Het belangrijkste

Bij een hersenbloeding lekt of scheurt een bloedvat in of rond de hersenen. Bel 112 bij plotselinge hevige hoofdpijn, krachtsverlies aan één kant of verwardheid. Alleen een scan toont de bloeding; bloedonderzoek (stolling, bloedplaatjes, glucose) stuurt de behandeling vanaf het eerste uur, zeker bij bloedverdunners.

Wat is een hersenbloeding?

Artsen spreken van een intracraniële bloeding: een bloedvat in het hoofd scheurt en het bloed drukt op de hersenen[11][8]. Zonder ongeluk is het een vorm van beroerte; andere bloedingen volgen op een val of klap.

Hersenbloeding in het kort
OnderwerpBelangrijkste feiten
Andere namenBloeding in de hersenen, intracerebrale bloeding, hemorragische beroerte (als er geen ongeluk aan voorafging)
SoortenIntracerebraal (in het hersenweefsel), subarachnoïdaal (in de ruimte rond de hersenen), subduraal en epiduraal hematoom (tussen schedel en hersenen, meestal na letsel)[8]
Hoe vaakWereldwijd krijgen ongeveer 3,4 miljoen mensen per jaar een bloeding in het hersenweefsel zonder letsel[2]. In Nederland is ongeveer 20% van de beroertes een bloeding en 80% een infarct[12]; wereldwijd is het bijna een derde[1]
Wie loopt het meeste risicoOuderen: boven de 85 jaar komt het ongeveer 10 keer vaker voor dan tussen 45 en 54 jaar[3]
Belangrijkste onderzoekenEerst een CT- of MRI-scan van het hoofd; daarna bloedbeeld, bloedplaatjes, PT/INR, APTT en glucose[8][4]

Hoe begint een hersenbloeding? De symptomen

De klachten komen meestal opeens en hangen af van de plek en de grootte van de bloeding[11]. Hevige hoofdpijn is het vaakste eerste teken[8].

  • Vaak Plotselinge, heel erge hoofdpijn, vaak met misselijkheid of braken[8]. Hoofdpijn die binnen seconden op zijn ergst is, past bij een subarachnoïdale bloeding door een gescheurd aneurysma in de hersenen.
  • Vaak Uitvalsverschijnselen: een scheve mond, een slappe arm of een slap been, moeite met praten, slechter zien, erge duizeligheid of verwardheid[11]. Alleen een scan onderscheidt dit van een herseninfarct.
  • Mogelijk Sufheid, een stijve nek, een epileptische aanval of bewusteloosheid[8].
  • Mogelijk Langzame veranderingen na een kleine val: vergeetachtigheid, wankel lopen of toenemende hoofdpijn. Een chronisch subduraal hematoom kan dagenlang onopgemerkt blijven, vooral bij ouderen[9].

Wanneer naar de dokter?

  • Spoed: bel 112 bij plotselinge, heel erge hoofdpijn, een scheve mond, krachtsverlies of minder gevoel aan één kant, moeite met praten, verwardheid, een aanval of bewusteloosheid. Bel ook bij twijfel[11]. Onthoud hoe laat het begon en neem geen aspirine.
  • Spoed: bel 112 of de huisarts(enpost) na een klap op het hoofd met braken, sufheid of erger wordende hoofdpijn, en na elke klap op het hoofd als je een bloedverdunner gebruikt[9].
  • Binnen 24 tot 48 uur (buiten kantoortijden via de huisartsenpost) als een oudere dagen of weken na een val vergeetachtiger, verward of wankel wordt[9].
  • Bij je volgende afspraak om een hoge bloeddruk, een INR die vaak buiten je streefwaarde valt of onverklaarde blauwe plekken te bespreken.

Wat is de oorzaak van een hersenbloeding?

