De albumine kreatinine ratio (ACR) is de standaardmanier om te meten hoeveel eiwit je nieren in je urine laten lekken, en dat met één plasje in plaats van een verzameling van een hele dag. Samen met de geschatte nierfunctie (eGFR) uit je bloed is het een van de twee getallen waarmee artsen in Nederland en de rest van de wereld chronische nierschade opsporen en indelen. Het getal zegt bovendien iets over je risico op hart- en vaatziekten, los van klachten die je voelt.

In dit artikel lees je wat de ratio precies berekent, waarom delen door kreatinine belangrijk is, wat de normaalwaarde is en hoe je de tabel leest, waarom één afwijkende uitslag geen diagnose is, wat de waarde tijdelijk verhoogt en wat recent onderzoek laat zien over het verlagen ervan.

Wat is de albumine kreatinine ratio in urine?

De albumine kreatinine ratio is de hoeveelheid albumine in je plas gedeeld door de hoeveelheid kreatinine in hetzelfde plasje. Albumine is het eiwit dat het meest in je bloed voorkomt. Gezonde nierfilters zijn zo selectief dat bijna alles in de bloedbaan blijft; er komen alleen sporen in de urine. Raken de filters beschadigd, dan glipt er albumine doorheen. Dat lek vroeg vinden is het doel van de test.

Het probleem is dat de concentratie van je urine over de dag sterk wisselt. Na een paar glazen water is je plas verdund en lijkt dezelfde hoeveelheid albumine kleiner. Kreatinine lost dat op. Het is een afvalstof van je spieren die je nieren in een vrij vast tempo afgeven, en dus een ingebouwde maat voor hoe geconcentreerd het plasje is. Albumine delen door kreatinine haalt de verdunning eruit, en daarom geeft één willekeurig plasje een bruikbaar antwoord. Onze uitleg over kreatinine in urine gaat dieper in op die noemer.

In Nederland staat de uitslag meestal in milligram albumine per millimol kreatinine (mg/mmol), soms als ‘albumine/kreatinine ratio’, ‘ACR’ of ‘alb/kreat U’. Amerikaanse bronnen gebruiken milligram per gram (mg/g). De categorieën zijn hetzelfde, maar de getallen zien er anders uit: 3 mg/mmol komt ongeveer overeen met 30 mg/g. Kijk dus altijd naar de eenheid op je eigen uitslag.

Waarom vraagt je huisarts deze test aan?

Bij de jaarcontrole van mensen met diabetes, om de nieren te screenen.
Bij mensen met hoge bloeddruk, een hart- of vaatziekte of nierfalen in de familie.
Om een afwijkende eiwitwaarde op een gewone urinestick na te gaan, zie onze uitleg over eiwit in urine.
Om bekende nierschade in te delen en te volgen of die verergert.
Om te zien of een medicijn dat de nieren beschermt, aanslaat.
Om het risico op hart- en vaatziekten beter in te schatten, want albuminurie voorspelt hartproblemen ook los van de nieren.

Screenen is belangrijk omdat vroege nierschade helemaal geen klachten geeft. Tegen de tijd dat zwelling, moeheid of schuimende urine verschijnen, kan al veel nierfunctie verloren zijn.

Albumine kreatinine ratio normaalwaarde: de tabel

De normaalwaarde van de albumine kreatinine ratio ligt onder 3 mg/mmol. De Nederlandse richtlijn chronische nierschade en het NHG gebruiken dezelfde grenzen, al verschilt de omschrijving per laboratorium.

Uitslag (mg/mmol)	Ongeveer in mg/g	Categorie	Wat het meestal betekent
Onder 3	Onder 30	Normaal (A1)	Laag risico op nierfalen en op hartproblemen
3 tot 30	30 tot 300	Matig verhoogd (A2), vroeger micro-albuminurie	Hoger risico op nier- en hartproblemen; vaak het eerste meetbare teken van schade
Boven 30	Boven 300	Ernstig verhoogd (A3), vroeger macro-albuminurie	Matige tot ernstige nierschade met duidelijk hoger risico

Volgens de NHG-Standaard Chronische nierschade spreek je van chronische nierschade als de eGFR onder 60 ligt en/of de ACR 3 mg/mmol of hoger is, en dat minstens drie maanden zo blijft. Een ACR boven 30 mg/mmol noemt het NHG ernstig verhoogde albuminurie.

