Driemaal daags: wat betekent ter in die (t.i.d., 3 dd)?

Driemaal daags betekent drie keer per dag: je neemt een medicijn drie keer in elke periode van 24 uur. Het is de Nederlandse vertaling van de Latijnse uitdrukking ter in die (of ter de die), die achter de receptafkortingen TER, t.i.d., TID en t.d.d. zit. Op Nederlandse recepten schrijft de arts meestal ‘3 dd’, en de apotheek zet op het etiket iets als ‘3 keer per dag 1 tablet’. De uitdrukking zegt hoe vaak je een dosis neemt, niet op welke klokuren. Bij veel medicijnen worden de drie doses ongeveer om de acht uur verdeeld, zodat de hoeveelheid medicijn in je bloed stabiel blijft.

In dit artikel lees je waar ‘ter in die’ vandaan komt, hoe je driemaal daags op een recept en etiket herkent, hoe TER, TID en 3 dd zich tot elkaar verhouden, hoe je je doses verstandig verdeelt over de dag en welke Latijnse termen er nog meer bij horen. Je leest ook wat recent onderzoek naar medicatieveiligheid zegt en hoe je verwarring voorkomt.

Wat betekent driemaal daags?

Ter in die is Latijn: ter betekent ‘drie keer’, in betekent ‘in’ en die betekent ‘een dag’. Samen betekent het ‘drie keer per dag’, in het Nederlands driemaal daags. Voorschrijvers gebruiken de uitdrukking om de frequentie kort en op een vaste manier op te schrijven, zodat elke apotheker het herkent.

De uitdrukking is oud, maar de instructie is praktisch: een medicijn dat zo is voorgeschreven, neem je op drie aparte momenten binnen 24 uur. De voorschrijver vertelt je hoe vaak; de dosis (hoeveel) en de toedieningsweg (hoe je het neemt) staan apart op hetzelfde recept.

Driemaal daags en de klok

Drie keer per dag betekent niet automatisch precies om de acht uur. Bij veel antibiotica en andere medicijnen die een stabiele hoeveelheid in het bloed nodig hebben, is een gelijke verdeling (ongeveer om de acht uur) het best. Bij mildere medicijnen vindt een voorschrijver doses bij ontbijt, middageten en avondeten vaak ook goed. De Nederlandse handleiding voor etiketteksten koppelt innamemomenten daarom bij voorkeur aan herkenbare dagdelen: ochtend, middag en avond, of ontbijt, middageten en avondeten. Is het tijdstip belangrijk, dan staat dat op het etiket of zegt je apotheker het.

TER, t.i.d., TID en 3 dd: de verschillende schrijfwijzen

Alle schrijfwijzen gaan terug op dezelfde Latijnse woorden. TER is een verkorte vorm van ‘ter in die’. De bekendere t.i.d. (met puntjes) en TID (zonder) zijn letterafkortingen van dezelfde woorden; TID is de vorm die je in Amerikaanse teksten het vaakst ziet. In Nederland en België kom je ‘t.d.d.’ (ter de die) tegen, en de afkortingenlijst van Huidziekten.nl zet ‘3 dd’ en ‘t.d.d.’ naast elkaar als ‘3 x daags’. In Nederlandse recepten is ‘3 dd’ de gebruikelijke vorm, net als ‘1 dd’ en ‘2 dd’ voor één en twee keer per dag.

Omdat ze allemaal ‘drie keer per dag’ betekenen, zijn ze inhoudelijk uitwisselbaar. Wil je het begrip uitgelegd zien zonder de Latijnse oorsprong, lees dan onze uitleg over 3 dd: drie keer per dag. Staat er ook bij dat je het via de mond inneemt, dan behandelen we de gecombineerde instructie in onze gids over 3 dd 1 tablet via de mond.

Waarom hetzelfde idee meerdere afkortingen heeft

De geneeskunde nam eeuwen geleden Latijn over als gezamenlijke steno, en verschillende opleidingstradities hielden net andere spellingen aan. Elektronische voorschrijfsystemen zetten zulke codes nu vaak om in gewone woorden, maar de afkortingen blijven bestaan omdat artsen en apothekers ze snel lezen. Die variatie is precies waarom patiënten soms twijfelen, en waarom deze pagina de uitdrukking en al haar vormen uitlegt in plaats van één spelling.

