Laryngitis (strottenhoofdontsteking): symptomen, oorzaken en behandeling

Laryngitis is een ontsteking van het strottenhoofd (de larynx), waardoor je stembanden niet meer normaal trillen. Je stem klinkt dan hees, zwak of je bent je stem tijdelijk kwijt. In het Nederlands heet het ook strottenhoofdontsteking of ontstoken stembanden. De meeste gevallen ontstaan tijdens een verkoudheid of na schreeuwen, zingen of ander zwaar stemgebruik, en gaan binnen een week of twee vanzelf over. Een kleiner deel wordt chronisch: de klachten houden weken of maanden aan, en dan zit er meestal een blijvende prikkel achter, zoals maagzuur of roken, en geen infectie. Laryngitis is zelden ernstig. Maar heesheid die aanhoudt of erger wordt, verdient aandacht, omdat het soms wijst op een probleem dat een specifieke behandeling nodig heeft. In dit artikel lees je wat laryngitis is, welke symptomen erbij horen, wat de oorzaken zijn, hoe het wordt vastgesteld, wat helpt en wat nieuw onderzoek laat zien.

Wat is laryngitis?

Laryngitis is een ontsteking van het strottenhoofd en de stembanden, waardoor je hees wordt. Het strottenhoofd zit bovenaan je luchtpijp en bevat de stembanden: twee plooien weefsel die tegen elkaar trillen als er lucht langs stroomt, en zo geluid maken. Thuisarts legt uit: als je stembanden niet goed trillen, klink je hees. Bij een ontsteking zwellen de stembanden op en worden ze stijver, zodat ze niet meer goed sluiten en trillen. Je stem wordt hees, schor of hijgerig, en in ernstigere gevallen blijft er een paar dagen weinig meer over dan gefluister. Artsen noemen laryngitis acuut als het korter dan ongeveer drie weken duurt, en chronisch als de heesheid langer aanhoudt.

Laryngitis komt heel vaak voor. De meeste mensen hebben het weleens, vaak in het verkoudheids- en griepseizoen of na juichen, zingen of lang hard praten. Acute laryngitis is meestal een kortdurend ongemak dat vanzelf overgaat zodra de onderliggende ziekte opknapt. Chronische laryngitis komt minder vaak voor en komt meestal door een blijvende blootstelling, zoals reflux (terugstromend maagzuur), roken of allergie, en niet door een infectie die blijft hangen. Daarom vraagt het om een andere aanpak van onderzoek en behandeling.

Wat is laryngitis subglottica of laryngitis stridulosa?

Laryngitis subglottica is de medische naam voor pseudokroep, een virusinfectie bij jonge kinderen waarbij het slijmvlies rond en net onder de stembanden opzwelt. Laryngitis stridulosa is een verwante term voor aanvallen van blafhoest met een gierend geluid bij het inademen. Volgens Thuisarts komt pseudokroep vooral voor bij kinderen jonger dan 6 jaar, begint het meestal ’s avonds of ’s nachts en gaat een aanval meestal binnen een paar uur vanzelf over. Bel direct de huisarts of de huisartsenpost als je kind erg snel of moeilijk ademt, piept bij het ademen, de spieren van de borstkas intrekt, of suf of juist heel onrustig wordt.

Laryngitis symptomen: hees of je stem kwijt

Het belangrijkste symptoom van laryngitis is heesheid: een verandering van je stem, van licht schor tot nauwelijks nog hoorbaar. Thuisarts noemt ook: je stem klinkt minder helder of minder hard, praten maakt je moe, of er komt helemaal geen geluid meer: je bent je stem kwijt. Naast de stemverandering merken veel mensen een droge of kriebelende keel, lichte keelpijn, een droge hoest en de neiging om steeds je keel te schrapen, zonder dat de prikkel echt weggaat. Omdat acute laryngitis vaak samengaat met een virusinfectie van de bovenste luchtwegen, heb je er vaak ook een loopneus, verstopte neus of lichte koorts bij.

