Baarmoederhalskanker: symptomen, HPV en het bevolkingsonderzoek

De meeste symptomen van baarmoederhalskanker komen pas laat, en dat ene feit verklaart waarom er een bevolkingsonderzoek is. Baarmoederhalskanker is de best te voorkomen kanker van de vrouwelijke geslachtsorganen: bijna elk geval begint met een langdurige infectie met een hoog-risico type van het humaan papillomavirus (HPV), en de celveranderingen die eerst komen, kunnen meestal jaren vóórdat het gevaarlijk wordt gevonden en behandeld. Volgens het RIVM krijgen in Nederland elk jaar ongeveer 830 vrouwen baarmoederhalskanker. In dit artikel lees je welke symptomen een snelle afspraak waard zijn, wat een positieve HPV-test wel en niet betekent, hoe het Nederlandse bevolkingsonderzoek per leeftijd werkt, wat er gebeurt na een afwijkend uitstrijkje, wie baat heeft bij de HPV-prik en welke labtests hier echt een rol spelen.

Wat is baarmoederhalskanker, en waarom is het grotendeels te voorkomen?

De baarmoederhals is het smalle onderste deel van de baarmoeder dat uitkomt in de vagina. Baarmoederhalskanker begint in het dunne laagje cellen dat die opening bekleedt, meestal in de overgangszone waar twee soorten cellen elkaar ontmoeten. Ongeveer negen op de tien gevallen zijn plaveiselcelcarcinomen, die beginnen in de platte cellen aan de buitenkant. De meeste andere zijn adenocarcinomen, die beginnen in de kliercellen van het kanaal van de baarmoederhals; die zijn met alleen een uitstrijkje moeilijker te vinden.

Een langzame weg van infectie naar kanker

Baarmoederhalskanker ontstaat niet van de ene op de andere dag. Een hoog-risico HPV-infectie moet jaren blijven voordat cellen veranderen in een voorstadium, en maar een klein deel van de voorstadia wordt ooit kanker. Volgens het Rijksvaccinatieprogramma duurt het tien tot vijftien jaar voordat beschadigde cellen kanker kunnen worden. Die lange, stille periode is precies waar het bevolkingsonderzoek gebruik van maakt.

Waarom voorkomen hier beter werkt dan bij de meeste kankers

Hier komen drie dingen samen die elders zelden samenkomen: één noodzakelijke oorzaak waarop je kunt testen, een voorstadium dat jaren duurt en dat je kunt opsporen, en een vaccin dat de infectie zelf voorkomt. Vergelijk dat met eierstokkanker, waarvoor geen betrouwbare screeningstest bestaat. Het verschil zit niet alleen in de biologie, maar vooral in een bruikbare route om vroeg op te sporen.

Baarmoederhalskanker symptomen: wanneer merk je iets?

In het begin merk je meestal niets

Voorstadia geven helemaal geen klachten, en vroege kanker vaak ook niet. Er is gewoon niets te merken. Wachten op een klacht voordat je meedoet aan het bevolkingsonderzoek, betekent wachten tot voorbij het stadium waarin behandelen het eenvoudigst is.

Wat is het eerste symptoom van baarmoederhalskanker?

Als er klachten komen, gaat het meestal om bloedverlies of afscheiding die afwijkt van je gewone patroon. Het RIVM en Thuisarts noemen:

• Bloedverlies tijdens of vlak na seks.
• Bloedverlies tussen twee menstruaties in, of menstruaties die duidelijk heftiger of langer zijn dan normaal.
• Bloedverlies na de overgang, als je al meer dan een jaar niet ongesteld bent geweest.
• Ongewone afscheiding uit je vagina, bijvoorbeeld waterig, met bloed, donkerrood of bruin slijm, of met een vreemde geur, die niet overgaat.
• Nieuwe, aanhoudende pijn in het bekken of pijn bij het vrijen.

Bij een verder gevorderde ziekte kunnen volgens Thuisarts pijn bij het plassen, vaak blaasontstekingen, bloed bij het plassen, bloed of slijm in je poep en een zeurende pijn erbij komen, omdat een groeiende tumor op organen in de buurt drukt. Ziet je plas er roze of colakleurig uit, dan laten artsen meestal je urine onderzoeken op rode bloedcellen.