Hoe zie je driemaal daags op je recept?

Je vindt de afkorting meestal in de regel met de gebruiksaanwijzing van een recept, vroeger aangeduid met ‘S/’ (van het Latijnse signa, ‘schrijf op’). Die staat naast de hoeveelheid en de toedieningsweg. Een voorbeeld op een Nederlands recept: ‘amoxicilline 500 mg, S/ 3 dd 1 capsule’. Dat betekent: neem drie keer per dag één capsule.

Het etiket van de apotheek vertaalt de afkorting naar gewone taal, bijvoorbeeld ‘3 keer per dag 1 capsule’. Een handleiding van Stichting Health Base, gemaakt met onder meer NIVEL, Pharos, de KNMP en het NHG, raadt apotheken aan om bij driemaal daags elk innamemoment op een eigen regel te zetten, zoals ‘bij ontbijt: 1 capsule’, ‘bij middageten: 1 capsule’ en ‘bij avondeten: 1 capsule’, of ‘ochtend:’, ‘middag:’ en ‘avond:’. Lees zowel de instructie op je recept als die op het etiket; lijken ze elkaar tegen te spreken, vraag het dan vóór je de eerste dosis neemt.

Van voorschrift naar etiket

De voorschrijver schrijft de frequentie op; de apotheek controleert die. Onderweg controleert de apotheek de dosis, kijkt naar wisselwerkingen en houdt rekening met je leeftijd en je nier- of leverfunctie. Moet een medicijn met eten, op een lege maag of voor het slapengaan, dan zet de apotheker dat erbij, zodat het schema van drie keer per dag veilig in je dag past. Wil je de toedieningsweg begrijpen die vaak bij deze frequentie hoort, lees dan onze uitleg over per os: innemen via de mond.

Latijnse doseerafkortingen in één overzicht

Ter in die hoort bij een kleine familie van Latijnse termen voor frequentie en tijdstip. De tabel hieronder zet de bekendste op een rij, met de Latijnse oorsprong, de betekenis in gewone taal en de gebruikelijke Nederlandse notatie, zodat je een etiket snel ontcijfert.

Een aantal hiervan bespreken we uitgebreider. Twee keer per dag lees je in onze uitleg over 2 dd: twee keer per dag, vier keer per dag in onze uitleg over QID: vier keer per dag en één keer per dag in onze uitleg over 1 dd: één keer per dag.

Termen voor maaltijden en ‘zo nodig’

Sommige termen zeggen wanneer je een dosis neemt in plaats van hoe vaak. Voor ‘voor het eten’ lees je onze uitleg over a.c.: voor de maaltijd innemen, en voor ‘na het eten’ onze uitleg over p.c.: na de maaltijd innemen. Neem je een medicijn alleen bij klachten, dan legt onze uitleg over ‘zo nodig’ innemen uit hoe dat verschilt van een vast schema van drie keer per dag.

Hoe verdeel je drie doses over de dag?

Hoe je de doses verdeelt, hangt af van het medicijn. Een gelijke verdeling houdt de hoeveelheid medicijn in je lichaam stabieler, en dat is vooral belangrijk bij antibiotica en medicijnen met een smalle veilige marge. Een praktisch gelijk verdeeld schema is bijvoorbeeld 7.00, 15.00 en 23.00 uur. Een schema rond de maaltijden is ontbijt, middageten en avondeten. Geen van beide is automatisch juist; het medicijn en de bedoeling van je voorschrijver beslissen.

• Vraag of je doses gelijk verdeeld moeten worden (ongeveer om de acht uur) of rond de maaltijden mogen.
• Zet herinneringen of gebruik een medicijndoos, zodat je de dosis van de middag niet overslaat.
• Prop de drie doses niet in een paar uur samen; dat kan de kans op bijwerkingen vergroten.
• Neem na een vergeten dosis nooit een dubbele dosis zonder eerst je apotheker te vragen.