Chronische laryngitis geeft dezelfde kernklachten, maar die blijven weken of maanden hangen en kunnen op- en afgaan met de blootstelling aan de prikkel. Mensen met chronische heesheid merken soms ook een brokgevoel in de keel, extra slijm in de keel of een stem die snel moe wordt. Let op alarmsignalen: moeite met ademen of slikken, stridor (een hoog, gierend geluid bij het ademen), bloed ophoesten, onverklaard afvallen of aanhoudende hoge koorts. Bel dan direct je huisarts of de huisartsenpost, en bij ernstige benauwdheid 112. Bij jonge kinderen vragen blafhoest, kwijlen of koorts samen met stridor om snelle medische hulp.

Kan een ontsteking van het strottenhoofd een symptoom zijn van corona?

Ja, heesheid en keelklachten kunnen voorkomen bij een besmetting met het coronavirus, net als bij andere verkoudheids- en griepvirussen. Heesheid alleen zegt dus niet welk virus erachter zit. Heb je ook koorts, hoesten of benauwdheid, volg dan de actuele adviezen van je huisarts.

Wat is de oorzaak van laryngitis?

De meeste acute laryngitis komt door dezelfde virussen die een verkoudheid of griep veroorzaken. Die ontsteken de bovenste luchtwegen, inclusief het strottenhoofd, terwijl je lichaam de infectie bestrijdt. Je stem overbelasten door schreeuwen, zingen of lang hard praten kan de stembanden op dezelfde manier ontsteken, ook zonder infectie. Vaak komen de twee samen, als iemand tijdens een verkoudheid gewoon door blijft praten. Thuisarts noemt ook veel fluisteren, vaak kuchen of hoesten, en stress en spanning, waardoor de spieren rond je keel gespannen raken. Als je het gewone verloop van een verkoudheid of de symptomen van griep kent, begrijp je beter waarom de heesheid ontstond en wanneer die ongeveer moet afnemen.

Chronische laryngitis komt daarentegen meestal door een blijvende prikkel en niet door een infectie. De meest voorkomende oorzaak is laryngofaryngeale reflux: maagzuur dat tot in de keel komt en de stembanden irriteert, vaak zonder het branderige gevoel achter het borstbeen dat bij gewoon brandend maagzuur hoort. Deze ‘stille’ reflux wordt bij meer dan de helft van de mensen met chronische heesheid gevonden. Andere oorzaken zijn roken en meeroken, veel alcohol, allergie, chronische neusbijholteklachten met slijm dat langs de keel loopt, ontstekingsremmers die je inademt bij astma, en langdurige blootstelling aan stof of chemische dampen. Thuisarts noemt ook medicijnen zoals plaspillen en schildkliermedicijnen, en het ouder worden, waardoor stembanden en keelspieren verslappen. Omdat je deze blootstellingen kunt veranderen, is uitzoeken welke bij jou speelt de kern van een succesvolle behandeling.

Hoe wordt laryngitis vastgesteld?

Laryngitis wordt meestal vastgesteld op basis van je verhaal en hoe je stem klinkt, zonder bloedonderzoek of scans. Bij gewone heesheid die met een verkoudheid begon en binnen een week of twee verbetert, is een bezoek aan de huisarts, die naar je stem luistert en je keel, oren en neus bekijkt, meestal genoeg. Vaak is zelfs dat niet nodig. Onderzoek wordt belangrijker als de heesheid chronisch of ernstig is, of niet past bij een simpele virusinfectie. Thuisarts adviseert een afspraak bij de huisarts als je 3 weken hees bent en ouder bent dan 50, rookt of veel alcohol drinkt, omdat dat de kans op keelkanker groter maakt. Maak ook een afspraak als je 6 weken hees bent zonder duidelijke oorzaak of als de adviezen niet helpen, of als je denkt dat je medicijnen de oorzaak zijn.