Meestal zijn de bloedvaten in de hersenen verzwakt en gaan ze sneller kapot[11]. De oorzaken, de vaakste eerst:

  • Vaak Jarenlang een hoge bloeddruk; een heel hoge bloeddruk kan een verzwakt bloedvat laten knappen[10]. Lees meer over hoge bloeddruk.
  • Vaak Hoofdletsel door een val, verkeersongeluk of sport, de gewone oorzaak van subdurale en epidurale bloedingen[8]. Bij ouderen krimpen de hersenen en rekken de aders op, zodat een klein stootje genoeg kan zijn[9].
  • Vaak Bloedverdunners: cumarines (acenocoumarol, fenprocoumon), DOAC's en, in mindere mate, bloedplaatjesremmers vergroten de kans op een bloeding en op een bloeding die blijft groeien[11][9][5].
  • Mogelijk Een gescheurd aneurysma of een arterioveneuze malformatie (een kluwen afwijkende bloedvaten), en bij ouderen amyloïde angiopathie, waarbij eiwitneerslag de vaatwand verzwakt[8][11].
  • Mogelijk Roken, veel alcohol en drugs zoals amfetamine of cocaïne[11].
  • Zeldzaam Stollingsziekten zoals hemofilie of heel weinig bloedplaatjes, een hersentumor, of eclampsie rond de bevalling[8].

Hoe stellen artsen een hersenbloeding vast, en welk bloedonderzoek telt?

Een CT-scan van het hoofd laat vers bloed snel zien; een MRI of vaatscan (CTA of MRA) zoekt de oorzaak[8]. Is de scan normaal bij een vermoedelijke subarachnoïdale bloeding, dan kan een ruggenprik (hersenvochtonderzoek) bloed in het vocht aantonen. Na licht hoofdletsel helpt een bloedtest op twee hersen-eiwitten (GFAP en UCH-L1) kiezen wie een CT nodig heeft: bij 1.959 volwassenen miste hij maar 3 afwijkingen[7].

Bloedonderzoek beantwoordt een dringende vraag: stolt het bloed normaal? In een groot onderzoek verkleinde een pakket maatregelen de kans op een slechte afloop: de werking van een vitamine K-antagonist snel opheffen (INR onder 1,5 binnen een uur), de bloedsuiker regelen en de bovendruk onder 140 mmHg brengen[4]. Fictief voorbeeld: een vrouw van 78 die acenocoumarol gebruikt, is drie dagen na een val verward.

Fictief voorbeeld van spoeduitslagen bij een vermoedelijke hersenbloeding (Nederlands formaat)
BepalingUitslagReferentiewaardeVlag
PT (protrombinetijd)34,2 s11,0-13,5 sH
INR3,40,9-1,1 (streefwaarde bij een cumarine vaak 2,0-3,0)H
APTT33 s25-35 s
Trombocyten215 ×10⁹/l150-400 ×10⁹/l
Hemoglobine7,8 mmol/l7,5-10,0 mmol/l
Glucose (niet nuchter)10,1 mmol/l4,0-7,8 mmol/lH
Kreatinine80 µmol/l45-90 µmol/l
  1. PT en INR hoog: het bloed stolt traag, boven de gewone streefwaarde. Bij een bloeding in het hoofd heft het team de werking meteen op; zie onze uitleg over de INR-waarde.
  2. APTT en trombocyten normaal: geen ander stollingsprobleem. DOAC's veranderen PT of APTT soms nauwelijks: het tijdstip van de laatste tablet telt ook.
  3. Glucose hoog: stress verhoogt de bloedsuiker; heel hoge waarden worden behandeld. De streefwaarden in het onderzoek waren 6,1 tot 7,8 mmol/l zonder diabetes en 7,8 tot 10,0 mmol/l met diabetes[4].
  4. Kreatinine normaal: de nieren kunnen de contrastvloeistof van een vaatscan aan. Jouw laboratorium bepaalt de referentiewaarden.

Thuis na de opname met een stapel uitslagen? BloodSense legt elke regel in gewone woorden uit, zodat je weet wat je bij de controle vraagt.

Leg mijn uitslag uit

Elke waarde heeft een eigen uitleg: protrombinetijd (PT), trombocyten, volledig bloedbeeld, stollingsonderzoek, bloedsuikerwaarden en kreatinine.