Dezelfde klachten hebben veel gewone oorzaken

Afwijkend bloedverlies en ongewone afscheiding zijn heel gewone redenen om naar de huisarts of gynaecoloog te gaan, en kanker staat ver onderaan het lijstje. Vleesbomen, poliepen, hormonale anticonceptie, schildklierproblemen en infecties geven dezelfde klachten. Pijn in het bekken met heftige menstruaties wijst vaker op endometriose en de pijn die daarbij hoort, en jeuk met dikke witte afscheiding past meer bij een schimmelinfectie zoals candida. Bloedverlies dat een jaar of langer na de laatste menstruatie begint, moet apart onderzocht worden, zoals je leest in ons artikel over de overgang en bloedverlies. Het eerlijke antwoord op al deze klachten is een afspraak bij je huisarts, geen paniek.

Wat kan baarmoederhalskanker veroorzaken? HPV en wat een positieve test betekent

HPV is niet zeldzaam en ook niets om je voor te schamen. Volgens het Rijksvaccinatieprogramma raken 8 op de 10 mensen in hun leven een of meer keer besmet. Het lichaam ruimt het virus bijna altijd binnen 2 jaar zelf op, zonder behandeling en zonder blijvende gevolgen. Soms lukt dat niet; dan kan het virus gezonde cellen veranderen. Wil je het virus van het begin af aan begrijpen? Lees dan onze eenvoudige uitleg over HPV.

Bijna alle baarmoederhalskanker komt door een langdurige HPV-infectie. Daarnaast zijn er factoren die de kans vergroten dat een infectie blijft in plaats van verdwijnt: roken, een verzwakte afweer (ook onbehandelde hiv), langdurig gebruik van sommige hormonale anticonceptie, veel zwangerschappen en andere infecties van de geslachtsorganen. Thuisarts raadt aan om te stoppen met roken, omdat je lichaam HPV dan beter kan opruimen.

Een positieve uitslag is een risicosignaal, geen diagnose

Een positieve HPV-test betekent dat er nu een type HPV op je baarmoederhals zit dat kanker kan veroorzaken. Het betekent niet dat je kanker hebt, dat je kanker gaat krijgen, wanneer je besmet raakte of door wie. HPV kan jarenlang onopgemerkt blijven, dus een positieve uitslag in een lange, trouwe relatie zegt niets over recent gedrag van wie dan ook. Wat het wel zegt: je hoort in een nauwere controle dan iemand die negatief test.

Wanneer het HPV-type het plan verandert

Niet alle hoog-risico types wegen even zwaar. Types 16 en 18 veroorzaken de meeste baarmoederhalskanker. In het Nederlandse bevolkingsonderzoek wordt getest op alle HPV-types die baarmoederhalskanker kunnen veroorzaken, en het vervolg (een controle-uitstrijkje bij de huisarts of een verwijzing naar de gynaecoloog) hangt volgens het RIVM af van het gevonden HPV-type samen met de beoordeling van de cellen. Ook Amerikaanse richtlijnen uit 2025 adviseren direct een kijkonderzoek na een positieve test op HPV 16 of 18.

Hoe werkt het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker in Nederland?

Het bevolkingsonderzoek zoekt eerst naar het virus, en pas daarna naar de celveranderingen die het veroorzaakt. Vrouwen van 30 tot en met 60 jaar krijgen een uitnodiging van Bevolkingsonderzoek Nederland. Meedoen kost je niets, en je kiest zelf of je meedoet.

Uitstrijkje bij de huisarts of zelfafnameset thuis

Je kunt kiezen. Bij een uitstrijkje maakt de doktersassistente of huisarts het uitstrijkje in de praktijk. Met een zelfafnameset neem je thuis zelf met een staafje wat cellen uit je vagina af en stuur je dat op. Het RIVM noemt de zelfafnameset een betrouwbare manier om op HPV te testen. Je krijgt de uitslag binnen 4 weken per brief. Is je zelfafname HPV-positief, dan maak je een afspraak voor een uitstrijkje bij de huisarts, omdat alleen een uitstrijkje kan laten zien of de cellen gezond zijn. Dat helpt vooral vrouwen die een uitstrijkje eng of pijnlijk vinden, bijvoorbeeld na een nare ervaring, en juist vrouwen die niet meedoen vormen een groot deel van de vrouwen bij wie baarmoederhalskanker wordt gevonden.

Waarom pas vanaf 30?