Bloedonderzoek stelt geen laryngitis vast, maar artsen kijken soms naar algemene ontstekingswaarden als het beeld onduidelijk is of een bacteriële infectie wordt vermoed. De CRP-waarde in je bloed en de BSE (bezinking) kunnen een beeld van een flinke ontsteking of infectie ondersteunen. Maar een normale uitslag sluit laryngitis niet uit, en een verhoogde uitslag bevestigt het niet. Deze waarden lees je het best samen met het lichamelijk onderzoek en, bij chronische heesheid, de bevindingen van de laryngoscopie.

Wat helpt tegen laryngitis?

Tegen laryngitis helpen vooral stemrust, genoeg drinken en prikkels vermijden; medicijnen helpen volgens Thuisarts niet bij heesheid door een keelontsteking. De behandeling hangt af van of het acuut of chronisch is, maar ondersteunende zorg is voor beide de basis. Thuisarts geeft deze adviezen: praat zo weinig mogelijk, en lukt dat niet, praat dan gewoon en rustig. Fluister niet, want fluisteren belast je stembanden meer dan rustig praten. Schreeuw niet en probeer niet te kuchen. Adem zoveel mogelijk door je neus, zodat je keel minder uitdroogt. Stop met roken, ga niet in ruimtes waar gerookt wordt en drink geen alcohol. Vochtige lucht, gorgelen met zout water en keeltabletten kunnen de irritatie verzachten. Omdat acute laryngitis bijna altijd door een virus komt, helpen antibiotica meestal niet en worden ze niet standaard voorgeschreven, tenzij de arts een duidelijke bacteriële oorzaak vindt.

Bij chronische laryngitis is ondersteunende zorg alleen zelden genoeg: het vinden en aanpakken van de onderliggende oorzaak lost de heesheid op. Bij een vermoeden van reflux kan de arts leefstijladviezen geven, zoals niet laat eten en uitlokkers vermijden, soms met een korte kuur maagzuurremmers. Stemtherapie bij een logopedist kan gewoontes afleren die je stem belasten. Volgens Thuisarts kun je zelf naar een logopedist gaan, of kan de huisarts je doorsturen. Stoppen met roken of minder alcohol drinken haalt twee veelvoorkomende prikkels weg. De meeste mensen gaan vooruit zodra de oorzaak is aangepakt, al duurt herstel bij chronische laryngitis langer dan bij de acute vorm.

Hoe lang duurt een ontstoken strottenhoofd?

Een acute laryngitis gaat meestal binnen één tot drie weken over; volgens Thuisarts is heesheid door een keelontsteking vaak binnen 3 weken weg. De vooruitzichten zijn uitstekend: de meeste mensen herstellen volledig zodra de verkoudheid of stembelasting voorbij is, vaak zonder ooit naar de huisarts te gaan. Omdat het meestal vanzelf overgaat, is het belangrijkste tijdens een episode je stem te sparen, genoeg te drinken en je stembanden tijd te geven, in plaats van door te praten of te zingen over de heesheid heen. Dat kan de irritatie verlengen of vaker terug laten komen.

Chronische laryngitis verloopt wisselender, omdat het afhangt van het vinden en onder controle houden van de prikkel: reflux, roken, allergie of een andere blijvende blootstelling. Met een consequente aanpak zien de meeste mensen hun stem verbeteren, al kan dat weken tot maanden duren, en opflakkeringen zijn gewoon als de prikkel terugkomt. Iedereen bij wie de heesheid langer aanhoudt dan de termijnen van Thuisarts, steeds terugkomt, of samengaat met adem- of slikproblemen, afvallen of bloed ophoesten, moet snel naar de huisarts. Die patronen vragen om nader onderzoek met een laryngoscopie door een KNO-arts, niet om langer thuis afwachten.