Is een precieze verdeling echt nodig, dan kan een voorschrijver ‘elke 8 uur’ (soms ‘q8h’) schrijven in plaats van driemaal daags. Die formulering haalt de twijfel weg bij medicijnen die echt op de klok genomen moeten worden.

Wat betekent 3x daags 2 tabletten?

‘3x daags 2 tabletten’ betekent dat je drie keer per dag twee tabletten neemt: zes tabletten per dag in totaal. Uit interviews die de Health Base-handleiding beschrijft, bleek dat apotheekbezoekers een instructie als ‘2x per dag 2 capsules’ soms lezen als ‘2 capsules per dag in totaal’, waardoor ze steeds te weinig innemen. Daarom adviseert de handleiding om elk innamemoment apart op te schrijven, bijvoorbeeld ‘bij ontbijt: 2 tabletten’, ‘bij middageten: 2 tabletten’, ‘bij avondeten: 2 tabletten’. Twijfel je hoe je etiket bedoeld is, vraag het dan altijd na.

Veiligheid en veelvoorkomende verwarring

De meeste verwarring komt door afkortingen die op elkaar lijken. Drie keer per dag (TER, t.i.d., TID, 3 dd) is makkelijk te verwarren met twee keer per dag (BID, 2 dd) of vier keer per dag (QID, 4 dd), en in handschrift kan het verschil vervagen. Ook aannemen dat drie keer altijd ontbijt, lunch en avondeten betekent, kan uitmaken bij medicijnen die gelijk verdeeld moeten worden.

Sommige afkortingen staan bekend als riskant en worden in de moderne praktijk afgeraden. Zo kunnen de Engelse vormen voor één keer per dag, ‘q.d.’ en ‘o.d.’, worden gelezen als vier keer per dag of als instructie voor het rechteroog. Veiligheidsorganisaties zoals het Amerikaanse ISMP raden aan onduidelijke termen voluit te schrijven, en de Nederlandse handleiding voor etiketteksten zegt hetzelfde: vermijd afkortingen en schrijf ‘keer’ in plaats van ‘x’. Apotheken vertalen afkortingen daarom naar gewone taal op je etiket.

Is het veilig om 3 keer per dag 1 tablet te nemen?

Ja, als dat zo op je etiket staat. Driemaal daags één tablet is een heel gewoon schema. Het wordt pas onveilig als je meer of vaker neemt dan voorgeschreven, als je de doses vlak na elkaar neemt of als je zelf een vrij verkrijgbaar medicijn langer of vaker gebruikt dan de bijsluiter zegt. Is het niet duidelijk of jouw schema klopt, controleer het dan bij je apotheek.

Groepen die extra zorg nodig hebben

Kinderen en ouderen hebben vaak een aangepaste dosis nodig. Bij kinderen hangt de dosis meestal af van het gewicht, en ouderen kunnen gevoeliger zijn voor bijwerkingen of veranderingen in nier en lever hebben die het tijdstip beïnvloeden. Twijfel je of een gewoon schema van drie keer per dag past bij de persoon die het medicijn gebruikt, vraag de apotheker dan om het te bevestigen.

Nieuwste wetenschappelijke inzichten

Onderzoek uit 2023 tot 2026 gaat niet over de uitdrukking ‘ter in die’ zelf. De studies hieronder komen uit het bredere onderzoek naar medicatieveiligheid en therapietrouw. Ze laten wel direct zien waarom een duidelijke frequentie en leesbare etiketten belangrijk zijn. Cijfers beschrijven we in gewone woorden.

Afkortingen en doseerfouten bij het voorschrijven

Een systematisch overzicht uit 2025 van fouten in recepten voor kinderen vond dat doseerfouten het vaakst voorkwamen in het ziekenhuis en op de spoedeisende hulp, terwijl ongeschikte afkortingen een belangrijk probleem waren in recepten buiten het ziekenhuis. Duidelijkere recepten met vaste sjablonen en betere scholing verminderden deze fouten.