De uitslag wordt dus nooit los gelezen. Artsen combineren hem met de eGFR en plaatsen je nieren zo in een raster met twee assen; die combinatie voorspelt de toekomst veel beter dan elk getal apart. Onze uitleg over de eGFR-waarde beschrijft de andere as.

Eén hoge uitslag is geen diagnose

De albumine-uitscheiding schommelt, dus bevestigen is standaard. Gebruikelijk is de test in de drie tot zes maanden daarna te herhalen; zijn twee van de drie uitslagen afwijkend, dan is er sprake van blijvende albuminurie. Op één waarde handelen geeft onnodige zorgen en soms een onnodige behandeling.

Wat verhoogt de ratio zonder nierziekte?

Sport, koorts, een blaasontsteking en menstruatie kunnen de ratio tijdelijk verhogen zonder dat je nieren ziek zijn. Een overzicht:

Factor	Effect op de ratio
Zware inspanning in de 24 uur ervoor	Verhoogt albumine tijdelijk
Een grote vleesmaaltijd kort voor de test	Verhoogt kreatinine, waardoor de berekende ratio lager uitvalt
Koorts of acute ziekte	Verhoogt albumine tijdelijk
Urineweginfectie	Kan de waarde verhogen en onbetrouwbaar maken
Menstruatie of bloed in het monster	Kan de waarde verhogen
Heel veel of heel weinig spiermassa	Verschuift kreatinine, en daarmee de ratio in tegengestelde richting
Flinke uitdroging	Beïnvloedt beide delen, meestal minder dan je zou denken omdat de ratio ervoor corrigeert

De voorbereiding is eenvoudig: geen zware training en geen grote vleesmaaltijd in de 24 uur ervoor, en de test uitstellen bij een blaasontsteking of menstruatie. De eerste ochtendplas heeft vaak de voorkeur, omdat je activiteit overdag dan de minste invloed heeft; de Nederlandse richtlijn noemt ook expliciet de ochtendurine. Volg verder de instructies van je huisarts of op je aanvraagformulier.

Albumine kreatinine ratio verhoogd: wat betekent het?

Een blijvend verhoogde albumine kreatinine ratio betekent dat de filtertjes in je nieren beschadigd raken. De meest voorkomende oorzaken zijn diabetes en hoge bloeddruk, samen verantwoordelijk voor het grootste deel van de chronische nierschade. Andere oorzaken zijn ontstekingen van de nierfilters, sommige erfelijke aandoeningen en schade door bepaalde medicijnen.

De uitslag vertelt ook iets over je bloedvaten in het algemeen. Albuminurie geldt als teken van schade aan de dunne binnenbekleding van kleine bloedvaten door het hele lichaam. Daarom voorspelt het hartinfarct, beroerte en hartfalen, en niet alleen achteruitgang van de nieren. Dat is de reden dat cardiologen er ook naar kijken, niet alleen nierspecialisten.

Het goede nieuws: de waarde reageert op behandeling. Een goede bloeddruk, een goede bloedsuiker en verschillende groepen medicijnen die de nieren beschermen, kunnen de albuminurie verlagen, en een dalend getal gaat meestal samen met een tragere achteruitgang van de nieren. Onze uitleg over chronische nierschade en de behandeling en over symptomen en behandeling van diabetes geven het bredere beeld.

Wanneer bespreek je de uitslag met je huisarts?

Bij een eerste uitslag van 3 mg/mmol of hoger, zodat een herhaling kan worden geregeld.
Bij elke uitslag boven 30 mg/mmol, die snelle beoordeling verdient.
Bij een ratio die bij herhaalde metingen blijft stijgen.
Bij een plas die steeds schuimt, nieuwe zwelling rond enkels of ogen, of onverklaarde moeheid.
Bij een bloeddruk boven de streefwaarde samen met een verhoogde ratio; zie onze uitleg over oorzaken en behandeling van hoge bloeddruk.
Bij een verhoogde ratio samen met een dalende eGFR; die combinatie vraagt vaak om het advies van een internist of nefroloog.

Nieuw wetenschappelijk onderzoek

De afgelopen drie jaar leverden ongewoon duidelijk bewijs op over dit ene getal.

Een meta-analyse uit 2023 in JAMA bundelde gegevens van meer dan 27 miljoen mensen uit 114 onderzoeksgroepen. Een hogere albumine-kreatinineratio en een lagere eGFR hingen elk los van elkaar samen met tien ongunstige uitkomsten, waaronder nierfalen, overlijden, hartinfarct, beroerte, hartfalen en ziekenhuisopname, en het risico steeg al in de mildste categorieën. Wat betekent dit voor jou: een ratio net boven 3 mg/mmol (30 mg/g) is geen grensgeval om te negeren maar een echt signaal, en daarom handelen artsen ernaar in plaats van te wachten op een hoger getal.

