisarts noemt ook frisdrank met prik. Verder zijn de triggers persoonlijk. Kleinere en vaker verdeelde maaltijden helpen de meeste mensen meer dan het schrappen van losse producten, en een dagboek van twee weken vertelt je meer over je eigen patroon dan een algemene lijst.

Kan een maagontsteking gevaarlijk zijn?

De meeste maagontstekingen zijn vervelend maar niet gevaarlijk en gaan over met behandeling. De risico’s komen van de complicaties en niet van de ontsteking zelf: een bloeding die bloedarmoede geeft, een maagzweer, en bij een langdurig onbehandelde infectie of auto-immuunatrofie een grotere kans op maagkanker over vele jaren. Juist die risico’s wil je met testen en behandelen verkleinen. Daarom laat je aanhoudende klachten onderzoeken en behandel je ze niet eindeloos zelf.

Gaat het laboratoriumonderzoek van mijn eigen risico af?

Laboratoriumonderzoek dat je huisarts aanvraagt, zoals een poeptest op de maagbacterie of een bloedbeeld, gaat meestal van je eigen risico af. Een kijkonderzoek in het ziekenhuis ook. Een test die je zelf online bestelt, betaal je meestal zelf; die valt niet onder de basisverzekering. Check je polis.

Bronnen

• NHG — NHG-Standaard Maagklachten (M36) — Nederlands Huisartsen Genootschap, 2021, laatste aanpassing 2026 — richtlijnen.nhg.org
• Thuisarts — Ik heb last van mijn maag — NHG, 2026 — thuisarts.nl
• Thuisarts — Ik krijg onderzoek naar de maagbacterie bij maagklachten — NHG — thuisarts.nl
• Thuisarts — Ik krijg een behandeling tegen de maagbacterie — NHG, 2025 — thuisarts.nl
• Thuisarts — Ik heb langer dan 2 maanden last van mijn maag of maagzuur — NHG, 2026 — thuisarts.nl
• Thuisarts — Ik moet een NSAID slikken en heb last van mijn maag — NHG — thuisarts.nl
• Thuisarts — Ik krijg een kijkonderzoek van mijn maag — NHG — thuisarts.nl
• MDL Fonds — Acute maagslijmvliesontsteking — MDL Fonds — mdlfonds.nl
• NHG — NHG-Standaard Anemie — Nederlands Huisartsen Genootschap — richtlijnen.nhg.org
• RIVM — Bevolkingsonderzoek darmkanker — RIVM — rivm.nl
• Rijksoverheid — Misverstanden over de zorgverzekering — Rijksoverheid.nl, geraadpleegd 2026 — rijksoverheid.nl
• National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases — Gastritis and Gastropathy — NIH, 2025 (Engelstalig) — niddk.nih.gov
• Mayo Clinic — Gastritis: Symptoms and causes — Mayo Foundation for Medical Education and Research, 2025 (Engelstalig) — mayoclinic.org
• Cleveland Clinic — Gastritis — Cleveland Clinic, 2023 (Engelstalig) — my.clevelandclinic.org
• Chey WD, Howden CW, Moss SF, et al. — ACG Clinical Guideline: Treatment of Helicobacter pylori Infection — American Journal of Gastroenterology, 2024 (Engelstalig) — doi.org/10.14309/ajg.0000000000002968
• Ford AC, Yuan Y, Park JY, Forman D, Moayyedi P — Eradication Therapy to Prevent Gastric Cancer in Helicobacter pylori-Positive Individuals: Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials and Observational Studies — Gastroenterology, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1053/j.gastro.2024.12.033
• Zhu F, Zhang X, Li P, Zhu Y — Effect of Helicobacter pylori eradication on gastric precancerous lesions: A systematic review and meta-analysis — Helicobacter, 2023 (Engelstalig) — doi.org/10.1111/hel.13013
• Luo X, Qi S, Chen M, et al. — Maintaining H. pylori Negativity After Eradication Can Consolidate Its Benefit in Gastric Cancer Prevention: A Meta-Analysis — Clinical and Translational Gastroenterology, 2024 (Engelstalig) — doi.org/10.14309/ctg.0000000000000742
• Omar M, Abu-Salah R, Agbareia R, et al. — A comparative systematic review and meta-analysis on the diagnostic accuracy of non-invasive tests for Helicobacter pylori detection in elderly patients — Frontiers in Medicine, 2023 (Engelstalig) — doi.org/10.3389/fmed.2023.1323113
• Mommersteeg MC, Nieuwenburg SAV, Wolters LMM, et al. — The use of non-invasive stool tests for verification of Helicobacter pylori eradication and clarithromycin resistance — United European Gastroenterology Journal, 2023 (Engelstalig) — doi.org/10.1002/ueg2.12473
• Soykan I, Er RE, Baykara Y, Kalkan C — Unraveling the Mysteries of Autoimmune Gastritis — Turkish Journal of Gastroenterology, 2024 (Engelstalig) — doi.org/10.5152/tjg.2024.24563
• Pacheco A, Diedisheim M, Goulvestre C, et al. — Screening for autoimmune atrophic gastritis by serum gastrin measurement in subjects with type 1 diabetes — Diabetes & Metabolism, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1016/j.diabet.2025.101640

Verder lezen

• Wie onverklaarde tekorten onderzoekt, leest vaak ook ons overzicht van coeliakie.
• Wil je ontsteking in maag en darm vergelijken, bekijk dan de uitleg over calprotectine in de ontlasting.
• Wie vitaminetekorten aanvult, kijkt vaak ook naar foliumzuur in het bloed.
• Volg je je ijzerwaarden, lees dan ook de uitleg over transferrineverzadiging.
• Heb je pijn bovenin je buik waarvan de oorzaak onduidelijk is, lees dan ons overzicht van alvleesklierontsteking.

Begrijp je labuitslag met BloodSense

Bij een maagontsteking staan de antwoorden vaker in je labuitslag dan in je klachten. Een poeptest op de maagbacterie, een bloedbeeld met Hb en MCV, een ferritine en een vitamine B12-waarde vertellen samen een verhaal over infectie, langzaam bloedverlies en opname dat je zelf moeilijk kunt lezen. BloodSense zet die getallen om in gewone taal, vergeleken met de referentiewaarden van je lab, zodat je ziet wat elke waarde suggereert en wat je je huisarts kunt vragen.

Laat je labuitslag binnen enkele minuten uitleggen

De informatie op deze pagina is bedoeld als uitleg en vervangt geen consult bij je huisarts. Het BloodSense-rapport wordt gemaakt door kunstmatige intelligentie, alleen ter informatie. Het is geen diagnose en geen behandeladvies, en het stelt geen maagontsteking of andere aandoening vast.