Welke controles volgen na een hersenbloeding?

  • Herhaalde scans tonen of de bloeding groeit of slinkt.
  • De bloeddruk, levenslang: verlagen is de best bewezen manier om een nieuwe bloeding te voorkomen[2]. Onze tabel normale bloeddruk per leeftijd toont de grenzen.
  • INR, trombocyten en bloedbeeld bij het stoppen of herstarten van bloedverdunners.

Hoe wordt een hersenbloeding behandeld?

De behandeling hangt af van soort, grootte en oorzaak[8].

  • Stroke unit of intensive care: mensen met een bloeding in het hersenweefsel doen het daar aantoonbaar beter[2].
  • Vroeg de bloeddruk verlagen en bloedsuiker en koorts regelen, als één pakket[4].
  • Bloedverdunners opheffen: bij factor Xa-remmers remde een tegenmiddel de groei van de bloeding vaker dan de gewone zorg (67,0% tegen 53,1%), maar gaf meer stolsels (10,3% tegen 5,6%), waaronder herseninfarcten[5]. Bij bloedplaatjesremmers wordt een transfusie met bloedplaatjes niet standaard aangeraden[2].
  • Operatie: een groot stolsel verwijderen of de druk verlagen; een gescheurd aneurysma afsluiten met een coil of clip[8]. Een chronisch subduraal hematoom wordt meestal via een klein gaatje in de schedel gedraineerd en komt bij 10% tot 20% terug[6].
  • Revalidatie met fysiotherapie, logopedie en ergotherapie[8].

Wat kun je overhouden na een hersenbloeding, en kun je het voorkomen?

De overlevingskans hangt af van grootte en plek van de bloeding en van hoe snel de zorg begint[8]. Bij een bloeding in het hersenweefsel overlijdt ongeveer 40% binnen een maand en wordt 12% tot 39% weer helemaal zelfstandig[3]. Veel anderen herstellen deels, maar houden klachten als vermoeidheid, geheugenproblemen of overprikkeling[12].

  • Ken je bloeddruk en houd die binnen je streefwaarde.
  • Gebruik je een cumarine? Sla geen INR-controle bij de trombosedienst over[13].
  • Hoofd gestoten met een bloedverdunner? Laat je dezelfde dag nakijken, ook als je je goed voelt.
  • Voorkom vallen: goed licht, steunbeugels, slaapmiddelen laten nakijken.
  • Draag een helm en een gordel[8].

Vragen voor je neuroloog of huisarts

  1. Wat voor bloeding was het, en waardoor kwam die?
  2. Speelde een bloedverdunner mee, en mag of moet ik die weer gaan gebruiken? Zo ja, wanneer?
  3. Welke bloeddruk moet ik halen, en hoe vaak meet ik die?
  4. Bij welke klachten moet ik meteen terugkomen?

Veelgestelde vragen

Wat is de overlevingskans bij een hersenbloeding?

Die verschilt sterk per soort en grootte. Kleine, snel behandelde bloedingen genezen vaak goed; bij grote bloedingen in het hersenweefsel overlijden ongeveer 4 op de 10 mensen binnen een maand[3].

Kan een hersenbloeding dagen na een val ontstaan?

Ja. Een chronisch subduraal hematoom groeit langzaam en geeft soms pas na dagen of weken klachten, vooral bij ouderen en bij bloedverdunners[9][6]. Laat nieuwe verwardheid, wankel lopen of hoofdpijn nakijken. Een hersenschudding kan erop lijken zonder bloeding.

Kun je een hersenbloeding overleven zonder operatie?

Ja, veel kleine bloedingen worden behandeld met bloeddrukverlaging, het opheffen van bloedverdunners en goed bewaken; een operatie is voor grote stolsels, stijgende druk of een gescheurd aneurysma[8].

Herseninfarct of hersenbloeding: wat is het verschil?