Een overzichtsartikel uit 2025 in Circulation bekeek albuminurie bij hart-, nier- en stofwisselingsziekten. Het beschreef de ratio als een gemeenschappelijke marker om ziekte in alle drie te vinden en te volgen, en noemde de open vragen: hoe breed screenen, hoe vaak, en of het zin heeft lage waarden tussen 10 en 30 mg/g te behandelen. Wat betekent dit voor jou: de grenzen op je uitslag volgen de huidige afspraken en kunnen nog worden bijgesteld als dit onderzoek verder komt.

Een analyse uit 2023 in Circulation schatte wat het combineren van moderne nierbeschermende medicijnen kan opleveren bij mensen met diabetes type 2 en een ratio van 30 mg/g of hoger. Vergeleken met de gebruikelijke zorg leverde de combinatie naar schatting meerdere jaren extra op zonder grote hart- en vaatproblemen en zonder verergering van nierziekte, voor iemand die op 50-jarige leeftijd begint. Wat betekent dit voor jou: een verhoogde ratio wijst precies de mensen aan die het meest aan deze behandelingen hebben, en dat is een belangrijke reden om de test te doen.

Een gerandomiseerde studie uit 2025 in Nature Medicine testte semaglutide bij 101 volwassenen met chronische nierschade en overgewicht, maar zonder diabetes. In 24 weken daalde de albumine-kreatinineratio met ongeveer de helft ten opzichte van placebo; maag-darmklachten kwamen vaker voor in de behandelde groep. Wat betekent dit voor jou: de ratio wordt steeds vaker gebruikt als maatstaf voor of een behandeling de nieren beschermt. De studie was wel klein en kort, dus ze wijst een richting aan zonder de vraag te beslechten.

Begrippenlijst

Begrip	Uitleg
Albumine	Het eiwit dat het meest in bloed voorkomt. Gezonde nieren laten er alleen sporen van in de urine.
Kreatinine	Afvalstof van de spieren, in een vrij vast tempo afgegeven en hier gebruikt om te corrigeren voor de concentratie van de urine.
ACR (UACR)	Albumine-kreatinineratio in urine, de officiële naam van deze test.
mg/mmol	Milligram albumine per millimol kreatinine, de gebruikelijke eenheid in Nederland.
mg/g	Milligram albumine per gram kreatinine, de eenheid in de Verenigde Staten.
Albuminurie	Meer albumine in de urine dan het normale spoortje.
eGFR	Geschatte nierfunctie uit een bloedwaarde: hoeveel bloed de nieren per minuut filteren.
Glomerulus	Het piepkleine filtertje in de nier waar bloed van afvalstoffen wordt gescheiden.
Proteïnurie	Eiwit van welke soort dan ook in de urine; albuminurie is de belangrijkste vorm.
Blijvende albuminurie	Een verhoogde ratio die bij herhaalde metingen over drie tot zes maanden bevestigd is.

Veelgestelde vragen

Wat is de ACR-waarde in urine?

De ACR-waarde is de albumine-kreatinineratio: de hoeveelheid albumine gedeeld door de hoeveelheid kreatinine in één plasje. Onder 3 mg/mmol is normaal, 3 tot 30 mg/mmol matig verhoogd en boven 30 mg/mmol ernstig verhoogd. Staat er mg/g op je uitslag, dan liggen de grenzen bij 30 en 300.

Heb ik in plaats daarvan een 24-uurs verzameling nodig?

Meestal niet. De ratio is juist ontwikkeld zodat één willekeurig plasje een verzameling van een hele dag kan vervangen, en voor de meeste doelen werkt hij net zo goed met veel minder gedoe. Een 24-uurs verzameling wordt nog af en toe gebruikt, bijvoorbeeld als de ratio en je klachten niet bij elkaar passen.

Kan sporten mijn uitslag echt veranderen?

Ja. Zware inspanning verhoogt de albumine-uitscheiding een tijdje, en daarom wordt aangeraden in de 24 uur voor de test niet intensief te sporten. Het is een van de meest voorkomende redenen dat een gezond persoon een onverwacht hoge eerste uitslag krijgt die bij herhaling weer normaal is.

Is een verhoogde ratio omkeerbaar?