Bij jonge vrouwen komen HPV-infecties heel vaak voor en verdwijnen ze bijna altijd vanzelf. Testen op het virus zou veel vrouwen een uitslag geven terwijl ze nooit een probleem zouden krijgen. Vanaf ongeveer 30 jaar weegt een blijvende infectie zwaarder, en dan is testen op het virus de gevoeligste aanpak. Volgens het RIVM komt baarmoederhalskanker vooral voor bij vrouwen tussen de 30 en 60 jaar.

Na een baarmoederverwijdering en bij een verzwakte afweer

Is je baarmoeder met baarmoederhals weggehaald om een reden die niets met kanker te maken had, dan is het bevolkingsonderzoek meestal niet meer nodig; is de baarmoederhals blijven zitten, dan wel. Vrouwen met een verzwakte afweer, zoals bij hiv of langdurig gebruik van medicijnen die de afweer onderdrukken, krijgen vaak vaker en langer controles, omdat infecties bij hen makkelijker blijven. Bespreek dat met je huisarts of specialist.

Afwijkend uitstrijkje, kijkonderzoek en CIN: rustig uitgelegd

Een afwijkende uitslag komt vaak voor en is heel zelden kanker. Het betekent dat het virus is gevonden of dat sommige cellen er anders uitzagen dan verwacht. De volgende stap is uitzoeken hoeveel risico dat betekent.

De uitslagen van het bevolkingsonderzoek

• Geen HPV: laag risico, geen verder onderzoek nodig.
• Wel HPV, geen afwijkende cellen: over 12 maanden een controle-uitstrijkje bij de huisarts.
• Wel HPV, licht afwijkende cellen: volgens het RIVM niet ernstig en geen behandeling nodig; het lichaam ruimt licht afwijkende cellen meestal zelf op. Ook hier volgt over 12 maanden een controle-uitstrijkje.
• Wel HPV, afwijkende cellen: verder onderzoek bij de gynaecoloog is nodig. Je huisarts maakt een verwijsbrief. Een enkele keer heeft iemand met deze uitslag baarmoederhalskanker.
• Niet goed te beoordelen: na 6 weken een nieuw uitstrijkje.

Wat een kijkonderzoek (colposcopie) inhoudt

Een colposcopie is een onderzoek op de poli, geen operatie. Een gynaecoloog of verpleegkundig specialist bekijkt je baarmoederhals met een verlicht vergrootglas dat buiten het lichaam blijft, nadat er een vloeistof op is aangebracht waardoor afwijkende plekken zichtbaar worden. Volgens Thuisarts wordt soms een vloeistof met jodium gebruikt; vertel het dus als je daar allergisch voor bent. Ziet een plekje er verdacht uit, dan wordt een klein stukje weggenomen (biopt). De meeste vrouwen voelen dat als een kort kneepje of krampje. Je krijgt de uitslag meestal binnen 2 weken.

Wat betekenen de CIN-graden, en wanneer volgt behandeling?

Biopten worden beschreven als cervicale intra-epitheliale neoplasie (CIN) en ingedeeld naar hoeveel van de cellaag er afwijkend uitziet.

Een voorstadium behandelen gebeurt op de poli. Bij een lisexcisie (LLETZ) haalt de behandelaar het afwijkende stukje weg met een heet metalen lusje, onder plaatselijke verdoving. Volgens Thuisarts hebben 9 van de 10 vrouwen 6 maanden later geen veranderde cellen meer, en krijgt minder dan 1 op de 100 vrouwen baarmoederhalskanker als de uitstrijkjes daarna normaal zijn. Bij CIN 2 gebruiken sommige vrouwen eerst 6 maanden een crème. De baarmoeder blijft bij deze behandelingen gewoon zitten. Je kunt daarna even goed zwanger worden, maar de kans op een te vroeg geboren baby is iets groter: ongeveer 8 op de 100 in plaats van 5 op de 100. Daarom behandelen artsen lichte veranderingen bij jonge vrouwen bewust niet te snel, en wordt CIN 1 meestal afgewacht.

De HPV-prik: voor wie, en wanneer?

Voor wie is de HPV-prik?

