Cholera is een acute darminfectie die binnen enkele uren van de eerste klacht tot levensgevaarlijke uitdroging kan leiden. Tegelijk is het een van de best te behandelen ernstige infecties, als er hulp is. De ziekte wordt veroorzaakt door een bacterie die zich via besmet water en eten verspreidt. In Nederland is cholera zeldzaam: het RIVM telt tussen de nul en negen meldingen per jaar, bijna altijd na een reis. Wereldwijd blijft het een groot probleem, met een opleving in de afgelopen jaren waardoor vaccins schaars werden. Het belangrijkste is geruststellend: met snel vocht aanvullen overleeft meer dan 99 procent van de mensen. In dit artikel lees je wat cholera is, wat de symptomen zijn, hoe je het krijgt en hoe het wordt vastgesteld, welke behandeling levens redt, hoe vaccins en schoon water het voorkomen en wat nieuw onderzoek laat zien.

Wat is cholera?

Cholera is een infectie van de dunne darm door de bacterie Vibrio cholerae. Als je de bacterie binnenkrijgt via besmet water of eten, maakt die een stof aan, het choleratoxine. Dat zorgt ervoor dat de darm grote hoeveelheden water en zouten afgeeft. Het gevolg is de hevige, waterdunne diarree die bij ernstige cholera hoort, met snel en gevaarlijk vochtverlies.

De meeste mensen die met de bacterie in aanraking komen, worden maar een beetje of helemaal niet ziek. Wel kunnen ze de bacterie via hun ontlasting verspreiden. Bij ongeveer 1 op de 10 besmette mensen wordt de ziekte ernstig. Zonder behandeling kan een volwassene tot een liter vocht per uur verliezen en binnen enkele uren in shock raken. Cholera veroorzaakt al eeuwen grote epidemieën en komt nog steeds in tientallen landen voor, vooral waar veilig drinkwater en goede riolering ontbreken. Volgens het RIVM was er in 2024 in veertig landen cholera.

Wat zijn de symptomen van cholera?

Als cholera klachten geeft, beginnen die meestal binnen een paar dagen na besmetting: tussen 12 uur en 5 dagen, gemiddeld na 2 tot 3 dagen. Het kenmerk is plotselinge, pijnloze, waterdunne diarree die ‘rijstwater’ wordt genoemd: lichtgeelgroen met vlokjes en bijna geurloos, alsof het water is waarin rijst is gespoeld. Braken en kramp in de benen komen veel voor. Het grootste gevaar is niet de diarree zelf, maar hoe snel je erdoor uitdroogt.

Ernst	Hoe het eruitziet
Mild of geen klachten	Ongeveer 4 op de 5 besmette mensen; weinig of geen klachten, maar de bacterie zit wel in de ontlasting
Matig	Waterdunne diarree en braken met eerste tekenen van uitdroging, zoals dorst en minder plassen
Ernstig	Hevige rijstwaterdiarree, ingevallen ogen, rimpelige huid, snelle hartslag, lage bloeddruk en shock

Tekenen van gevaarlijke uitdroging zijn hevige dorst, een droge mond, weinig of geen urine, ingevallen ogen, een koude en klamme huid, een snelle hartslag en sufheid. Omdat dit zo snel kan gaan, is ernstige cholera een medisch spoedgeval. Begin direct met vocht aanvullen en wacht niet op een uitslag. Ben je na een reis ziek met veel waterdunne diarree? Bel je huisarts of, ’s avonds en in het weekend, de huisartsenpost. Bij levensgevaar bel je 112.

Hoe kan je cholera krijgen?

Je krijgt cholera door water of eten binnen te krijgen dat besmet is met de ontlasting van iemand met cholera. Dat heet de fecaal-orale route. Besmet drinkwater is de meest voorkomende bron, vooral waar riool en drinkwater door elkaar lopen. De bacterie leeft ook in brak kustwater, dus rauwe of onvoldoende verhitte schaal- en schelpdieren kunnen cholera overdragen. Het RIVM wijst erop dat de bacteriën zich in schaal- en schelpdieren kunnen ophopen. Gewoon contact tussen mensen is zelden de manier waarop je cholera krijgt.

Hoe wordt cholera verspreid?