Bij een herseninfarct zit een bloedvat dicht, bij een hersenbloeding is het kapot; beide zijn een beroerte (zie de afkorting CVA)[11]. Alleen een scan toont het verschil. Een aneurysma is een uitstulping van een slagader en bloedt alleen als het scheurt.

Gerelateerde artikelen

Bronnen

  1. GBD 2021 Stroke Risk Factor Collaborators. Global, regional, and national burden of stroke and its risk factors, 1990-2021: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2021. Lancet Neurol. 2024;23(10):973-1003. doi:10.1016/S1474-4422(24)00369-7 (geraadpleegd op 22 november 2026)
  2. Steiner T, Purrucker JC, Aguiar de Sousa D, et al. European Stroke Organisation (ESO) and European Association of Neurosurgical Societies (EANS) guideline on stroke due to spontaneous intracerebral haemorrhage. Eur Stroke J. 2025;10(4):1007-1086. doi:10.1177/23969873251340815 (geraadpleegd op 22 november 2026)
  3. van Asch CJ, Luitse MJ, Rinkel GJ, et al. Incidence, case fatality, and functional outcome of intracerebral haemorrhage over time, according to age, sex, and ethnic origin: a systematic review and meta-analysis. Lancet Neurol. 2010;9(2):167-176. doi:10.1016/S1474-4422(09)70340-0 (geraadpleegd op 22 november 2026)
  4. Ma L, Hu X, Song L, et al. The third Intensive Care Bundle with Blood Pressure Reduction in Acute Cerebral Haemorrhage Trial (INTERACT3): an international, stepped wedge cluster randomised controlled trial. Lancet. 2023;402(10395):27-40. doi:10.1016/S0140-6736(23)00806-1 (geraadpleegd op 22 november 2026)
  5. Connolly SJ, Sharma M, Cohen AT, et al. Andexanet for Factor Xa Inhibitor-Associated Acute Intracerebral Hemorrhage. N Engl J Med. 2024;390(19):1745-1755. doi:10.1056/NEJMoa2313040 (geraadpleegd op 22 november 2026)
  6. Kolias AG, Chari A, Santarius T, Hutchinson PJ. Chronic subdural haematoma: modern management and emerging therapies. Nat Rev Neurol. 2014;10(10):570-578. doi:10.1038/nrneurol.2014.163 (geraadpleegd op 22 november 2026)
  7. Bazarian JJ, Biberthaler P, Welch RD, et al. Serum GFAP and UCH-L1 for prediction of absence of intracranial injuries on head CT (ALERT-TBI): a multicentre observational study. Lancet Neurol. 2018;17(9):782-789. doi:10.1016/S1474-4422(18)30231-X (geraadpleegd op 22 november 2026)
  8. Cleveland Clinic. Brain Bleed, Hemorrhage (Intracranial Hemorrhage). Bijgewerkt 4 december 2023. clevelandclinic.org (geraadpleegd op 22 november 2026)
  9. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Subdural hematoma. US National Library of Medicine. Herzien 4 mei 2026. medlineplus.gov (geraadpleegd op 22 november 2026)
  10. MedlinePlus Medical Encyclopedia. Stroke. US National Library of Medicine. Herzien 16 april 2025. medlineplus.gov (geraadpleegd op 22 november 2026)
  11. Thuisarts.nl (NHG). Hoe herken je een beroerte en waar komt het door? Aangepast op 7 september 2026. thuisarts.nl (geraadpleegd op 22 november 2026)
  12. Hersenstichting. Beroerte. Laatste update december 2025. hersenstichting.nl (geraadpleegd op 22 november 2026)
  13. Thuisarts.nl (NHG). Ik gebruik een bloedverdunner (cumarine). Waar moet ik op letten? Aangepast op 18 maart 2024. thuisarts.nl (geraadpleegd op 22 november 2026)
  14. Rijksoverheid. Wanneer betaal ik een eigen risico voor mijn zorg? rijksoverheid.nl (geraadpleegd op 22 november 2026)

Algemene informatie: dit vervangt niet het advies van het spoedteam of de arts die je scans en uitslagen kent. Denk je aan een hersenbloeding? Bel 112.