Wat betekent dit voor jou? Hoe een frequentie zoals drie keer per dag wordt opgeschreven en uitgelegd, beïnvloedt echt de veiligheid. Lijkt een instructie onduidelijk, dan is vragen om uitleg in gewone taal een redelijke stap die door onderzoek wordt ondersteund.

Uitleg: een ‘systematisch overzicht’ verzamelt en combineert veel eerdere studies volgens een vaste methode, waardoor het totaalbeeld betrouwbaarder is dan één los verslag.

Elektronisch voorschrijven en duidelijkere instructies

Een vergelijkende studie uit 2025 op ziekenhuisafdelingen, te vinden in PubMed, vond dat de overstap van handgeschreven recepten naar een computersysteem voor het invoeren van voorschriften de voorschrijffouten flink verminderde. Problemen door niet-standaard afkortingen en onleesbaar handschrift verdwenen vrijwel. Sommige fouten rond de frequentie vroegen na de overstap nog steeds aandacht.

Wat betekent dit voor jou? Getypte, gestandaardiseerde instructies zijn meestal veiliger dan handgeschreven afkortingen, maar geen systeem is perfect. Het blijft de moeite waard om na te gaan hoe vaak en wanneer je een medicijn neemt.

Uitleg: ‘elektronisch voorschrijven’ betekent dat de voorschrijver het voorschrift intypt in software die fouten kan signaleren, in plaats van het met de hand te schrijven.

Hoe de frequentie de therapietrouw beïnvloedt

Een systematisch overzicht en meta-analyse uit 2023 over bloedverdunners bij mensen met boezemfibrilleren en chronische nierschade meldde dat de juiste dosering en dagelijkse therapietrouw vaak minder goed waren dan bij andere medicijnen. De auteurs vroegen om meer ondersteuning zodat mensen deze middelen goed gebruiken.

Wat betekent dit voor jou? Je aan een schema houden is voor veel mensen lastig, en eenvoudige hulpmiddelen zoals herinneringen, medicijndozen en duidelijke etiketten helpen. Lukt een schema van drie keer per dag niet goed, vertel het dan aan je voorschrijver; soms is een ander schema mogelijk.

Uitleg: ‘therapietrouw’ betekent hoe goed iemand het voorgeschreven schema volgt; een ‘meta-analyse’ voegt de uitkomsten van meerdere studies statistisch samen.

Woordenlijst

Deze korte omschrijvingen behandelen de belangrijkste termen op deze pagina, met afkortingen voluit geschreven.

Veelgestelde vragen

Wat betekent driemaal daags?

Driemaal daags betekent drie keer per dag. Je neemt het medicijn op drie momenten binnen 24 uur, bijvoorbeeld ’s ochtends, ’s middags en ’s avonds of bij de drie maaltijden. Hoeveel je per keer neemt, staat er apart bij, bijvoorbeeld ‘3 keer per dag 1 tablet’. Moeten de doses precies gelijk verdeeld zijn, dan staat er vaak ‘elke 8 uur’.

Is TER hetzelfde als TID en 3 dd?

Ja. TER, t.i.d., TID, t.d.d. en 3 dd betekenen allemaal drie keer per dag en gaan terug op het Latijnse ter in die of ter de die. TID zie je vooral in Amerikaanse teksten, 3 dd in Nederlandse recepten. Gebruikt je etiket de ene vorm en een verslag de andere, dan is de instructie hetzelfde.

Betekent driemaal daags altijd om de acht uur?

Niet altijd. Het betekent drie doses binnen 24 uur. Bij medicijnen die een stabiele hoeveelheid in het bloed nodig hebben, is ongeveer om de acht uur het best, maar bij mildere medicijnen mag de voorschrijver doses rond de maaltijden toestaan. Is precieze verdeling belangrijk, dan staat er vaak ‘elke 8 uur’. Vraag je apotheker welke aanpak bij jouw medicijn hoort.

Wat betekent 2x daags 1 tablet?