Cholera verspreidt zich vooral via besmet water, en dat maakt uitbraken zo explosief. Wonen in of reizen naar gebieden met slechte riolering en onveilig water is het grootste risico, en overvolle situaties na rampen of oorlog kunnen grote uitbraken veroorzaken. Mensen zijn volgens het RIVM besmettelijk vanaf de eerste klachten tot maximaal twee weken na herstel, met antibiotica korter. Mensen met weinig maagzuur en mensen met bloedgroep O worden vaak zieker. Omdat hetzelfde besmette water ook andere darminfecties veroorzaakt, komt cholera soms samen voor met ziektes zoals de bacteriële infectie buiktyfus.

Hoe wordt cholera vastgesteld?

Tijdens een uitbraak wordt cholera vaak vastgesteld op basis van de klachten, want plotselinge hevige waterdunne diarree met snelle uitdroging in een risicogebied zegt al veel. De bevestiging komt uit onderzoek van de ontlasting: een kweek van de bacterie of een sneltest die ter plekke snel een antwoord geeft. Uitgebreider erfelijkheidsonderzoek van de bacterie gebruiken vooral laboratoria voor de volksgezondheid, om uitbraken te volgen. In Nederland is cholera een meldingsplichtige ziekte (groep B2): artsen en laboratoria melden een vastgestelde infectie binnen 1 werkdag aan de GGD.

Bloedonderzoek helpt bij de behandeling, omdat het laat zien hoeveel vocht en zout het lichaam kwijt is. Ernstige cholera geeft een typisch beeld van uitdroging: een laag kalium, een verstoorde zuurgraad en tekenen dat de nieren het zwaar hebben doordat afvalstoffen zich ophopen. Lees meer over hoe zouten worden gemeten, zoals de kaliumwaarde in je bloed en de elektrolyten die in urine worden gemeten. Dan zie je waarom artsen deze waarden scherp volgen terwijl ze vocht aanvullen. Weten hoe je markeringen en referentiewaarden op een labuitslag leest helpt om deze getallen te begrijpen.

Is er een medicijn tegen cholera?

De basis van de behandeling van cholera is geen medicijn, maar snel vocht en zouten aanvullen, en dat werkt opvallend goed. De meeste mensen kunnen worden behandeld met ORS (oral rehydration salts), een precieze mix van schoon water, zouten en suiker die de darm ook tijdens diarree goed opneemt. In Nederland is ORS te koop bij de drogist. Bij ernstige uitdroging of shock is vocht via een infuus nodig, vaak met een gebalanceerde oplossing om het bloedvolume snel te herstellen.

Behandeling	Rol
ORS (suikerzoutoplossing)	De hoofdbehandeling voor de meeste mensen; vult water en zouten aan via de mond
Vocht via een infuus	Bij ernstige uitdroging of shock, om het bloedvolume snel te herstellen
Zink	Maakt de diarree korter bij kinderen met cholera
Antibiotica	Bij ernstige cholera, om de ziekte en het vochtverlies te verkorten

Bij ernstige cholera geven artsen vaak een antibioticum zoals doxycycline of azitromycine. Dat verkort de ziekte en vermindert het vochtverlies. Kinderen hebben baat bij zink, dat de diarree korter maakt. Als ernstige cholera een infuus nodig maakt, kiezen artsen meestal een gebalanceerde zoutoplossing, zoals de infuusvloeistof ringerlactaat.

Wat is de overlevingskans bij cholera?

Met snel en voldoende vocht aanvullen overleeft meer dan 99 procent van de mensen met cholera; het sterftecijfer daalt dan onder 1 procent. Zonder behandeling ligt dat heel anders. Het RIVM schrijft dat ongeveer 2 procent van de patiënten overlijdt, en dat dit in gebieden met weinig of slechte gezondheidszorg kan oplopen tot 40 procent. Snelle toegang tot ORS en infuus maakt dus het verschil.

Cholera voorkomen: schoon water en het cholera vaccin

Cholera is te voorkomen, en de sterkste bescherming is veilig water en goede riolering. Het RIVM geeft reizigers in een gebied met cholera deze adviezen: was je handen regelmatig met water en zeep, vooral na het toilet en voor het eten; drink geen kraanwater maar water uit niet eerder geopende flessen; gebruik geen ijsblokjes of koude zuivel zoals ijs of yoghurtdrank; eet geen rauwkost, salade of ongeschild fruit en schil fruit zelf; en eet vlees, vis en schaal- en schelpdieren alleen goed gekookt of doorbakken. Tijdens uitbraken vormen veilige afvoer van rioolwater en bescherming van waterbronnen de basis van de bestrijding.