Sinds 2022 krijgen in Nederland meisjes én jongens de HPV-prik in het jaar dat ze 10 worden, via het Rijksvaccinatieprogramma. Ze krijgen 2 prikken, met een half jaar ertussen. Van 2009 tot 2022 kregen meisjes de prik tussen 12 en 16 jaar. Volgens Thuisarts beschermt de huidige prik tegen 7 soorten HPV die kanker geven en tegen 2 soorten die wratten geven, en ben je minstens 15 jaar beschermd. Vrouwen die als tiener werden gevaccineerd, kregen meestal een vaccin tegen de 2 types die het vaakst baarmoederhalskanker veroorzaken.

Het vaccin voorkomt infectie, maar ruimt geen infectie op

Vaccinatie leert het afweersysteem bepaalde HPV-types te herkennen voordat ze binnenkomen. Een bestaande infectie of bestaande celveranderingen kan het niet genezen. Daarom werkt de prik het best vóór je in contact komt met het virus, en daarom wordt hij op jonge leeftijd gegeven. Het RIVM schrijft dat hoe jonger iemand gevaccineerd is, hoe beter het vaccin beschermt, en dat de kans op baarmoederhalskanker na vaccinatie tot 90% kleiner is.

Ook gevaccineerde vrouwen doen mee aan het bevolkingsonderzoek

Dit punt wordt het vaakst vergeten. Vaccins beschermen tegen de types achter het grootste deel van de baarmoederhalskanker, maar niet tegen elk kankerverwekkend type. Er blijft dus een klein risico. Het RIVM zegt daarom duidelijk: ook als je gevaccineerd bent, is het belangrijk om mee te doen aan het bevolkingsonderzoek. Vaccinatie is een reden om je geruster te voelen, geen reden om een test over te slaan.

Welke labtests tellen hier, en welke niet?

Geen bloedtest spoort baarmoederhalskanker op

Geen bloedonderzoek, tumormarker of ‘gezondheidscheck’ vindt baarmoederhalskanker. Tumormarkers uit de gynaecologische oncologie, zoals de CA-125-bloedtest, stijgen om veel onschuldige redenen en zijn voor deze ziekte geen screeningsmiddel. De enige screening die werkt, is materiaal van de baarmoederhals of vagina dat op hoog-risico HPV wordt getest, met of zonder beoordeling van de cellen. Wordt er een bloedtest ‘voor baarmoederhalskanker’ aangeboden, wees dan sceptisch en overleg eerst met je huisarts.

Bloedonderzoek ondersteunt als de ziekte bekend is

Is een voorstadium of kanker eenmaal vastgesteld, dan helpen gewone labtests bij het plannen van de behandeling, niet bij de diagnose. Artsen vragen meestal een bloedbeeld aan om bloedarmoede door langdurig bloedverlies te zien, en om te controleren of het beenmerg chemotherapie of bestraling aankan. De nierfunctie wordt beoordeeld met een creatininewaarde in het bloed, omdat gevorderde tumoren de urineleiders kunnen afknijpen en verschillende chemotherapiemiddelen via de nieren worden afgevoerd. Leverwaarden zoals ALAT worden om dezelfde praktische reden gecontroleerd.

Hiv verandert het plan

Baarmoederhalskanker komt veel vaker voor bij mensen met hiv, omdat een verzwakte afweer HPV minder goed opruimt. Daarom hoort een hiv-test bij de standaardzorg rond een diagnose baarmoederhalskanker, en krijgen vrouwen met hiv intensievere controles die eerder beginnen en vaker worden herhaald. Dit is een van de weinige plekken waar een bloedtest echt verandert wat er daarna gebeurt.

Baarmoederhalskanker behandeling, vooruitzichten en wanneer naar de huisarts

Hoe de behandeling wordt gekozen

De behandeling hangt af van het stadium, of je later nog zwanger wilt worden en je algemene gezondheid. Heel vroege tumoren die alleen in de baarmoederhals zitten, kunnen soms worden behandeld door een stukje weg te snijden (conisatie) of door de baarmoederhals weg te halen terwijl de baarmoeder blijft (trachelectomie). Grotere vroege tumoren vragen meestal een uitgebreide baarmoederverwijdering met lymfeklieren in de buurt. Plaatselijk gevorderde ziekte wordt meestal behandeld met bestraling en chemotherapie samen in plaats van een operatie, soms met hyperthermie (warmtebehandeling). Gevorderde of teruggekeerde ziekte wordt behandeld met chemotherapie, vaak samen met doelgerichte therapie of immuuntherapie. Kanker die nog alleen in de baarmoederhals zit, heeft een heel grote kans op langdurige overleving.