Nieuw wetenschappelijk onderzoek naar laryngitis

Volgens onderzoek dat in PubMed is opgenomen, vond een systematische review met retrospectieve cohortstudie uit 2025 naar chronische bacteriële laryngitis en laryngitis sicca (droge laryngitis) dat antibiotica in ongeveer 71% van de gevallen de belangrijkste behandeling waren. Toch verdwenen de klachten lang niet altijd: in minder dan de helft van de samengevoegde literatuur en bij slechts ongeveer 1 op de 10 patiënten in het cohort. Gebruik van refluxmedicijnen en roken kwamen veel voor bij de getroffen mensen, en diabetes vergrootte de kans dat opnieuw behandeling nodig was (Howser e.a., 2025). Wat betekent dit voor jou? Chronische laryngitis, zeker als die samenhangt met reflux of roken, verdwijnt vaak niet met alleen antibiotica. Daarom vraagt aanhoudende heesheid meestal om onderzoek door een specialist, en niet om steeds nieuwe antibioticakuren. Een studie uit 2026 in het Journal of Voice gebruikte objectieve methoden, waaronder 24-uurs pH-meting van uitgeademde lucht, drukmeting van de slokdarmsluitspier en snelle video van de stembanden, om laryngofaryngeale reflux te bevestigen als meetbare oorzaak van laryngitis. Die gaf meestal zichtbare zwelling en roodheid rond de stembanden en achter in het strottenhoofd (Kosztyla-Hojna e.a., 2026). Wat betekent dit voor jou? Als reflux wordt vermoed als oorzaak van aanhoudende heesheid, kan objectief onderzoek naast gewoon kijken dat bevestigen en een gerichtere behandeling mogelijk maken.

Een kwaliteitsbeoordeling uit 2025 van richtlijnen voor laryngitis en faryngitis (keelontsteking), met het AGREE II-instrument, vond wereldwijd 81 richtlijnen. Slechts 7 voldeden aan de eisen voor een grondige beoordeling, met de zwakste scores op betrokkenheid van belanghebbenden en onafhankelijkheid. Van de richtlijnen die medicijnen aanbevalen, raadde 75% nog steeds antibiotica aan, terwijl de meeste laryngitis door een virus komt (Carvalho e.a., 2025). Wat betekent dit voor jou? Wisselende en soms verouderde richtlijnen dragen er waarschijnlijk aan bij dat antibiotica vaker worden voorgeschreven dan het bewijs rechtvaardigt. Heesheid bij een verkoudheid heeft meestal geen antibioticum nodig om over te gaan. Samen wijzen deze studies dezelfde kant op: de meeste laryngitis komt door een virus en gaat vanzelf over, bij chronische of terugkerende heesheid zoek je gericht naar een prikkel zoals reflux, en antibiotica zijn alleen voor de minderheid die ze echt nodig heeft.

Begrippen rond laryngitis

Veelgestelde vragen over laryngitis

Hoe lang duurt laryngitis?

Acute laryngitis wordt meestal binnen één tot twee weken beter en is volgens Thuisarts vaak binnen 3 weken over. Chronische laryngitis duurt langer, vaak weken tot maanden, omdat het afhangt van het aanpakken van een blijvende prikkel zoals reflux of roken. Ga naar de huisarts als je 3 weken hees bent en ouder bent dan 50, rookt of veel drinkt, of als je 6 weken hees bent zonder verklaring.

Is laryngitis besmettelijk?

Laryngitis zelf is niet besmettelijk, maar de virussen achter de meeste acute gevallen, zoals verkoudheid of griep, verspreiden zich makkelijk via hoesten, niezen en nauw contact. Laryngitis door stembelasting, reflux, roken of allergie is helemaal niet besmettelijk, omdat er geen infectie bij komt kijken.

Wat is de oorzaak van laryngitis?

Acute laryngitis komt meestal door een virusinfectie van de bovenste luchtwegen of door overbelasting van je stem door schreeuwen, zingen of hard praten. Chronische laryngitis komt vaker door een blijvende prikkel, meestal laryngofaryngeale reflux, maar ook roken, veel alcohol, allergie, slijm uit de neusbijholtes of langdurig inademen van prikkelende stoffen.

Wat kan ik thuis doen tegen laryngitis?