Vaccins tegen cholera, die je drinkt in plaats van krijgt via een prik, geven een extra laag bescherming en zijn belangrijk bij de aanpak van uitbraken. Voor Nederlandse reizigers is het risico echter heel laag. GGD Reisvaccinaties noemt het vaccin Dukoral, dat ongeveer 85 procent bescherming geeft, maar adviseert vaccinatie alleen aan mensen die gaan werken in vluchtelingenkampen. Ook het RIVM schrijft dat reizigers meestal niet worden gevaccineerd, omdat de meesten toegang hebben tot schoon water. Wereldwijd worden vaccins ingezet bij uitbraken en in gebieden met een hoog risico, maar ze werken het best naast schoon water en riolering, niet in plaats daarvan. Omdat cholera dezelfde route via water en eten volgt als andere darminfecties, beschermen dezelfde voorzorgsmaatregelen ook tegen de maag-darmontsteking die buikgriep heet en tegen het vochtverlies dat in deze gids over uitdroging wordt beschreven.

Nieuw wetenschappelijk onderzoek naar cholera

Het onderzoek naar cholera richtte zich de afgelopen jaren op het tekort aan vaccins en op eenvoudigere bescherming. Een studie uit 2025 in Emerging Infectious Diseases volgde een grote vaccinatiecampagne in de Democratische Republiek Congo. Eén dosis drinkvaccin beschermde na 24 maanden voor ongeveer 60 procent, maar er kwam toch een grote uitbraak, omdat in overvolle informele wijken maar weinig mensen gevaccineerd waren (George et al., 2025). Wat betekent dit voor jou? De strategie met één dosis, gekozen tijdens het wereldwijde tekort, geeft echte maar matige bescherming. Het kan schoon water en riolering, die de verspreiding bij de bron stoppen, niet vervangen.

Om het tekort zelf te verkleinen, testte een fase 3-studie uit 2025 in Vaccine een nieuw, eenvoudiger drinkvaccin. De afweerreactie was even sterk als bij een bestaand vaccin, wat een broodnodige nieuwe productiebron oplevert (Vadrevu et al., 2025). Wat betekent dit voor jou? Meer leveranciers betekent minder schaarste en meer doses waar uitbraken toeslaan. Verder vooruit meldde een eerste studie bij mensen uit 2026 in The Lancet Infectious Diseases dat een levend vaccin van een nieuwe generatie met één dosis veilig was en bij alle deelnemers met een voldoende dosis beschermende antistoffen gaf (Leitner et al., 2026). Wat betekent dit voor jou? Een echt eenmalig choleravaccin komt dichterbij en kan bescherming in noodsituaties makkelijker maken, al is breed gebruik nog jaren weg.

Woordenlijst bij cholera

Term	Betekenis
Vibrio cholerae	De bacterie die cholera veroorzaakt.
Choleratoxine	De stof die de bacterie maakt en die de darm vocht laat afgeven.
Rijstwaterdiarree	De lichte, waterdunne diarree die kenmerkend is voor ernstige cholera.
Fecaal-orale route	Verspreiding doordat je water of eten binnenkrijgt dat besmet is met ontlasting.
ORS	Een gebalanceerde mix van water, zouten en suiker om uitdroging via de mond te behandelen.
Drinkvaccin tegen cholera	Een vaccin dat je drinkt, gebruikt voor bepaalde reizigers en bij uitbraken.
Uitdroging (dehydratie)	Gevaarlijk verlies van lichaamsvocht en zouten, het grootste gevaar bij cholera.

Veelgestelde vragen over cholera

Wat is cholera: een bacterie of een virus?

Cholera wordt veroorzaakt door een bacterie, Vibrio cholerae, niet door een virus. De bacterie maakt in de darm een gifstof die hevige waterdunne diarree uitlokt. Je krijgt het door water of eten met de bacterie binnen te krijgen, meestal waar riolering en veilig water ontbreken.

Hoe heet cholera in het Engels?

In het Engels heet de ziekte ook cholera. Je komt het woord daarom in Nederlandse en Engelse reisadviezen en nieuwsberichten op dezelfde manier tegen.

Hoe ziet de diarree bij cholera eruit?

Ernstige cholera geeft hevige, pijnloze, waterdunne diarree die rijstwater wordt genoemd, omdat het lijkt op het troebele water na het spoelen van rijst. Meestal komen daar braken en kramp in de benen bij, en door het snelle vochtverlies kun je binnen enkele uren gevaarlijk uitdrogen.