Wat zijn de mogelijke uitzaaiingen van baarmoederhalskanker?

Volgens Thuisarts zaait baarmoederhalskanker meestal eerst uit naar de lymfeklieren onder in de buik (het bekken). Soms komen er uitzaaiingen in andere delen van het lichaam, zoals de longen, de lever of de botten.

Wanneer naar de huisarts?

• Bloedverlies na seks, tussen de menstruaties of op welk moment ook na de overgang.
• Afscheiding uit je vagina die blijvend waterig, vies ruikend of bloederig is.
• Nieuwe pijn in het bekken, pijn bij het vrijen of een dik been aan één kant dat niet overgaat.
• Je hebt een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek laten liggen, ook als je geen klachten hebt.
• Je begrijpt een uitslag niet, of het is je niet gelukt een vervolgafspraak te maken.

Bel dezelfde dag je huisarts of, ’s avonds en in het weekend, de huisartsenpost bij bloedverlies waarbij je binnen een uur een maandverband doorweekt, bij flauwvallen of bij hevige pijn in het bekken met koorts. Bij levensgevaar bel je 112.

Nieuwste wetenschappelijke inzichten

Het onderzoek van de afgelopen drie jaar ging minder over nieuwe behandelingen en meer over hoe preventie de vrouwen bereikt die nu nog buiten de boot vallen.

Zelf afgenomen monsters werken ongeveer even goed

Een meta-analyse uit 2025, die veel losse studies samenvoegt tot één schatting, vergeleek HPV-testen op monsters die vrouwen zelf afnamen met monsters die een zorgverlener afnam, en met beoordeling van de cellen. Een zelf afgenomen vaginaal monster vond voorstadia ongeveer even betrouwbaar als het monster van de zorgverlener, en beide deden het beter dan alleen celonderzoek. Wat betekent dit voor jou? Kies je voor de zelfafnameset, dan kies je niet voor een tweederangs test. Een andere review uit 2025 kwam voor vaginale zelfafname tot dezelfde conclusie, maar vond testen op urine nog minder goed onderbouwd.

Richtlijnen leggen precies vast hoe zelfafname wordt gebruikt

In 2025 publiceerde een Amerikaanse richtlijncommissie formele aanbevelingen: een monster van de baarmoederhals door een zorgverlener heeft de voorkeur, een zelf afgenomen vaginaal monster is acceptabel voor HPV-screening bij vrouwen zonder klachten en met een gewoon risico, en na een negatieve zelfafname is het advies daar om na drie jaar opnieuw te testen. Wat betekent dit voor jou? Zelfafname is een afgebakende mogelijkheid met een eigen vervolgschema. In Nederland bepaalt het bevolkingsonderzoek dat schema voor je.

Het HPV-type bepaalt wie beter moet kijken

Uitgebreide genotypering, waarbij het precieze hoog-risico type wordt bepaald in plaats van alleen positief of negatief, werd in 2025 omgezet in praktisch advies. Types 16 en 18 leiden direct tot een kijkonderzoek; andere types worden beoordeeld op het totale risicobeeld. Wat betekent dit voor jou? Een positieve uitslag stuurt niet meer iedereen hetzelfde pad op, en veel vrouwen met een lager-risico type kunnen veilig een herhaaltest afwachten.

Vaccinatie vermindert nu zichtbaar echte kanker, niet alleen infecties

Twee grote bevolkingsstudies uit 2024, in Engeland en Schotland, volgden hele geboortejaargangen via landelijke registers. Beide vonden grote dalingen in voorstadia en baarmoederhalskanker bij vrouwen die de prik op jonge leeftijd kregen aangeboden. De Schotse analyse vond zelfs geen enkel geval van invasieve kanker bij vrouwen die op 12 of 13 jaar werden gevaccineerd, en de Engelse studie zag voordeel in alle inkomensgroepen. Wat betekent dit voor jou? Het effect van het vaccin is nu een gemeten daling van kanker in het echte leven, en hoe eerder de prik wordt gegeven, hoe groter dat effect lijkt.

Woordenlijst

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen baarmoederkanker en baarmoederhalskanker?