‘2x daags 1 tablet’ betekent twee keer per dag één tablet, dus twee tabletten per dag in totaal, meestal ’s ochtends en ’s avonds. Op een Nederlands recept staat dat als ‘2 dd 1 tablet’. Meer hierover lees je in onze uitleg over 2 dd.

Mag ik de drie doses bij ontbijt, middageten en avondeten nemen?

Soms wel, maar niet bij elk medicijn. Sommige medicijnen werken het best als ze gelijk over 24 uur zijn verdeeld, andere zijn prima rond de maaltijden. Omdat de juiste keuze van het medicijn afhangt, vraag je je apotheker of een schema rond de maaltijden goed en veilig genoeg werkt.

Wat doe ik als ik een van de drie doses vergeet?

Het advies verschilt per medicijn. Vaak neem je de vergeten dosis zodra je eraan denkt, tenzij het al bijna tijd is voor de volgende; dan sla je hem over. Een dubbele dosis kan de kans op bijwerkingen vergroten. Kijk in de bijsluiter of vraag je apotheker om advies voor jouw medicijn.

Waarom vermijden sommige recepten zulke afkortingen?

Sommige afkortingen zijn makkelijk verkeerd te lezen, vooral in handschrift, en worden in verband gebracht met medicatiefouten. Veel zorgorganisaties moedigen daarom gewone taal aan en gebruiken software die afkortingen automatisch uitschrijft. Dat is een veiligheidsmaatregel en geen teken dat er iets mis is met je recept.

Bronnen

• Stichting Health Base, NIVEL, Pharos, KNMP, NHG e.a. — Opstellen van begrijpelijke doseerinstructies op het etiket — healthbase.nl, 2018 — healthbase.nl
• Huidziekten.nl — Medische recepten schrijven (afkortingen: 1 dd, 2 dd, 3 dd, t.d.d.) — huidziekten.nl — huidziekten.nl
• Wikipedia (nl) — Doktersrecept: termen en afkortingen (t.d.d., ter de die, driemaal daags) — nl.wikipedia.org — nl.wikipedia.org
• Institute for Safe Medication Practices (ISMP) — List of Error-Prone Abbreviations, Symbols, and Dose Designations — ISMP — ismp.org
• MedlinePlus (NIH, National Library of Medicine) — Medicines — MedlinePlus — medlineplus.gov
• U.S. Food and Drug Administration (FDA) — Think It Through: Managing the Benefits and Risks of Medicines — FDA — fda.gov
• Hannibal GD en collega’s — A systematic review of prescription errors in paediatric care — BMC Health Services Research, 2025 — consensus.app
• Saw CY en collega’s — Impact of computerized provider order entry system on medication prescribing errors in hospital wards — Medical Journal of Malaysia, 2025 — pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
• Emanuel S en collega’s — Correct dosing, adherence and persistence of DOACs in atrial fibrillation and chronic kidney disease: a systematic review and meta-analysis — Open Heart, 2023 — doi.org

Verder lezen

• Lees onze uitleg over innemen voor het slapengaan.
• Lees onze uitleg over 4 keer per dag innemen.
• Bekijk onze uitleg over ’s ochtends innemen.
• Zie onze uitleg over cito: een spoedopdracht.
• Raadpleeg onze uitleg over de afkorting voor medicatie.

Begrijp je labuitslag met BloodSense

Laat je labuitslag binnen enkele minuten uitleggen

Medicijnschema’s en labcontroles horen vaak bij elkaar, omdat hoe en wanneer je een medicijn neemt invloed kan hebben op je bloeduitslag. Heeft een medicijn dat je driemaal daags neemt gevolgen voor controles, dan helpt een duidelijke uitleg van je labuitslag om het hele plaatje te zien. BloodSense leest uitslagen zoals leverwaarden, nierwaarden en een bloedbeeld en legt ze uit in gewone taal. Zo begrijp je je getallen en bereid je vragen voor, met een lijst met vragen om aan je huisarts te stellen. Het BloodSense-rapport wordt gemaakt door kunstmatige intelligentie, alleen ter informatie. Het is geen diagnose en geen behandeladvies, en het vervangt het oordeel van je huisarts niet.