Hoe snel krijg je klachten van cholera?

Klachten beginnen meestal binnen een paar dagen na besmetting, tussen ongeveer 12 uur en 5 dagen. Bij ernstige cholera kan uitdroging heel snel ontstaan, dus begin meteen met behandelen zodra hevige diarree en uitdroging optreden.

Hoe wordt cholera behandeld?

De belangrijkste behandeling is snel vocht aanvullen met ORS, en via een infuus bij ernstige uitdroging of shock. Bij ernstige cholera komen er antibiotica bij om de ziekte te verkorten, en zink helpt kinderen sneller te herstellen. Met snel vocht aanvullen overleeft meer dan 99 procent.

Heb ik een vaccin tegen cholera nodig voor mijn reis?

Meestal niet. Voor gewone reizigers is het risico op cholera heel laag. GGD Reisvaccinaties adviseert het drinkvaccin alleen aan mensen die gaan werken in vluchtelingenkampen. Laat je voor een reis altijd persoonlijk adviseren, bijvoorbeeld bij de GGD.

Kun je cholera in Nederland krijgen?

Cholera komt in Nederland bijna niet voor. Het RIVM telt tussen de nul en negen meldingen per jaar, vrijwel altijd bij mensen die in het buitenland besmet raakten. Door goede riolering en veilig kraanwater zijn uitbraken in Nederland heel onwaarschijnlijk.

Bronnen

RIVM — Cholera — rivm.nl, geraadpleegd 2026 — rivm.nl
RIVM/LCI — LCI-richtlijn Cholera — lci.rivm.nl, geraadpleegd 2026 — lci.rivm.nl
GGD Reisvaccinaties — Cholera — ggdreisvaccinaties.nl, geraadpleegd 2026 — ggdreisvaccinaties.nl
Centers for Disease Control and Prevention — About Cholera — CDC, 2024 (Engelstalig) — cdc.gov
World Health Organization — Cholera — WHO Fact Sheet, 2024 (Engelstalig) — who.int
Mayo Clinic Staff — Cholera: Diagnosis and Treatment — Mayo Clinic, 2023 (Engelstalig) — mayoclinic.org
George CM, Namunesha A, Endres K, et al. — Epidemiologic and Genomic Surveillance of Vibrio cholerae and Effectiveness of Single-Dose Oral Cholera Vaccine, Democratic Republic of the Congo — Emerging Infectious Diseases, 2025 (Engelstalig) — doi.org
Vadrevu KM, Chavan A, Chawla A, et al. — A phase III trial of single-component oral cholera vaccine BBV131 (Hillchol) compared to Shanchol — Vaccine, 2025 (Engelstalig) — doi.org
Leitner DR, Walsh SR, Suzuki M, et al. — Safety and immunogenicity of PanChol, a single-dose live-attenuated oral cholera vaccine: a phase 1a trial — The Lancet Infectious Diseases, 2026 (Engelstalig) — doi.org

Verder lezen

Vergelijk cholera met een andere ernstige infectie via water in deze gids over de symptomen en oorzaken van buiktyfus.
Lees over een veel vaker voorkomende oorzaak van diarree en braken in deze gids over de maag-darminfectie buikgriep.
Leer het grootste gevaar van cholera herkennen in deze gids over de signalen en zorg bij uitdroging.
Lees hoe zouten worden gemeten tijdens het vocht aanvullen in deze gids over de kaliumtest in het bloed.
Lees een uitslag met meer zelfvertrouwen met deze gids over referentiewaarden, markeringen en vervolgstappen op een labuitslag.

Begrijp je labuitslag met BloodSense

De zorg bij cholera wordt direct gestuurd door labwaarden: van het kalium en de andere zouten die met de diarree verloren gaan tot de nierwaarden die laten zien hoe ver de uitdroging is. Krijg je een uitslag, dan is die veel makkelijker te begrijpen als je ziet waar elke waarde staat ten opzichte van de referentiewaarden en hoe de getallen veranderen terwijl je herstelt. BloodSense zet je hele labuitslag om in gewone taal, legt uit wat elke marker betekent en helpt je veranderingen te volgen in plaats van één regel los te lezen. Het BloodSense-rapport wordt gemaakt door kunstmatige intelligentie, alleen ter informatie. Het is geen diagnose en geen behandeladvies, en het vervangt het oordeel van je huisarts niet.

Laat je labuitslag binnen enkele minuten uitleggen