Baarmoederhalskanker ontstaat in de baarmoederhals, het onderste smalle deel van de baarmoeder, en komt bijna altijd door een langdurige HPV-infectie. Het komt vooral voor bij vrouwen tussen de 30 en 60 jaar, en er is een bevolkingsonderzoek voor. Baarmoederkanker ontstaat in het slijmvlies binnen in de baarmoeder, hangt vooral samen met hormonen, overgewicht en leeftijd, en komt vooral na de overgang voor. Lees daarover meer in ons artikel over baarmoederkanker.

Wat betekent een PAP 2 uitstrijkje?

‘Pap 2’ komt uit een oudere indeling van uitstrijkjes in Pap-klassen. Tegenwoordig krijg je via het bevolkingsonderzoek een uitslag in woorden, zoals ‘wel HPV, licht afwijkende cellen’. Licht afwijkende cellen zijn volgens het RIVM niet ernstig en hebben geen behandeling nodig, omdat het lichaam ze meestal zelf opruimt; je krijgt na 12 maanden een controle-uitstrijkje. Staat er een Pap-klasse op een uitslag die je hebt gekregen, vraag je huisarts dan wat die precies voor jou betekent.

Kan een uitstrijkje baarmoederhalskanker missen?

Eén enkel onderzoek kan afwijkende cellen missen; daarom wordt het volgens een vast schema herhaald. Celonderzoek alleen is minder gevoelig dan een HPV-test om voorstadia te vinden, en mist vooral adenocarcinomen, die hoger in het kanaal van de baarmoederhals ontstaan. Testen op hoog-risico HPV vindt meer voorstadia; daarom begint het Nederlandse bevolkingsonderzoek sinds 2017 met een HPV-test. Je aan het schema houden beschermt beter dan welke losse uitslag ook. Heb je tussendoor klachten, ga dan altijd naar je huisarts.

Betekent een positieve HPV-test dat mijn partner is vreemdgegaan?

Nee. HPV kan jarenlang onzichtbaar blijven na besmetting en dan weer op een test verschijnen. Een positieve uitslag zegt dus niets over wanneer of bij wie je besmet raakte. De meeste mensen raken in hun leven een keer besmet, en een nieuwe positieve uitslag in een lange relatie past helemaal bij een infectie die al lang voor die relatie begon.

Moet ik nog meedoen aan het bevolkingsonderzoek als ik de HPV-prik heb gehad?

Ja. De vaccins beschermen tegen de HPV-types achter de meeste baarmoederhalskanker, maar niet tegen elk kankerverwekkend type. Er blijft dus een klein risico. Het bevolkingsonderzoek is hetzelfde voor gevaccineerde en niet-gevaccineerde vrouwen. Vaccinatie en het bevolkingsonderzoek vullen elkaar aan: het een verkleint de kans op infectie, het ander vangt de veranderingen op die er toch doorheen glippen.

Hoe lang leef je met baarmoederhalskanker?

Dat hangt vooral af van het stadium. Baarmoederhalskanker die vroeg wordt gevonden, terwijl hij nog alleen in de baarmoederhals zit, heeft een heel grote kans op langdurige overleving, en een voorstadium dat op tijd wordt behandeld is vrijwel altijd te genezen. Volgens het RIVM overlijden in Nederland jaarlijks ongeveer 220 vrouwen aan de ziekte. De vooruitzichten worden slechter naarmate het stadium verder is; dat is het praktische argument om mee te blijven doen aan het bevolkingsonderzoek. Alleen je behandelteam kan een zinvolle persoonlijke inschatting geven.