Het beste wat je thuis kunt doen, is je stem rust geven, genoeg drinken en niet fluisteren, want fluisteren belast je stembanden meer dan rustig praten. Vochtige lucht, gorgelen met warm zout water, keeltabletten en minder alcohol, cafeïne en roken helpen het herstel. Omdat de meeste laryngitis door een virus komt, verlichten deze stappen de klachten terwijl je lichaam herstelt; ze genezen het niet van de ene op de andere dag.

Helpt een luchtbevochtiger bij laryngitis?

Ja, vocht in de lucht kan een ontstoken strottenhoofd verzachten en de droogheid verminderen die heesheid erger laat voelen. Het is geen geneesmiddel op zich, omdat de meeste laryngitis overgaat als de verkoudheid of stembelasting voorbij is, maar het is een eenvoudige manier om je prettiger te voelen. Door je neus ademen helpt ook om je keel minder te laten uitdrogen.

Heb ik antibiotica nodig bij laryngitis?

Meestal niet. De meeste acute laryngitis komt door virussen, en antibiotica werken niet tegen virussen. Thuisarts schrijft dat er geen medicijnen zijn die helpen bij hees zijn. Ook bij chronische laryngitis laten studies zien dat antibiotica de klachten niet betrouwbaar oplossen. Ze zijn alleen bedoeld voor de zeldzame gevallen met een duidelijke bacteriële oorzaak.

Bronnen

• Thuisarts (NHG) — Ik ben hees — Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
• Thuisarts (NHG) — Mijn kind heeft pseudokroep — Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
• Thuisarts (NHG) — Ik heb keelpijn — Thuisarts.nl, geraadpleegd 2026 — thuisarts.nl
• Mayo Clinic — Laryngitis — Mayo Clinic, 2023 (Engelstalig) — mayoclinic.org
• MedlinePlus, National Library of Medicine — Laryngitis — MedlinePlus, 2024 (Engelstalig) — medlineplus.gov
• National Institute on Deafness and Other Communication Disorders — Hoarseness — NIDCD, 2023 (Engelstalig) — nidcd.nih.gov
• Howser e.a. — Chronic Bacterial and Sicca Laryngitis: A Retrospective Cohort and Systematic Review — Annals of Otology, Rhinology & Laryngology, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1177/00034894251405127
• Kosztyla-Hojna e.a. — Complex Diagnosis of Clinical Forms of Laryngitis Caused by Laryngopharyngeal Reflux Disease (LPRD) — Journal of Voice, 2026 (Engelstalig) — doi.org/10.1016/j.jvoice.2026.01.027
• Carvalho e.a. — Quality assessment of clinical guidelines in the care of laryngitis and pharyngitis according to AGREE II — CoDAS, 2025 (Engelstalig) — doi.org/10.1590/2317-1782/e20240016en

Verder lezen

• Lees hoe een gewoon bloedonderzoek de verborgen tekenen van sluimerende ontsteking kan laten zien.
• Leer je uitslag zelf lezen met onze gids over referentiewaarden, markeringen en vervolgstappen op je labuitslag.

Begrijp je labuitslag met BloodSense

Een labuitslag stelt op zichzelf geen laryngitis vast. Maar als heesheid blijft hangen of een arts afweegt of een ontsteking of infectie belangrijk is, geven markers zoals CRP en de BSE (bezinking) nuttige context naast het lichamelijk onderzoek en, bij chronische klachten, de laryngoscopie. Zien of deze waarden binnen of buiten de referentiewaarden van je lab vallen, helpt je begrijpen wat je arts afweegt, en waarom een normale bloeduitslag laryngitis niet uitsluit en een verhoogde uitslag het niet bewijst.

BloodSense zet een volledige labuitslag om in begrijpelijke taal. Je ziet wat elke marker betekent en hoe je resultaten zich verhouden tot eerdere uitslagen, met een lijst met vragen om aan je huisarts te stellen. Het BloodSense-rapport wordt gemaakt door kunstmatige intelligentie, alleen ter informatie. Het is geen diagnose en vervangt het oordeel van je huisarts niet.

Laat je labuitslag binnen enkele minuten uitleggen