De waarde kan flink verbeteren. Een goede bloeddruk en bloedsuiker en medicijnen die de nieren beschermen, verlagen de ratio vaak, en een daling gaat meestal samen met een tragere achteruitgang van de nieren. Of de onderliggende schade helemaal herstelt, hangt af van de oorzaak en van hoe vroeg die is gevonden; precies daarom is regelmatig screenen zinvol.

Waarom deze test als mijn kreatinine in het bloed normaal is?

Omdat de twee verschillende dingen op verschillende momenten opsporen. Albumineverlies verschijnt vaak jaren voordat de nierfunctie meetbaar daalt, dus een normale bloedwaarde sluit vroege nierschade niet uit. Daarom worden beide standaard gemeten.

Hoe vaak moet ik worden getest?

Mensen met diabetes worden meestal één keer per jaar getest. Bij hoge bloeddruk, een hart- of vaatziekte of nierfalen in de familie bepaalt je arts per persoon hoe vaak, en wie al een verhoogde ratio heeft, wordt meestal vaker gecontroleerd. Vraag je huisarts welke controle bij jouw risico past.

Bronnen

Nederlands Huisartsen Genootschap — NHG-Standaard Chronische nierschade — NHG-Richtlijnen, geraadpleegd 2026 (richtlijnen.nhg.org)
Richtlijnendatabase (Federatie Medisch Specialisten) — Bepaling van nierfunctie en albuminurie, richtlijn Chronische nierschade — Richtlijnendatabase, 2018 (richtlijnendatabase.nl)
Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde (NVKC) — Microalbumine — Alles over testen, geraadpleegd 2026 (allesovertesten.nl)
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases — Albuminuria: Albumin in the Urine — NIDDK Health Information, 2025 (niddk.nih.gov)
Cleveland Clinic — What Is Urine Albumin-Creatinine Ratio? — Cleveland Clinic Health Library, 2025 (my.clevelandclinic.org)
MedlinePlus, National Library of Medicine — Microalbumin Creatinine Ratio — MedlinePlus Medical Test, reviewed 2025 (medlineplus.gov)
Grams ME, Coresh J, Matsushita K, Ballew SH, Sang Y, Surapaneni A, Levey AS, Gansevoort RT — Estimated Glomerular Filtration Rate, Albuminuria, and Adverse Outcomes: An Individual-Participant Data Meta-Analysis — JAMA, 2023 (doi.org/10.1001/jama.2023.17002)
Claudel SE, Verma A — Albuminuria in Cardiovascular, Kidney, and Metabolic Disorders: A State-of-the-Art Review — Circulation, 2025 (doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.124.071079)
Neuen BL, Heerspink HJL, Vart P, Claggett BL, Fletcher RA, Arnott C, Perkovic V, Solomon SD, Vaduganathan M — Estimated Lifetime Cardiovascular, Kidney, and Mortality Benefits of Combination Treatment With SGLT2 Inhibitors, GLP-1 Receptor Agonists, and Nonsteroidal MRA — Circulation, 2023 (doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.123.067584)
Apperloo EM, Gorriz JL, Soler MJ, Cruzado JM, Cherney DZI, Jongs N, Heerspink HJL — Semaglutide in patients with overweight or obesity and chronic kidney disease without diabetes: a randomized double-blind placebo-controlled clinical trial — Nature Medicine, 2025 (doi.org/10.1038/s41591-024-03327-6)

Verder lezen

Bekijk de teller van deze berekening in onze uitleg over albumine in urine.
Lees over de gevoelige test voor lage waarden in onze uitleg over de microalbumine waarde.
Vergelijk met de bloedwaarde voor de filterfunctie in onze uitleg over cystatine C.
Bekijk de verzamelmethode die soms naast deze ratio wordt gebruikt in onze uitleg over 24-uurs urine.
Lees over de afvalstof die op nierpakketten naast kreatinine staat in onze uitleg over ureum in bloed.

Begrijp je labuitslag met BloodSense

Upload je labuitslag en ontvang je rapport binnen enkele minuten

Een albumine-kreatinineratio betekent iets anders naast een normale eGFR dan naast een dalende. BloodSense leest de ratio samen met je eGFR, kreatinine in het bloed, bloedsuiker en andere waarden, en legt in gewone taal uit wat de combinatie kan betekenen en welke vragen je aan je huisarts kunt stellen. Het helpt je je uitslag te begrijpen; het stelt geen diagnose van nierziekte en vervangt geen medische zorg.