Bronnen

• Centers for Disease Control and Prevention — Cervical Cancer Screening, 2025 (Engelstalig) — cdc.gov
• National Cancer Institute, National Institutes of Health — Cervical Cancer Screening, 2025 (Engelstalig) — cancer.gov
• U.S. Food and Drug Administration — FDA Roundup: May 17, 2024 (expanded instructions for use allowing patient self-collection of vaginal specimens for HPV testing in a health care setting) (Engelstalig) — fda.gov
• Perkins RB, Wentzensen N, Guido RS, Schiffman M — Cervical Cancer Screening: A Review — JAMA, 2023 (Engelstalig) — doi.org/10.1001/jama.2023.13174
• Wentzensen N, Massad LS, Clarke MA, Garcia F, et al. — Self-Collected Vaginal Specimens for HPV Testing: Recommendations From the Enduring Consensus Cervical Cancer Screening and Management Guidelines Committee — Journal of Lower Genital Tract Disease, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1097/LGT.0000000000000885
• Massad LS, Clarke MA, Perkins RB, Garcia F, et al. — Applying Results of Extended Genotyping to Management of Positive Cervicovaginal Human Papillomavirus Test Results: Enduring Guidelines — Journal of Lower Genital Tract Disease, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1097/LGT.0000000000000865
• Phillips SA, Denoël S, Wentzensen N, Arbyn M — Accuracy of HPV Self-Collection Compared with Clinician-Collected HPV Testing and Cytology: A Meta-analysis — Cancer Epidemiology, Biomarkers and Prevention, 2025 — doi.org/10.1158/1055-9965.EPI-25 (Engelstalig) — doi.org/10.1158/1055-9965.EPI-25-0362
• Li DM, Liu QY, Xue SL, Zeng X — Accuracy analysis of cervical cancer screening using urine and vaginal self-sampling versus clinician-collected samples: A systematic review and meta-analysis — International Journal of Gynaecology and Obstetrics, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1002/ijgo.70207
• Falcaro M, Soldan K, Ndlela B, Sasieni P — Effect of the HPV vaccination programme on incidence of cervical cancer and grade 3 cervical intraepithelial neoplasia by socioeconomic deprivation in England: population based observational study — BMJ, 2024 — doi.org/10.1136/bmj-2023 (Engelstalig) — doi.org/10.1136/bmj-2023-077341
• Palmer TJ, Kavanagh K, Cuschieri K, Cameron R, et al. — Invasive cervical cancer incidence following bivalent human papillomavirus vaccination: a population-based observational study of age at immunization, dose, and deprivation — Journal of the National Cancer Institute, 2024 (Engelstalig) — doi.org/10.1093/jnci/djad263
• RIVM — Baarmoederhalskanker — Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, 2025 — rivm.nl
• RIVM — Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker: uitslag — Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, 2026 — rivm.nl
• RIVM — Uitnodigingsschema bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker — Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, 2026 — rivm.nl
• RIVM — Zelfafnameset bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker — Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, 2026 — rivm.nl
• RIVM — HPV-vaccinatie en het bevolkingsonderzoek — Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, 2026 — rivm.nl
• Rijksvaccinatieprogramma — HPV — RIVM, 2026 — rijksvaccinatieprogramma.nl
• Thuisarts (NHG) — Ik heb baarmoederhalskanker — Thuisarts.nl, 2026 — thuisarts.nl
• Thuisarts — Behandeling van de baarmoederhals met een metalen lusje — Thuisarts.nl, 2026 — thuisarts.nl
• Thuisarts — Ik heb veranderde cellen in mijn uitstrijkje en ga naar het ziekenhuis — Thuisarts.nl, 2026 — thuisarts.nl
• Thuisarts — Mijn kind heeft een uitnodiging gekregen voor de HPV-prik — Thuisarts.nl, 2026 — thuisarts.nl

Verder lezen

• Wie gynaecologische kankers vergelijkt, leest vaak ons artikel over borstkanker.
• Lees meer over afweer en risico in ons artikel over aids en hiv.
• Noteer je data voor een afspraak? Lees dan onze uitleg over de laatste menstruatie.
• Bij heftig bloedverlies helpt ons artikel over bloedarmoede.
• Heb je een nieuwe labuitslag? Bekijk dan onze uitleg bij bloedonderzoek.

Begrijp je labuitslag met BloodSense

Baarmoederhalskanker wordt vastgesteld met materiaal van de baarmoederhals, niet met bloedonderzoek. Toch spelen labuitslagen een rol: een bloedbeeld na veel bloedverlies, nier- en leverwaarden voor een behandeling, en een hiv-test die kan veranderen hoe vaak je gecontroleerd wordt. Die uitslagen staan vol afkortingen en referentiewaarden die zelden worden uitgelegd. BloodSense leest je labuitslag van bloed-, urine- en ontlastingonderzoek en vertaalt die in gewone taal, met een lijst met vragen om aan je huisarts te stellen. Het helpt je je resultaten te begrijpen; het stelt geen diagnose en vervangt je huisarts niet.

Laat je labuitslag uitleggen met BloodSense

De informatie op deze pagina is bedoeld als uitleg en vervangt geen consult bij je huisarts. Het BloodSense-rapport wordt gemaakt door kunstmatige intelligentie, alleen ter informatie. Het is geen diagnose en geen behandeladvies.